نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۵

2026-04-17T19:05:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۳۵
خط ۸:		خط ۸:
	\|زبان		\|زبان
	\| زبان = فارسی		\| زبان = فارسی
	\| کد کنگره =		\| کد کنگره =BBR ۵۵/ر۹الف۵ ۱۳۹۶
	\| موضوع =فیلسوفان اسلامی – دیدگاه درباره رنگ - رنگ (فلسفه) – نظر فیلسوفان اسلامی - رنگ (فلسفه)		\| موضوع =فیلسوفان اسلامی – دیدگاه درباره رنگ - رنگ (فلسفه) – نظر فیلسوفان اسلامی - رنگ (فلسفه)
	\|ناشر		\|ناشر
خط ۶۰:		خط ۶۰:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]

			[[رده:فلسفه، مذهب و روانشناسی]]

			[[رده:فلسفه اسلامی]]

	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده: کلیات فلسفه اسلامی]]

			[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]]
	[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ فروردین 1405 توسط عباس مکرمی]]		[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ فروردین 1405 توسط عباس مکرمی]]
	[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ فروردین 1405 توسط محسن عزیزی]]		[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ فروردین 1405 توسط محسن عزیزی]]

Hbaghizadeh در ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵

2026-04-05T20:25:04Z

A-esmaili: A-esmaili صفحهٔ نظریه های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ را به نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ منتقل کرد

2026-04-05T05:18:44Z

A-esmaili صفحهٔ نظریه های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ را به نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر

نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۸

A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR88277J1.jpg | عنوان = نظریه های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = استادی مقدم، کاظم (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع =فیلسوفان اسلامی – دیدگاه درباره رنگ -...» ایجاد کرد

2026-04-05T05:16:48Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR88277J1.jpg | عنوان = نظریه های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = استادی مقدم، کاظم (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع =فیلسوفان اسلامی – دیدگاه درباره رنگ -...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR88277J1.jpg
| عنوان = نظریه های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ
| عنوان‌های دیگر =
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[استادی مقدم، کاظم]] (نويسنده)
|زبان
| زبان = فارسی
| کد کنگره =
| موضوع =فیلسوفان اسلامی – دیدگاه درباره رنگ - رنگ (فلسفه) – نظر فیلسوفان اسلامی - رنگ (فلسفه)
|ناشر
| ناشر =
| مکان نشر =
| سال نشر = 1396ش
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE88277AUTOMATIONCODE
| چاپ = 1
| شابک = 978-600-97394-3-1
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 88277
| کتابخوان همراه نور = 88277
| کد پدیدآور = 33207
| پس از =
| پیش از =
}}
'''نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ'''، اثر کاظم استادی (معاصر)، کوششی است در تبیین نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره ماهیت و چیستی رنگ.

==ساختار و محتوا==
مطالب کتاب پس از مقدمه کوتاه نویسنده، به شکل زیر سامان یافته است:
* پیشگفتار: این بخش، با عنوان «در علم بصریات و ماهیت رنگ»، مشتمل بر چهار مبحث است. نویسنده قبل از پرداختن به آنها، خاطرنشان کرده است که: «در این پیشگفتار برای آشنایی خوانندگان و آمادگی ذهنی بیشتر، ما ضمن نقل تاریخچه مختصر علم بصریات در فلسفه یونانی و اسلامی و نیز نقل اقوال گوناگون در کیفیت ابصار، برخی از دیدگاه‌ها پیرامون رنگ را ذکر می‌کنیم؛ پس از آن توجه خوانندگان را به نقل و بررسی مسئله رنگ توسط ابن سینا و حواشی خواجه نصیرالدین طوسی و عبدالرزاق لاهیجی جلب می‌کنیم<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص23</ref>. در ادامه، وی مطالب مورد اشاره فوق را به‌تفصیل بیان کرده است<ref>ر.ک: همان، ص23-48</ref>

* یونانیان و مسئله رنگ: در این بخش، نظر فلاسفه یونان، از جمله: فیثاغورث<ref>ر.ک: متن کتاب، ص52</ref>، سقراط<ref>ر.ک: همان، ص56</ref>، افلاطون<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>، بطلمیوس<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> و رواقیون<ref>ر.ک: همان، ص74</ref> درباره رنگ، به‌صورت خلاصه، بیان شده است.

* آراء فیلسوفان مسلمان درباره رنگ: از جمله افرادی که در این بخش، نظریه آنها بررسی شده، عبارتند از:
# یعقوب کندی: نظریات فلاسفه یونانی در مسئله رؤیت، در رسائل وی انعکاس یافته است. او به «تئوری پرتو چشمی» عقیده داشت<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>.
# زکریای رازی: وی به‌طور جدی درباره مسئله ابصار به تحقیق پرداخته و آن را از دو جهت فیزیکی و طبی، مورد مطالعه قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.
# ابوالحسن عامری: معتقد است ادراک (بصری) اجسام از طریق رنگ انجام می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>.
# ابن حزم اندلسی: وی عقیده دارد که رنگ تمام آن چیزی است که دیده می‌شود و آنچه دیده می‌شود، همان رنگ است<ref>ر.ک: همان، ص120</ref>.
خواجه نصیرالدین طوسی، علاءالدوله سمنانی، شمس‌الدین لاهیجی، محمدحسین طباطبایی، مرتضی مطهری و...، از دیگر اندیشمندان مذکور در این بخشند<ref>ر.ک: همان، ص148-186</ref>.

* دیدگاه ابن سینا درباره رنگ: وی عقیده دارد «روشنایی» کیفیتی است که جسم غیر شفاف از منبع نورانی استفاده می‌کند. همچنین شفاف بالقوه به‌واسطه روشنایی، شفاف بالفعل می‌شود و «نور تابیده‌شده»، کیفیتی است که ذاتا کمال برای شفاف (ازآن‌رو که شفاف است) می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص249</ref>.

* اثبات رنگ از نگاه صدرا: وی یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان قرن اخیر است، ولی به نظر نویسنده، همانند ابن سینا، احاطه‌ای به علوم مختلفی همانند علوم کاربردی نداشته و بنابراین در مباحث طبیعات و علوم کاربردی، حرف چندانی برای گفتن ندارد و آنچه وی در بحث رنگ بیان داشته، خلاصه اندکی از مباحث رنگ ابن سینا در کتاب نفس شفا می‌باشد که به‌همراه مطالبی دیگر از فخر رازی و یا دیگران، همراه شده است<ref>ر.ک: همان، ص255</ref>.

* شرح لاهیجی بر تجريد الاعتقاد خواجه نصیر در بیان رنگ: این شرح (شوارق الإلهام)، شرحی است مزجی به زبان عربی بر «تجريد الاعتقاد» و پس از مجموع شروح میر سید احمد علوی بر تجرید، مفصل‌ترین شرح این کتاب بشمار می‌آید و می‌توان آن را جامع اکثر نظرها و آرای متکلمان و فلاسفه پیش از خود دانست<ref>ر.ک: همان، ص289-290</ref>.

* بخش آخر: این بخش، دو قسمت دارد:
# متن نسخه خطی رساله «ياقوتة الحمراء» محمدکریم خان کرمانی؛
# ترجمه تنظیم‌شده‌ای از مقاله‌ای از هانری کربن، پیرامون رساله «ياقوتة الحمراء» که به‌ضمیمه رساله‌ای دیگر، تحت عنوان «واقع‌انگاری رنگ‌ها و علم میزان»، منتشر شده است و به‌منظور حفظ حق مادی این کتاب برای مترجم، فقط متن اصلی مقاله، بدون چهل پی‌نوشت و پاورقی‌های کتاب نشر سوفیا، آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص377</ref>. کرمانی رساله را به دو مقاله با حجمی کمابیش برابر، تقسیم کرده است. مقاله نخست، هشت فصل دارد و موضوع بحث آن، مفهوم و واقعیت رنگ است و مقاله دوم، نه فصل دارد و به‌طور خاص، به رنگ قرمز و «نزول آن از عالم مثل» می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص410</ref>.

==پانویس==
<references />

==منابع مقاله==
پیشگفتار و متن کتاب.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ فروردین 1405 توسط عباس مکرمی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ فروردین 1405 توسط محسن عزیزی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۵۵
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ'''، اثر کاظم استادی (معاصر)، کوششی است در تبیین نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره ماهیت و چیستی رنگ.		'''نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ'''، اثر [[استادی مقدم، کاظم\|کاظم استادی]] (معاصر)، کوششی است در تبیین نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره ماهیت و چیستی رنگ.

	==ساختار و محتوا==		==ساختار و محتوا==
	مطالب کتاب پس از مقدمه کوتاه نویسنده، به شکل زیر سامان یافته است:		مطالب کتاب پس از مقدمه کوتاه نویسنده، به شکل زیر سامان یافته است:
	* پیشگفتار: این بخش، با عنوان «در علم بصریات و ماهیت رنگ»، مشتمل بر چهار مبحث است. نویسنده قبل از پرداختن به آنها، خاطرنشان کرده است که: «در این پیشگفتار برای آشنایی خوانندگان و آمادگی ذهنی بیشتر، ما ضمن نقل تاریخچه مختصر علم بصریات در فلسفه یونانی و اسلامی و نیز نقل اقوال گوناگون در کیفیت ابصار، برخی از دیدگاه‌ها پیرامون رنگ را ذکر می‌کنیم؛ پس از آن توجه خوانندگان را به نقل و بررسی مسئله رنگ توسط ابن سینا و حواشی خواجه نصیرالدین طوسی و عبدالرزاق لاهیجی جلب می‌کنیم<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص23</ref>. در ادامه، وی مطالب مورد اشاره فوق را به‌تفصیل بیان کرده است<ref>ر.ک: همان، ص23-48</ref>		* پیشگفتار: این بخش، با عنوان «در علم بصریات و ماهیت رنگ»، مشتمل بر چهار مبحث است. نویسنده قبل از پرداختن به آنها، خاطرنشان کرده است که: «در این پیشگفتار برای آشنایی خوانندگان و آمادگی ذهنی بیشتر، ما ضمن نقل تاریخچه مختصر علم بصریات در فلسفه یونانی و اسلامی و نیز نقل اقوال گوناگون در کیفیت ابصار، برخی از دیدگاه‌ها پیرامون رنگ را ذکر می‌کنیم؛ پس از آن توجه خوانندگان را به نقل و بررسی مسئله رنگ توسط [[ابن سینا، حسین بن عبدالله\|ابن سینا]] و حواشی [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد\|خواجه نصیرالدین طوسی]] و [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی\|عبدالرزاق لاهیجی]] جلب می‌کنیم<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص23</ref>. در ادامه، وی مطالب مورد اشاره فوق را به‌تفصیل بیان کرده است<ref>ر.ک: همان، ص23-48</ref>

	* یونانیان و مسئله رنگ: در این بخش، نظر فلاسفه یونان، از جمله: فیثاغورث<ref>ر.ک: متن کتاب، ص52</ref>، سقراط<ref>ر.ک: همان، ص56</ref>، افلاطون<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>، بطلمیوس<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> و رواقیون<ref>ر.ک: همان، ص74</ref> درباره رنگ، به‌صورت خلاصه، بیان شده است.		* یونانیان و مسئله رنگ: در این بخش، نظر فلاسفه یونان، از جمله: [[فیثاغورس\|فیثاغورث]]<ref>ر.ک: متن کتاب، ص52</ref>، سقراط<ref>ر.ک: همان، ص56</ref>، [[افلاطون]]<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>، بطلمیوس<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> و رواقیون<ref>ر.ک: همان، ص74</ref> درباره رنگ، به‌صورت خلاصه، بیان شده است.

	* آراء فیلسوفان مسلمان درباره رنگ: از جمله افرادی که در این بخش، نظریه آنها بررسی شده، عبارتند از:		* آراء فیلسوفان مسلمان درباره رنگ: از جمله افرادی که در این بخش، نظریه آنها بررسی شده، عبارتند از:
	# یعقوب کندی: نظریات فلاسفه یونانی در مسئله رؤیت، در رسائل وی انعکاس یافته است. او به «تئوری پرتو چشمی» عقیده داشت<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>.		# یعقوب کندی: نظریات فلاسفه یونانی در مسئله رؤیت، در رسائل وی انعکاس یافته است. او به «تئوری پرتو چشمی» عقیده داشت<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>.
	# زکریای رازی: وی به‌طور جدی درباره مسئله ابصار به تحقیق پرداخته و آن را از دو جهت فیزیکی و طبی، مورد مطالعه قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.		# [[رازی، محمد بن زکریا\|زکریای رازی]]: وی به‌طور جدی درباره مسئله ابصار به تحقیق پرداخته و آن را از دو جهت فیزیکی و طبی، مورد مطالعه قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.
	# ابوالحسن عامری: معتقد است ادراک (بصری) اجسام از طریق رنگ انجام می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>.		# [[عامری، محمد بن یوسف\|ابوالحسن عامری]]: معتقد است ادراک (بصری) اجسام از طریق رنگ انجام می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>.
	# ابن حزم اندلسی: وی عقیده دارد که رنگ تمام آن چیزی است که دیده می‌شود و آنچه دیده می‌شود، همان رنگ است<ref>ر.ک: همان، ص120</ref>.		# [[ابن حزم، علی بن احمد\|ابن حزم اندلسی]]: وی عقیده دارد که رنگ تمام آن چیزی است که دیده می‌شود و آنچه دیده می‌شود، همان رنگ است<ref>ر.ک: همان، ص120</ref>.
	خواجه نصیرالدین ~~طوسی،~~ علاءالدوله سمنانی، شمس‌الدین لاهیجی، محمدحسین ~~طباطبایی،~~ مرتضی مطهری و...، از دیگر اندیشمندان مذکور در این بخشند<ref>ر.ک: همان، ص148-186</ref>.		[[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد\|خواجه نصیرالدین طوسی]]، [[علاءالدوله سمنانی، احمد بن محمد\|علاءالدوله سمنانی]]، شمس‌الدین لاهیجی، [[طباطبایی، سید محمدحسین\|محمدحسین طباطبایی]]، [[مطهری، مرتضی\|مرتضی مطهری]] و...، از دیگر اندیشمندان مذکور در این بخشند<ref>ر.ک: همان، ص148-186</ref>.

	* دیدگاه ابن سینا درباره رنگ: وی عقیده دارد «روشنایی» کیفیتی است که جسم غیر شفاف از منبع نورانی استفاده می‌کند. همچنین شفاف بالقوه به‌واسطه روشنایی، شفاف بالفعل می‌شود و «نور تابیده‌شده»، کیفیتی است که ذاتا کمال برای شفاف (ازآن‌رو که شفاف است) می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص249</ref>.		* دیدگاه [[ابن سینا، حسین بن عبدالله\|ابن سینا]] درباره رنگ: وی عقیده دارد «روشنایی» کیفیتی است که جسم غیر شفاف از منبع نورانی استفاده می‌کند. همچنین شفاف بالقوه به‌واسطه روشنایی، شفاف بالفعل می‌شود و «نور تابیده‌شده»، کیفیتی است که ذاتا کمال برای شفاف (ازآن‌رو که شفاف است) می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص249</ref>.

	* اثبات رنگ از نگاه صدرا: وی یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان قرن اخیر است، ولی به نظر نویسنده، همانند ابن سینا، احاطه‌ای به علوم مختلفی همانند علوم کاربردی نداشته و بنابراین در مباحث طبیعات و علوم کاربردی، حرف چندانی برای گفتن ندارد و آنچه وی در بحث رنگ بیان داشته، خلاصه اندکی از مباحث رنگ ابن سینا در کتاب نفس شفا می‌باشد که به‌همراه مطالبی دیگر از فخر رازی و یا دیگران، همراه شده است<ref>ر.ک: همان، ص255</ref>.		* اثبات رنگ از نگاه صدرا: وی یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان قرن اخیر است، ولی به نظر نویسنده، همانند [[ابن سینا، حسین بن عبدالله\|ابن سینا]]، احاطه‌ای به علوم مختلفی همانند علوم کاربردی نداشته و بنابراین در مباحث طبیعات و علوم کاربردی، حرف چندانی برای گفتن ندارد و آنچه وی در بحث رنگ بیان داشته، خلاصه اندکی از مباحث رنگ ابن سینا در کتاب نفس شفا می‌باشد که به‌همراه مطالبی دیگر از [[فخر رازی، محمد بن عمر\|فخر رازی]] و یا دیگران، همراه شده است<ref>ر.ک: همان، ص255</ref>.

	* شرح لاهیجی بر تجريد الاعتقاد خواجه نصیر در بیان رنگ: این شرح (شوارق الإلهام)، شرحی است مزجی به زبان عربی بر ~~«تجريد الاعتقاد»~~ و پس از مجموع شروح میر سید احمد علوی بر تجرید، مفصل‌ترین شرح این کتاب بشمار می‌آید و می‌توان آن را جامع اکثر نظرها و آرای متکلمان و فلاسفه پیش از خود دانست<ref>ر.ک: همان، ص289-290</ref>.		* شرح لاهیجی بر [[تجريد الاعتقاد]] [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد\|خواجه نصیر]] در بیان رنگ: این شرح ([[شوارق الإلهام في شرح تجريد الكلام (انتشارات مهدوی)\|شوارق الإلهام]])، شرحی است مزجی به زبان عربی بر «[[تجريد الاعتقاد]]» و پس از مجموع شروح میر سید احمد علوی بر تجرید، مفصل‌ترین شرح این کتاب بشمار می‌آید و می‌توان آن را جامع اکثر نظرها و آرای متکلمان و فلاسفه پیش از خود دانست<ref>ر.ک: همان، ص289-290</ref>.

	* بخش آخر: این بخش، دو قسمت دارد:		* بخش آخر: این بخش، دو قسمت دارد:
	# متن نسخه خطی رساله «ياقوتة الحمراء» محمدکریم خان کرمانی؛		# متن نسخه خطی رساله «ياقوتة الحمراء» محمدکریم خان کرمانی؛
	# ترجمه تنظیم‌شده‌ای از مقاله‌ای از هانری ~~کربن،~~ پیرامون رساله «ياقوتة الحمراء» که به‌ضمیمه رساله‌ای دیگر، تحت عنوان «واقع‌انگاری رنگ‌ها و علم میزان»، منتشر شده است و به‌منظور حفظ حق مادی این کتاب برای مترجم، فقط متن اصلی مقاله، بدون چهل پی‌نوشت و پاورقی‌های کتاب نشر سوفیا، آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص377</ref>. کرمانی رساله را به دو مقاله با حجمی کمابیش برابر، تقسیم کرده است. مقاله نخست، هشت فصل دارد و موضوع بحث آن، مفهوم و واقعیت رنگ است و مقاله دوم، نه فصل دارد و به‌طور خاص، به رنگ قرمز و «نزول آن از عالم مثل» می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص410</ref>.		# ترجمه تنظیم‌شده‌ای از مقاله‌ای از [[کربن، هانری\|هانری کربن]]، پیرامون رساله «ياقوتة الحمراء» که به‌ضمیمه رساله‌ای دیگر، تحت عنوان «واقع‌انگاری رنگ‌ها و علم میزان»، منتشر شده است و به‌منظور حفظ حق مادی این کتاب برای مترجم، فقط متن اصلی مقاله، بدون چهل پی‌نوشت و پاورقی‌های کتاب نشر سوفیا، آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص377</ref>. کرمانی رساله را به دو مقاله با حجمی کمابیش برابر، تقسیم کرده است. مقاله نخست، هشت فصل دارد و موضوع بحث آن، مفهوم و واقعیت رنگ است و مقاله دوم، نه فصل دارد و به‌طور خاص، به رنگ قرمز و «نزول آن از عالم مثل» می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص410</ref>.

	==پانویس==		==پانویس==