https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86مکتبخانه در ایران - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-10T20:57:26Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=814517&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ش های ' به 'شهای '2026-01-11T17:01:04Z<p>جایگزینی متن - 'ش های ' به 'شهای '</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =مکتبخانهها -- ایران,مکتبخانهها -- ایران -- تاریخ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =مکتبخانهها -- ایران,مکتبخانهها -- ایران -- تاریخ</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =دفتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهش های </del>فرهنگی </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =دفتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشهای </ins>فرهنگی </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر =تهران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر =تهران</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1397 </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1397 </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-778548:rev-814517 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=778548&oldid=prevHbaghizadeh در ۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۱2025-04-06T15:11:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخچه آموزش و پرورش"تعلیم و تربیت"]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخچه آموزش و پرورش"تعلیم و تربیت"]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(فروردین 1404) باقی زاده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(فروردین 1404) باقی زاده]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 فروردین 1404]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فاقد اتوماسیون</ins>]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-778266:rev-778548 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=778266&oldid=prevHbaghizadeh در ۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۰2025-04-03T11:00:06Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مکتبخانه در ایران''' تألیف ناصر تکمیل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همایون، </del>این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مکتبخانه در ایران''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تکمیل همایون، ناصر|</ins>ناصر تکمیل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همایون]]، </ins>این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3499 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3499 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=778265&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURمکتبخانه در ایرانJ1.jpg | عنوان =مکتبخانه در ایران | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = تکمیل همایون، ناصر (نویسنده) |زبان | زبان = | کد کنگره =LA ۱۳۵۲/ت۸م۷ | موضوع =مکتبخانهها -- ایران,مکتبخانهها --...» ایجاد کرد2025-04-03T10:59:21Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURمکتبخانه در ایرانJ1.jpg | عنوان =مکتبخانه در ایران | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%AA%DA%A9%D9%85%DB%8C%D9%84_%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%8C_%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1" title="تکمیل همایون، ناصر">تکمیل همایون، ناصر</a> (نویسنده) |زبان | زبان = | کد کنگره =LA ۱۳۵۲/ت۸م۷ | موضوع =مکتبخانهها -- ایران,مکتبخانهها --...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURمکتبخانه در ایرانJ1.jpg<br />
| عنوان =مکتبخانه در ایران<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[تکمیل همایون، ناصر]] (نویسنده)<br />
|زبان <br />
| زبان =<br />
| کد کنگره =LA ۱۳۵۲/ت۸م۷<br />
| موضوع =مکتبخانهها -- ایران,مکتبخانهها -- ایران -- تاریخ<br />
|ناشر <br />
| ناشر =دفتر پژوهش های فرهنگی <br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر =1397 <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =<br />
| شابک =9ـ443ـ379ـ964ـ978<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''مکتبخانه در ایران''' تألیف ناصر تکمیل همایون، این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب در هشت فصل تدوین شده است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
در اغلب جوامع امروز، نهادهای آموزش و پرورش، ابزارهای مهم تحقیق اهداف و مقاصد اجتماعی به شمار میروند و انتظار میرود تا موجبات رشد و توسعۀ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه را فراهم سازد. این امر اجتماعی ـ حیاتی در دو بخش آموزش (فراگیری میراثهای مادی و غیرمادی جامعه) و پرورش (ایجاد دگرگونیهای لازم در افراد بر پایۀ ارزشهای مطلوب جامعه) از خانه، خاندان و دودمان، تا سطوح گستردهتر جامعه بهصورت تقلیدی و تلفیقی (مشاهدهای) منظم و عمدی (تعلیمی) تحول یافته و بدیهی است که در جوامع پیشرفتهتر و متمدن به دلیل شرایط خاص مناسبتر، هدفمندتر و چشمگیرتر باشد.<br />
<br />
حرکتهای تاریخی و اجتماعی در نهادهای آموزش و پرورش و اهداف، اصول و برنامههای آن، دگرگونیهای لازم را پدید آورده و به مرور ارزشها و اعتبارهای فرهنگی مناسب و متحول را به نهادهای مزبور انتقال داده است. به این اعتبار میتوان نهادهای یادشده را در «مجموعۀ فرهنگ جامعه» قرار داد و مسیر حرکتها و دگرگونیهای سنتی آن را آشکار کرد. بررسی این امر اجتماعی ـ فرهنگی در سطح ابتدایی، کودکان حدود پنجساله تا نوجوانان سیزدهساله (پروردگان نظام دبستانی در ایران باستان و مکتبخانه در اعصار اسلامی) موضوع این پژوهش است.<br />
<br />
مباحث تاریخی و اجتماعی و نهاد مکتبخانه که بعد از خانواده، منسجمترین نهاد اجتماعی امر آموزش و پرورش بهشمار رفته، پس از بیان کوتاهی از چگونگی حیات تاریخی آن نهاد در اعصار باستانی و نقل ابیاتی مناسب از شاهنامه در نشاندادن پیوندهای تاریخی آن به معنای عناصر اصلی ارتباط فرهنگی ایران باستان و اعصار اسلامی، طی فصول منطقی و زمانی، به تشریح آن مبادرت شده است.<br />
<br />
ناگفته نماند مکتب یا مکتبخانه با کتّاب بهعنوان نهادی برخاسته از تحولات فرهنگی اسلامی و موقعیت کشورهای تازه مسلمان به صورتهای گوناگون تبلور علمی داشته، اما به علتهای خاص تاریخی ـ فرهنگی، این نهاد کارا، در سرزمینهای ایرانینشین، از مقبولیت بیشتر برخوردار بوده است.<br />
<br />
نهاد پویای مکتبخانه دورههای تاریخی ایران را گذراند و در این مسیر گاه شکوفایی و رونق فرهنگی داشت و گاه در پی حملات و یورشهای نظامی غیرخودی (بیگانه) و گاه خودی، آسیبهای فراوان یافت و در هر منطقهای از ایرانزمین، صبغههای گوناگون از خود نشان داد و در سدههای اخیر با پیدایش مدرسههای جدید اروپایی و بنای مدرسههای ایرانی بر پایۀ پارهای اقتباسها از مغربزمین، مکتبخانهها از رونق افتادند، اما به هر شکل که بود حیات فرهنگی و تاریخی خود را به انقلاب اسلامی ایران رساندند و در این نظام جدید، کل مدرسهها و انواع گوناگون آن در یک نظام واحد قرار گرفت و حیات فرهنگی مکتبخانه پایان یافت.<br />
<br />
منابع این پژوهش به دو نوع عمومی و خصوصی منقسم است. در منابع عمومی، نوشتارهای تاریخی (تاریخنامههای ادوار گوناگون) و اجتماعی (شهرنامه و کتابهای جغرافیایی و رسالههای «حسبت»)، فرهنگی (احوال مشاهیر و کتابهای اخلاقی دینی) و جز اینها اعم از مهمترین و مآخذ اصلی و مطالعات پژوهشگران جدید، اهمیت دارد. در منابع خصوصی نیز، کتابها و مقالهها (اصلی یا پژوهشی) که بهطور خاص به بررسی در نهاد آموزش و پرورش مقاطع کودکان و نوجوانان با تعلق به دورهای مشخص پرداخته، مورد توجه است. این منابع گاه متعلق به جهان اسلام بوده که از لابلای آنها مطالب مربوط به ایران استخراج و تا حد امکان، فزون بر تحقیقات خودی، به نظر ایرانشناسان و پژوهشگران خارجی نیز توجه شده است.<br />
<br />
این بررسی از شکلگیری نخستین نهادهای آموزش کودکان در جهان ایرانی آغاز شده و پس از تحولات و تطورات تاریخی تا دوران مسئولیت رسمی و قانونی دولت و حکومت در امر معارف و تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرده و دوران حاکمیت نظام مشروطیت ایران را نیز دربرگرفته و با برپایی نظام جمهوری اسلامی پایان یافته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/3499 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:آموزش و پرورش]]<br />
[[رده:تاریخچه آموزش و پرورش"تعلیم و تربیت"]]<br />
[[رده:مقالات(فروردین 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div>Hbaghizadeh