https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D9%8A%D8%A7%D8%A1معجم أسماء الأشياء - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T12:14:46Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D9%8A%D8%A7%D8%A1&diff=677568&oldid=prevHbaghizadeh در ۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷2023-08-03T12:07:47Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده: زبان و ادبیات عربی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 مرداد 1402</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ تیر 1402 توسط محمد خردمند]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ تیر 1402 توسط محمد خردمند]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ تیر 1402 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ تیر 1402 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-677567:rev-677568 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D9%8A%D8%A7%D8%A1&diff=677567&oldid=prevHbaghizadeh در ۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۶2023-08-03T12:06:43Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هدف و روش==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هدف و روش==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده با تأکید بر رواج کالای علم در زمانه خودش و اشتیاق بسیاری از دانشوران و ادیبان به نگارش کتابی در باب واژگان دشوار و خواسته حاکم آن دوران، تأکید کرده است: هرچند کتابهای تألیفشده در این زمینه، فوایدی دارد، ولی مطالب متناسب، پراکنده است و هرکسی نمیتواند به آن دست یابد و به همین جهت، مطالب مناسب را در یک جا جمع کردم و به آن نظمی جالب بخشیدم و از واژگانی سخن گفتم که معنایی لطیف و مبنایی دقیق دارد<ref>ر.ک: مقدمه مصنف، ص28-29</ref>. [[لبابیدی]] منبع اصلی این اثر را [[القاموس]] معرفی کرده است؛ یعنی [[القاموس المحيط]] نوشته [[مجدالدین محمد بن یعقوب فیروزآبادى]]. او افزوده است: بهندرت از منابع دیگر هم استفاده کردم، مانند: [[فقه اللغة]] و فصيح ثعلب و [[المزهر في علوم اللغة و أنواعها]] نوشته [[جلالالدین سیوطی]] و [[الأشباه و النظائر]]<ref>ر.ک: همان، ص29</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده با تأکید بر رواج کالای علم در زمانه خودش و اشتیاق بسیاری از دانشوران و ادیبان به نگارش کتابی در باب واژگان دشوار و خواسته حاکم آن دوران، تأکید کرده است: هرچند کتابهای تألیفشده در این زمینه، فوایدی دارد، ولی مطالب متناسب، پراکنده است و هرکسی نمیتواند به آن دست یابد و به همین جهت، مطالب مناسب را در یک جا جمع کردم و به آن نظمی جالب بخشیدم و از واژگانی سخن گفتم که معنایی لطیف و مبنایی دقیق دارد<ref>ر.ک: مقدمه مصنف، ص28-29</ref>. [[لبابیدی]] منبع اصلی این اثر را [[القاموس]] معرفی کرده است؛ یعنی [[القاموس المحيط]] نوشته [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیروزآبادی، محمد بن یعقوب|</ins>مجدالدین محمد بن یعقوب فیروزآبادى]]. او افزوده است: بهندرت از منابع دیگر هم استفاده کردم، مانند: [[فقه اللغة]] و فصيح ثعلب و [[المزهر في علوم اللغة و أنواعها]] نوشته [[جلالالدین سیوطی]] و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأشباه و النظائر في النحو|</ins>الأشباه و النظائر]]<ref>ر.ک: همان، ص29</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار و محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار و محتوا==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-674181:rev-677567 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B4%D9%8A%D8%A7%D8%A1&diff=674181&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR73984J1.jpg | عنوان = معجم أسماء الأشياء | عنوانهای دیگر = اللطائف في اللغة | پدیدآورندگان | پدیدآوران = لبابیدی، احمد بن مصطفی (نويسنده) عوض، احمد عبدالتواب (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ل۲م۶ 6190 PJ | موضوع...» ایجاد کرد2023-07-19T04:04:42Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR73984J1.jpg | عنوان = معجم أسماء الأشياء | عنوانهای دیگر = اللطائف في اللغة | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="لبابیدی، احمد بن مصطفی (صفحه وجود ندارد)">لبابیدی، احمد بن مصطفی</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D8%B9%D9%88%D8%B6%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%A8" title="عوض، احمد عبدالتواب">عوض، احمد عبدالتواب</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ل۲م۶ 6190 PJ | موضوع...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR73984J1.jpg<br />
| عنوان = معجم أسماء الأشياء<br />
| عنوانهای دیگر = اللطائف في اللغة<br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[لبابیدی، احمد بن مصطفی]] (نويسنده)<br />
[[عوض، احمد عبدالتواب]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = ل۲م۶ 6190 PJ <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = دار الفضيلة<br />
| مکان نشر = مصر - قاهره<br />
| سال نشر = 13سده<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE73984AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 73984<br />
| کتابخوان همراه نور = 73984<br />
| کد پدیدآور = 57539<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''معجم أسماء الأشياء المسمّی اللطائف في اللغة'''، نوشته [[احمد بن مصطفی دمشقی]]، مشهور به [[لبابیدی]] (درگذشته 1318ق)، فرهنگنامهای عربی به عربی است که به توضیح و تفسیر واژگان مترادف و هممعنا و مشابه میپردازد.<br />
<br />
==هدف و روش==<br />
نویسنده با تأکید بر رواج کالای علم در زمانه خودش و اشتیاق بسیاری از دانشوران و ادیبان به نگارش کتابی در باب واژگان دشوار و خواسته حاکم آن دوران، تأکید کرده است: هرچند کتابهای تألیفشده در این زمینه، فوایدی دارد، ولی مطالب متناسب، پراکنده است و هرکسی نمیتواند به آن دست یابد و به همین جهت، مطالب مناسب را در یک جا جمع کردم و به آن نظمی جالب بخشیدم و از واژگانی سخن گفتم که معنایی لطیف و مبنایی دقیق دارد<ref>ر.ک: مقدمه مصنف، ص28-29</ref>. [[لبابیدی]] منبع اصلی این اثر را [[القاموس]] معرفی کرده است؛ یعنی [[القاموس المحيط]] نوشته [[مجدالدین محمد بن یعقوب فیروزآبادى]]. او افزوده است: بهندرت از منابع دیگر هم استفاده کردم، مانند: [[فقه اللغة]] و فصيح ثعلب و [[المزهر في علوم اللغة و أنواعها]] نوشته [[جلالالدین سیوطی]] و [[الأشباه و النظائر]]<ref>ر.ک: همان، ص29</ref>.<br />
<br />
==ساختار و محتوا==<br />
* نویسنده، کتابش را در 3 بخش قرار داده: الف)- اسمهای مترادف و مقبول نزد ارباب عقول؛ ب)- شامل چند فصل که عاقلان میپذیرند؛ ج)- کلمات شگفت و نو و مقدمه مرکب از مفردات. وی نام این اثر را بهخاطر بخش سوم، «اللطائف في اللغة» نهاده است<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
* محقق کتاب، [[احمد عبدالتواب عوض]]، بخش اول را بهعنوان کتاب حاضر (معجم أسماء الأشياء المسمّی اللطائف في اللغة) تحقیق و منتشر کرده است<ref>ر.ک: همان، پاورقی 1</ref>.<br />
* یادآوری: سخن نویسنده در مورد بخش دوم و سوم، مبهم است و محقق اثر نیز توضیحی در مورد محتوا و چگونگی آن و انتشار یا عدم انتشارش و یا نسخه خطی آن و... ارائه نکرده است! جز اینکه: بخش دوم درباره تصحیح اشتباهات عوام و مشترکات لفظی است و بخش سوم، لطائف اللغة<ref>ر.ک: همان، ص7</ref>.<br />
* ساماندهی واژگان در کتاب حاضر، الفبایی نیست و نویسنده و محقق توضیحی در مورد آن عرضه نکردهاند. مباحث با «أسماء الدهر» شروع شده و با «تقسيم الحِبال» پایان یافته است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص354-355</ref>.<br />
<br />
==مترادف یا شبه مترادف==<br />
[[احمد عبدالتواب عوض]] بعد از بحثی طولانی درباره ترادف و معنای آن و پذیرش یا انکار آن در زبان عربی، «شبه ترادف» و ترادف غیر تامّ را مطرح کرده و افزوده است که برخی از دانشوران آن را ترادف حقیقی نمیشمارند. او میگوید: به نظرم مقصود [[لبابیدی]] در این کتاب نیز همین شبه مترادفات است<ref>ر.ک: همان، ص25-26</ref>.<br />
<br />
==عوامل پیدایش شبه مترادفات==<br />
بر اساس گزارش [[احمد عبدالتواب عوض]]، زمینهها و عللی باعث پیدایی و فراوانی شبه مترادفات در زبان عربی شده است:<br />
# کثرت لهجهها؛<br />
# برای بیان خصوصیات گوناگون هر شیء؛<br />
# تغییر و تحول زبانی واژگان و اختلاف در تلفظ آن؛<br />
# عاریه گرفتن از زبانهای بیگانه، مانند الفاظی که از فارسی و رومی و... وارد عربی شده است؛ مثل «دستفشار» از اسامی عسل که [[ابن منظور]] گوید: کلمهای فارسی است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص24- 25</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمهها و متن کتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ تیر 1402 توسط محمد خردمند]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ تیر 1402 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili