مشارق الأنوار على صحاح الآثار - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'سلمی اندلسی، عبدالملک بن حبیب' به 'ابن حبیب، عبدالملک بن حبیب'

2025-05-27T10:19:47Z

جایگزینی متن - 'سلمی اندلسی، عبدالملک بن حبیب' به 'ابن حبیب، عبدالملک بن حبیب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]] دارد.		موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]] دارد.

	قبل از [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]]، کسانی چون اصبغ بن فرج و [[~~سلمی اندلسی،~~ عبدالملک بن حبیب\|عبدالملک بن حبیب سلمی]] و [[اخفش، سعید بن مسعده\|اخفش بصری]]، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین [[صابونی\|هشام بن عبدالرحمن صابونی]]، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب ([[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]]) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.		قبل از [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]]، کسانی چون اصبغ بن فرج و [[ابن حبیب، عبدالملک بن حبیب\|عبدالملک بن حبیب سلمی]] و [[اخفش، سعید بن مسعده\|اخفش بصری]]، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین [[صابونی\|هشام بن عبدالرحمن صابونی]]، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب ([[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]]) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.

	او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.		او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ن ها ' به 'ن‌ها '

2024-04-08T08:06:19Z

جایگزینی متن - 'ن ها ' به 'ن‌ها '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۶
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.		او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.

	ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء ~~مکان ها~~ و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه‌ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.		ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان‌ها و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه‌ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.

	همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:		همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ه ها ' به 'ه‌ها '

2024-02-14T10:29:43Z

جایگزینی متن - 'ه ها ' به 'ه‌ها '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۵۹
خط ۳۶:		خط ۳۶:
	او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.		او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.

	ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان ها و بقاع، مشکلات اسماء و ~~کنیه ها~~ و مشکلات انساب، اختصاص داده است.		ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان ها و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه‌ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.

	همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:		همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:

Hbaghizadeh در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۲

2023-06-25T07:32:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۲
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	بخاری، بکر بن محمد، «منهج القاضي عياض في شرح غريب الحديث في كتابه مشارق الأنوار علی صحاح الآثار»، درج در پایگاه https://imamjournals.org/index.php/jis/article/view/992		[https://imamjournals.org/index.php/jis/article/view/992 بخاری، بکر بن محمد، «منهج القاضي عياض في شرح غريب الحديث في كتابه مشارق الأنوار علی صحاح الآثار»]


خط ۵۹:		خط ۵۹:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
			[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
			[[رده:حدیث]]
			[[رده:علم الحدیث]]
			[[رده:مباحث خاص علم الحدیث]]

	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 تیر 1402]]
	[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط غلامرضا بدرخانی]]		[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط غلامرضا بدرخانی]]
	[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط محسن عزیزی]]		[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط محسن عزیزی]]

Hbaghizadeh در ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۰

2023-06-25T07:30:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۰۰
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''مشارق الأنوار علی صحاح الآثار'''، تألیف عیاض بن موسی بن عیاض سبتی یحصبی (476-544ق)، معروف به قاضی عیاض، عالم بافراست، اشعری، مالکی، فقیه، محدث، حافظ قرآن، مورد ستایش علما (در خشوع و بیان نیکو و حلم و تواضع و عفت و تألیف کتاب حاضر)، مدرس کتب مذهبی مالکی و قاضی شهر خویش (سبت نزدیک جبل الطارق)<ref>ر.ک: بخاری بکر بن محمد، ص87-91</ref>، در موضوع واژه‌های غریب احادیث است.		'''مشارق الأنوار علی صحاح الآثار'''، تألیف [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|عیاض بن موسی بن عیاض سبتی یحصبی]] (476-544ق)، معروف به قاضی عیاض، عالم بافراست، اشعری، مالکی، فقیه، محدث، حافظ قرآن، مورد ستایش علما (در خشوع و بیان نیکو و حلم و تواضع و عفت و تألیف کتاب حاضر)، مدرس کتب مذهبی مالکی و قاضی شهر خویش (سبت نزدیک جبل الطارق)<ref>ر.ک: بخاری بکر بن محمد، ص87-91</ref>، در موضوع واژه‌های غریب احادیث است.

	کتاب، در دو جلد منتشر شده و فاقد هرگونه مقدمه و تحقیقی است. این کتاب، جزو آخرین تألیفات قاضی عیاض شمرده می‌شود؛ به‌طوری‌که وقتی بعد از وفات وی، این کتاب به مردم معرفی شد، شهرت زیادی پیدا کرد و علما وی را به سبب تألیف این کتاب، مورد مدح و تمجید قرار دادند. مقرّی در این‌باره می‌گوید: وقتی با برخی از صلحا و علمای عصر خود دیدار می‌کردم، می‌گفتند: در کتب حدیث جز به مشارق احتیاجی نداریم.		کتاب، در دو جلد منتشر شده و فاقد هرگونه مقدمه و تحقیقی است. این کتاب، جزو آخرین تألیفات [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]] شمرده می‌شود؛ به‌طوری‌که وقتی بعد از وفات وی، این کتاب به مردم معرفی شد، شهرت زیادی پیدا کرد و علما وی را به سبب تألیف این کتاب، مورد مدح و تمجید قرار دادند. [[مقری نیشابوری، محمد بن حسن\|مقرّی]] در این‌باره می‌گوید: وقتی با برخی از صلحا و علمای عصر خود دیدار می‌کردم، می‌گفتند: در کتب حدیث جز به مشارق احتیاجی نداریم.
	ابن خلکان در این‌باره می‌گوید: کتاب مشارق، در تفسیر غریب حدیث که مختص به صحاح سه‌گانه است، واقعا کتاب مفیدی است<ref>ر.ک: همان، ص99</ref>.

	موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث صحیح بخاری و مسلم و موطأ ابن ~~مالک دارد.~~		[[ابن خلکان، احمد بن محمد\|ابن خلکان]] در این‌باره می‌گوید: کتاب مشارق، در تفسیر غریب حدیث که مختص به صحاح سه‌گانه است، واقعا کتاب مفیدی است<ref>ر.ک: همان، ص99</ref>.
	قبل از قاضی عیاض، کسانی چون اصبغ بن فرج و عبدالملک بن حبیب سلمی و اخفش بصری، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین هشام بن ~~عبدالرحمن صابونی، غرائب احادیث صحیح بخاری و نیز~~ محمد ~~بن ابی‌نصر، غرائب احادیث صحیح بخاری و مسلم را نگاشته‌اند، اما امتیاز~~ کتاب ~~وی بر دیگران این است~~ که ~~او بین این سه~~ کتاب (صحیح بخاری و مسلم و موطأ ابن مالک) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ~~ص93-94~~</ref>.

	او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ صحیح بخاری و مسلم و موطأ را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.		موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]] دارد.

			قبل از [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]]، کسانی چون اصبغ بن فرج و [[سلمی اندلسی، عبدالملک بن حبیب\|عبدالملک بن حبیب سلمی]] و [[اخفش، سعید بن مسعده\|اخفش بصری]]، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین [[صابونی\|هشام بن عبدالرحمن صابونی]]، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب ([[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]]) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.

			او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.

	ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان ها و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.		ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان ها و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.

	همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:		همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:

	باب اول، درباره جمله‌هایی که در آنها تصحیف واقع شده و یا معنای آنها دچار تغییر و تلفیق شده است.		باب اول، درباره جمله‌هایی که در آنها تصحیف واقع شده و یا معنای آنها دچار تغییر و تلفیق شده است.

	باب دوم، درباره الفاظ و جمله‌هایی که در صحاح سه‌گانه نیازمند تعریف صحیح آنها و بیان اعرابشان و بیان مراجع ضمیر است.		باب دوم، درباره الفاظ و جمله‌هایی که در صحاح سه‌گانه نیازمند تعریف صحیح آنها و بیان اعرابشان و بیان مراجع ضمیر است.
	باب سوم، درباره تکمیل احادیث ناقص که نمونه آنها در صحیح بخاری زیاد واقع شده است<ref>ر.ک: همان، ص113-114</ref>.
			باب سوم، درباره تکمیل احادیث ناقص که نمونه آنها در [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] زیاد واقع شده است<ref>ر.ک: همان، ص113-114</ref>.

	==پانویس ==		==پانویس ==

A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR82647J1.jpg | عنوان = مشارق الأنوار على صحاح الآثار | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = قاضی عیاض، عیاض بن موسی (نويسنده) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /ق2م5 110/7 BP | موضوع = |ناشر | ناشر = المکتبة العتیقة **...» ایجاد کرد

2023-06-19T02:29:11Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR82647J1.jpg | عنوان = مشارق الأنوار على صحاح الآثار | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = قاضی عیاض، عیاض بن موسی (نويسنده) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /ق2م5 110/7 BP | موضوع = |ناشر | ناشر = المکتبة العتیقة **...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR82647J1.jpg
| عنوان = مشارق الأنوار على صحاح الآثار
| عنوان‌های دیگر =
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[قاضی عیاض، عیاض بن موسی]] (نويسنده)
|زبان
| زبان = عربی
| کد کنگره = /ق2م5 110/7 BP
| موضوع =
|ناشر
| ناشر = المکتبة العتیقة ** دار التراث
| مکان نشر = تونس ** مصر - قاهره
| سال نشر = 13سده
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE82647AUTOMATIONCODE
| چاپ = 1
| شابک =
| تعداد جلد = 2
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 82647
| کتابخوان همراه نور = 82647
| کد پدیدآور = 1485
| پس از =
| پیش از =
}}
'''مشارق الأنوار علی صحاح الآثار'''، تألیف عیاض بن موسی بن عیاض سبتی یحصبی (476-544ق)، معروف به قاضی عیاض، عالم بافراست، اشعری، مالکی، فقیه، محدث، حافظ قرآن، مورد ستایش علما (در خشوع و بیان نیکو و حلم و تواضع و عفت و تألیف کتاب حاضر)، مدرس کتب مذهبی مالکی و قاضی شهر خویش (سبت نزدیک جبل الطارق)<ref>ر.ک: بخاری بکر بن محمد، ص87-91</ref>، در موضوع واژه‌های غریب احادیث است.

کتاب، در دو جلد منتشر شده و فاقد هرگونه مقدمه و تحقیقی است. این کتاب، جزو آخرین تألیفات قاضی عیاض شمرده می‌شود؛ به‌طوری‌که وقتی بعد از وفات وی، این کتاب به مردم معرفی شد، شهرت زیادی پیدا کرد و علما وی را به سبب تألیف این کتاب، مورد مدح و تمجید قرار دادند. مقرّی در این‌باره می‌گوید: وقتی با برخی از صلحا و علمای عصر خود دیدار می‌کردم، می‌گفتند: در کتب حدیث جز به مشارق احتیاجی نداریم.
ابن خلکان در این‌باره می‌گوید: کتاب مشارق، در تفسیر غریب حدیث که مختص به صحاح سه‌گانه است، واقعا کتاب مفیدی است<ref>ر.ک: همان، ص99</ref>.

موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث صحیح بخاری و مسلم و موطأ ابن مالک دارد.
قبل از قاضی عیاض، کسانی چون اصبغ بن فرج و عبدالملک بن حبیب سلمی و اخفش بصری، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین هشام بن عبدالرحمن صابونی، غرائب احادیث صحیح بخاری و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث صحیح بخاری و مسلم را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب (صحیح بخاری و مسلم و موطأ ابن مالک) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.

او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ صحیح بخاری و مسلم و موطأ را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.

ترتیب کتاب به این صورت است که وی، الفاظ و اسماء را بر اساس حروف الفبا آورده است و در آخر هر حرفی سه فصل را به اسماء مکان ها و بقاع، مشکلات اسماء و کنیه ها و مشکلات انساب، اختصاص داده است.
همچنین در آخر کتاب سه باب را به‌عنوان ملحق آورده است:
باب اول، درباره جمله‌هایی که در آنها تصحیف واقع شده و یا معنای آنها دچار تغییر و تلفیق شده است.
باب دوم، درباره الفاظ و جمله‌هایی که در صحاح سه‌گانه نیازمند تعریف صحیح آنها و بیان اعرابشان و بیان مراجع ضمیر است.
باب سوم، درباره تکمیل احادیث ناقص که نمونه آنها در صحیح بخاری زیاد واقع شده است<ref>ر.ک: همان، ص113-114</ref>.

==پانویس ==
<references/>

==منابع مقاله==
بخاری، بکر بن محمد، «منهج القاضي عياض في شرح غريب الحديث في كتابه مشارق الأنوار علی صحاح الآثار»، درج در پایگاه https://imamjournals.org/index.php/jis/article/view/992

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط غلامرضا بدرخانی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط محسن عزیزی]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]] دارد.		موضوع کتاب، غرائب احادیث است. مراد از غریب، الفاظ غامضی است که به سبب استعمال کم آنها، معنایشان دور از فهم است. مؤلفین برای توضیح غرائب حدیث، روش‌های متعددی دارند؛ برخی به کتاب یا کتاب‌های معینی مقید نیستند، ولی برخی دیگر، مقید به کتب خاصی هستند که کتاب قاضی عیاض از نوع دوم است و موضوع آن اختصاص به احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]] دارد.

	قبل از [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]]، کسانی چون اصبغ بن فرج و [[~~سلمی اندلسی،~~ عبدالملک بن حبیب\|عبدالملک بن حبیب سلمی]] و [[اخفش، سعید بن مسعده\|اخفش بصری]]، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین [[صابونی\|هشام بن عبدالرحمن صابونی]]، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب ([[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]]) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.		قبل از [[قاضی عیاض، عیاض بن موسی\|قاضی عیاض]]، کسانی چون اصبغ بن فرج و [[ابن حبیب، عبدالملک بن حبیب\|عبدالملک بن حبیب سلمی]] و [[اخفش، سعید بن مسعده\|اخفش بصری]]، غرائب موطأ بن مالک را نوشته‌اند. همچنین [[صابونی\|هشام بن عبدالرحمن صابونی]]، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و نیز محمد بن ابی‌نصر، غرائب احادیث [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] را نگاشته‌اند، اما امتیاز کتاب وی بر دیگران این است که او بین این سه کتاب ([[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ ابن مالک]]) جمع کرده و به سبب اینکه اهل مغرب، مخصوصا استاد وی ابوعلی جیانی، توجه زیادی به ضبط راویان و اختلاف روایات داشته‌اند، قاضی عیاض نیز در این باب دقت وافری داشته است<ref>ر.ک: همان، ص93-94</ref>.

	او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.		او هدف و انگیزه‌اش را از تألیف کتاب، تساهل اهل زمانه‌اش در روایت و عدم دقت در ضبط آنها ذکر کرده است که منجر به تحریفات و تصحیفات بسیاری شده است. ازاین‌رو لازم دیده است که کتاب جامعی را که شامل صحیحین و موطأ ابن مالک باشد، در این‌باره تألیف کند؛ به‌طوری‌که غرائب حدیث را متذکر شده و الفاظ و اسانید آنها را بررسی کند و تصحیفات محدثین را متذکر شود. بنابراین وی الفاظ [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] و [[موطأ الإمام مالك\|موطأ]] را طوری ضبط کرده است که از تصحیف و تحریف مصون بماند و همچنین اختلاف روایات و قول صحیح را ذکر کرده و تصحیف و تحریف آنها را در صورت وجود، متذکر شده است. علاوه بر این، وی غرائب الفاظ را شرح داده و معنای آنها را بیان کرده است و نیز مشکلات اسماء و القاب و ابهامات کنیه‌ها و انساب را توضیح داده و مکان‌ها و بلاد مختلف را معرفی کرده است. همچنین در ضبط الفاظ، وی حروف الفاظ و وزن و شبیه و نظیر آنها را متذکر شده است<ref>ر.ک: همان، ص96-97</ref>.