<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3</id>
	<title>قرطبة حاضرة الخلافة في الأندلس - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-27T17:20:09Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=578434&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'چـ' به 'چ'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=578434&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-02-24T08:04:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;چـ&amp;#039; به &amp;#039;چ&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l22&quot;&gt;خط ۲۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شابک =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| شابک =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تعداد جلد =1&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| تعداد جلد =1&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کتابخانۀ دیجیتال نور =&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;26687&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کتابخانۀ دیجیتال نور =&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;30425&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کتابخوان همراه نور =30425&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کتابخوان همراه نور =30425&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد پدیدآور =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| کد پدیدآور =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l51&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و همچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و همچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چـهارگوش &lt;/del&gt;بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;چهارگوش &lt;/ins&gt;بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-565800:rev-578434 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=565800&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'هـ' به 'ه'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=565800&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-01-04T17:22:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;هـ&amp;#039; به &amp;#039;ه&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۰:۵۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l47&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشت مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشت مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آن‌هـا &lt;/del&gt;به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آن‌ها &lt;/ins&gt;به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;هـمچنین &lt;/del&gt;از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;همچنین &lt;/ins&gt;از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-565658:rev-565800 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=565658&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'شـ' به 'ش'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=565658&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-01-04T16:28:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;شـ&amp;#039; به &amp;#039;ش&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۴ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l45&quot;&gt;خط ۴۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مورخین و جغرافی‌دانان عرب این شهر را به بدیع‌ترین شکل توصیف کرده‌اند؛ مثلاً رازی (متوفی 324ق) در رابطه با قرطبه می‌گوید: «قرطبه ام‌القراء و مرکز اندلس و استوارترین ملک در قدیم و جدید و جاهلیت و اسلام بوده است. رود این شهر بزرگ‌ترین رود و دارای پلی است که یکی از غرائب زمین در صنعت و استحکام است. همچنین مسجد جامعی دارد که بزرگ‌تر از آن در شهرهای اندلس وجود ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص62&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مورخین و جغرافی‌دانان عرب این شهر را به بدیع‌ترین شکل توصیف کرده‌اند؛ مثلاً رازی (متوفی 324ق) در رابطه با قرطبه می‌گوید: «قرطبه ام‌القراء و مرکز اندلس و استوارترین ملک در قدیم و جدید و جاهلیت و اسلام بوده است. رود این شهر بزرگ‌ترین رود و دارای پلی است که یکی از غرائب زمین در صنعت و استحکام است. همچنین مسجد جامعی دارد که بزرگ‌تر از آن در شهرهای اندلس وجود ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص62&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دشـت &lt;/del&gt;مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شـرق &lt;/del&gt;امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دشت &lt;/ins&gt;مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شرق &lt;/ins&gt;امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شـد&lt;/del&gt;. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شد&lt;/ins&gt;. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-562016:rev-565658 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=562016&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'فـ' به 'ف'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=562016&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:23:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;فـ&amp;#039; به &amp;#039;ف&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۵۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;خط ۴۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فـرمانروای &lt;/del&gt;دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرمانروای &lt;/ins&gt;دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-561893:rev-562016 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561893&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'گـ' به 'گ'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561893&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:19:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;گـ&amp;#039; به &amp;#039;گ&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۴۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l51&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گـردید؛ &lt;/del&gt;به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;گردید؛ &lt;/ins&gt;به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-561859:rev-561893 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561859&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'خـ' به 'خ'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561859&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:17:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;خـ&amp;#039; به &amp;#039;خ&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۴۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l47&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشـت مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شـرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. مرابطین از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشـت مراکش‌ شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت مرابطین به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت مستقل بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شـرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برخـورد‌ &lt;/del&gt;می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برخورد‌ &lt;/ins&gt;می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خـلیفه &lt;/del&gt;به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;داخـلی &lt;/del&gt;مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خـلفای &lt;/del&gt;اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خلیفه &lt;/ins&gt;به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;داخلی &lt;/ins&gt;مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خلفای &lt;/ins&gt;اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-561852:rev-561859 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561852&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'کـ' به 'ک'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561852&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:11:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;کـ&amp;#039; به &amp;#039;ک&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۴۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l49&quot;&gt;خط ۴۹:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۹:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخـورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای مرابطی با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخـورد‌ می‌کردند. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الکـبیر» &lt;/del&gt;بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الکبیر» &lt;/ins&gt;بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان حکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561746&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'حـ' به 'ح'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561746&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:10:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;حـ&amp;#039; به &amp;#039;ح&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۴۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l51&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حـکومت &lt;/del&gt;امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;احـداث &lt;/del&gt;نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حکومت &lt;/ins&gt;امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;احداث &lt;/ins&gt;نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مسجد عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561623&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'مـ' به 'م'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561623&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:07:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;مـ&amp;#039; به &amp;#039;م&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۳۷&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l45&quot;&gt;خط ۴۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مورخین و جغرافی‌دانان عرب این شهر را به بدیع‌ترین شکل توصیف کرده‌اند؛ مثلاً رازی (متوفی 324ق) در رابطه با قرطبه می‌گوید: «قرطبه ام‌القراء و مرکز اندلس و استوارترین ملک در قدیم و جدید و جاهلیت و اسلام بوده است. رود این شهر بزرگ‌ترین رود و دارای پلی است که یکی از غرائب زمین در صنعت و استحکام است. همچنین مسجد جامعی دارد که بزرگ‌تر از آن در شهرهای اندلس وجود ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص62&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مورخین و جغرافی‌دانان عرب این شهر را به بدیع‌ترین شکل توصیف کرده‌اند؛ مثلاً رازی (متوفی 324ق) در رابطه با قرطبه می‌گوید: «قرطبه ام‌القراء و مرکز اندلس و استوارترین ملک در قدیم و جدید و جاهلیت و اسلام بوده است. رود این شهر بزرگ‌ترین رود و دارای پلی است که یکی از غرائب زمین در صنعت و استحکام است. همچنین مسجد جامعی دارد که بزرگ‌تر از آن در شهرهای اندلس وجود ندارد&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص62&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـرابطین &lt;/del&gt;از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشـت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـراکش‌ &lt;/del&gt;شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـرابطین &lt;/del&gt;به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـستقل &lt;/del&gt;بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شـرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;یکی از مباحث کتاب، بررسی اوضاع قرطبه در عصر مرابطین است. بی‌شک یکی از دولت‌های بزرگ و قدرتمندی که در نیمه دوم قرن پنجم هجری‌ در‌ مغرب اقصی ظهور کرد، دولت «مرابطین» بود. این قرن، با ضعف عرب و ظهور قدرتمندانه بربر در صحنه سیاسی مغرب آغاز شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرابطین &lt;/ins&gt;از قبایل بربر مسوفه و لمتونه و جداله از فروع‌ قبیله‌ بزرگ صنهاجه بوده که آن‌ها را ملثمین می‌خواندند. این قبایل در مسافتی میان جنوب مغرب اقصی تا بلاد سودان پراکنده شده بودند. در نیمه قرن پنجم وارد دشـت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مراکش‌ &lt;/ins&gt;شدند‌. اسلام در قرن سوم هجری در بین آن‌ها گسترش یافته بود. آغاز تحرک سیاسی این قبایل به فعالیت‌های رهبر لمتونه، محمد یتفاوت لمتونی برمی‌گردد که این قبایل را متحد‌ ساخت‌؛ اما پیدایش واقعی دولت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرابطین &lt;/ins&gt;به دست یوسف بن تاشفین‌ (متوفی 500‌ق) انجام‌ گرفت. او برای اولین بار در تاریخ مغرب، یک دولت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مستقل &lt;/ins&gt;بربر به وجود آورد‌ که‌ از سودان در جنوب تا کوه‌های برانس در شمال و از اقیانوس اطلس‌ در‌ غرب‌ تا مرزهای سوس در شـرق امتداد داشت. بعد از یوسف چهار نفر از امرای مرابطی‌ حکومت‌ کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص47-46&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـرابطی &lt;/del&gt;با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخـورد‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـی‌کردند&lt;/del&gt;. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‌در زمان حیات علی بن یوسف نفوذ فقهای مرابطی افزایش ملموسی یافت. اینها همان کسانی بودند که در زمان حیات پدرش فتوا به خلع ملوک‌الطوایف داده بودند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏. فقهای &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرابطی &lt;/ins&gt;با هرگونه عقل‌گرایی در پیرامون نصوص به‌شدت برخـورد‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌کردند&lt;/ins&gt;. آن‌هـا به پیروی از نظر مالک، جمود بر اندیشه سلف را‌ می‌خواستند‌ و هر‌ چیزی را که با سنت سلف مخالف بود، ‌‌بدعت می‌شمردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: پاک، محمدرضا، ص‌55&amp;lt;/ref&amp;gt;‏؛ لذا درخواست خود در سوزاندن کتب غزالی و مهم‌ترین آنها یعنی «إحياء علوم الدين» - که گرایش‌های فقها در مباحث فقهی و حرصشان در طلب دنیا را آشکار می‌کرد - بر او تحمیل کردند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: متن کتاب، ص145&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـسلمانان، &lt;/del&gt;کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـرمر‌ &lt;/del&gt;و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مسلمانان، &lt;/ins&gt;کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مرمر‌ &lt;/ins&gt;و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمـان &lt;/del&gt;حـکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـسجد &lt;/del&gt;را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـناره، &lt;/del&gt;سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـناره‌ &lt;/del&gt;به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احـداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مـسجد &lt;/del&gt;عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمان &lt;/ins&gt;حـکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مسجد &lt;/ins&gt;را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مناره، &lt;/ins&gt;سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مناره‌ &lt;/ins&gt;به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احـداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مسجد &lt;/ins&gt;عالم نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561599&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'عـ' به 'ع'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%A8%D8%A9_%D8%AD%D8%A7%D8%B6%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3&amp;diff=561599&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-11-29T17:06:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;عـ&amp;#039; به &amp;#039;ع&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۳۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l51&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مـسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مـرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده، فصول هفتم و هشتم کتاب را به معرفی و توصیف مسجد جامع اختصاص داده است. مسجد جامع قرطبه به‌ فرمان‌ «عبدالرحمن اول» (بازمانده خلفای اموی شام که بعد ازسقوط بنی‌امیه گریخت و به اسپانیا آمد)، به سال 170ق، ساخته شـد. محل‌‌ آن‌ پیش‌ از فتح اسپانیا به‌ دست مـسلمانان، کلیسای گت‌ها بود‌. عبدالرحمن می‌خواست در جای کلیسای مزبور مسجدی بنا کند که بزرگ‌ترین و پرشکوه‌ترین مسجد اروپا باشد. به همین منظور‌ ستون‌های‌ مـرمر‌ و سنگ‌های بزرگ آن را از شهرهای جنوب‌ فرانسه مانند «ناربون» و «نیم» و هـمچنین از «قسطنطنیه» پایتخت روم شرقی و «اشبیلیه» آورد تا در آن بنای مجلل کار گذارند، ولی پیش از‌ تکمیل‌ مسجد‌ درگذشت. بعد از عبدالرحمن اول، پسرش «هشام» فـرمانروای دیگر اندلس ‌(اسپانیا‌)، مسجد را به‌ اتمام رسانید و مناره نخستین آن را بنا کرد. سپس عبدالرحمن دوم پسر «حکم»، نوه‌ او‌ در سال‌ 218ق، دو ایوان تازه در سمت قبله، یعنی ناحیه‌ جنوبی‌ مسجد‌ مقابل نهر «وادی الکـبیر» بر آن‌ افزود&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: عبدالله عنان، محمد؛ دوانی، علی، ص25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمـان حـکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مـسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مـناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مـناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احـداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مـسجد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عـالم &lt;/del&gt;نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;آنگاه محمد بن عبدالرحمن دوم شبستان‌ بزرگی‌ در‌ آن بنا کرد و در زمـان حـکومت امیر عبداللّه پسر محمد، راهرو سرپوشیده‌ای از‌ قصر‌ سلطنتی تا نزدیک محراب مسجد ساخته شد که‌ خـلیفه به‌وسیله آن از قصر‌ مستقیماً‌‌ خود‌ را به محراب می‌رسانید. عبدالرحمن سوم، معروف به «ناصر» نمای داخـلی مـسجد را‌ تجدید‌ بنا کرد؛ مناره قدیمی را خراب و به‌جای آن مناره دیگری که بلندتر و پرشکوه‌تر‌ بود‌، به سال‌ 340ق‌، ساخت. مناره جدید، دارای دو نردبان بود که از یکی بالا می‌رفتند و از‌ دیگری‌ پایین می‌آمدند. بر فراز این مـناره، سه قبه کوچک ساخته شده بود که‌ دو‌ تای‌ آن از طلا و سومی از نقره بود. این مـناره‌ به شکل چـهارگوش بود و 14 شبکه‌ طاق‌‌دار‌ نیم‌دائره‌ای داشت. بعد از عبدالرحمن ناصر، پسرش «حکم دوم»، زیاداتی‌ در‌ آن احـداث نمود. حکم‌ محراب سوم مسجد را ساخت؛ ساختمان این محراب مدت چهار سال به‌ طول‌ انجامید‌. بر روی این محراب نیز گنبد بزرگی ساخته شد که با سنگ‌های‌ الوان‌ منقش بود. به‌طور خلاصه امرا و خـلفای اندلس هرکدام روی کار‌ می‌آمدند‌ سعی بلیغی در توسعه و تکمیل‌ و زیبایی‌ این‌ مسجد مجلل داشتند‌، تا‌آنکه چنان وسعتی‌ یافت‌ و دارای‌ یک‌هزارودویست ستون و درهای برنزی متعدد و محراب‌های بزرگ و زینت‌کاری‌های جالب و بدیع گـردید؛ به‌طوری‌که‌ اگر بزرگ‌ترین مـسجد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عالم &lt;/ins&gt;نبود، یکی‌ از‌ بزرگ‌ترین‌ آنها‌ بشمار‌ می‌رفت&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص‌26-25&amp;lt;/ref&amp;gt;‏.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وضعیت کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh@noornet.net</name></author>
	</entry>
</feed>