https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83 2026-07-02T05:36:25Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=814096&oldid=prev 2026-01-09T20:16:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l69">خط ۶۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:نجوم]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 دی 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814095:rev-814096 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=814095&oldid=prev 2026-01-09T20:15:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''منتهى الإدراك في تقاسيم الأفلاك'''، تألیف [[ابومحمد عبدالجبار خَرقی]] (477-533ق)، رساله‌ای جامع و مختصر در علم هیئت (کیهان‌شناسی) اسلامی است که به بررسی ساختار افلاک سماوی، حرکات اجرام و سیارات و محاسبات نجومی می‌پردازد. این اثر با تصحیح، ترجمه و مقدمه حنیف قلندری منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''منتهى الإدراك في تقاسيم الأفلاك'''، تألیف [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرقی، ابومحمد عبدالجبار|</ins>ابومحمد عبدالجبار خَرقی]] (477-533ق)، رساله‌ای جامع و مختصر در علم هیئت (کیهان‌شناسی) اسلامی است که به بررسی ساختار افلاک سماوی، حرکات اجرام و سیارات و محاسبات نجومی می‌پردازد. این اثر با تصحیح، ترجمه و مقدمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قلندری، حنیف|</ins>حنیف قلندری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814094:rev-814095 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=814094&oldid=prev 2026-01-09T17:32:57Z

<p>Hbaghizadeh صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%DA%A9_%D9%81%DB%8C_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%DA%A9&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک (صفحه وجود ندارد)">منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83" title="منتهى الإدراك في تقاسيم الأفلاك">منتهى الإدراك في تقاسيم الأفلاك</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۲</td> </tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-813576:rev-814094 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=813576&oldid=prev 2026-01-07T21:07:14Z

<p>جایگزینی متن - &#039;( &#039; به &#039;(&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[خرقی، ابومحمد عبدالجبار]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[خرقی، ابومحمد عبدالجبار]] (نويسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قلندری، حنیف]] (مصحح)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قلندری، حنیف]] (مصحح)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معصومی همدانی، حسین]] ( مصحح)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معصومی همدانی، حسین]] (مصحح)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-813558:rev-813576 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=813558&oldid=prev 2026-01-07T21:05:37Z

<p>جایگزینی متن - &#039; ]] &#039; به &#039;]] &#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[خرقی، ابومحمد عبدالجبار]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[خرقی، ابومحمد عبدالجبار]] (نويسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قلندری، حنیف ]] (مصحح)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قلندری، حنیف]] (مصحح)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معصومی همدانی، حسین ]] ( مصحح)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[معصومی همدانی، حسین]] ( مصحح)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-811023:rev-813558 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%87%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%83_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%81%D9%84%D8%A7%D9%83&diff=811023&oldid=prev 2025-12-13T07:52:59Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR92739J1.jpg | عنوان = منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک | عنوان‌های دیگر = منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک. فارسی - عربی ** نخستین رساله جامع در هیئت بطلمیوسی | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="خرقی، ابومحمد عبدالجبار (صفحه وجود ندارد)">خرقی، ابومحمد عبدالجبار</a> (نويسند...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR92739J1.jpg<br /> | عنوان = منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک<br /> | عنوان‌های دیگر = منتهی الإدراک فی تقاسیم الأفلاک. فارسی - عربی ** نخستین رساله جامع در هیئت بطلمیوسی<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[خرقی، ابومحمد عبدالجبار]] (نويسنده)<br /> [[قلندری، حنیف ]] (مصحح)<br /> [[معصومی همدانی، حسین ]] ( مصحح)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی - فارسی<br /> | کد کنگره = /خ4م8 41 QB <br /> | موضوع =نجوم - متون قدیمی تا قرن 14<br /> |ناشر <br /> | ناشر = مرکز پژوهشی ميراث مکتوب<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1399ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE92739AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 92739<br /> | کتابخوان همراه نور = 92739<br /> | کد پدیدآور = 68608<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''منتهى الإدراك في تقاسيم الأفلاك'''، تألیف [[ابومحمد عبدالجبار خَرقی]] (477-533ق)، رساله‌ای جامع و مختصر در علم هیئت (کیهان‌شناسی) اسلامی است که به بررسی ساختار افلاک سماوی، حرکات اجرام و سیارات و محاسبات نجومی می‌پردازد. این اثر با تصحیح، ترجمه و مقدمه حنیف قلندری منتشر شده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب، شامل دو یادداشت (از دبیر مجموعه و مصحح)، مقدمه مصحح (در چهار فصل)، متن عربی در سه مقاله اصلی (که در مجموع به چهل‌وهشت باب تقسیم شده‌اند؛ مقاله اول شامل بیست باب، مقاله دوم شامل هفده باب و مقاله سوم شامل یازده باب) و ترجمه فارسی آن است.<br /> <br /> ==سبک نگارش==<br /> ویژگی‌های اصلی شیوه نگارش کتاب عبارت است از:<br /> # اختصار و ایجاز: کتاب باوجود جامعیت در موضوع، به‌صورت مختصر و با حذف مطالب زاید نگاشته شده است که آن را از کتاب‌های مفصل متمایز می‌کند&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه مصحح، ص46&lt;/ref&gt;‏.<br /> # مقدمه‌چینی علمی: کتاب با تعریف اصطلاحات بنیادین (حدود)، مقدمات هندسی و طبیعی مورد نیاز برای ورود به علم هیئت آغاز می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص73، 77&lt;/ref&gt;‏.<br /> # بنیان‌گذاری مکتب هیئت: این کتاب آن‌گونه که خرقی در مقدمه نوشته، اولین کتابی است که در آن به هیئت مجسم افلاک توجه شده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص58&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> * مقدمه مصحح: این مقدمه، در چهار فصل تدوین شده است:<br /> # فصل اول: در این فصل، اطلاعات اندک موجود از زندگی عبدالجبار خرقی و فهرست آثار او عرضه شده ‌است. تلاش شده است تا با استفاده از شواهد تاریخی که عمدتاً از میان آثار خرقی به دست می‌آید، زمان نوشته شدن این آثار مشخص شود. همچنین آنچه از خرقی در آثار بعدی هیئت می‌توان دید، در اینجا عرضه شده‌ است.<br /> # فصل دوم: این فصل، درباره سنت هئیت‌نویسی است. پیشینه یونانی این آثار، آثار متقدم هئیت در دوره اسلامی، عرضه دلیل بر اینکه «منتهی الإدراك»، نخستین کتاب جامع هیئت است، پیشینه یونانی این آثار، آثار متقدمه هیئت در دوره اسلامی، هیئت‌نویسی در سده هفتم و بعد از آن و ساختار کتاب‌های هئیت، مطالب اصلی این فصلند.<br /> # فصل سوم: در این فصل، «منتهی الإدراك» معرفی شده است. همچنین فهرست مطالب آن و شرح برخی از فصل‌های آن و مقایسه آن با دیگر آثار نجومی دوره اسلامی در این فصل آمده‌ است.<br /> # فصل چهارم: در این فصل، نسخه‌های موجود از این کتاب معرفی و درباره روش تصحیح آن توضیحاتی داده شده است.<br /> <br /> * مقاله اول: این مقاله، درباره چگونگی ترکیب افلاک و وصف حرکاتشان و مقدمات وابسته به آن که به این مطالب راه می‌برد و احوالی که در افلاک بر ستارگان عارض می‌شود، است. این مقاله، شامل بیست باب است؛ باب اول آن، در شرح معنای اسم‌هایی است که همگان در این علم به شناخت آنها نیاز دارند و باب آخر، درباره گرفت‌ها است &lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص379-382&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> وی در فصل سوم از باب سوم در ذکر برهان‌های مخصوص کروی بودن زمین، یکی از دلایل حسی را این می‌داند که زمان طلوع و غروب خورشید و ماه و دیگر ستارگان برای همه مساکن یکسان نیست، بلکه می‌بینیم که در مساکن شرقی، زودتر از مساکن غربی طلوع می‌کنند و در مساکن شرقی قبل از مساکن غربی غروب می‌نمایند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص390&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> خرقی در ابتدای باب پنجم از این مقاله، ترتیب افلاک را مشابه آنچه بطلمیوس آورده بود، می‌آورد. او می‌گوید که شک تنها درباره محل خورشید باقی می‌ماند؛ چراکه پیشینیان، به‌جز ابن سینا، از گذر هیچ سیاره‌ای جز ماه از برابر خورشید گزارش نکرده‌اند. به‌هرصورت او برای تعیین محل سیارات عطارد و زهره به قول ابن سینا درباره اینکه «زهره را چون نقطه و خالی بر خورشید» دیده است، استناد کرده و آنها را پایین‌تر از خورشید قرار داده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه مصحح، ص87-88&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> نویسنده در «منتهی الإدراك» به هریک از باب‌هایی که در آنها به افلاک اجرام آسمانی پرداخته است، فصلی با عنوان کلی «در بیان دلایلی که به‌واسطه آنها تعداد افلاک دانسته می‌شود» افزوده و در آن به‌تفکیک درباره دلیل انتخاب هریک از افلاک برای اجرام مختلف اشاره کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص92؛ متن کتاب، 409، 420، 438&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> * مقاله دوم: این مقاله، درباره هیئت زمین و تقسیم آن به آباد و ناآباد و آنچه از اختلاف مطالع و طوالع به سبب تفاوت مناطق زمین عارض می‌شود، است. این مقاله، دارای هفده باب است که مقاله اول آن درباره مختصری از هیئت زمین و چگونگی تقسیم آن به آباد و ناآباد و مقاله آخر آن درباره فاصله‌ها و حجم‌ها است &lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص515-516&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> * مقاله سوم: این مقاله، درباره تاریخ و زمان و آنچه به آن از قرانات و ادوار تعلق دارد، است. این مقاله، دارای یازده باب است؛ باب اول آن، درباره معنی تاریخ و باب آخر، درباره جشن‌ها و آداب است &lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص573&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> در این مقاله همچنین به‌تفصیل در مورد انواع تواریخ و تقویم‌های مورد استفاده در جهان اسلام، از جمله تاریخ طوفان، تاریخ اسکندر یونانی و تاریخ یزگرد پرداخته شده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص591،597، 605&lt;/ref&gt;‏. بخش‌های پایانی این مقاله، به چگونگی تقسیم فلک‌ها به منزل‌ها و تقویم اعیاد و مناسبات اسلامی و غیر اسلامی، مانند اعیاد نصاری، یهود و اعیاد ایرانیان، اختصاص دارد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص629، 659، 669&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>

A-esmaeili