قمی، محمدتقی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2025-12-09T20:24:08Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۴
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	[[سرگذشت تقریب یک فرهنگ ؛ یک امت]]		[[سرگذشت تقریب یک فرهنگ ؛ یک امت]]
	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1404]]
	[[رده:مؤلفین-آذر]]		[[رده:مؤلفین-آذر]]

Hbaghizadeh در ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۳

2025-12-09T20:23:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۳
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	'''انگیزه و آغاز حرکت تقریبی:''' حادثه اعدام یک زائر ایرانی در مکه به اتهام ناروای «اهانت به کعبه» (به دلیل جهل زائر به زبان عربی و سوءتفاهم پیش آمده)، روح حساس محمدتقی قمی را سخت آزرد و او را مصمم به انجام کاری اساسی برای زدودن کینه‌ها و اختلافات بین مسلمانان نمود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۰-۳۱</ref>		'''انگیزه و آغاز حرکت تقریبی:''' حادثه اعدام یک زائر ایرانی در مکه به اتهام ناروای «اهانت به کعبه» (به دلیل جهل زائر به زبان عربی و سوءتفاهم پیش آمده)، روح حساس محمدتقی قمی را سخت آزرد و او را مصمم به انجام کاری اساسی برای زدودن کینه‌ها و اختلافات بین مسلمانان نمود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۰-۳۱</ref>

	'''هجرت به مصر:''' وی در سال ۱۳۱۷ شمسی (۱۹۳۸ میلادی) در ۲۷ سالگی، مصر را به عنوان پایگاه اصلی فعالیت خود انتخاب کرد. ابتدا برای یادگیری کامل زبان عربی به لبنان رفت و سپس به قاهره عزیمت نمود. در قاهره با شیخ ~~محمد مصطفی المراغی،~~ شیخ الازهر، دیدار کرد و طرح خود برای تقریب مذاهب را با او در میان گذاشت.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۲~~</ref>~~		'''هجرت به مصر:''' وی در سال ۱۳۱۷ شمسی (۱۹۳۸ میلادی) در ۲۷ سالگی، مصر را به عنوان پایگاه اصلی فعالیت خود انتخاب کرد. ابتدا برای یادگیری کامل زبان عربی به لبنان رفت و سپس به قاهره عزیمت نمود. در قاهره با [[مراغی، محمدمصطفی\|شیخ محمدمصطفی المراغی]]، شیخ الازهر، دیدار کرد و طرح خود برای تقریب مذاهب را با او در میان گذاشت.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۲</ref>

	'''تأسیس دارالتقریب:''' پس از بازگشت موقت به ایران در دوران جنگ جهانی دوم و جلب حمایت معنوی و مالی آیت‌الله العظمی سید حسین بروجردی، در سال ۱۳۲۵ شمسی (۱۹۴۷ میلادی) با همکاری جمعی از علمای بزرگ الازهر مانند شیخ عبدالمجید سلیم، شیخ محمود شلتوت و شیخ مصطفی عبدالرزاق، «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» را در قاهره تأسیس کرد. این نهاد، کانون گفت‌وگوی علمی و فرهنگی بین علمای شیعه و سنی شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۳</ref><ref> [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ ر.ک: محمد تقی قمی، پژوهشگاه مطالعات تقریبی]</ref>

			'''تأسیس دارالتقریب:''' پس از بازگشت موقت به ایران در دوران جنگ جهانی دوم و جلب حمایت معنوی و مالی [[بروجردی، سید حسین\|آیت‌الله سید حسین بروجردی]]، در سال ۱۳۲۵ شمسی (۱۹۴۷ میلادی) با همکاری جمعی از علمای بزرگ الازهر مانند [[شیخ عبدالمجید سلیم]]، [[شلتوت، محمود\|شیخ محمود شلتوت]] و [[شیخ مصطفی عبدالرزاق]]، «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» را در قاهره تأسیس کرد. این نهاد، کانون گفت‌وگوی علمی و فرهنگی بین علمای شیعه و سنی شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۳</ref><ref> [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ ر.ک: محمد تقی قمی، پژوهشگاه مطالعات تقریبی]</ref>

	'''مجله رسالة الاسلام:''' دو سال پس از تأسیس دارالتقریب، در سال ۱۳۲۷ شمسی (۱۹۴۹ میلادی)، مجله «رسالة الاسلام» به مدیرمسئولی شیخ عبدالعزیز عیسی به‌عنوان ارگان این مجموعه آغاز به کار کرد که به مدت ۲۴ سال منتشر شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴</ref>		'''مجله رسالة الاسلام:''' دو سال پس از تأسیس دارالتقریب، در سال ۱۳۲۷ شمسی (۱۹۴۹ میلادی)، مجله «رسالة الاسلام» به مدیرمسئولی شیخ عبدالعزیز عیسی به‌عنوان ارگان این مجموعه آغاز به کار کرد که به مدت ۲۴ سال منتشر شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴</ref>

	'''فتوای تاریخی الازهر:''' مهم‌ترین ثمره ملموس تلاش‌های قمی و همکارانش، صدور فتاوای تاریخی از سوی مراجع عالی الازهر بود. نخست شیخ عبدالمجید سلیم و سپس به طور رسمی‌تر، شیخ محمود شلتوت (رئیس دانشگاه الازهر) در سال ۱۳۳۹ شمسی (۱۹۶۰ میلادی) فتوای جواز عمل به مذهب جعفری (شیعه اثنی‌عشری) را صادر کردند. این فتوا نقطه عطفی در روابط مذاهب اسلامی محسوب می‌شود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴-۳۵</ref>		'''فتوای تاریخی الازهر:''' مهم‌ترین ثمره ملموس تلاش‌های قمی و همکارانش، صدور فتاوای تاریخی از سوی مراجع عالی الازهر بود. نخست شیخ عبدالمجید سلیم و سپس به طور رسمی‌تر، [[شلتوت، محمود\|شیخ محمود شلتوت]] (رئیس دانشگاه الازهر) در سال ۱۳۳۹ شمسی (۱۹۶۰ میلادی) فتوای جواز عمل به مذهب جعفری (شیعه اثنی‌عشری) را صادر کردند. این فتوا نقطه عطفی در روابط مذاهب اسلامی محسوب می‌شود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴-۳۵</ref>

	'''سجایای اخلاقی:''' او از گشودگی و وسعت نظر،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۹</ref> صلابت در مواضع اصولی،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۰</ref> ساده‌زیستی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۲</ref>، پاکدامنی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۳</ref>، اندیشه متعادل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۴</ref> و استقلال عمل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۶</ref> برخوردار بود. این ویژگی‌ها در موفقیت مأموریت دشوار او بسیار مؤثر بودند.		'''سجایای اخلاقی:''' او از گشودگی و وسعت نظر،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۹</ref> صلابت در مواضع اصولی،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۰</ref> ساده‌زیستی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۲</ref>، پاکدامنی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۳</ref>، اندیشه متعادل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۴</ref> و استقلال عمل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۶</ref> برخوردار بود. این ویژگی‌ها در موفقیت مأموریت دشوار او بسیار مؤثر بودند.

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمدتقی قمی | تصویر =NUR۰۸۷۳۱.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمدتقی قمی | نام‌های دیگر = علامه قمی، شیخ محمدتقی قمی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = شیخ احمد قمی | ولادت = ۱۲۸۹ شمسی / ۱۹۱۰ میلادی | محل...» ایجاد کرد

2025-12-09T19:54:28Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمدتقی قمی | تصویر =NUR۰۸۷۳۱.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمدتقی قمی | نام‌های دیگر = علامه قمی، شیخ محمدتقی قمی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = شیخ احمد قمی | ولادت = ۱۲۸۹ شمسی / ۱۹۱۰ میلادی | محل...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = محمدتقی قمی
| تصویر =NUR۰۸۷۳۱.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = محمدتقی قمی
| نام‌های دیگر = علامه قمی، شیخ محمدتقی قمی
| لقب =
| تخلص =
| نسب =
| نام پدر = شیخ احمد قمی
| ولادت = ۱۲۸۹ شمسی / ۱۹۱۰ میلادی
| محل تولد = قم
| کشور تولد = ایران
| محل زندگی = قم، تهران، مصر (قاهره)، پاریس
| رحلت = ۱۳۶۹ شمسی / ۱۹۹۰ میلادی
| شهادت =
| مدفن = امامزاده عبدالله، شهر ری
| طول عمر = ۸۰ سال
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه دوازده امامی
| پیشه = روحانی، مصلح، وحدت‌گرای اسلامی
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| علایق پژوهشی = تقریب مذاهب اسلامی، فقه، کلام
| منصب = مؤسس و فعال ارشد دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه
| پس از =
| پیش از =
| اساتید =
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان =
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = مشارکت در تأسیس مجله «رسالة الاسلام»
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE۰۸۷۳۱AUTHORCODE
}}

'''شیخ محمدتقی قمی''' (۱۲۸۹-۱۳۶۹ ش)، معروف به علامه قمی، روحانی مصلح، وحدت‌گرا و بنیان‌گذار «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» در قاهره است. تلاش‌های او به صدور فتواهای تاریخی از سوی علمای الازهر، مبنی بر جواز عمل به مذهب جعفری (شیعه اثنی‌عشری) انجامید.

==ولادت==
محمدتقی قمی در سال ۱۲۸۹ شمسی (۱۹۱۰ میلادی) در شهر قم در خانواده‌ای اهل علم و تقوا به دنیا آمد. پدرش، شیخ احمد قمی، از عالمان و قضات برجسته تهران بود. وی از همان کودکی در فضایی معنوی پرورش یافت و استعداد فوق‌العاده‌ای در فهم و پاسخ به مسائل دینی از خود نشان می‌داد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۲۹</ref><ref> [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ ر.ک: محمد تقی قمی، پژوهشگاه مطالعات تقریبی]</ref>

==تحصیلات==
تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند و در این مسیر، قرآن را حفظ و زبان و ادبیات عربی را فراگرفت. سپس وارد مدرسه عالی ادبیات شد و همزمان به تحصیل علوم دینی پرداخت. او علاوه بر فارسی و عربی، با زبان‌های فرانسه و انگلیسی نیز آشنا شد و این تسلط زبانی، دسترسی او به منابع گسترده و ارتباط با اندیشمندان مختلف را ممکن ساخت. دروس فقه، اصول، کلام و سایر علوم اسلامی را نزد استادان متخصص آن زمان آموخت.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۰</ref>

==فعالیت‌ها==
'''انگیزه و آغاز حرکت تقریبی:''' حادثه اعدام یک زائر ایرانی در مکه به اتهام ناروای «اهانت به کعبه» (به دلیل جهل زائر به زبان عربی و سوءتفاهم پیش آمده)، روح حساس محمدتقی قمی را سخت آزرد و او را مصمم به انجام کاری اساسی برای زدودن کینه‌ها و اختلافات بین مسلمانان نمود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۰-۳۱</ref>

'''هجرت به مصر:''' وی در سال ۱۳۱۷ شمسی (۱۹۳۸ میلادی) در ۲۷ سالگی، مصر را به عنوان پایگاه اصلی فعالیت خود انتخاب کرد. ابتدا برای یادگیری کامل زبان عربی به لبنان رفت و سپس به قاهره عزیمت نمود. در قاهره با شیخ محمد مصطفی المراغی، شیخ الازهر، دیدار کرد و طرح خود برای تقریب مذاهب را با او در میان گذاشت.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۲</ref>

'''تأسیس دارالتقریب:''' پس از بازگشت موقت به ایران در دوران جنگ جهانی دوم و جلب حمایت معنوی و مالی آیت‌الله العظمی سید حسین بروجردی، در سال ۱۳۲۵ شمسی (۱۹۴۷ میلادی) با همکاری جمعی از علمای بزرگ الازهر مانند شیخ عبدالمجید سلیم، شیخ محمود شلتوت و شیخ مصطفی عبدالرزاق، «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» را در قاهره تأسیس کرد. این نهاد، کانون گفت‌وگوی علمی و فرهنگی بین علمای شیعه و سنی شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۳</ref><ref> [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ ر.ک: محمد تقی قمی، پژوهشگاه مطالعات تقریبی]</ref>

'''مجله رسالة الاسلام:''' دو سال پس از تأسیس دارالتقریب، در سال ۱۳۲۷ شمسی (۱۹۴۹ میلادی)، مجله «رسالة الاسلام» به مدیرمسئولی شیخ عبدالعزیز عیسی به‌عنوان ارگان این مجموعه آغاز به کار کرد که به مدت ۲۴ سال منتشر شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴</ref>

'''فتوای تاریخی الازهر:''' مهم‌ترین ثمره ملموس تلاش‌های قمی و همکارانش، صدور فتاوای تاریخی از سوی مراجع عالی الازهر بود. نخست شیخ عبدالمجید سلیم و سپس به طور رسمی‌تر، شیخ محمود شلتوت (رئیس دانشگاه الازهر) در سال ۱۳۳۹ شمسی (۱۹۶۰ میلادی) فتوای جواز عمل به مذهب جعفری (شیعه اثنی‌عشری) را صادر کردند. این فتوا نقطه عطفی در روابط مذاهب اسلامی محسوب می‌شود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۴-۳۵</ref>

'''سجایای اخلاقی:''' او از گشودگی و وسعت نظر،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۳۹</ref> صلابت در مواضع اصولی،<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۰</ref> ساده‌زیستی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۲</ref>، پاکدامنی<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۳</ref>، اندیشه متعادل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۴</ref> و استقلال عمل<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۶</ref> برخوردار بود. این ویژگی‌ها در موفقیت مأموریت دشوار او بسیار مؤثر بودند.

==وفات==
محمدتقی قمی در ۱۶ شهریور ۱۳۶۹ شمسی (۱۹۹۰ میلادی) در حالی که قصد داشت برای احیای فعالیت‌های دارالتقریب مجدداً به مصر سفر کند، در پاریس بر اثر تصادف با یک ماشین باری درگذشت.<ref> ر.ک: آذرشب، محمدعلی، ص۱۷۶</ref> برخی مرگ وی را مشکوک دانسته‌اند. پیکر او به ایران انتقال یافت و در ۱۸ شهریور ۱۳۶۹ در حرم امامزاده عبدالله در شهر ری به خاک سپرده شد.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۵۲-۵۳</ref><ref> [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ ر.ک: محمد تقی قمی، پژوهشگاه مطالعات تقریبی]</ref>

==آثار و اندیشه‌ها==
افکار قمی عمدتاً در مقالات مجله «رسالة الاسلام» منعکس است. محور اصلی اندیشه او، اتحاد فرهنگی مسلمانان از طریق گفت‌وگوی علمی و شناخت متقابل مذاهب بود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۶۶</ref> او معتقد بود اختلاف در فروع، نباید منجر به قطع رابطه و تکفیر شود.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۲۵</ref> وی بر این باور بود که مسلمانان باید در اصول مشترک (مانند توحید، نبوت، معاد) متحد باشند و در موارد اختلافی، با حقیقت‌جویی به دنبال نقاط مشترک باشند یا یکدیگر را معذور بدارند.<ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۲۵</ref> <ref> ر.ک: خسروشاهی، هادی، ص۴۷</ref>
او همچنین معتقد بود که نام‌های «شیعه» و «سنی» نمی‌تواند مانع وحدت باشد، زیرا همه مسلمانان دوستدار اهل بیت پیامبر(ص) و پیرو سنت اویند.

==پانويس==
<references />

==منابع مقاله==
* خسروشاهی، هادی، مقدمه کتاب سرگذشت تقریب یک فرهنگ، یک ملت تألیف محمدتقی قمی، مترجم محمد مقدس، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی، ۱۳۸۹.
* آذرشب، محمدعلی، پیشینه تقریب، مترجم رضا حمیدی، تهران: مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی. معاونت فرهنگی، ۱۳۹۱ش
* [https://taqribstudies.ir/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D9%82%D9%85%DB%8C/ پژوهشگاه مطالعات تقریبی]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[دعوة التقریب بین المذاهب الإسلامیة]]

[[سرگذشت تقریب یک فرهنگ ؛ یک امت]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-آذر]]