https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1مطلع الأنوار - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-18T04:59:59Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=806143&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'فارسي' به 'فارسی'2025-11-06T06:11:10Z<p>جایگزینی متن - 'فارسي' به 'فارسی'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زماني، مريم]] (مصحح)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زماني، مريم]] (مصحح)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =1397 / 5357 PIR </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =1397 / 5357 PIR </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =شعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>- قرن 8ق.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>- قرن 8ق.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =مرکز پژوهشي ميراث مکتوب </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =مرکز پژوهشي ميراث مکتوب </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777337:rev-806143 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=777337&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۱2025-03-19T17:11:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبانشناسی، زبان و ادبیات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اسفند) باقی زاده]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اسفند) باقی زاده]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 فروردین 1404</ins>]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777334:rev-777337 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=777334&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۷2025-03-19T17:07:20Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مطلع الأنوار''' تألیف امیرخسرو دهلوی، مصحح مریم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانی؛ مطلع الانوار </del>منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به مخزن الاسرار نظامی در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مطلع الأنوار''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو دهلوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خسرو بن محمود|امیرخسرو دهلوی]]، </ins>مصحح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زماني، مريم|</ins>مریم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانی]]؛ این کتاب </ins>منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مخزن الاسرار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیر ناصرالدین ابوالحسن خسرو بن امیر سیفالدین دهلوی از شاعران و عارفان پارسیگوی و بنام شبه قاره در نیمۀ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری میزیسته است. وی در مقدمه در غرة الکمال (بخشی از دیوانش) اشارهای به چگونگی زندگیاش و آنچه از روزگار بر وی گذشته دارد و چنانکه میگوید در کودکی سایۀ پدر از سرش رفته و در حمایت جد مادری عمادالملک درآمده و از وقتی به سن تمییز رسیده، برای تعلیم به مکتبخانه رفته و خط را نزد سعدالدین خطاط آموخته است. در همان آغاز به جای خواندن و نوشتن به شعر سرودن پرداخته که مورد توجه واقع شده است. از نوشتههایش چنین برمیآید که به زبان عربی تسلط داشته و در سن 15 تا 20 سالگی از کسب تمام علوم درسی فارغ شده است. پس از درگذشت عمادالملک که مصادف با بیستسالگی وی بود، به قول خودش تعلق به فتراک دولتخان معظم علاءالدین کشلی خان معروف به ملک چهجو کرد و دو سال در خدمت پادشاه به سر برد. گویا در این دوره حکومت هند به صورت ایالتی اداره میشده و سلطان هند، پادشاهی را برای هر منطقه انتخاب میکرده و از وی تبعیت سیاسی و نظامی خواسته و خراج سالیانه در همین دوره امیرخسرو نخستین مجموعۀ اشعارش را که شامل اشعار دورۀ کودکی تا نوزده سالگی وی است گردآوری میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|</ins>امیر ناصرالدین ابوالحسن خسرو بن امیر سیفالدین دهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از شاعران و عارفان پارسیگوی و بنام شبه قاره در نیمۀ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری میزیسته است. وی در مقدمه در غرة الکمال (بخشی از دیوانش) اشارهای به چگونگی زندگیاش و آنچه از روزگار بر وی گذشته دارد و چنانکه میگوید در کودکی سایۀ پدر از سرش رفته و در حمایت جد مادری عمادالملک درآمده و از وقتی به سن تمییز رسیده، برای تعلیم به مکتبخانه رفته و خط را نزد سعدالدین خطاط آموخته است. در همان آغاز به جای خواندن و نوشتن به شعر سرودن پرداخته که مورد توجه واقع شده است. از نوشتههایش چنین برمیآید که به زبان عربی تسلط داشته و در سن 15 تا 20 سالگی از کسب تمام علوم درسی فارغ شده است. پس از درگذشت عمادالملک که مصادف با بیستسالگی وی بود، به قول خودش تعلق به فتراک دولتخان معظم علاءالدین کشلی خان معروف به ملک چهجو کرد و دو سال در خدمت پادشاه به سر برد. گویا در این دوره حکومت هند به صورت ایالتی اداره میشده و سلطان هند، پادشاهی را برای هر منطقه انتخاب میکرده و از وی تبعیت سیاسی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خواسته و خراج سالیانه در همین دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|</ins>امیرخسرو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نخستین مجموعۀ اشعارش را که شامل اشعار دورۀ کودکی تا نوزده سالگی وی است گردآوری میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این ترک پارسیگوی در سرودن انواع شعر از قصیده تا غزل و مثنوی مهارت داشته و کلیات دیوان وی حاکی از توانایی و طبع روان وی برای سرودن هر قالب شعری است. امیرخسرو دیوان خود را به چند بخش تقسیم کرده و در هر بخش اشعار دورهای خاص از زندگیاش را جای داده است. بعد از دیوان باید به ثمانیۀ خسرو اشاره کرد که مثنویهای هشتگانهای است که قسمتی از آنها نظیرهگویی بر خمسه نظامی است و قسمتی دیگر شرح وقایع مشهود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این ترک پارسیگوی در سرودن انواع شعر از قصیده تا غزل و مثنوی مهارت داشته و کلیات دیوان وی حاکی از توانایی و طبع روان وی برای سرودن هر قالب شعری است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو]] </ins>دیوان خود را به چند بخش تقسیم کرده و در هر بخش اشعار دورهای خاص از زندگیاش را جای داده است. بعد از دیوان باید به ثمانیۀ خسرو اشاره کرد که مثنویهای هشتگانهای است که قسمتی از آنها نظیرهگویی بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خمسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است و قسمتی دیگر شرح وقایع مشهود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطلع الانوار منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به مخزن الاسرار نظامی در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است. این منظومه میان منظومههای امیرخسرو از جایگاه ویژهای برخوردار است. یکی به سبب ویژگیهای زبانی و ادبیای که به تقلید از مخزن الاسرار در آن شکل گرفته و دیگر به دلیل محتوا و اشتمال بر مباحث اخلاقی و عرفانیای که سبب آنها عرفان و اخلاق اسلامی در شبه قاره در میان آثار بهجامانده از شاعران فارسیزبان آن منطقه مورد توجه است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطلع الانوار منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مخزن الاسرار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است. این منظومه میان منظومههای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو]] </ins>از جایگاه ویژهای برخوردار است. یکی به سبب ویژگیهای زبانی و ادبیای که به تقلید از مخزن الاسرار در آن شکل گرفته و دیگر به دلیل محتوا و اشتمال بر مباحث اخلاقی و عرفانیای که سبب آنها عرفان و اخلاق اسلامی در شبه قاره در میان آثار بهجامانده از شاعران فارسیزبان آن منطقه مورد توجه است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امیرخسرو این منظومه را به شیوۀ نظامی در بیست باب و با تقدیس خداوند، مناجات و نعت پیامبر آغاز کرده، در هر فصل عنوانی اخلاقی یا دینی انتخاب نموده و با آوردن فصلی در موضوع طرحشده مطلب را با حکایتی کوتاه به پایان رسانده است. هرچند امیرخسرو در هر موضوعی فصلی جداگانه نگاشته و به شکلی مباحث اخلاقی را ذیل عنوان هر باب دستهبندی نموده، اما پراکندگی گفتار و آوردن موضوعات متفاوت در هر فصل از ویژگیهای مطلع الانوار است؛ بهگونهای که هر چند بیت که آنها را در موضوعی سروده، به گونهای شناور و سیال از موضوع به شاخههای متصل و مرتبط رسیده و گاه سبب پراکندگی بسیار در مباحثی که مطرح کرده، شده است. وی سعی کرده که در این مجموعه آنچه از نظرش پسندیده و ناپسند از رفتار آدمی است بیان کند و هر مقاله مملو از است از فضایل و رذایلی که گاه زیرمجموعۀ هم در دستهبندی اخلاقی نیستند؛ از اینرو میتوان این منظومه را سرشار از ذکر رفتارهای خطا و صوابی دانست که ممکن است از آدمی سر بزند. و امیرخسرو سعی کرده تمامی آنها را در نظر آورد؛ چه از نظر سنتی آنچه ناشایست است؛ چون سرمهکشیدن زنان بیوه، رازنگفتن با زالان و در خانه نشاندن زنان و چه از نظر دینی و حکمی. توجه به مباحث عرفانیای چون ترک دنیا، تحمل بلای عشق و رضا از جمله مباحثی است که در مطلع الانوار به چشم میخورد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرخسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوی، خسرو بن محمود|امیرخسرو]] </ins>این منظومه را به شیوۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در بیست باب و با تقدیس خداوند، مناجات و نعت پیامبر آغاز کرده، در هر فصل عنوانی اخلاقی یا دینی انتخاب نموده و با آوردن فصلی در موضوع طرحشده مطلب را با حکایتی کوتاه به پایان رسانده است. هرچند امیرخسرو در هر موضوعی فصلی جداگانه نگاشته و به شکلی مباحث اخلاقی را ذیل عنوان هر باب دستهبندی نموده، اما پراکندگی گفتار و آوردن موضوعات متفاوت در هر فصل از ویژگیهای مطلع الانوار است؛ بهگونهای که هر چند بیت که آنها را در موضوعی سروده، به گونهای شناور و سیال از موضوع به شاخههای متصل و مرتبط رسیده و گاه سبب پراکندگی بسیار در مباحثی که مطرح کرده، شده است. وی سعی کرده که در این مجموعه آنچه از نظرش پسندیده و ناپسند از رفتار آدمی است بیان کند و هر مقاله مملو از است از فضایل و رذایلی که گاه زیرمجموعۀ هم در دستهبندی اخلاقی نیستند؛ از اینرو میتوان این منظومه را سرشار از ذکر رفتارهای خطا و صوابی دانست که ممکن است از آدمی سر بزند. و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امیرخسرو دهلوی، خسرو بن محمود|</ins>امیرخسرو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سعی کرده تمامی آنها را در نظر آورد؛ چه از نظر سنتی آنچه ناشایست است؛ چون سرمهکشیدن زنان بیوه، رازنگفتن با زالان و در خانه نشاندن زنان و چه از نظر دینی و حکمی. توجه به مباحث عرفانیای چون ترک دنیا، تحمل بلای عشق و رضا از جمله مباحثی است که در مطلع الانوار به چشم میخورد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند این منظومه در سال 1975 با مقدمه و تصحیح دقیق طاهر احمد اوغلی محرماوف در انتشارات دانش انستیتو خاورشناسی مسکو به صورت چاپ سنگی منتشر شده، اما نکته آن است که افزون بر گذشت سالها از انتشار آن و نیاز علاقمندان و جامعۀ ادبی به چاپ مجدد این منظومه با ابزار و شیوههای مدرن، آنچه تصحیح مجدد این منظومه را قوت و قدرت بخشیده، وجود نسخههای ارزشمندی از آن است که در کتابخانهها و موزههای ایران نگهداری میشود و سال کتابت آنها به دورۀ حیات شاعر نزدیکتر از نسخههای مسکو است و از صحت و سلامت قابل توجهی برخوردارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند این منظومه در سال 1975 با مقدمه و تصحیح دقیق طاهر احمد اوغلی محرماوف در انتشارات دانش انستیتو خاورشناسی مسکو به صورت چاپ سنگی منتشر شده، اما نکته آن است که افزون بر گذشت سالها از انتشار آن و نیاز علاقمندان و جامعۀ ادبی به چاپ مجدد این منظومه با ابزار و شیوههای مدرن، آنچه تصحیح مجدد این منظومه را قوت و قدرت بخشیده، وجود نسخههای ارزشمندی از آن است که در کتابخانهها و موزههای ایران نگهداری میشود و سال کتابت آنها به دورۀ حیات شاعر نزدیکتر از نسخههای مسکو است و از صحت و سلامت قابل توجهی برخوردارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تصحیح این نسخه از قدیمیترین نسخههای موجود در کتابخانهها بهره برده شده و گاه ابیات و موضوعات با نسخۀ چاپ سنگی مسکو مقایسه شدهاند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3624 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در تصحیح این نسخه از قدیمیترین نسخههای موجود در کتابخانهها بهره برده شده و گاه ابیات و موضوعات با نسخۀ چاپ سنگی مسکو مقایسه شدهاند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3624 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777095:rev-777334 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=777095&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۸2025-03-15T13:58:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امير خسرو، </del>خسرو بن محمود]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرخسرو دهلوی، </ins>خسرو بن محمود]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زماني، مريم]] (مصحح)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زماني، مريم]] (مصحح)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777094:rev-777095 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=777094&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2025-03-15T13:58:05Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اسفند) باقی زاده]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اسفند) باقی زاده]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فاقد اتوماسیون]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777093:rev-777094 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1&diff=777093&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR126784J1.jpg | عنوان =مطلع الأنوار | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = امير خسرو، خسرو بن محمود (نویسنده) زماني، مريم (مصحح) |زبان | زبان =فارسي | کد کنگره =1397 / 5357 PIR | موضوع =شعر فارسي - قرن 8ق. |ناشر | ناشر =مر...» ایجاد کرد2025-03-15T13:57:54Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR126784J1.jpg | عنوان =مطلع الأنوار | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1_%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%8C_%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="امير خسرو، خسرو بن محمود (صفحه وجود ندارد)">امير خسرو، خسرو بن محمود</a> (نویسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%8C_%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85&action=edit&redlink=1" class="new" title="زماني، مريم (صفحه وجود ندارد)">زماني، مريم</a> (مصحح) |زبان | زبان =فارسي | کد کنگره =1397 / 5357 PIR | موضوع =شعر فارسي - قرن 8ق. |ناشر | ناشر =مر...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR126784J1.jpg<br />
| عنوان =مطلع الأنوار<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[امير خسرو، خسرو بن محمود]] (نویسنده)<br />
[[زماني، مريم]] (مصحح)<br />
|زبان <br />
| زبان =فارسي <br />
| کد کنگره =1397 / 5357 PIR <br />
| موضوع =شعر فارسي - قرن 8ق.<br />
|ناشر <br />
| ناشر =مرکز پژوهشي ميراث مکتوب <br />
| مکان نشر =ايران - تهران <br />
| سال نشر =1397ش. <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE126784AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =يکم <br />
| شابک =978-600-203-156-3<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''مطلع الأنوار''' تألیف امیرخسرو دهلوی، مصحح مریم زمانی؛ مطلع الانوار منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به مخزن الاسرار نظامی در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
امیر ناصرالدین ابوالحسن خسرو بن امیر سیفالدین دهلوی از شاعران و عارفان پارسیگوی و بنام شبه قاره در نیمۀ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری میزیسته است. وی در مقدمه در غرة الکمال (بخشی از دیوانش) اشارهای به چگونگی زندگیاش و آنچه از روزگار بر وی گذشته دارد و چنانکه میگوید در کودکی سایۀ پدر از سرش رفته و در حمایت جد مادری عمادالملک درآمده و از وقتی به سن تمییز رسیده، برای تعلیم به مکتبخانه رفته و خط را نزد سعدالدین خطاط آموخته است. در همان آغاز به جای خواندن و نوشتن به شعر سرودن پرداخته که مورد توجه واقع شده است. از نوشتههایش چنین برمیآید که به زبان عربی تسلط داشته و در سن 15 تا 20 سالگی از کسب تمام علوم درسی فارغ شده است. پس از درگذشت عمادالملک که مصادف با بیستسالگی وی بود، به قول خودش تعلق به فتراک دولتخان معظم علاءالدین کشلی خان معروف به ملک چهجو کرد و دو سال در خدمت پادشاه به سر برد. گویا در این دوره حکومت هند به صورت ایالتی اداره میشده و سلطان هند، پادشاهی را برای هر منطقه انتخاب میکرده و از وی تبعیت سیاسی و نظامی خواسته و خراج سالیانه در همین دوره امیرخسرو نخستین مجموعۀ اشعارش را که شامل اشعار دورۀ کودکی تا نوزده سالگی وی است گردآوری میکند.<br />
<br />
این ترک پارسیگوی در سرودن انواع شعر از قصیده تا غزل و مثنوی مهارت داشته و کلیات دیوان وی حاکی از توانایی و طبع روان وی برای سرودن هر قالب شعری است. امیرخسرو دیوان خود را به چند بخش تقسیم کرده و در هر بخش اشعار دورهای خاص از زندگیاش را جای داده است. بعد از دیوان باید به ثمانیۀ خسرو اشاره کرد که مثنویهای هشتگانهای است که قسمتی از آنها نظیرهگویی بر خمسه نظامی است و قسمتی دیگر شرح وقایع مشهود.<br />
<br />
مطلع الانوار منظومهای است به بحر سریع در پاسخ به مخزن الاسرار نظامی در 3310 بیت که در سال 698 هجری و در مدت دو هفته سروده شده است. این منظومه میان منظومههای امیرخسرو از جایگاه ویژهای برخوردار است. یکی به سبب ویژگیهای زبانی و ادبیای که به تقلید از مخزن الاسرار در آن شکل گرفته و دیگر به دلیل محتوا و اشتمال بر مباحث اخلاقی و عرفانیای که سبب آنها عرفان و اخلاق اسلامی در شبه قاره در میان آثار بهجامانده از شاعران فارسیزبان آن منطقه مورد توجه است.<br />
<br />
امیرخسرو این منظومه را به شیوۀ نظامی در بیست باب و با تقدیس خداوند، مناجات و نعت پیامبر آغاز کرده، در هر فصل عنوانی اخلاقی یا دینی انتخاب نموده و با آوردن فصلی در موضوع طرحشده مطلب را با حکایتی کوتاه به پایان رسانده است. هرچند امیرخسرو در هر موضوعی فصلی جداگانه نگاشته و به شکلی مباحث اخلاقی را ذیل عنوان هر باب دستهبندی نموده، اما پراکندگی گفتار و آوردن موضوعات متفاوت در هر فصل از ویژگیهای مطلع الانوار است؛ بهگونهای که هر چند بیت که آنها را در موضوعی سروده، به گونهای شناور و سیال از موضوع به شاخههای متصل و مرتبط رسیده و گاه سبب پراکندگی بسیار در مباحثی که مطرح کرده، شده است. وی سعی کرده که در این مجموعه آنچه از نظرش پسندیده و ناپسند از رفتار آدمی است بیان کند و هر مقاله مملو از است از فضایل و رذایلی که گاه زیرمجموعۀ هم در دستهبندی اخلاقی نیستند؛ از اینرو میتوان این منظومه را سرشار از ذکر رفتارهای خطا و صوابی دانست که ممکن است از آدمی سر بزند. و امیرخسرو سعی کرده تمامی آنها را در نظر آورد؛ چه از نظر سنتی آنچه ناشایست است؛ چون سرمهکشیدن زنان بیوه، رازنگفتن با زالان و در خانه نشاندن زنان و چه از نظر دینی و حکمی. توجه به مباحث عرفانیای چون ترک دنیا، تحمل بلای عشق و رضا از جمله مباحثی است که در مطلع الانوار به چشم میخورد.<br />
<br />
هرچند این منظومه در سال 1975 با مقدمه و تصحیح دقیق طاهر احمد اوغلی محرماوف در انتشارات دانش انستیتو خاورشناسی مسکو به صورت چاپ سنگی منتشر شده، اما نکته آن است که افزون بر گذشت سالها از انتشار آن و نیاز علاقمندان و جامعۀ ادبی به چاپ مجدد این منظومه با ابزار و شیوههای مدرن، آنچه تصحیح مجدد این منظومه را قوت و قدرت بخشیده، وجود نسخههای ارزشمندی از آن است که در کتابخانهها و موزههای ایران نگهداری میشود و سال کتابت آنها به دورۀ حیات شاعر نزدیکتر از نسخههای مسکو است و از صحت و سلامت قابل توجهی برخوردارند.<br />
<br />
در تصحیح این نسخه از قدیمیترین نسخههای موجود در کتابخانهها بهره برده شده و گاه ابیات و موضوعات با نسخۀ چاپ سنگی مسکو مقایسه شدهاند.<ref>[https://literaturelib.com/books/3624 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:مقالات(اسفند) باقی زاده]] <br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>Hbaghizadeh