https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-22T02:11:58Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=813663&oldid=prevHbaghizadeh در ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۵2026-01-08T18:15:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب، مشتمل است بر: پیشگفتار، تقریظی از استاد حسین شکویی و چهار بخش اصلی (که رویهمرفته حاوی هفت فصل هستند).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب، مشتمل است بر: پیشگفتار، تقریظی از استاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حسین شکویی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و چهار بخش اصلی (که رویهمرفته حاوی هفت فصل هستند).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-813661:rev-813663 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=813661&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2026-01-08T18:14:31Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l66">خط ۶۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلیات تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلیات تاریخ ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 دی 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-813659:rev-813661 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=813659&oldid=prevHbaghizadeh در ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۴2026-01-08T18:14:15Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران'''، اثر [[حسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیک محمدی</del>]] (معاصر) محقق و نویسنده است. این کتاب، جغرافیای تاریخی ایران را در سه محور اصلی «جغرافیای انسانی ایران و روابط متقابل انسان با محیط در بستر تاریخ»، «جغرافیای تاریخی ایران از پیدایش نخستین تمدنهای بشری در فلات ایران تا سال 1300ش» و «موقعیت و شرایط جغرافیایی ایران بهعنوان بستر حوادث در کنار مسائل تاریخی و سیاسی و در ارتباط متقابل با یکدیگر»، بررسی میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران'''، اثر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیکمحمدی، </ins>حسن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|حسن بیکمحمدی</ins>]] (معاصر) محقق و نویسنده است. این کتاب، جغرافیای تاریخی ایران را در سه محور اصلی «جغرافیای انسانی ایران و روابط متقابل انسان با محیط در بستر تاریخ»، «جغرافیای تاریخی ایران از پیدایش نخستین تمدنهای بشری در فلات ایران تا سال 1300ش» و «موقعیت و شرایط جغرافیایی ایران بهعنوان بستر حوادث در کنار مسائل تاریخی و سیاسی و در ارتباط متقابل با یکدیگر»، بررسی میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول (تعاریف و مفاهیم): این فصل، به تعریف و تبیین مفهوم جغرافیای تاریخی اختصاص دارد. از جمله تعریفها این است: «جغرافیای تاریخی از وضع سرزمینهای مختلف برحسب موقعیتهای گوناگون تاریخی که داشتهاند، سخن میگوید»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص2</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول (تعاریف و مفاهیم): این فصل، به تعریف و تبیین مفهوم جغرافیای تاریخی اختصاص دارد. از جمله تعریفها این است: «جغرافیای تاریخی از وضع سرزمینهای مختلف برحسب موقعیتهای گوناگون تاریخی که داشتهاند، سخن میگوید»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص2</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، دیدگاههای اندیشمندان مختلف در فرهنگنامهها و نزد پیشگامان این رشته، مانند توزر و هارتشورن، بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص1-14</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این بخش، دیدگاههای اندیشمندان مختلف در فرهنگنامهها و نزد پیشگامان این رشته، مانند توزر و هارتشورن، بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص1-14</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم (عوامل مؤثر در روابط انسان و محیط در سرزمین ایران): محتوای این فصل، بر موقعیت و ویژگیهای جغرافیایی فلات ایران و تأثیر آن بر روابط انسان و محیط متمرکز است. «موقعیت جغرافیایی ایران بین سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا بهگونهای بوده است که همه اقوام و ملل شرق و غرب برای عبور یا لشکرکشی به اطراف، از این کشور استفاده میکردند»<ref>ر.ک: همان، ص39</ref>. ویژگیهای اصلی فلات ایران، شامل ارتفاعات (مانند البرز و زاگرس) و بخشهای کویری، میشود که تأثیر بسزایی بر شرایط آب و هوایی، کشاورزی و تمرکز جمعیت داشته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم (عوامل مؤثر در روابط انسان و محیط در سرزمین ایران): محتوای این فصل، بر موقعیت و ویژگیهای جغرافیایی فلات ایران و تأثیر آن بر روابط انسان و محیط متمرکز است. «موقعیت جغرافیایی ایران بین سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا بهگونهای بوده است که همه اقوام و ملل شرق و غرب برای عبور یا لشکرکشی به اطراف، از این کشور استفاده میکردند»<ref>ر.ک: همان، ص39</ref>. ویژگیهای اصلی فلات ایران، شامل ارتفاعات (مانند البرز و زاگرس) و بخشهای کویری، میشود که تأثیر بسزایی بر شرایط آب و هوایی، کشاورزی و تمرکز جمعیت داشته است.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این فصل، از پیدایش نخستین کانونهای حکومتی در فلات کشور ایران، اثر موقعیت ایران بر جریانهای تاریخی و فرهنگی، نقش اسلام در وحدت مردم ایران و... نیز بحث میشود<ref>ر.ک: همان، ص29- 48</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این فصل، از پیدایش نخستین کانونهای حکومتی در فلات کشور ایران، اثر موقعیت ایران بر جریانهای تاریخی و فرهنگی، نقش اسلام در وحدت مردم ایران و... نیز بحث میشود<ref>ر.ک: همان، ص29- 48</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-805499:rev-813659 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=805499&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR132088J1.jpg | عنوان = مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = بیکمحمدی، حسن (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 7م9ب 23 DSR | موضوع =جغرافیای طبیعی - ایران - ایران - جغراف...» ایجاد کرد2025-11-04T03:38:52Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR132088J1.jpg | عنوان = مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A8%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="بیکمحمدی، حسن (صفحه وجود ندارد)">بیکمحمدی، حسن</a> (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 7م9ب 23 DSR | موضوع =جغرافیای طبیعی - ایران - ایران - جغراف...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR132088J1.jpg<br />
| عنوان = مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[بیکمحمدی، حسن]] (نويسنده)<br />
|زبان<br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = 7م9ب 23 DSR <br />
| موضوع =جغرافیای طبیعی - ایران - ایران - جغرافیای تاریخی<br />
|ناشر <br />
| ناشر = دانشگاه اصفهان<br />
| مکان نشر = ایران - اصفهان<br />
| سال نشر = 1400ش<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE132088AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 7<br />
| شابک = 978-964-6478-22-0<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 132088<br />
| کتابخوان همراه نور = 132088<br />
| کد پدیدآور = 105804<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''مقدمهای بر جغرافیای تاریخی ایران'''، اثر [[حسن بیک محمدی]] (معاصر) محقق و نویسنده است. این کتاب، جغرافیای تاریخی ایران را در سه محور اصلی «جغرافیای انسانی ایران و روابط متقابل انسان با محیط در بستر تاریخ»، «جغرافیای تاریخی ایران از پیدایش نخستین تمدنهای بشری در فلات ایران تا سال 1300ش» و «موقعیت و شرایط جغرافیایی ایران بهعنوان بستر حوادث در کنار مسائل تاریخی و سیاسی و در ارتباط متقابل با یکدیگر»، بررسی میکند.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب، مشتمل است بر: پیشگفتار، تقریظی از استاد حسین شکویی و چهار بخش اصلی (که رویهمرفته حاوی هفت فصل هستند).<br />
<br />
==گزارش محتوا==<br />
در پیشگفتار، به موضوع کتاب و محورهای اصلی مورد بحث در آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، صفحات آغازین کتاب (شمارهگذاری نشده)</ref>.<br />
<br />
فصل اول (تعاریف و مفاهیم): این فصل، به تعریف و تبیین مفهوم جغرافیای تاریخی اختصاص دارد. از جمله تعریفها این است: «جغرافیای تاریخی از وضع سرزمینهای مختلف برحسب موقعیتهای گوناگون تاریخی که داشتهاند، سخن میگوید»<ref>ر.ک: متن کتاب، ص2</ref>.<br />
در این بخش، دیدگاههای اندیشمندان مختلف در فرهنگنامهها و نزد پیشگامان این رشته، مانند توزر و هارتشورن، بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص1-14</ref>.<br />
<br />
فصل دوم (آثار و روابط متقابل تاریخ و جغرافیا): این فصل، به بررسی اثرات متقابل و پیوند میان تاریخ و جغرافیا میپردازد و جغرافیا را بهعنوان بستر و صحنه نمایش رویدادهای تاریخی در نظر میگیرد. مباحث این فصل، شامل بررسی ارتباط این دو در دورههای مختلف تاریخی (دوره باستان، قرون وسطی، رنسانس و دوره معاصر)، سیاست، محیط و جغرافیا، اثر محیط و عوامل جغرافیایی بر مسائل تاریخی و... است<ref>ر.ک: همان، ص15-28</ref>.<br />
<br />
فصل سوم (عوامل مؤثر در روابط انسان و محیط در سرزمین ایران): محتوای این فصل، بر موقعیت و ویژگیهای جغرافیایی فلات ایران و تأثیر آن بر روابط انسان و محیط متمرکز است. «موقعیت جغرافیایی ایران بین سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا بهگونهای بوده است که همه اقوام و ملل شرق و غرب برای عبور یا لشکرکشی به اطراف، از این کشور استفاده میکردند»<ref>ر.ک: همان، ص39</ref>. ویژگیهای اصلی فلات ایران، شامل ارتفاعات (مانند البرز و زاگرس) و بخشهای کویری، میشود که تأثیر بسزایی بر شرایط آب و هوایی، کشاورزی و تمرکز جمعیت داشته است.<br />
در این فصل، از پیدایش نخستین کانونهای حکومتی در فلات کشور ایران، اثر موقعیت ایران بر جریانهای تاریخی و فرهنگی، نقش اسلام در وحدت مردم ایران و... نیز بحث میشود<ref>ر.ک: همان، ص29- 48</ref>.<br />
<br />
فصل چهارم (جغرافیای تاریخی اقوام قبل از آریایی در فلات ایران): در این فصل، از شروع زندگی در فلات ایران (شامل غارنشینی، زندگی در مناطق تپهای)، جغرافیای تاریخی عیلام (شامل موقعیت و شرایط جغرافیایی، عظمت تمدن عیلام، نقش عوامل جغرافیایی در تمدن عیلام، شهرنشینی و کشاورزی و تجارت) بحث شده است<ref>ر.ک: همان، ص49-62</ref>.<br />
<br />
فصل پنجم (جغرافیای تاریخی ایران پیش از اسلام): این فصل، به بیان جغرافیای تاریخی اقوام پیش از آریایی میپردازد. این اقوام در واقع بومیان این سرزمین محسوب میشدهاند. از جمله این اقوام میتوان به قوم کاس سو یا کیسی در نواحی غربی، تپور در مازندران، خوز و عیلامی در جنوب غربی، حبشی در سواحل خلیج فارس و دریای عمان و بالاخره اقوام هیتانی، هورین و لولوبی اشاره کرد که در نواحی شمال غربی فلات سکونت داشتهاند <ref>ر.ک: همان، ص63</ref>. در این فصل، از مهاجرت آریاییها به فلات ایران و اسکان آنان و ویژگیهای اجتماعی ایشان و پیدایش مفهوم ایران و... بحث شده است<ref>ر.ک: همان، ص63-96</ref>.<br />
<br />
فصل ششم (جغرافیای تاریخی ایران بعد از اسلام): این فصل، به جغرافیای تاریخی ایران از نیمه دوم قرن هفتم تا نیمه اول قرن بیستم میپردازد. پس از فتوحات مسلمانان، ایران تحت تقسیمات اداری اسلامی (اقالیم) قرار گرفت. در این دوره، مباحث مهمی چون اسلام و مالکیت اراضی، توسعه شهرنشینی و ظهور شهرهای مهم اسلامی (مانند بغداد، اصفهان، ری و نیشابور) و تأثیرات سلسلههای ترک و مغول (سلجوقیان، ایلخانان و تیموریان) بر ساختار اقتصادی و جغرافیایی کشور مورد توجه قرار میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص97- 142</ref>.<br />
<br />
فصل هفتم (گذشته نواحی ایران با تأکید بر نظر جغرافیدانان اسلامی): این فصل، به ارائه شرح تفصیلی جغرافیایی نواحی مهم ایران بر اساس متون جغرافیدانان اسلامی تمرکز دارد. این نواحی، شامل خلیج فارس و دریای عمان (اهمیت راهبردی و تجاری، جزایر مهم مانند هرمز و بحرین) و مناطق داخلی ایران، مانند آذربایجان (تبریز، مراغه و اردبیل)، کرانههای جنوبی دریای خزر (گیلان و مازندران)، خراسان بزرگ (نیشابور، مرو، بلخ و هرات) و مناطق مرکزی و غربی (ری، لرستان، اصفهان، فارس، کرمان، سیستان، بلوچستان و خوزستان) است. هدف این فصل، تبیین چگونگی توصیف این نواحی در طول تاریخ و نقش آنها در تمدن اسلامی است<ref>ر.ک: همان، ص143-182</ref>.<br />
<br />
توجه: فصلهای اول و دوم و سوم در بخش اول کتاب، فصلهای چهارم و پنجم در بخش دوم، فصل ششم در بخش سوم و فصل هفتم همراه با «نتیجهگیری از مباحث کتاب»، در بخش چهارم جای گرفته است.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پیشگفتار و متن کتاب.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:تاریخ]]<br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:کلیات تاریخ ایران]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili