<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86</id>
	<title>محقق التاریخ؛ تاریخ کریمان و پادشاهی ساسانیان - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;action=history"/>
	<updated>2026-07-04T12:33:04Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=820969&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۱۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=820969&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-03-17T08:48:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سال نشر =1398  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| سال نشر =1398  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد اتوماسیون =&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد اتوماسیون =&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;AUTOMATIONCODE187570AUTOMATIONCODE&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| چاپ =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| چاپ =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شابک =978ـ600ـ7844ـ27ـ4&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شابک =978ـ600ـ7844ـ27ـ4&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l57&quot;&gt;خط ۵۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات(دی) باقی زاده]]  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات(دی) باقی زاده]]  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1403]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1403]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:فاقد اتوماسیون]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-804488:rev-820969 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=804488&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'هـ' به 'ه'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=804488&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-10-29T17:06:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;هـ&amp;#039; به &amp;#039;ه&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l34&quot;&gt;خط ۳۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;سومین پسر ملاگشتاسب، [[ملااسکندر]] بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت. نسخه‌ای از این کتاب در انستیتوی خاورشناسی شوروی محفوظ است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;سومین پسر ملاگشتاسب، [[ملااسکندر]] بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت. نسخه‌ای از این کتاب در انستیتوی خاورشناسی شوروی محفوظ است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;باستانی پاریزی دربارۀ این کتاب گفته است: «در کتاب مذکور به اختصار تاریخ کهن کرمان تا زمان تصرف آن به دست اعراب در سدۀ هفتم ذکر شده است. این کتاب به منزلۀ شاهد درخشان بیداری و جنبش جامعۀ ایران در سدۀ نوزدهم و توجه آنان به گذشتۀ دیرین تاریخ خود می‌باشد که نهضت مذکور از خصوصیات سدۀ بیستم است. یک نسخۀ این کتاب که به انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علم شوروی تعلق دارد، به خط بهروز فرزند مؤلف کتاب می‌باشد که استنساخ آن را در تاریخ 25 محرم 1287 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;هـ&lt;/del&gt;. در شهر کرمان به پایان رسانده است».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;باستانی پاریزی دربارۀ این کتاب گفته است: «در کتاب مذکور به اختصار تاریخ کهن کرمان تا زمان تصرف آن به دست اعراب در سدۀ هفتم ذکر شده است. این کتاب به منزلۀ شاهد درخشان بیداری و جنبش جامعۀ ایران در سدۀ نوزدهم و توجه آنان به گذشتۀ دیرین تاریخ خود می‌باشد که نهضت مذکور از خصوصیات سدۀ بیستم است. یک نسخۀ این کتاب که به انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علم شوروی تعلق دارد، به خط بهروز فرزند مؤلف کتاب می‌باشد که استنساخ آن را در تاریخ 25 محرم 1287 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ه&lt;/ins&gt;. در شهر کرمان به پایان رسانده است».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شروع این کتاب با داستان هفتواد است. این داستان در «کارنامۀ اردشیر بابکان» و سپس در شاهنامۀ فردوسی و از آنجا به بعضی متون تاریخی سرایت کرده است. تحقیق در ریشه‌های رازآلود این حکایت، گرچه پرده از ظرائف اسطوره‌شناختی و عناصر اصلی داستان برمی‌دارد، اما به قطعیت نمی‌توان از انطباق آن با بخشی از تاریخ واقعی سخن گفت. سپس با «ذکر پادشاهی اردشیر بابکان» وارد تاریخ ساسانیان می‌شود. اساس کار ملااسکندر از اینجا تا پایان سلطنت خسرو انوشیروان، کتاب «[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم فی آثار ملوک العجم]]» نوشتۀ [[حسینی قزوینی، شرف‌الدین فضل‌الله|شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی]] بوده است. ملااسکندر به اسلوب صاحب «[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم]]» سرآغاز پادشاهی هر یک از شاهان ساسانی را با همان ابیاتی که او گفته، شروع کرده است. تلاش او برای ساده‌سازی و تلخیص متن مصنوع و متکلف «المعجم» ستودنی است؛ زیرا با وجود بعضی اشتباهاتی که در خوانش آن کتاب داشته، با این حال ترتیب بیان مطلب و نحوۀ گزینش او به گونه‌ای است که با یک مقایسۀ ساده می توان عبارات ناخوانا و نامفهوم «محقق التاریخ» را در «المعجم» جستجو کرد و به اصل آن پی برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شروع این کتاب با داستان هفتواد است. این داستان در «کارنامۀ اردشیر بابکان» و سپس در شاهنامۀ فردوسی و از آنجا به بعضی متون تاریخی سرایت کرده است. تحقیق در ریشه‌های رازآلود این حکایت، گرچه پرده از ظرائف اسطوره‌شناختی و عناصر اصلی داستان برمی‌دارد، اما به قطعیت نمی‌توان از انطباق آن با بخشی از تاریخ واقعی سخن گفت. سپس با «ذکر پادشاهی اردشیر بابکان» وارد تاریخ ساسانیان می‌شود. اساس کار ملااسکندر از اینجا تا پایان سلطنت خسرو انوشیروان، کتاب «[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم فی آثار ملوک العجم]]» نوشتۀ [[حسینی قزوینی، شرف‌الدین فضل‌الله|شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی]] بوده است. ملااسکندر به اسلوب صاحب «[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم]]» سرآغاز پادشاهی هر یک از شاهان ساسانی را با همان ابیاتی که او گفته، شروع کرده است. تلاش او برای ساده‌سازی و تلخیص متن مصنوع و متکلف «المعجم» ستودنی است؛ زیرا با وجود بعضی اشتباهاتی که در خوانش آن کتاب داشته، با این حال ترتیب بیان مطلب و نحوۀ گزینش او به گونه‌ای است که با یک مقایسۀ ساده می توان عبارات ناخوانا و نامفهوم «محقق التاریخ» را در «المعجم» جستجو کرد و به اصل آن پی برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-768997:rev-804488 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768997&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768997&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-29T20:59:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۲۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l10&quot;&gt;خط ۱۰:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۰:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| زبان =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| زبان =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد کنگره =&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;‏&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد کنگره =&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;‏DSR ۲۱۱۵/ر۵۴‬/م۷م۳‬&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| موضوع =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| موضوع =&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کرمان -- تاریخ -- ‏‫قرن ۳ - ۷ ق.‭ ,ایران -- تاریخ -- ساسانیان، ۲۲۶ - ۶۵۱م.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|ناشر  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|ناشر  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| ناشر =فروهر  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| ناشر =فروهر  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l52&quot;&gt;خط ۵۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:تاریخ]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:تاریخ آسیا]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات(دی) باقی زاده]]  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات(دی) باقی زاده]]  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشده2&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شده2 دی 1403&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:فاقد اتوماسیون]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:فاقد اتوماسیون]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-768996:rev-768997 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768996&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۵۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768996&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-29T20:56:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۲۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l27&quot;&gt;خط ۲۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| پیش از =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| پیش از =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''محقق التاریخ؛ تاریخ کریمان و پادشاهی ساسانیان''' تألیف ملااسکندر فرزند ملاگشتاسب کرمانی، با تصحیح و پژوهش شهاب‌الدین سمنان و گودرز رشتیانی (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)؛ سومین پسر ملاگشتاسب، ملااسکندر بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''محقق التاریخ؛ تاریخ کریمان و پادشاهی ساسانیان''' تألیف &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ملااسکندر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;فرزند ملاگشتاسب کرمانی، با تصحیح و پژوهش &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[سمنان، شهاب‌الدین|&lt;/ins&gt;شهاب‌الدین سمنان&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رشتیانی، گودرز|&lt;/ins&gt;گودرز رشتیانی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;(عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)؛ سومین پسر ملاگشتاسب، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ملااسکندر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==گزارش کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==گزارش کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از مهم‌ترین خاندان‌های زردشتی در ایران، خاندان ملا گشتاسب در کرمان است که برجسته‌ترین شخصیت آن، کیخسرو شاهرخ ملقب به ارباب کیخسرو (1319 ـ 1245) بود. کیخسرو که از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود، زبده و چکیدۀ خاندان زردشتی کهنی بود که ریشه در دیار کرمان داشت. او در معرفی خود و خاندانش چنین می‌نویسد: «همین‌قدر می‌دانم که زایش من در روز امرداد تیرماه 1244 یزدگردی برابر با هفتم تیرماه 2434 شاهنشاهی و 28 ژوئن 1874 میلادی بوده، نام پدرم شاهرخ پور اسکندر پور گشتاسب پور بهمن معروف به زرپیت و نام مادرم فیروزه، دخت خسرو صندل، هر دو از اهل کرمان. مرحوم پدرم را ندیده‌ام؛ زیرا هنگامی که در رحم بوده‌ام، او به بمبئی رفته و در مراجعتش از بمبئی بلافاصله مریض و مرحوم شده. شغل پدرم علاوه بر نجوم، تجارت بوده و به طور کلی خانوادۀ ما علمی و همه متبحر در علم نجوم و غالباً در خدمات دولتی بوده‌اند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;از مهم‌ترین خاندان‌های زردشتی در ایران، خاندان ملا گشتاسب در کرمان است که برجسته‌ترین شخصیت آن، کیخسرو شاهرخ ملقب به ارباب کیخسرو (1319 ـ 1245) بود. کیخسرو که از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود، زبده و چکیدۀ خاندان زردشتی کهنی بود که ریشه در دیار کرمان داشت. او در معرفی خود و خاندانش چنین می‌نویسد: «همین‌قدر می‌دانم که زایش من در روز امرداد تیرماه 1244 یزدگردی برابر با هفتم تیرماه 2434 شاهنشاهی و 28 ژوئن 1874 میلادی بوده، نام پدرم شاهرخ پور اسکندر پور گشتاسب پور بهمن معروف به زرپیت و نام مادرم فیروزه، دخت خسرو صندل، هر دو از اهل کرمان. مرحوم پدرم را ندیده‌ام؛ زیرا هنگامی که در رحم بوده‌ام، او به بمبئی رفته و در مراجعتش از بمبئی بلافاصله مریض و مرحوم شده. شغل پدرم علاوه بر نجوم، تجارت بوده و به طور کلی خانوادۀ ما علمی و همه متبحر در علم نجوم و غالباً در خدمات دولتی بوده‌اند».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;سومین پسر ملاگشتاسب، ملااسکندر بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت. نسخه‌ای از این کتاب در انستیتوی خاورشناسی شوروی محفوظ است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;سومین پسر ملاگشتاسب، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ملااسکندر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت. نسخه‌ای از این کتاب در انستیتوی خاورشناسی شوروی محفوظ است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;باستانی پاریزی دربارۀ این کتاب گفته است: «در کتاب مذکور به اختصار تاریخ کهن کرمان تا زمان تصرف آن به دست اعراب در سدۀ هفتم ذکر شده است. این کتاب به منزلۀ شاهد درخشان بیداری و جنبش جامعۀ ایران در سدۀ نوزدهم و توجه آنان به گذشتۀ دیرین تاریخ خود می‌باشد که نهضت مذکور از خصوصیات سدۀ بیستم است. یک نسخۀ این کتاب که به انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علم شوروی تعلق دارد، به خط بهروز فرزند مؤلف کتاب می‌باشد که استنساخ آن را در تاریخ 25 محرم 1287 هـ. در شهر کرمان به پایان رسانده است».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;باستانی پاریزی دربارۀ این کتاب گفته است: «در کتاب مذکور به اختصار تاریخ کهن کرمان تا زمان تصرف آن به دست اعراب در سدۀ هفتم ذکر شده است. این کتاب به منزلۀ شاهد درخشان بیداری و جنبش جامعۀ ایران در سدۀ نوزدهم و توجه آنان به گذشتۀ دیرین تاریخ خود می‌باشد که نهضت مذکور از خصوصیات سدۀ بیستم است. یک نسخۀ این کتاب که به انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علم شوروی تعلق دارد، به خط بهروز فرزند مؤلف کتاب می‌باشد که استنساخ آن را در تاریخ 25 محرم 1287 هـ. در شهر کرمان به پایان رسانده است».&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شروع این کتاب با داستان هفتواد است. این داستان در «کارنامۀ اردشیر بابکان» و سپس در شاهنامۀ فردوسی و از آنجا به بعضی متون تاریخی سرایت کرده است. تحقیق در ریشه‌های رازآلود این حکایت، گرچه پرده از ظرائف اسطوره‌شناختی و عناصر اصلی داستان برمی‌دارد، اما به قطعیت نمی‌توان از انطباق آن با بخشی از تاریخ واقعی سخن گفت. سپس با «ذکر پادشاهی اردشیر بابکان» وارد تاریخ ساسانیان می‌شود. اساس کار ملااسکندر از اینجا تا پایان سلطنت خسرو انوشیروان، کتاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«المعجم &lt;/del&gt;فی آثار ملوک &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;العجم» &lt;/del&gt;نوشتۀ شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی بوده است. ملااسکندر به اسلوب صاحب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«المعجم» &lt;/del&gt;سرآغاز پادشاهی هر یک از شاهان ساسانی را با همان ابیاتی که او گفته، شروع کرده است. تلاش او برای ساده‌سازی و تلخیص متن مصنوع و متکلف «المعجم» ستودنی است؛ زیرا با وجود بعضی اشتباهاتی که در خوانش آن کتاب داشته، با این حال ترتیب بیان مطلب و نحوۀ گزینش او به گونه‌ای است که با یک مقایسۀ ساده می توان عبارات ناخوانا و نامفهوم «محقق التاریخ» را در «المعجم» جستجو کرد و به اصل آن پی برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;شروع این کتاب با داستان هفتواد است. این داستان در «کارنامۀ اردشیر بابکان» و سپس در شاهنامۀ فردوسی و از آنجا به بعضی متون تاریخی سرایت کرده است. تحقیق در ریشه‌های رازآلود این حکایت، گرچه پرده از ظرائف اسطوره‌شناختی و عناصر اصلی داستان برمی‌دارد، اما به قطعیت نمی‌توان از انطباق آن با بخشی از تاریخ واقعی سخن گفت. سپس با «ذکر پادشاهی اردشیر بابکان» وارد تاریخ ساسانیان می‌شود. اساس کار ملااسکندر از اینجا تا پایان سلطنت خسرو انوشیروان، کتاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم &lt;/ins&gt;فی آثار ملوک &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;العجم]]» &lt;/ins&gt;نوشتۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[حسینی قزوینی، شرف‌الدین فضل‌الله|&lt;/ins&gt;شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بوده است. ملااسکندر به اسلوب صاحب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[المعجم في آثار ملوك العجم|المعجم]]» &lt;/ins&gt;سرآغاز پادشاهی هر یک از شاهان ساسانی را با همان ابیاتی که او گفته، شروع کرده است. تلاش او برای ساده‌سازی و تلخیص متن مصنوع و متکلف «المعجم» ستودنی است؛ زیرا با وجود بعضی اشتباهاتی که در خوانش آن کتاب داشته، با این حال ترتیب بیان مطلب و نحوۀ گزینش او به گونه‌ای است که با یک مقایسۀ ساده می توان عبارات ناخوانا و نامفهوم «محقق التاریخ» را در «المعجم» جستجو کرد و به اصل آن پی برد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نثر این کتاب، روان و ساده و به دور از تصنعات ماکلفانۀ ادیبانه و منشیانه است؛ البته به استثنای دیباچه که نسبت به متن اصلی، نثر ملااسکندر فنی‌تر می‌شود. در بازنویسی کوشیده شده تا به لحاظ نگارشی و ظاهری، نزدیک‌ترین شیوه به شکل امروزی رعایت شود. به همین منظور تمامی اتصالات مانند چسبیدن حرف اضافۀ «به» به کلمۀ بعد و رای مفعولی به اسم قبل از خود و نیز نگارش اسامی مرکب و مشتق مرکب و فواصل میان کلمات، همگی به صورت مرسوم امروزی درآمده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نثر این کتاب، روان و ساده و به دور از تصنعات ماکلفانۀ ادیبانه و منشیانه است؛ البته به استثنای دیباچه که نسبت به متن اصلی، نثر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ملااسکندر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;فنی‌تر می‌شود. در بازنویسی کوشیده شده تا به لحاظ نگارشی و ظاهری، نزدیک‌ترین شیوه به شکل امروزی رعایت شود. به همین منظور تمامی اتصالات مانند چسبیدن حرف اضافۀ «به» به کلمۀ بعد و رای مفعولی به اسم قبل از خود و نیز نگارش اسامی مرکب و مشتق مرکب و فواصل میان کلمات، همگی به صورت مرسوم امروزی درآمده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تصحیح این کتاب بر اساس تنها نسخۀ موجود در انستیتو نسخ خطی شرقی وابسته به آکادمی علوم روسیه در سنت‌پطرزبورگ انجام شده است.  &amp;lt;ref&amp;gt; [https://literaturelib.com/books/4547 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;تصحیح این کتاب بر اساس تنها نسخۀ موجود در انستیتو نسخ خطی شرقی وابسته به آکادمی علوم روسیه در سنت‌پطرزبورگ انجام شده است.  &amp;lt;ref&amp;gt; [https://literaturelib.com/books/4547 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانويس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانويس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-768683:rev-768996 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768683&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURمحقق التاریخJ1.jpg | عنوان =محقق التاریخ | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان  | پدیدآوران =  ملااسکندر (نویسنده) سمنان، شهاب‌الدین (مصحح و پژوهشگر) رشتیانی، گودرز (مصحح و پژوهشگر) |زبان  | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ن...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%D8%9B_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D8%B3%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=768683&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-12-27T17:07:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURمحقق التاریخJ1.jpg | عنوان =محقق التاریخ | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان  | پدیدآوران =  &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;ملااسکندر (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;ملااسکندر&lt;/a&gt; (نویسنده) &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;سمنان، شهاب‌الدین (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;سمنان، شهاب‌الدین&lt;/a&gt; (مصحح و پژوهشگر) &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;رشتیانی، گودرز (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;رشتیانی، گودرز&lt;/a&gt; (مصحح و پژوهشگر) |زبان  | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ن...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات کتاب&lt;br /&gt;
| تصویر =NURمحقق التاریخJ1.jpg&lt;br /&gt;
| عنوان =محقق التاریخ&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر =&lt;br /&gt;
|پدیدآورندگان &lt;br /&gt;
| پدیدآوران = &lt;br /&gt;
[[ملااسکندر]] (نویسنده)&lt;br /&gt;
[[سمنان، شهاب‌الدین]] (مصحح و پژوهشگر)&lt;br /&gt;
[[رشتیانی، گودرز]] (مصحح و پژوهشگر)&lt;br /&gt;
|زبان &lt;br /&gt;
| زبان =&lt;br /&gt;
| کد کنگره =‏&lt;br /&gt;
| موضوع =&lt;br /&gt;
|ناشر &lt;br /&gt;
| ناشر =فروهر &lt;br /&gt;
| مکان نشر =تهران&lt;br /&gt;
| سال نشر =1398 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
| چاپ =&lt;br /&gt;
| شابک =978ـ600ـ7844ـ27ـ4&lt;br /&gt;
| تعداد جلد =&lt;br /&gt;
| کتابخانۀ دیجیتال نور =&lt;br /&gt;
| کتابخوان همراه نور =&lt;br /&gt;
| کد پدیدآور =&lt;br /&gt;
| پس از =&lt;br /&gt;
| پیش از =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
'''محقق التاریخ؛ تاریخ کریمان و پادشاهی ساسانیان''' تألیف ملااسکندر فرزند ملاگشتاسب کرمانی، با تصحیح و پژوهش شهاب‌الدین سمنان و گودرز رشتیانی (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)؛ سومین پسر ملاگشتاسب، ملااسکندر بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==گزارش کتاب==&lt;br /&gt;
از مهم‌ترین خاندان‌های زردشتی در ایران، خاندان ملا گشتاسب در کرمان است که برجسته‌ترین شخصیت آن، کیخسرو شاهرخ ملقب به ارباب کیخسرو (1319 ـ 1245) بود. کیخسرو که از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود، زبده و چکیدۀ خاندان زردشتی کهنی بود که ریشه در دیار کرمان داشت. او در معرفی خود و خاندانش چنین می‌نویسد: «همین‌قدر می‌دانم که زایش من در روز امرداد تیرماه 1244 یزدگردی برابر با هفتم تیرماه 2434 شاهنشاهی و 28 ژوئن 1874 میلادی بوده، نام پدرم شاهرخ پور اسکندر پور گشتاسب پور بهمن معروف به زرپیت و نام مادرم فیروزه، دخت خسرو صندل، هر دو از اهل کرمان. مرحوم پدرم را ندیده‌ام؛ زیرا هنگامی که در رحم بوده‌ام، او به بمبئی رفته و در مراجعتش از بمبئی بلافاصله مریض و مرحوم شده. شغل پدرم علاوه بر نجوم، تجارت بوده و به طور کلی خانوادۀ ما علمی و همه متبحر در علم نجوم و غالباً در خدمات دولتی بوده‌اند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
سومین پسر ملاگشتاسب، ملااسکندر بود که مسندنشین پدر شد. اسکندر زندگی درویشانه، محقر و مختصری اختیار نمود. اغلب با عرفا و علمای زمان خود بود. او این کتاب خود را در سال 1852 میلادی دربارۀ کرمان نگاشت. نسخه‌ای از این کتاب در انستیتوی خاورشناسی شوروی محفوظ است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
باستانی پاریزی دربارۀ این کتاب گفته است: «در کتاب مذکور به اختصار تاریخ کهن کرمان تا زمان تصرف آن به دست اعراب در سدۀ هفتم ذکر شده است. این کتاب به منزلۀ شاهد درخشان بیداری و جنبش جامعۀ ایران در سدۀ نوزدهم و توجه آنان به گذشتۀ دیرین تاریخ خود می‌باشد که نهضت مذکور از خصوصیات سدۀ بیستم است. یک نسخۀ این کتاب که به انستیتوی خاورشناسی فرهنگستان علم شوروی تعلق دارد، به خط بهروز فرزند مؤلف کتاب می‌باشد که استنساخ آن را در تاریخ 25 محرم 1287 هـ. در شهر کرمان به پایان رسانده است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شروع این کتاب با داستان هفتواد است. این داستان در «کارنامۀ اردشیر بابکان» و سپس در شاهنامۀ فردوسی و از آنجا به بعضی متون تاریخی سرایت کرده است. تحقیق در ریشه‌های رازآلود این حکایت، گرچه پرده از ظرائف اسطوره‌شناختی و عناصر اصلی داستان برمی‌دارد، اما به قطعیت نمی‌توان از انطباق آن با بخشی از تاریخ واقعی سخن گفت. سپس با «ذکر پادشاهی اردشیر بابکان» وارد تاریخ ساسانیان می‌شود. اساس کار ملااسکندر از اینجا تا پایان سلطنت خسرو انوشیروان، کتاب «المعجم فی آثار ملوک العجم» نوشتۀ شرف‌الدین فضل‌الله حسینی قزوینی بوده است. ملااسکندر به اسلوب صاحب «المعجم» سرآغاز پادشاهی هر یک از شاهان ساسانی را با همان ابیاتی که او گفته، شروع کرده است. تلاش او برای ساده‌سازی و تلخیص متن مصنوع و متکلف «المعجم» ستودنی است؛ زیرا با وجود بعضی اشتباهاتی که در خوانش آن کتاب داشته، با این حال ترتیب بیان مطلب و نحوۀ گزینش او به گونه‌ای است که با یک مقایسۀ ساده می توان عبارات ناخوانا و نامفهوم «محقق التاریخ» را در «المعجم» جستجو کرد و به اصل آن پی برد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نثر این کتاب، روان و ساده و به دور از تصنعات ماکلفانۀ ادیبانه و منشیانه است؛ البته به استثنای دیباچه که نسبت به متن اصلی، نثر ملااسکندر فنی‌تر می‌شود. در بازنویسی کوشیده شده تا به لحاظ نگارشی و ظاهری، نزدیک‌ترین شیوه به شکل امروزی رعایت شود. به همین منظور تمامی اتصالات مانند چسبیدن حرف اضافۀ «به» به کلمۀ بعد و رای مفعولی به اسم قبل از خود و نیز نگارش اسامی مرکب و مشتق مرکب و فواصل میان کلمات، همگی به صورت مرسوم امروزی درآمده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تصحیح این کتاب بر اساس تنها نسخۀ موجود در انستیتو نسخ خطی شرقی وابسته به آکادمی علوم روسیه در سنت‌پطرزبورگ انجام شده است.  &amp;lt;ref&amp;gt; [https://literaturelib.com/books/4547 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانويس ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات(دی) باقی زاده]] &lt;br /&gt;
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]&lt;br /&gt;
[[رده:فاقد اتوماسیون]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
</feed>