https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9كتاب في المنطق العبارة - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-22T14:17:13Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=810150&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'2025-12-09T09:56:06Z<p>جایگزینی متن - ' .' به '.'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مقدمه محقق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مقدمه محقق</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [https://ensani.ir/fa/article/91049 محمدعلیزاده، محمدرضا، «ساختار منطق»، معارف عقلی 1385 شماره .1]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [https://ensani.ir/fa/article/91049 محمدعلیزاده، محمدرضا، «ساختار منطق»، معارف عقلی 1385 شماره.1]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-800314:rev-810150 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=800314&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۹2025-10-09T12:39:37Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که درباره قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که درباره قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[آل یاسین]] میگوید: در کتاب «[[الفهرست (ابن نديم)|الفهرست]]» [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] هنگام سخن از آثار [[ارسطو]] چنین آمده است که «حُنین بن اسحاق» کتاب «باری ارمینیاس» را به زبان سُریانی ترجمه کرد. سپس، فرزندش «اسحاق» آن را به عربی برگرداند و فارابی آن را تفسیر نمود. اما تاریخ به ما میگوید که کتاب «العبارة» پیشتر، در سالهای آغازین سدۀ پنجم میلادی به زبان سُریانی و به دست «برویا» ترجمه و شرح شده است. همچنانکه «سرجیوس راسعینی» آن را در اوایل سدۀ ششم میلادی ترجمه نموده بود! گمانی نزدیک به یقین میرود که پس از بستهشدن مدرسه أثینه، تدریس «العبارة» به ویژه در جندیشاپور شکوفا شد. سپس اسحاق بن حنین ترجمه نیکویی از آن را در جهان عرب ارائه نمود؛ او برای روشنی بیشتر مطالب کتاب از مثالهای غیر یونانی بهره جست و آنها را جایگزین مثالهای یونانی کرد تا با ذهنیت خوانندۀ عربزبان بخواند. همچنین فارابی عبارتهایی شرحگونه را به آن افزود. شایان ذکر است که فارابی، ابن سینا و ابن رشد به ترجمۀ اسحاق اعتماد تامّ کردهاند؛ فارابی در شرح بزرگی که بر «العبارة» ارسطو زده است، در بند به بندش از ترجمه اسحاق بهره جسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[آل یاسین]] میگوید: در کتاب «[[الفهرست (ابن نديم)|الفهرست]]» [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] هنگام سخن از آثار [[ارسطو]] چنین آمده است که «حُنین بن اسحاق» کتاب «باری ارمینیاس» را به زبان سُریانی ترجمه کرد. سپس، فرزندش «اسحاق» آن را به عربی برگرداند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آن را تفسیر نمود. اما تاریخ به ما میگوید که کتاب «العبارة» پیشتر، در سالهای آغازین سدۀ پنجم میلادی به زبان سُریانی و به دست «برویا» ترجمه و شرح شده است. همچنانکه «سرجیوس راسعینی» آن را در اوایل سدۀ ششم میلادی ترجمه نموده بود! گمانی نزدیک به یقین میرود که پس از بستهشدن مدرسه أثینه، تدریس «العبارة» به ویژه در جندیشاپور شکوفا شد. سپس اسحاق بن حنین ترجمه نیکویی از آن را در جهان عرب ارائه نمود؛ او برای روشنی بیشتر مطالب کتاب از مثالهای غیر یونانی بهره جست و آنها را جایگزین مثالهای یونانی کرد تا با ذهنیت خوانندۀ عربزبان بخواند. همچنین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>عبارتهایی شرحگونه را به آن افزود. شایان ذکر است که فارابی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سینا، حسین بن عبدالله|</ins>ابن سینا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن رشد، محمد بن احمد|</ins>ابن رشد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به ترجمۀ اسحاق اعتماد تامّ کردهاند؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در شرح بزرگی که بر «العبارة» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارسطو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>زده است، در بند به بندش از ترجمه اسحاق بهره جسته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو نسخه از موجز «العبارة» فارابی در کتابخانههای براتیسلاوا (پایتخت اسلواکی) و آستانه (پایتخت قزاقستان) نگهداری میشود. آل یاسین (محقق) میگوید: آنچه که بر ارزش ترجمه اسحاق میافزاید، کار دانشمند بزرگی مانند ابن باجه است که تعلیقههایش را به همین متن اسحاق بن حنین زده است.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص6-3</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو نسخه از موجز «العبارة» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در کتابخانههای براتیسلاوا (پایتخت اسلواکی) و آستانه (پایتخت قزاقستان) نگهداری میشود. آل یاسین (محقق) میگوید: آنچه که بر ارزش ترجمه اسحاق میافزاید، کار دانشمند بزرگی مانند ابن باجه است که تعلیقههایش را به همین متن اسحاق بن حنین زده است.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص6-3</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله، فهرست موضوعی ندارد. آل یاسین در پایان رساله، دو ضمیمه را به آن افزوده است؛ 1. دلیل الکتاب، که ثبت شماره صفحه واژگان مهم است و 2.درج نام اَعلام و صفحهای که نامشان در آن آمده است.<ref>ر.ک: همان، 62-57ص</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله، فهرست موضوعی ندارد. آل یاسین در پایان رساله، دو ضمیمه را به آن افزوده است؛ 1. دلیل الکتاب، که ثبت شماره صفحه واژگان مهم است و 2.درج نام اَعلام و صفحهای که نامشان در آن آمده است.<ref>ر.ک: همان، 62-57ص</ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-800313:rev-800314 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=800313&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶2025-10-09T12:36:23Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مقدمه محقق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مقدمه محقق</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدعلیزاده، محمدرضا، «ساختار منطق»، معارف عقلی 1385 شماره .1</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>https://ensani.ir/fa/article/91049 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدعلیزاده، محمدرضا، «ساختار منطق»، معارف عقلی 1385 شماره .1]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>https://ensani.ir/fa/article/91049</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:منطق]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آثار عمومی منطقی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 مهر 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-800312:rev-800313 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=800312&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۴2025-10-09T12:34:30Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کتاب فی المنطق - العبارة'''، نوشته [[فارابی، محمد بن محمد]] (257-339ق) است. عبارت یا گزارشنامه (باریارمینیاس) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارسطو، </del>نخستین بخش از دفترهای هشتگانه منطقی اوست که فارابی آن را موجز نموده است. این اثر، که بحثی در باب قضایا و عبارات است، درآمدی بر دانش منطق شمرده میشود. جعفر مرتضى آل یاسین (1347-1430ق) پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کتاب فی المنطق - العبارة'''، نوشته [[فارابی، محمد بن محمد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ابونصر محمد بن محمد بن طرخان]] معروف به [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی</ins>]] (257-339ق) است. عبارت یا گزارشنامه (باریارمینیاس) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ارسطو|ارسطو]]، </ins>نخستین بخش از دفترهای هشتگانه منطقی اوست که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آن را موجز نموده است. این اثر، که بحثی در باب قضایا و عبارات است، درآمدی بر دانش منطق شمرده میشود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جعفر مرتضى آل یاسین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(1347-1430ق) پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. فارابی در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که درباره قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که درباره قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این وجیزه با تعریف اسم، کلمه و ادات آغاز میشود و به شروط شکلگیری «اسم» و «کلمه» و زمانداربودن کلمه میرسد. آنگاه از اسم محصّل و غیر محصّل، اسم مستقیم و مایل (مضاف)، کلمه مستقیم و مضاف و کلمه محصّله و غیر محصّله سخن میگوید و سپس کلم را «به وجودی و غیر وجودی» و قول را به «تام و غیر تام» بخش میکند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص18-7</ref>نویسنده در ادامه، به گونههای اسماء اشاره کرده، تعریفی را همراه با مثال از اسماء مستعاره، منقوله، مشترکه، تواطؤ، عموم و خصوص، متباینه، مترادفه و مشتقه ارائه میکند و اسم مشتق، مستعار و منقول، متباین و مترادف را توضیح میدهد.<ref>ر.ک: همان، ص28-19</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این وجیزه با تعریف اسم، کلمه و ادات آغاز میشود و به شروط شکلگیری «اسم» و «کلمه» و زمانداربودن کلمه میرسد. آنگاه از اسم محصّل و غیر محصّل، اسم مستقیم و مایل (مضاف)، کلمه مستقیم و مضاف و کلمه محصّله و غیر محصّله سخن میگوید و سپس کلم را «به وجودی و غیر وجودی» و قول را به «تام و غیر تام» بخش میکند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص18-7</ref>نویسنده در ادامه، به گونههای اسماء اشاره کرده، تعریفی را همراه با مثال از اسماء مستعاره، منقوله، مشترکه، تواطؤ، عموم و خصوص، متباینه، مترادفه و مشتقه ارائه میکند و اسم مشتق، مستعار و منقول، متباین و مترادف را توضیح میدهد.<ref>ر.ک: همان، ص28-19</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در پایان این بخش، نکتههای دقیقی را در استعمال اسماء غیر محصّله بر معناهایی که فراگیرتر از آنچه که پیشتر گفته است میآورد و گوشزد میکند که آنچه گفتیم، به حسب «معنای اعم» بود که خود، اصلی در میان دانشها است و از غنای بالایی برخوردار است و هیچ نشاید که از آن غفلت شود زیرا زیان بزرگی به همراه خواهد داشت.<ref>ر.ک: همان، ص41-39</ref>او سپس مبحثی را درباره الفاظی که به عنوان «جهات» در قضیهها به کار میروند، آغاز میکند و آن را در سه جهت «ضروری، ممکن و مطلق» بررسی مینماید.<ref>ر.ک: همان، ص46-41</ref>پایانبخش این رساله، مبحثی درباره وضعیت «متناقضات» در این جهات سهگانه است.<ref>ر.ک: همان، ص56-46</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارابی، محمد بن محمد|</ins>فارابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در پایان این بخش، نکتههای دقیقی را در استعمال اسماء غیر محصّله بر معناهایی که فراگیرتر از آنچه که پیشتر گفته است میآورد و گوشزد میکند که آنچه گفتیم، به حسب «معنای اعم» بود که خود، اصلی در میان دانشها است و از غنای بالایی برخوردار است و هیچ نشاید که از آن غفلت شود زیرا زیان بزرگی به همراه خواهد داشت.<ref>ر.ک: همان، ص41-39</ref>او سپس مبحثی را درباره الفاظی که به عنوان «جهات» در قضیهها به کار میروند، آغاز میکند و آن را در سه جهت «ضروری، ممکن و مطلق» بررسی مینماید.<ref>ر.ک: همان، ص46-41</ref>پایانبخش این رساله، مبحثی درباره وضعیت «متناقضات» در این جهات سهگانه است.<ref>ر.ک: همان، ص56-46</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آل یاسین میگوید: در کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الفهرست» </del>ابن ندیم هنگام سخن از آثار ارسطو چنین آمده است که «حُنین بن اسحاق» کتاب «باری ارمینیاس» را به زبان سُریانی ترجمه کرد. سپس، فرزندش «اسحاق» آن را به عربی برگرداند و فارابی آن را تفسیر نمود. اما تاریخ به ما میگوید که کتاب «العبارة» پیشتر، در سالهای آغازین سدۀ پنجم میلادی به زبان سُریانی و به دست «برویا» ترجمه و شرح شده است. همچنانکه «سرجیوس راسعینی» آن را در اوایل سدۀ ششم میلادی ترجمه نموده بود! گمانی نزدیک به یقین میرود که پس از بستهشدن مدرسه أثینه، تدریس «العبارة» به ویژه در جندیشاپور شکوفا شد. سپس اسحاق بن حنین ترجمه نیکویی از آن را در جهان عرب ارائه نمود؛ او برای روشنی بیشتر مطالب کتاب از مثالهای غیر یونانی بهره جست و آنها را جایگزین مثالهای یونانی کرد تا با ذهنیت خوانندۀ عربزبان بخواند. همچنین فارابی عبارتهایی شرحگونه را به آن افزود. شایان ذکر است که فارابی، ابن سینا و ابن رشد به ترجمۀ اسحاق اعتماد تامّ کردهاند؛ فارابی در شرح بزرگی که بر «العبارة» ارسطو زده است، در بند به بندش از ترجمه اسحاق بهره جسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آل یاسین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میگوید: در کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الفهرست (ابن نديم)|الفهرست]]» [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|</ins>ابن ندیم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>هنگام سخن از آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارسطو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چنین آمده است که «حُنین بن اسحاق» کتاب «باری ارمینیاس» را به زبان سُریانی ترجمه کرد. سپس، فرزندش «اسحاق» آن را به عربی برگرداند و فارابی آن را تفسیر نمود. اما تاریخ به ما میگوید که کتاب «العبارة» پیشتر، در سالهای آغازین سدۀ پنجم میلادی به زبان سُریانی و به دست «برویا» ترجمه و شرح شده است. همچنانکه «سرجیوس راسعینی» آن را در اوایل سدۀ ششم میلادی ترجمه نموده بود! گمانی نزدیک به یقین میرود که پس از بستهشدن مدرسه أثینه، تدریس «العبارة» به ویژه در جندیشاپور شکوفا شد. سپس اسحاق بن حنین ترجمه نیکویی از آن را در جهان عرب ارائه نمود؛ او برای روشنی بیشتر مطالب کتاب از مثالهای غیر یونانی بهره جست و آنها را جایگزین مثالهای یونانی کرد تا با ذهنیت خوانندۀ عربزبان بخواند. همچنین فارابی عبارتهایی شرحگونه را به آن افزود. شایان ذکر است که فارابی، ابن سینا و ابن رشد به ترجمۀ اسحاق اعتماد تامّ کردهاند؛ فارابی در شرح بزرگی که بر «العبارة» ارسطو زده است، در بند به بندش از ترجمه اسحاق بهره جسته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو نسخه از موجز «العبارة» فارابی در کتابخانههای براتیسلاوا (پایتخت اسلواکی) و آستانه (پایتخت قزاقستان) نگهداری میشود. آل یاسین (محقق) میگوید: آنچه که بر ارزش ترجمه اسحاق میافزاید، کار دانشمند بزرگی مانند ابن باجه است که تعلیقههایش را به همین متن اسحاق بن حنین زده است.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص6-3</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دو نسخه از موجز «العبارة» فارابی در کتابخانههای براتیسلاوا (پایتخت اسلواکی) و آستانه (پایتخت قزاقستان) نگهداری میشود. آل یاسین (محقق) میگوید: آنچه که بر ارزش ترجمه اسحاق میافزاید، کار دانشمند بزرگی مانند ابن باجه است که تعلیقههایش را به همین متن اسحاق بن حنین زده است.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص6-3</ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-795352:rev-800312 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=795352&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-08-30T07:51:19Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-791094:rev-795352 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=791094&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - '« ' به '«'2025-07-28T12:23:33Z<p>جایگزینی متن - '« ' به '«'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این وجیزه با تعریف اسم، کلمه و ادات آغاز میشود و به شروط شکلگیری «اسم» و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">« کلمه» </del>و زمانداربودن کلمه میرسد. آنگاه از اسم محصّل و غیر محصّل، اسم مستقیم و مایل (مضاف)، کلمه مستقیم و مضاف و کلمه محصّله و غیر محصّله سخن میگوید و سپس کلم را «به وجودی و غیر وجودی» و قول را به «تام و غیر تام» بخش میکند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص18-7</ref>نویسنده در ادامه، به گونههای اسماء اشاره کرده، تعریفی را همراه با مثال از اسماء مستعاره، منقوله، مشترکه، تواطؤ، عموم و خصوص، متباینه، مترادفه و مشتقه ارائه میکند و اسم مشتق، مستعار و منقول، متباین و مترادف را توضیح میدهد.<ref>ر.ک: همان، ص28-19</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این وجیزه با تعریف اسم، کلمه و ادات آغاز میشود و به شروط شکلگیری «اسم» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«کلمه» </ins>و زمانداربودن کلمه میرسد. آنگاه از اسم محصّل و غیر محصّل، اسم مستقیم و مایل (مضاف)، کلمه مستقیم و مضاف و کلمه محصّله و غیر محصّله سخن میگوید و سپس کلم را «به وجودی و غیر وجودی» و قول را به «تام و غیر تام» بخش میکند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص18-7</ref>نویسنده در ادامه، به گونههای اسماء اشاره کرده، تعریفی را همراه با مثال از اسماء مستعاره، منقوله، مشترکه، تواطؤ، عموم و خصوص، متباینه، مترادفه و مشتقه ارائه میکند و اسم مشتق، مستعار و منقول، متباین و مترادف را توضیح میدهد.<ref>ر.ک: همان، ص28-19</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-790797:rev-791094 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=790797&oldid=prevA-esmaili: /* جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق */2025-07-26T02:54:46Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. فارابی در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در باره </del>قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. فارابی در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در پایان این بخش، نکتههای دقیقی را در استعمال اسماء غیر محصّله بر معناهایی که فراگیرتر از آنچه که پیشتر گفته است میآورد و گوشزد میکند که آنچه گفتیم، به حسب «معنای اعم» بود که خود، اصلی در میان دانشها است و از غنای بالایی برخوردار است و هیچ نشاید که از آن غفلت شود زیرا زیان بزرگی به همراه خواهد داشت.<ref>ر.ک: همان، ص41-39</ref>او سپس مبحثی را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در باره </del>الفاظی که به عنوان «جهات» در قضیهها به کار میروند، آغاز میکند و آن را در سه جهت «ضروری، ممکن و مطلق» بررسی مینماید.<ref>ر.ک: همان، ص46-41</ref>پایانبخش این رساله، مبحثی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در باره </del>وضعیت «متناقضات» در این جهات سهگانه است.<ref>ر.ک: همان، ص56-46</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فارابی در پایان این بخش، نکتههای دقیقی را در استعمال اسماء غیر محصّله بر معناهایی که فراگیرتر از آنچه که پیشتر گفته است میآورد و گوشزد میکند که آنچه گفتیم، به حسب «معنای اعم» بود که خود، اصلی در میان دانشها است و از غنای بالایی برخوردار است و هیچ نشاید که از آن غفلت شود زیرا زیان بزرگی به همراه خواهد داشت.<ref>ر.ک: همان، ص41-39</ref>او سپس مبحثی را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>الفاظی که به عنوان «جهات» در قضیهها به کار میروند، آغاز میکند و آن را در سه جهت «ضروری، ممکن و مطلق» بررسی مینماید.<ref>ر.ک: همان، ص46-41</ref>پایانبخش این رساله، مبحثی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>وضعیت «متناقضات» در این جهات سهگانه است.<ref>ر.ک: همان، ص56-46</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سیر تاریخی کتاب العبارة==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-790772:rev-790797 -->
</table>A-esmailihttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A9&diff=790772&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR71456J1.jpg | عنوان = كتاب في المنطق العبارة | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = فارابی، محمد بن محمد (نويسنده) سالم، محمد سلیم (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = مطبعة دار ا...» ایجاد کرد2025-07-26T02:45:26Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR71456J1.jpg | عنوان = كتاب في المنطق العبارة | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF" title="فارابی، محمد بن محمد">فارابی، محمد بن محمد</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85&action=edit&redlink=1" class="new" title="سالم، محمد سلیم (صفحه وجود ندارد)">سالم، محمد سلیم</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = مطبعة دار ا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR71456J1.jpg<br />
| عنوان = كتاب في المنطق العبارة<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[فارابی، محمد بن محمد]] (نويسنده)<br />
[[سالم، محمد سلیم]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = مطبعة دار الکتب<br />
| مکان نشر = مصر<br />
| سال نشر = 1976م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE71456AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 71456<br />
| کتابخوان همراه نور = 71456<br />
| کد پدیدآور = 407<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''کتاب فی المنطق - العبارة'''، نوشته [[فارابی، محمد بن محمد]] (257-339ق) است. عبارت یا گزارشنامه (باریارمینیاس) ارسطو، نخستین بخش از دفترهای هشتگانه منطقی اوست که فارابی آن را موجز نموده است. این اثر، که بحثی در باب قضایا و عبارات است، درآمدی بر دانش منطق شمرده میشود. جعفر مرتضى آل یاسین (1347-1430ق) پژوهش کتاب را انجام داده است.<br />
<br />
==جایگاه «العبارة» در چیدمان علم منطق==<br />
فارابی اجزای منطق را به اعتبار اسامی کتابهای ارسطو «هفت باب» میداند و به اعتبار اغراض گوناگونش «هشت باب» برمیشمرد. فارابی در جایی از کتاب «الألفاظ المستعملة فی المنطق» نخستین جزء منطق ارسطویی را، که در آن از معقولات مفرده بحث شده است، «مقولات» میداند و جزء دوم را، که در باره قضیهها و عبارتها است، «العبارة» میانگارد؛ جزءهای بعدی منطق نیز به ترتیب «قیاس»، «برهان»، «جدل»، «مواضع»، «مغالطات»، «خطابیات» و «شعریات» است. همین نویسنده در جایی دیگر در این باره که مرتبه کتاب «العباره»، پیش و یا پس از «مقولات» است، تشکیک میکند؛ یکبار میگوید: اگر بخواهیم در ترتیب این کُتب، حال متعلمانِ منطق را در نظر آوریم، باید گفت که برای متعلّم آموختن آنچه در کتاب العباره آمده، آسانتر از آن مطالبی است که در کتاب مقولات دیده میشود؛ او میتواند آنچه را در کتاب العباره است بیاموزد، اگر چه هیچ مطلبی را که در کتاب مقولات آمده است نشناسد. پس، از این جهت میتوان گفت مرتبه کتاب العباره قبل از کتاب مقولات است. فارابی بار دیگر چنین میگوید: اما اگر بخواهیم در ترتیب این کتب، رابطۀ آنها را با صناعت منطق در نظر بگیریم، باید گفت که «مقولات» مقدّم بر «العباره» است چون آنچه در کتاب مقولات دیده میشود، اولِ منطق است زیرا در حکم ماده و موضوع برای جمیع اجزای منطق است. پس از آنجا که در کتاب «مقولات» از مواد مطلقه، و در کتاب «العباره» از تألیف آن مواد، و در کتاب «قیاس» از تألیف قضایا بحث میشود، میباید کتاب «العباره» را پس از کتاب «مقولات» و پیش از کتاب «قیاس» جای داد.<ref>ر.ک: محمدعلیزاده، محمدرضا، ص56-46</ref><br />
<br />
==محتوای کتاب==<br />
این وجیزه با تعریف اسم، کلمه و ادات آغاز میشود و به شروط شکلگیری «اسم» و « کلمه» و زمانداربودن کلمه میرسد. آنگاه از اسم محصّل و غیر محصّل، اسم مستقیم و مایل (مضاف)، کلمه مستقیم و مضاف و کلمه محصّله و غیر محصّله سخن میگوید و سپس کلم را «به وجودی و غیر وجودی» و قول را به «تام و غیر تام» بخش میکند.<ref>ر.ک: متن کتاب، ص18-7</ref>نویسنده در ادامه، به گونههای اسماء اشاره کرده، تعریفی را همراه با مثال از اسماء مستعاره، منقوله، مشترکه، تواطؤ، عموم و خصوص، متباینه، مترادفه و مشتقه ارائه میکند و اسم مشتق، مستعار و منقول، متباین و مترادف را توضیح میدهد.<ref>ر.ک: همان، ص28-19</ref><br />
<br />
فارابی در بخشی دیگر به مباحثی از «جوهر و عرض» در معنای اسماء و «ایجاب و سلب» در قضیهها میپردازد و تا ارائه بحثی در نحوۀ بخشبندی قضایا به قضیه بسیطه، عدمیه و معدوله پیش میرود. او در ادامه، از «وضعِ» قضیه با طرح ساختار دوگانۀ «اضلاع» و «أقطار» سخن میگوید<ref>ر.ک: همان، ص39-28</ref><br />
<br />
فارابی در پایان این بخش، نکتههای دقیقی را در استعمال اسماء غیر محصّله بر معناهایی که فراگیرتر از آنچه که پیشتر گفته است میآورد و گوشزد میکند که آنچه گفتیم، به حسب «معنای اعم» بود که خود، اصلی در میان دانشها است و از غنای بالایی برخوردار است و هیچ نشاید که از آن غفلت شود زیرا زیان بزرگی به همراه خواهد داشت.<ref>ر.ک: همان، ص41-39</ref>او سپس مبحثی را در باره الفاظی که به عنوان «جهات» در قضیهها به کار میروند، آغاز میکند و آن را در سه جهت «ضروری، ممکن و مطلق» بررسی مینماید.<ref>ر.ک: همان، ص46-41</ref>پایانبخش این رساله، مبحثی در باره وضعیت «متناقضات» در این جهات سهگانه است.<ref>ر.ک: همان، ص56-46</ref><br />
<br />
==سیر تاریخی کتاب العبارة==<br />
آل یاسین میگوید: در کتاب «الفهرست» ابن ندیم هنگام سخن از آثار ارسطو چنین آمده است که «حُنین بن اسحاق» کتاب «باری ارمینیاس» را به زبان سُریانی ترجمه کرد. سپس، فرزندش «اسحاق» آن را به عربی برگرداند و فارابی آن را تفسیر نمود. اما تاریخ به ما میگوید که کتاب «العبارة» پیشتر، در سالهای آغازین سدۀ پنجم میلادی به زبان سُریانی و به دست «برویا» ترجمه و شرح شده است. همچنانکه «سرجیوس راسعینی» آن را در اوایل سدۀ ششم میلادی ترجمه نموده بود! گمانی نزدیک به یقین میرود که پس از بستهشدن مدرسه أثینه، تدریس «العبارة» به ویژه در جندیشاپور شکوفا شد. سپس اسحاق بن حنین ترجمه نیکویی از آن را در جهان عرب ارائه نمود؛ او برای روشنی بیشتر مطالب کتاب از مثالهای غیر یونانی بهره جست و آنها را جایگزین مثالهای یونانی کرد تا با ذهنیت خوانندۀ عربزبان بخواند. همچنین فارابی عبارتهایی شرحگونه را به آن افزود. شایان ذکر است که فارابی، ابن سینا و ابن رشد به ترجمۀ اسحاق اعتماد تامّ کردهاند؛ فارابی در شرح بزرگی که بر «العبارة» ارسطو زده است، در بند به بندش از ترجمه اسحاق بهره جسته است.<br />
<br />
دو نسخه از موجز «العبارة» فارابی در کتابخانههای براتیسلاوا (پایتخت اسلواکی) و آستانه (پایتخت قزاقستان) نگهداری میشود. آل یاسین (محقق) میگوید: آنچه که بر ارزش ترجمه اسحاق میافزاید، کار دانشمند بزرگی مانند ابن باجه است که تعلیقههایش را به همین متن اسحاق بن حنین زده است.<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص6-3</ref><br />
<br />
این رساله، فهرست موضوعی ندارد. آل یاسین در پایان رساله، دو ضمیمه را به آن افزوده است؛ 1. دلیل الکتاب، که ثبت شماره صفحه واژگان مهم است و 2.درج نام اَعلام و صفحهای که نامشان در آن آمده است.<ref>ر.ک: همان، 62-57ص</ref><br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
==منابع مقاله==<br />
# متن کتاب<br />
# مقدمه محقق<br />
# محمدعلیزاده، محمدرضا، «ساختار منطق»، معارف عقلی 1385 شماره .1<br />
https://ensani.ir/fa/article/91049<br />
<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div>A-esmaeili