قاسمی، محسن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۹

2026-04-30T10:19:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''محسن ابوالقاسمی''' (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبان‌شناسی تاریخی در ایران بود. او دانش‌آموختهٔ زبان‌های فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار می‌رفت. ابوالقاسمی با تألیف کتاب‌های مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبان‌شناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سال‌ها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.		'''محسن ابوالقاسمی''' (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبان‌شناسی تاریخی در ایران بود. او دانش‌آموختهٔ زبان‌های فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و [[بویس، مری\|مری بویس]] به شمار می‌رفت. ابوالقاسمی با تألیف کتاب‌های مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبان‌شناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سال‌ها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.

	==ولادت==		==ولادت==
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.<ref name="ut">[https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>		او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.<ref name="ut">[https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>

	در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجسته‌ای چون والتر هنینگ و مری بویس به مطالعه و پژوهش پرداخت.<ref name="etemad"/><ref name="cgie-books">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref> در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/> پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبت‌نام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران دریافت نمود.<ref name="ut"/><ref name="bukhara"/>		در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجسته‌ای چون والتر هنینگ و [[بویس، مری\|مری بویس]] به مطالعه و پژوهش پرداخت.<ref name="etemad"/><ref name="cgie-books">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref> در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/> پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبت‌نام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران دریافت نمود.<ref name="ut"/><ref name="bukhara"/>

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2026-04-29T18:34:50Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۴
خط ۱۱۱:		خط ۱۱۱:
	* [[دین‌ها و کیش‌های ایرانی در دوران باستان]]		* [[دین‌ها و کیش‌های ایرانی در دوران باستان]]
	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1405]]
	[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]		[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]

Hbaghizadeh در ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۸

2026-04-29T16:58:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۸
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''محسن ابوالقاسمی''' (~~زادهٔ~~ ۱۳۱۵ ~~در ملایر – درگذشتهٔ ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ در تهران~~)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبان‌شناسی تاریخی در ایران بود. او دانش‌آموختهٔ زبان‌های فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار می‌رفت. ابوالقاسمی با تألیف کتاب‌های مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبان‌شناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سال‌ها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.		'''محسن ابوالقاسمی''' (۱۳۱۵ –۱۳۹۷ش)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبان‌شناسی تاریخی در ایران بود. او دانش‌آموختهٔ زبان‌های فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار می‌رفت. ابوالقاسمی با تألیف کتاب‌های مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبان‌شناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سال‌ها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.

	==ولادت==		==ولادت==
خط ۵۵:		خط ۵۵:
	پس از بازگشت از انگلستان، در سال ۱۳۴۴ به گروه تازه‌تأسیس زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پیوست و تا سال ۱۳۸۱ که بازنشسته شد، به تدریس پرداخت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> وی از سال ۱۳۶۹ به صورت نیمه‌وقت در دانشگاه آزاد اسلامی نیز تدریس می‌کرد.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>		پس از بازگشت از انگلستان، در سال ۱۳۴۴ به گروه تازه‌تأسیس زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پیوست و تا سال ۱۳۸۱ که بازنشسته شد، به تدریس پرداخت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> وی از سال ۱۳۶۹ به صورت نیمه‌وقت در دانشگاه آزاد اسلامی نیز تدریس می‌کرد.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>

	ابوالقاسمی در سال ۱۳۵۰ پس از تأسیس پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران (زیر نظر پرویز ناتل خانلری) به عنوان قائم‌مقام و سپس تا سال ۱۳۵۸ مدیر آن پژوهشکده بود.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ سرپرستی این پژوهشکده را بر عهده داشت تا اینکه با چند مؤسسهٔ آموزش عالی دیگر ادغام شد و دانشگاه علامه طباطبایی را تشکیل داد.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/>		ابوالقاسمی در سال ۱۳۵۰ پس از تأسیس پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران (زیر نظر [[خانلری، پرویز\|پرویز ناتل خانلری]]) به عنوان قائم‌مقام و سپس تا سال ۱۳۵۸ مدیر آن پژوهشکده بود.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ سرپرستی این پژوهشکده را بر عهده داشت تا اینکه با چند مؤسسهٔ آموزش عالی دیگر ادغام شد و دانشگاه علامه طباطبایی را تشکیل داد.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/>

	او همچنین سال‌ها ریاست گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری این رشته نقش اساسی ایفا کرد.<ref name="bukhara"/> ابوالقاسمی از اعضای اصلی بنیاد فرهنگ ایران و از همکاران نزدیک پرویز ناتل خانلری بود و در تدوین «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» مشارکت داشت.<ref name="bukhara"/>		او همچنین سال‌ها ریاست گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری این رشته نقش اساسی ایفا کرد.<ref name="bukhara"/> ابوالقاسمی از اعضای اصلی بنیاد فرهنگ ایران و از همکاران نزدیک [[خانلری، پرویز\|پرویز ناتل خانلری]] بود و در تدوین «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» مشارکت داشت.<ref name="bukhara"/>

	==~~درگذشت~~==		==وفات==
	محسن ابوالقاسمی که مدتی پیش از بیمارستان مرخص شده بود، بر اثر زمین خوردن دچار آمبولی پا شد و در ظهر روز چهارشنبه ۱۸ بهمن ~~۱۳۹۷ (برابر با ۱۷ بهمن در برخی منابع)~~ در سن ۸۲ سالگی در منزل مسکونی خود در تهران درگذشت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/><ref name="cgie-death">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218366 مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت]</ref>		محسن ابوالقاسمی که مدتی پیش از بیمارستان مرخص شده بود، بر اثر زمین خوردن دچار آمبولی پا شد و در ظهر روز چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ش در سن ۸۲ سالگی در منزل مسکونی خود در تهران درگذشت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/><ref name="cgie-death">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218366 مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت]</ref>

	مراسم تشییع پیکر او در ساعت ۹ صبح روز یکشنبه ۲۱ بهمن ~~۱۳۹۷~~ از مقابل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد و با حضور جمع زیادی از استادان و دانشجویان به سمت بهشت زهرا (تهران) حرکت کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> پیکر او در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/><ref name="cgie-death"/>		مراسم تشییع پیکر او در ساعت ۹ صبح روز یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷ش از مقابل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد و با حضور جمع زیادی از استادان و دانشجویان به سمت بهشت زهرا (تهران) حرکت کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> پیکر او در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/><ref name="cgie-death"/>

	مراسم یادبود وی نیز در روز پنجشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ در مسجد جامع شهرک غرب تهران برگزار گردید.<ref name="cgie-memorial">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218374 مرکز دائرةالمعارف: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref>		مراسم یادبود وی نیز در روز پنجشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ در مسجد جامع شهرک غرب تهران برگزار گردید.<ref name="cgie-memorial">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218374 مرکز دائرةالمعارف: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref>

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محسن ابوالقاسمی | تصویر = NUR10398.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محسن ابوالقاسمی | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = | ولادت = ۱۳۱۵ | محل تولد = ملایر | کشور تولد = ایران | محل زندگی = تهران |...» ایجاد کرد

2026-04-29T15:49:19Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محسن ابوالقاسمی | تصویر = NUR10398.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محسن ابوالقاسمی | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = | ولادت = ۱۳۱۵ | محل تولد = ملایر | کشور تولد = ایران | محل زندگی = تهران |...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = محسن ابوالقاسمی
| تصویر = NUR10398.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = محسن ابوالقاسمی
| نام‌های دیگر =
| لقب =
| تخلص =
| نسب =
| نام پدر =
| ولادت = ۱۳۱۵
| محل تولد = ملایر
| کشور تولد = ایران
| محل زندگی = تهران
| رحلت = ۱۸ بهمن ۱۳۹۷
| شهادت =
| مدفن = قطعه نام‌آوران بهشت زهرا (تهران)
| طول عمر = ۸۲ سال
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین =
| مذهب =
| پیشه = استاد دانشگاه، زبان‌شناس
| درجه علمی = دکتری
| دانشگاه = دانشگاه تهران، دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن
| علایق پژوهشی = زبان‌شناسی تاریخی، زبان‌های باستانی ایران، دستور تاریخی زبان فارسی
| منصب = رئیس پژوهشکده فرهنگ ایران، رئیس گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | والتر هنینگ | مری بویس | بدیع‌الزمان فروزانفر | محمد معین | محمدتقی بهار}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان =
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | | | }}
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | دستور تاریخی زبان فارسی | تاریخ زبان فارسی | راهنمای زبان‌های باستانی ایران (۲ جلد) | شعر در ایران پیش از اسلام | مانی به روایت ابن‌الندیم (ترجمه)}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE10398AUTHORCODE
}}

'''محسن ابوالقاسمی''' (زادهٔ ۱۳۱۵ در ملایر – درگذشتهٔ ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ در تهران)، استاد برجستهٔ فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران و از پیشگامان زبان‌شناسی تاریخی در ایران بود. او دانش‌آموختهٔ زبان‌های فارسی نو و باستان از دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) لندن و از شاگردان والتر هنینگ و مری بویس به شمار می‌رفت. ابوالقاسمی با تألیف کتاب‌های مرجعی چون «دستور تاریخی زبان فارسی» و «تاریخ زبان فارسی» نقش مهمی در تدوین و تدریس زبان‌شناسی تاریخی در ایران ایفا کرد و سال‌ها مدیریت پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران و گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت.

==ولادت==
محسن ابوالقاسمی در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در شهر ملایر دیده به جهان گشود.<ref name="fararu">[https://fararu.com/fa/news/390099 فرارو: محسن ابوالقاسمی درگذشت، ۱۹ بهمن ۱۳۹۷]</ref><ref name="etemad">[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/268924-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA اعتماد آنلاین: محسن ابوالقاسمی درگذشت]</ref> تحصیلات ابتدایی را در همان شهر به پایان رساند و سپس همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara">[https://bukharamag.com/1397.11.15935.html مجله بخارا: شب استاد محسن ابوالقاسمی]</ref>

==تحصیلات==
او دورهٔ دبیرستان را در دبیرستان علامه و دارالفنون تهران گذراند و دیپلم ادبی خود را از دارالفنون اخذ کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> سپس وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ موفق به دریافت درجهٔ لیسانس در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی گردید.<ref name="ut">[https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۰ دورهٔ دکتری را در همان دانشگاه گذراند.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>

در سال ۱۳۴۰ برای ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و در دانشکدهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن زیر نظر استادان برجسته‌ای چون والتر هنینگ و مری بویس به مطالعه و پژوهش پرداخت.<ref name="etemad"/><ref name="cgie-books">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref> در سال ۱۳۴۳ موفق به اخذ درجهٔ کارشناسی ارشد (M.A.) در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/> پس از بازگشت به ایران، برای دریافت درجهٔ دکتری در دانشگاه تهران ثبت‌نام کرد و مدرک دکتری خود را در رشتهٔ زبان‌های باستانی ایران دریافت نمود.<ref name="ut"/><ref name="bukhara"/>

==فعالیت‌ها==
پس از بازگشت از انگلستان، در سال ۱۳۴۴ به گروه تازه‌تأسیس زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پیوست و تا سال ۱۳۸۱ که بازنشسته شد، به تدریس پرداخت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> وی از سال ۱۳۶۹ به صورت نیمه‌وقت در دانشگاه آزاد اسلامی نیز تدریس می‌کرد.<ref name="fararu"/><ref name="bukhara"/>

ابوالقاسمی در سال ۱۳۵۰ پس از تأسیس پژوهشکدهٔ فرهنگ ایران (زیر نظر پرویز ناتل خانلری) به عنوان قائم‌مقام و سپس تا سال ۱۳۵۸ مدیر آن پژوهشکده بود.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/> در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۰ سرپرستی این پژوهشکده را بر عهده داشت تا اینکه با چند مؤسسهٔ آموزش عالی دیگر ادغام شد و دانشگاه علامه طباطبایی را تشکیل داد.<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/>

او همچنین سال‌ها ریاست گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و در تدوین برنامه‌های آموزشی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری این رشته نقش اساسی ایفا کرد.<ref name="bukhara"/> ابوالقاسمی از اعضای اصلی بنیاد فرهنگ ایران و از همکاران نزدیک پرویز ناتل خانلری بود و در تدوین «فرهنگ تاریخی زبان فارسی» مشارکت داشت.<ref name="bukhara"/>

==درگذشت==
محسن ابوالقاسمی که مدتی پیش از بیمارستان مرخص شده بود، بر اثر زمین خوردن دچار آمبولی پا شد و در ظهر روز چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۷ (برابر با ۱۷ بهمن در برخی منابع) در سن ۸۲ سالگی در منزل مسکونی خود در تهران درگذشت.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/><ref name="cgie-death">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218366 مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت]</ref>

مراسم تشییع پیکر او در ساعت ۹ صبح روز یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۷ از مقابل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد و با حضور جمع زیادی از استادان و دانشجویان به سمت بهشت زهرا (تهران) حرکت کرد.<ref name="fararu"/><ref name="etemad"/> پیکر او در قطعهٔ نام‌آوران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.<ref name="fararu"/><ref name="ut"/><ref name="cgie-death"/>

مراسم یادبود وی نیز در روز پنجشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۹۷ در مسجد جامع شهرک غرب تهران برگزار گردید.<ref name="cgie-memorial">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/218374 مرکز دائرةالمعارف: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی]</ref>

==آثار==
تألیفات و ترجمه‌های ابوالقاسمی بیشتر در حوزهٔ زبان‌شناسی تاریخی، دستور زبان فارسی، زبان‌های باستانی ایران و فرهنگ ایران باستان است. مهمترین آثار او عبارتند از:

* دستور تاریخی زبان فارسی (انتشارات سمت، چاپ‌های متعدد تا چاپ نهم و با اصلاحات)<ref name="cgie-books"/><ref name="elmnet">[https://elmnet.ir/author/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C پایگاه علم نت: رزومه محسن ابوالقاسمی]</ref>
* تاریخ زبان فارسی (انتشارات سمت، چاپ دوازدهم)<ref name="cgie-books"/><ref name="elmnet"/>
* راهنمای زبان‌های باستانی ایران (۲ جلد، انتشارات سمت، تجدیدچاپ مکرر)<ref name="cgie-books"/><ref name="elmnet"/>
* زبان فارسی و سرگذشت آن (انتشارات طهوری، ۱۳۹۴) – شامل سه بخش: جزوه‌های پیشین، مقالات و مطالب منتشرنشده<ref name="cgie-interview">[https://www.cgie.org.ir/fa/news/83649 مرکز دائرةالمعارف: دکتر محسن ابوالقاسمی: واژه‌های فرهنگستان کاربرد چندانی پیدا نکرد]</ref>
* شعر در ایران پیش از اسلام (انتشارات طهوری)<ref name="etemad"/><ref name="elmnet"/>
* مانی به روایت ابن‌الندیم (ترجمه از عربی)<ref name="etemad"/><ref name="bukhara"/>
* دین‌ها و کیش‌های ایرانی در دوران باستان به روایت شهرستانی (ترجمه)<ref name="bukhara"/><ref name="cgie-books"/>
* تحول معنی واژه در زبان فارسی<ref name="etemad"/>
* پنج گفتار در دستور تاریخی زبان فارسی<ref name="bukhara"/>
* تاریخ مختصر زبان فارسی<ref name="bukhara"/>
* ریشه‌شناسی (اتیمولوژی)<ref name="elmnet"/>
* ماده‌های فعل‌های فارسی دری<ref name="ut"/>
* زبان آسی (رسالهٔ دکتری)<ref name="bukhara"/>

==پانويس ==
<references />

==منابع مقاله==
* [https://fararu.com/fa/news/390099 فرارو: محسن ابوالقاسمی درگذشت، ۱۹ بهمن ۱۳۹۷]
* [https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/268924-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA اعتماد آنلاین: محسن ابوالقاسمی درگذشت]
* [https://literature.ut.ac.ir/en/web/literature/w/%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C دانشگاه تهران: درگذشت دکتر محسن ابوالقاسمی]
* [https://www.cgie.org.ir/fa/news/218383 مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: چند کتاب با ارزش از دکتر محسن ابوالقاسمی / ایرج وامقی]
* [https://www.cgie.org.ir/fa/news/218366 مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: دکتر محسن ابوالقاسمی، استاد گروه زبان و ادبیات باستانی ایران، درگذشت]
* [https://www.cgie.org.ir/fa/news/218374 مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: یادبودی برای دکتر محسن ابوالقاسمی]
* [https://www.cgie.org.ir/fa/news/83649 مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: دکتر محسن ابوالقاسمی: واژه‌های فرهنگستان کاربرد چندانی پیدا نکرد]
* [https://www.noormags.ir/view/fa/creator/202615 پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز): فهرست مقالات محسن ابوالقاسمی]
* [https://elmnet.ir/author/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85%DB%8C پایگاه علم نت: رزومه و آثار محسن ابوالقاسمی]
* [https://bukharamag.com/1397.11.15935.html مجله بخارا: شب استاد محسن ابوالقاسمی با حضور دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
* [[مانی به روایت ابن‌الندیم]]
* [[راهنمای زبانهای باستانی ایران]]
* [[ریشه شناسی (اتیمولوژی)]]
* [[تاریخ زبان فارسی]]
* [[پنج گفتار در دستور تاریخی زبان فارسی]]
* [[جشن‌نامه محمد پروین گنابادی: سی و دو گفتار در ایران شناسی به پاس پنجاه سال خدمات فرهنگی]]
* [[تاریخ مختصر زبان فارسی]]
* [[دستور تاریخی زبان فارسی]]
* [[ماده‌های فعلهای فارسی دری]]
* [[دین‌ها و کیش‌های ایرانی در دوران باستان]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]