Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'فارسي ' به 'فارسی'

2022-07-05T06:36:01Z

جایگزینی متن - 'فارسي ' به 'فارسی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۶
خط ۷:		خط ۷:
	[[سنگلجی، محمد]] (نویسنده)		[[سنگلجی، محمد]] (نویسنده)
	\|زبان		\|زبان
	\| زبان =~~فارسي~~		\| زبان =فارسی
	\| کد کنگره =‏‎‏/‎‏س‎‏9‎‏م‎‏7 / 159/8 BP		\| کد کنگره =‏‎‏/‎‏س‎‏9‎‏م‎‏7 / 159/8 BP
	\| موضوع = اصول فقه شيعه - قرن 14		\| موضوع = اصول فقه شيعه - قرن 14

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۲

2021-08-11T10:02:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	}}		}}

	'''مقاصد اصول''' اثر علامه محمد ~~سنگلجی،~~ کتابی است مختصر، دربردارنده مباحث علم اصول، از مبحث الفاظ تا اجتهاد و تقلید که به زبان فارسی نوشته شده است.		'''مقاصد اصول''' اثر علامه [[سنگلجی، محمد\|محمد سنگلجی]]، کتابی است مختصر، دربردارنده مباحث علم اصول، از مبحث الفاظ تا اجتهاد و تقلید که به زبان فارسی نوشته شده است.

	==انگیزه تألیف==		==انگیزه تألیف==

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۹

2021-08-11T09:59:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	\| شابک =		\| شابک =
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =13212
	\| کتابخوان همراه نور =		\| کتابخوان همراه نور =
	\| کد پدیدآور =04723		\| کد پدیدآور =04723
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:
	[[رده:اصول فقه (آثارکلی)]]		[[رده:اصول فقه (آثارکلی)]]
	[[رده:اصول فقه شیعه]]		[[رده:اصول فقه شیعه]]
	[[رده:~~مقالات جدید~~]]		[[رده:مرداد(1400)]]

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۰۸

2021-08-11T08:08:00Z

@@ خط ۷۷: / خط ۷۷: @@
 {{وابسته‌ها}}
 [[رده:کتاب‌شناسی]]
 [[رده:مقالات جدید]]

Yqorbani@noornet.net: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR13212J1.jpg | عنوان =مقاصد اصول | عنوان‌های دیگر = |پدی...» ایجاد کرد

2021-08-11T04:40:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR13212J1.jpg | عنوان =مقاصد اصول | عنوان‌های دیگر = |پدی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR13212J1.jpg
| عنوان =مقاصد اصول
| عنوان‌های دیگر =
|پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[سنگلجی، محمد]] (نویسنده)
|زبان
| زبان =فارسي
| کد کنگره =‏‎‏/‎‏س‎‏9‎‏م‎‏7 / 159/8 BP
| موضوع = اصول فقه شيعه - قرن 14
|ناشر
| ناشر =تابان
| مکان نشر =ايران - تهران
| سال نشر =1317ش.

| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE13212AUTOMATIONCODE
| چاپ =چاپ اول
| شابک =
| تعداد جلد =1
| کتابخانۀ دیجیتال نور =
| کتابخوان همراه نور =
| کد پدیدآور =04723
| پس از =
| پیش از =
}}

'''مقاصد اصول''' اثر علامه محمد سنگلجی، کتابی است مختصر، دربردارنده مباحث علم اصول، از مبحث الفاظ تا اجتهاد و تقلید که به زبان فارسی نوشته شده است.

==انگیزه تألیف==
نویسنده در مقدمه، انگیزه خویش از نگارش کتاب را چنین عنوان، نموده است: «چون علم اصول از بدو تدوین تا حال به زبان عربی آموختنش برای تازه‌کاران سخت و مشکل می‌نمود، امهات مباحث آن‌ را مقداری که مفید و نافع بود، به‌نحو اختصار به زبان فارسی گرد آوردم (مقاصد اصول)، بر مقدمه و چندین مقصد مرتبش ساختم»<ref>ر.ک: مقدمه، ص7</ref>.

==ساختار==
کتاب با مقدمه کوتاهی از نویسنده، آغاز و مطالب در هجده مقصد و بعضی از مقاصد، در چندین مقام، ارائه شده است.

==گزارش محتوا==
در مقدمه، ضمن اشاره به انگیزه تألیف<ref>ر.ک: مقدمه، ص7</ref>، ابتدا به تعریف علم اصول، موضوع<ref>ر.ک: همان</ref> و مسائل آن<ref>ر.ک: همان، ص8</ref>، دلیل و اقسام آن<ref>ر.ک: همان</ref>، اطلاقات دلیل<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>، مدرکات عقلی<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>، تعریف حکم و اقسام آن<ref>ر.ک: همان</ref>، خطاب لفظی و معنوی پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص12</ref> و سپس، در خلال بحث پیرامون وجود مصلحت و مفسده در حکم شرعی<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>، به بررسی فرقه عدلیه<ref>ر.ک: همان، ص14</ref> و محققین اشاعره در این زمینه پرداخته شده و در نهایت، ملازمه میان حکم عقل با حکم شرع، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص16</ref>.

در مقصد اول، به تعریف وضع و اسباب آن، پرداخته شده است. نویسنده وضع را ارتباط و اختصاصی دانسته که بین لفظ و معنی، به‌واسطه قراردی که واضع آن را وضع نموده، یا به‌واسطه استعمال لفظ در آن معنی حاصل می‌شود، دانسته است<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.

اقسام وضع (شامل وضع لغوی و عرفی به عرف عام یا خاص)<ref>ر.ک: همان، ص19</ref>، تقسیم وضع به اعتبار موضوع به شخصی و نوعی<ref>ر.ک: همان</ref>، وضع مجازات<ref>ر.ک: همان</ref>، تقسیم وضع به اعتبار موضوع‌له (وضع عام و موضوع‌له عام، وضع خاص و موضوع‌له خاص، وضع عام و موضوع‌له خاص، وضع خاص و موضوع‌له عام)<ref>ر.ک: همان، ص20</ref>، تعریف حقیقت و اقسام آن (شامل لغوی، عرفی و شرعی)<ref>ر.ک: همان، ص21</ref> و علامات حقیقت (شامل تبادر، اطراد و عدم صحت سلب)<ref>ر.ک: همان، ص21</ref>، از جمله مباحث مطرح‌شده در این مقصد می‌باشد.

در مقصد دوم، در سه مقام، به بحث پیرامون دلالت الفاظ و نسبت آن با معانی، پرداخته شده است. در مقام نخست، معنای دلالت و اقسام آن تبین شده<ref>ر.ک: همان، ص22</ref>. در مقام دوم، تقسیم لفظ نسبت به عموم و خصوص معنی بحث شده<ref>ر.ک: همان، ص23</ref> و در مقام سوم، نسبت الفاظ با معانی، مورد بحث قرار گرفته<ref>ر.ک: همان</ref> و در ادامه، به مباحثی همچون مشترک و اقسام آن (شامل لفظی و معنی)<ref>ر.ک: همان، ص24</ref>، احتیاج به وضع مشترک<ref>ر.ک: همان</ref>، عدم صحت استعمال لفظ مشترک در بیشتر از یک معنی<ref>ر.ک: همان</ref>، تعریف مترادف<ref>ر.ک: همان، ص25</ref>، فرق بین تساوی و ترادف<ref>ر.ک: همان، ص26</ref>، تعریف متواطی و مشکک<ref>ر.ک: همان</ref> و رتبه الفاظ از حیث وجود<ref>ر.ک: همان</ref> پرداخته شده است.

یکی از مسائل مهم اصول، مبحث اوامر است؛ ازاین‌رو در مقصد سوم، در بیان الفاظی که متعلق به کتاب و سنت است، در چهار مقام زیر، به این مبحث، پرداخته شده است:
در مقام نخست، ماده امر، مورد بحث قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص27</ref>، در مقام دوم، معانی صیغه «افعل» بررسی گردیده<ref>ر.ک: همان، ص29</ref> و در مقام سوم و چهارم، به بیان این موضوع پرداخته شده است که امر حقیقت در وجوب<ref>ر.ک: همان، ص30</ref> و صیغه امر، حقیقت در طلب ایجاد طبیعت است<ref>ر.ک: همان</ref>.

در مقصد چهارم، موضوع مقدمه واجب، در پنج مقام زیر، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است:
در مقام اول، بیان شده است که مقدمه واجب، از مسائل اصولیه عقلیه بوده<ref>ر.ک: همان، ص32</ref> و در مقام دوم، به تقسیم مقدمه به داخلی و خارجی پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>. در مقام سوم، فرق بین مقدمات عقلی و شرعی و عادی بیان گردیده<ref>ر.ک: همان، ص36</ref> و در مقام چهارم، فرق بین ایجاب و وجوب تشریح شده است<ref>ر.ک: همان، ص37</ref>.

تقسیم واجب، به اعتبارات متعدد به انحلالی و غیر انحلالی، مطلق و مشروط، تعبدی، توصلی، غیری و نفسی، اصلی و تبعی و عینی و کفایی، در مقام چهارم مورد بحث قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص38</ref> و در مقام پنجم، به بیان وجوب مقدمه واجب پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص40</ref> و در پایان، ثمراتی که بر وجوب و عدم وجوب مقدمه، مترتب است، مورد بحث و بررسی واقع شده است<ref>ر.ک: همان، ص42</ref>.

مقصد پنجم، به مبحث نواهی اختصاص یافته است. از جمله مباحث الفاظ که در علم اصول، از آن بحث می‌شود، مسئله نهی است. نهی از حیث ماده و هیئت، در دلالت نمودن بر طلب، مانند امر است؛ جز آنکه مقتضای هیئت نهی که صیغه «لا تفعل» است، طلب ترک طبیعت و مقتضای هیئت امر که صیغه «افعل» است، طلب فعل می‌باشد و فرمان‌برداری در امر، به ایجاد فردی از افراد مأموربه و در نهی، به ترک تمام افراد منهی‌عنه، محقق می‌شود. به اعتقاد نویسنده، اقتضای نهی در صورتی دوام و همیشگی است که متعلق آن، مقید به حال و زمان معینی نباشد و در صورتی‌که مقید به یکی از این دو باشد، مقتضای آن، نفی طبیعت در آن حال یا زمان خواهد بود<ref>ر.ک: همان، ص42</ref>.

اطلاقات نهی از حیث ماده<ref>ر.ک: همان</ref> و اطلاقات نهی از جهت هیئت<ref>ر.ک: همان، ص43</ref>، از جمله مباحث این مقصد می‌باشد.

در مقصد ششم، در نه مقام زیر، به بحث پیرامون مسئله عام و خاص، پرداخته شده است. در مقام اول، به تبیین معنای عام و تعریف آن، پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص44</ref> و در مقام دوم، عموم به اعتبار حکم، به سه قسم استغراقی، مجموعی و بدلی، تقسیم شده است<ref>ر.ک: همان، ص45</ref>. در مقام سوم، به بحث پیرامون صیغه‌های عموم پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص45</ref> و در مقام چهارم، این موضوع مورد بحث قرار گرفته است که خطاب‌های شفاهی، مانند «يا أيها الناس» و «يا أيها الذين آمنوا»، آیا فقط شامل اشخاصی می‌باشد که در مجلس تخاطب حضور دارند یا عموم حاضرین، غائبین و معدومین را شامل می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص47</ref>. موضوعاتی که در سایر مقامات، مورد بحث قرار گرفته است، به‌ترتیب، عبارتند از: معنای تخصیص و اقسام آن<ref>ر.ک: همان، ص49</ref>، حکم عمل به عموم عام، پیش از فحص از مخصص<ref>ر.ک: همان، ص50</ref>، حجیت عام تخصیص‌خورده در بقیه افراد<ref>ر.ک: همان</ref>، تخصیص قرآن به قرآن و خبر متواتر<ref>ر.ک: همان، ص51</ref>، تعارض عام با خاص و حکم آن<ref>ر.ک: همان، ص52</ref>.

در مقصد هفتم، به مسئله مطلق و مقید پرداخته شده است. مطلق در لغت به معنای مرسل، یعنی رهاشده است و اطلاق، به معنی ارسال است و در اصطلاح اهل اصول، لفظی است که دلالت بر ماهیت مرسله داشته باشد؛ یعنی لفظ بر ماهیتی دلالت کند که مقید به قید وحدت و کثرت نباشد، مثل لفظ «رقبه» که دلالت بر هر بنده‌ای می‌نماید، خواه مؤمن باشد و یا فاسق. مقید برخلاف مطلق است؛ یعنی لفظی است که دلالت بر ماهیتی می‌کند که مقید به قید وحدت و کثرت می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص53-‌54</ref>.

مقصد هشتم، به مبحث مجمل و مبین، اختصاص یافته است. مجمل در لغت، به معنای خلط و جمع است؛ چنان‌که گفته می‌شود «أجملت الحساب» و در اصطلاح، لفظی است که احتمال دو معنی یا بیشتر در آن برود و احتمال هریک از آن معانی نسبت به آن لفظ دیگر، یکسان باشد؛ مثل '''والليل إذا عسعس''' (تکویر: 17)، که «عسعس»، هم به معنای اقبال و هم ادبار است و هریک از این دو معنی، احتمالش نسبت به این لفظ، یکسان می‌باشد. مبین، نقیض مجمل است و آن لفظی است که دلالتش بر مقصود قانون‌گذار، ظاهر و آشکار باشد و جز بر مقصودی که از آن لفظ استفاده می‌شود، ظهور در معنی و مقصد دیگری، نداشته باشد<ref>ر.ک: همان، ص55-‌56</ref>.

در مقصد نهم، در چهار مقام زیر، به مسئله مفهوم و منطوق، پرداخته شده است. در مقام نخست، منطوق و مفهوم تعریف شده<ref>ر.ک: همان، ص57</ref>، در مقام دوم، فرق میان دلالت لفظی و عقلی، تبیین گردیده<ref>ر.ک: همان، ص58</ref> و در مقام سوم، تفاوت میان دلالت منطوق و مفهوم و دلالت سیاقیه، توضیح داده شده است<ref>ر.ک: همان، ص59</ref>. در مقام چهارم نیز مفهوم موافق و مخالف، تشریح شده است<ref>ر.ک: همان، ص62</ref>.

عنوان سایر مقاصد کتاب، به‌ترتیب، عبارت است از: نسخ<ref>ر.ک: همان، ص63</ref>، حجیت اجماع<ref>ر.ک: همان، ص66</ref>، حجیت ظواهر<ref>ر.ک: همان، ص68</ref>، بیان سنت و حدیث<ref>ر.ک: همان، ص71</ref>، حجیت اصول عملیه<ref>ر.ک: همان، ص73</ref>، حجیت استصحاب<ref>ر.ک: همان، ص79</ref>، تمیز امارات از اصول<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>، بیان معنای حکومت و ورود و تعارض دو دلیل<ref>ر.ک: همان، ص94</ref> و بیان اجتهاد و تقلید<ref>ر.ک: همان، ص96</ref>.

==وضعیت کتاب==
کتاب، فاقد پاورقی بوده و فهرست مطالب، در انتهای آن آمده است.

==پانویس ==
<references />

==منابع مقاله==
مقدمه و متن کتاب.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:مقالات جدید]]

مقاصد الاصول - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'فارسي ' به 'فارسی'

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۰۲

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۵۹

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۰۸:۰۸

Yqorbani@noornet.net: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR13212J1.jpg | عنوان =مقاصد اصول | عنوان‌های دیگر = |پدی...» ایجاد کرد