Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۲

2026-07-06T19:32:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۰۲
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	\| کد مؤلف = AUTHORCODE111310AUTHORCODE		\| کد مؤلف = AUTHORCODE111310AUTHORCODE
	}}		}}
			{{کاربردهای دیگر\|ابویعلی (ابهام‌زدایی)}}
	'''ابویعلی معلّی بن منصور بن سهل رازی''' (متوفی ۲۱۱ق)، از محدثان، فقیهان و راویان برجسته حنفی در قرن سوم هجری بود. او اهل ری بود و در بغداد ساکن شد و از محضر [[ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم\|ابویوسف قاضی]] و [[شیبانی، محمد بن حسن\|محمد بن حسن شیبانی]] (دو شاگرد برجسته [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت\|ابوحنیفه]]) بهره برد و همچنین از [[مالک بن انس]]، [[لیث بن سعد]] و دیگر محدثان مشهور حدیث شنید. معلّی بن منصور با وجود درخواست‌های مکرر برای تصدی منصب قضاء، این سمت را نپذیرفت و به عبادت و تألیف روی آورد. او در سال ۲۱۱ هجری در بغداد درگذشت.		'''ابویعلی معلّی بن منصور بن سهل رازی''' (متوفی ۲۱۱ق)، از محدثان، فقیهان و راویان برجسته حنفی در قرن سوم هجری بود. او اهل ری بود و در بغداد ساکن شد و از محضر [[ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم\|ابویوسف قاضی]] و [[شیبانی، محمد بن حسن\|محمد بن حسن شیبانی]] (دو شاگرد برجسته [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت\|ابوحنیفه]]) بهره برد و همچنین از [[مالک بن انس]]، [[لیث بن سعد]] و دیگر محدثان مشهور حدیث شنید. معلّی بن منصور با وجود درخواست‌های مکرر برای تصدی منصب قضاء، این سمت را نپذیرفت و به عبادت و تألیف روی آورد. او در سال ۲۱۱ هجری در بغداد درگذشت.

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۹

2026-07-06T19:19:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۹
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| علی بن مدینی \| ابوبکر بن ابی‌شیبه \| ابوخیثمه \| ابویحیی صاعقه \| احمد بن منصور رمادی \| عباس دوری \| محمد بن اسحاق صغانی \| محمد بن شاذان جوهری \| سهل بن عمار \| محمد بن حاتم \| ابوقدامه عبیدالله بن سعید سرخسی \| حمید بن ربیع \| ابوامیۀ طرسوسی \| محمد بن عبدالله بن ابی‌تلج \| حجاج بن حمزۀ خشابی رازی \| ابوثور ابراهیم بن خالد \| فضل بن سهل اعرج \| محمد بن عبدالله مخرمی \| حسن بن سلام سواق}}		\| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| علی بن مدینی \| ابوبکر بن ابی‌شیبه \| ابوخیثمه \| ابویحیی صاعقه \| احمد بن منصور رمادی \| عباس دوری \| محمد بن اسحاق صغانی \| محمد بن شاذان جوهری \| سهل بن عمار \| محمد بن حاتم \| ابوقدامه عبیدالله بن سعید سرخسی \| حمید بن ربیع \| ابوامیۀ طرسوسی \| محمد بن عبدالله بن ابی‌تلج \| حجاج بن حمزۀ خشابی رازی \| ابوثور ابراهیم بن خالد \| فضل بن سهل اعرج \| محمد بن عبدالله مخرمی \| حسن بن سلام سواق}}
	\| اجازه اجتهاد از =		\| اجازه اجتهاد از =
	\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| ~~کتاب~~ النوادر (~~فقه~~) \| کتاب الأمالی (فقه) \| کتاب الصلاة}}		\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[النوادر (معلی بن منصور رازی)]] \| کتاب الأمالی (فقه) \| کتاب الصلاة}}
	\| سبک نوشتاری =		\| سبک نوشتاری =
	\| وبگاه =		\| وبگاه =

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = معلّی بن منصور رازی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = معلّی بن منصور بن سهل | نام‌های دیگر = ابویعلی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = منصور بن سهل | ولادت = نامشخص | محل تولد = ری | کشور تولد...» ایجاد کرد

2026-07-06T19:19:12Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = معلّی بن منصور رازی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = معلّی بن منصور بن سهل | نام‌های دیگر = ابویعلی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = منصور بن سهل | ولادت = نامشخص | محل تولد = ری | کشور تولد...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = معلّی بن منصور رازی
| تصویر = NUR00000.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = معلّی بن منصور بن سهل
| نام‌های دیگر = ابویعلی
| لقب =
| تخلص =
| نسب =
| نام پدر = منصور بن سهل
| ولادت = نامشخص
| محل تولد = ری
| کشور تولد =
| محل زندگی = بغداد
| رحلت = ۲۱۱ هجری قمری
| شهادت =
| مدفن = بغداد (کرخ، قطیعة الربیع)
| طول عمر =
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = اسلام
| مذهب = حنفی
| پیشه = محدث، فقیه، نویسنده
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| علایق پژوهشی = فقه حنفی، حدیث، روایت
| منصب =
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | ابویوسف قاضی | محمد بن حسن شیبانی | مالک بن انس | لیث بن سعد | ابوعوانه | هشیم | یحیی بن حمزه | یحیی بن زکریا بن ابی زائده | موسی بن اعین | هشییم | شریک | سعید بن سلیمان | محمد بن جعفر بن یزید | شعیب بن رزیق طائفی | هیثم بن حمید | سلام بن ابی صهباء | عبدالوهاب ثقفی | عبدالرحمن بن ابی الموال | ابوقتیبة مسلم بن فضل آدمی | صدقة بن خالد}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | علی بن مدینی | ابوبکر بن ابی‌شیبه | ابوخیثمه | ابویحیی صاعقه | احمد بن منصور رمادی | عباس دوری | محمد بن اسحاق صغانی | محمد بن شاذان جوهری | سهل بن عمار | محمد بن حاتم | ابوقدامه عبیدالله بن سعید سرخسی | حمید بن ربیع | ابوامیۀ طرسوسی | محمد بن عبدالله بن ابی‌تلج | حجاج بن حمزۀ خشابی رازی | ابوثور ابراهیم بن خالد | فضل بن سهل اعرج | محمد بن عبدالله مخرمی | حسن بن سلام سواق}}
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | کتاب النوادر (فقه) | کتاب الأمالی (فقه) | کتاب الصلاة}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE111310AUTHORCODE
}}

'''ابویعلی معلّی بن منصور بن سهل رازی''' (متوفی ۲۱۱ق)، از محدثان، فقیهان و راویان برجسته حنفی در قرن سوم هجری بود. او اهل ری بود و در بغداد ساکن شد و از محضر [[ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم|ابویوسف قاضی]] و [[شیبانی، محمد بن حسن|محمد بن حسن شیبانی]] (دو شاگرد برجسته [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت|ابوحنیفه]]) بهره برد و همچنین از [[مالک بن انس]]، [[لیث بن سعد]] و دیگر محدثان مشهور حدیث شنید. معلّی بن منصور با وجود درخواست‌های مکرر برای تصدی منصب قضاء، این سمت را نپذیرفت و به عبادت و تألیف روی آورد. او در سال ۲۱۱ هجری در بغداد درگذشت.

==ولادت==
تاریخ دقیق تولد معلّی بن منصور رازی در منابع ذکر نشده است. او اهل ری بود و به همین دلیل به «رازی» نسبت داده شده است. وی در بغداد ساکن شد و در محله کرخ در قطیعة الربیع اقامت گزید.<ref name="khatib">[https://noorlib.ir/book/view/2519?volumeNumber=13&pageNumber=189 خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۱۸۹]</ref><ref name="ibnsad">ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الصغیر، ج۲، ص۱۳۳</ref>

==تحصیلات==
===اساتید===
معلّی بن منصور از محضر استادان برجسته‌ای بهره برد که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

- [[ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم|ابویوسف قاضی]] (یکی از دو شاگرد اصلی [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت|ابوحنیفه]])<ref name="khatib" /><ref name="ibnnedim">[https://noorlib.ir/book/view/3294?sectionNumber=2&pageNumber=286 ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۸۶]</ref>

- [[شیبانی، محمد بن حسن|محمد بن حسن شیبانی]] (دیگر شاگرد برجسته [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت|ابوحنیفه]])<ref name="zarkali">[https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=7&pageNumber=271 زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۷، ص۲۷۱]</ref>

- [[مالک بن انس]] (امام مالک)<ref name="khatib" /><ref name="sezgin">سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۸۰</ref>

- لیث بن سعد<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker">[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=59&pageNumber=377 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۹، ص۳۷۷]</ref>

- ابوعوانه (یعقوب بن اسحاق)<ref name="khatib" />

- هشیم بن بشیر<ref name="khatib" />

- یحیی بن حمزه<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- یحیی بن زکریا بن ابی زائده<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- موسی بن اعین<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- شریک بن عبدالله نخعی<ref name="khatib" />

- ابن لهیعه (عبدالله بن لهیعه)<ref name="khatib" />

- سعید بن سلیمان<ref name="razi">[https://noorlib.ir/book/view/88368?volumeNumber=2&pageNumber=237 محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامه ری، ج۲، ص۲۳۷]</ref>

- محمد بن جعفر بن یزید<ref name="razi" />

- شعیب بن رزیق طائفی<ref name="razi" />

- هیثم بن حمید<ref name="razi" />

- سلام بن ابی صهباء<ref name="razi" />

- عبدالوهاب ثقفی<ref name="razi" />

- عبدالرحمن بن ابی الموال<ref name="razi" />

- ابوقتیبة مسلم بن فضل آدمی<ref name="razi" />

- صدقة بن خالد<ref name="razi" />

همچنین او در بغداد، مکه و دمشق از استادان مذکور حدیث شنیده است.<ref name="razi" />

===شاگردان===
راویان متعددی از او حدیث نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

- علی بن مدینی<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- ابوبکر بن ابی‌شیبه<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- ابوخیثمه (زُهیر بن حرب)<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- ابویحیی صاعقه<ref name="khatib" />

- احمد بن منصور رمادی<ref name="khatib" />

- عباس دوری<ref name="khatib" />

- محمد بن اسحاق صغانی<ref name="khatib" />

- محمد بن شاذان جوهری

- سهل بن عمار<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

- محمد بن حاتم<ref name="razi" />

- ابوقدامه عبیدالله بن سعید سرخسی<ref name="razi" />

- حمید بن ربیع<ref name="razi" />

- ابوامیۀ طرسوسی<ref name="razi" />

- محمد بن عبدالله بن ابی‌تلج

- حجاج بن حمزۀ خشابی رازی<ref name="razi" />

- ابوثور ابراهیم بن خالد<ref name="razi" />

- فضل بن سهل اعرج<ref name="razi" />

- محمد بن عبدالله مخرمی

- حسن بن سلام سواق<ref name="razi" />

==فعالیت‌ها==
===جایگاه علمی===
معلّی بن منصور از فقیهان برجسته حنفی و از اصحاب ابویوسف قاضی و محمد بن حسن شیبانی بود.<ref name="zarkali" /><ref name="kahhale">کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۱۲، ص۳۰۹</ref> او همچنین از محدثان ثقه و مورد اعتماد به شمار می‌رفت.<ref name="khatib" /><ref name="sezgin" /> یحیی بن معین او را «ثقه» توصیف کرده است.<ref name="khatib" /> عجلی نیز او را «ثقه صاحب سنة» و «نبیل» معرفی کرده است.<ref name="khatib" /> در دانشنامه ری از او با عناوین «محدث، حافظ و فقیه اهل رأی» یاد شده است.<ref name="razi" />

===امتناع از قضاء===
با وجود درخواست‌های مکرر برای تصدی منصب قضاء، معلّی بن منصور این سمت را نپذیرفت و به عبادت و تألیف روی آورد.<ref name="khatib" /><ref name="zarkali" /><ref name="sezgin" />

===عقیده===
معلّی بن منصور در مسئله خلق قرآن، موضعی روشن داشت و در پاسخ به شایعه‌ای که او را به قول به مخلوق بودن قرآن متهم می‌کرد، صریحاً اعلام داشت: «ما آن را نگفته‌ام و هر کس بگوید قرآن مخلوق است، نزد من کافر است.»<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" />

===دیدگاه رجال‌شناسان===
درباره وثاقت معلّی بن منصور میان رجال‌شناسان اتفاق نظر وجود دارد:

- '''توثیق:''' یحیی بن معین، عجلی، ابوزرعه رازی، ابن حبان، خطیب بغدادی و ابن حجر عسقلانی او را توثیق کرده‌اند.<ref name="khatib" /><ref name="zarkali" /><ref name="seyouti">[https://noorlib.ir/book/view/101004?pageNumber=163 سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، طبقات الحفاظ، ص۱۶۳]</ref> همچنین ابوحاتم رازی، ذهبی و ابن حجر او را تصدیق کرده‌اند.<ref name="razi" />

- '''تضعیف خفیف:''' احمد بن حنبل از او روایت ننوشت و می‌گفت: «او هر روز در دو یا سه حدیث خطا می‌کند.»<ref name="khatib" /><ref name="ibnasaker" /> با این حال، ابوزرعه رازی این موضع احمد بن حنبل را ناشی از «غصص» (دلگیری) دانسته و او را «صدوق» توصیف کرده است.<ref name="khatib" />

===عبادت و زهد===
نقل شده است که معلّی بن منصور روزی در حال نماز بود که لانه زنبور بر سر او افتاد، اما او توجه نکرد و نماز را به پایان رساند. پس از نماز، دیدند که سرش به شدت متورم شده است.<ref name="ibnjozi">ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، صفة الصفوة</ref>

===دیدار با بخاری و احمد بن حنبل===
بر اساس دانشنامه ری، معلّی بن منصور در بغداد با [[بخاری، محمد بن اسماعیل|بخاری]] و [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]] دیدار داشته است.<ref name="razi" />

==وفات==
معلّی بن منصور در سال ۲۱۱ هجری قمری (به روایتی ۲۱۲) در بغداد درگذشت.<ref name="khatib" /><ref name="ibnsad" /><ref name="ibnasaker" /> او در محله کرخ در قطیعة الربیع به خاک سپرده شد.<ref name="khatib" />

==آثار==
از مهم‌ترین آثار معلّی بن منصور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- '''کتاب النوادر:''' در فقه حنفی.<ref name="zarkali" /><ref name="kahhale" />

- '''کتاب الأمالی:''' در فقه حنفی.<ref name="zarkali" /><ref name="kahhale" />

- '''کتاب الصلاة'''<ref name="kahhale" />

==پانويس==
<references />

==منابع مقاله==
*[https://noorlib.ir/book/view/88368?volumeNumber=2&pageNumber=237 محمدی ری‌شهری، محمد، دانشنامه ری، ج۲، قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، ۱۳۹۸ش،]
*ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الصغیر، ج۲، تونس: دار الغرب الإسلامی، چاپ اول، ۲۰۰۹م،
*[https://noorlib.ir/book/view/2519?volumeNumber=13&pageNumber=189 خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، ج۱۳، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م،]
*[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=59&pageNumber=377 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج۵۹، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۵ق/۱۹۹۵م،]
*ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، صفة الصفوة، بیروت: دار الکتب العلمیة، چاپ سوم، ۱۴۲۳ق
*[https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=7&pageNumber=271 زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، ج۷، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م،]
*کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین: تراجم مصنفی الکتب العربیة، ج۱۲، بیروت: دار إحیاء التراث العربي، ۱۳۷۶ق/۱۹۵۷م،
*سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، قم: کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی(ره)، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق،
*[https://noorlib.ir/book/view/101004?pageNumber=163 سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، طبقات الحفاظ، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م،]
*[https://noorlib.ir/book/view/3294?sectionNumber=2&pageNumber=286 ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، بیروت: دار المعرفة،]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[النوادر (معلی بن منصور رازی)]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-تیرماه 1405: باقی‌زاده]]

معلی بن منصور - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۲

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۹