https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87_%D9%88_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA_%D8%B3%D8%AE%D9%86فلسفه و ساحت سخن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T16:58:09Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87_%D9%88_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA_%D8%B3%D8%AE%D9%86&diff=805217&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'هها' به 'هها'2025-11-02T06:36:03Z<p>جایگزینی متن - 'هها' به 'هها'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = 1389 /الف2ف8 41 BD </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = 1389 /الف2ف8 41 BD </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =زبان - فلسفه - فلسفه - <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقالهها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطابهها </del>- مقولات</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =زبان - فلسفه - فلسفه - <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقالهها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خطابهها </ins>- مقولات</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = هرمس</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = هرمس</div></td></tr>
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87_%D9%88_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA_%D8%B3%D8%AE%D9%86&diff=799659&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2025-10-01T19:40:55Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l77">خط ۷۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه نظری]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه نظری]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </del>فلسفی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار فلسفی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 مهر 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مهر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مهر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-799614:rev-799659 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87_%D9%88_%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%AA_%D8%B3%D8%AE%D9%86&diff=799614&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR31130J1.jpg | عنوان = فلسفه و ساحت سخن | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابراهیمی دینانی، غلام حسین (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 1389 /الف2ف8 41 BD | موضوع =زبان - فلسفه - فلسفه - مق...» ایجاد کرد2025-10-01T03:38:22Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR31130J1.jpg | عنوان = فلسفه و ساحت سخن | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C_%D8%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86" class="mw-redirect" title="ابراهیمی دینانی، غلام حسین">ابراهیمی دینانی، غلام حسین</a> (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 1389 /الف2ف8 41 BD | موضوع =زبان - فلسفه - فلسفه - مق...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR31130J1.jpg<br />
| عنوان = فلسفه و ساحت سخن<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[ابراهیمی دینانی، غلام حسین]] (نويسنده)<br />
|زبان<br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = 1389 /الف2ف8 41 BD <br />
| موضوع =زبان - فلسفه - فلسفه - مقالهها و خطابهها - مقولات<br />
|ناشر <br />
| ناشر = هرمس<br />
| مکان نشر = ایران - تهران<br />
| سال نشر = 1389ش<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31130AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = 978-964-363-655-5<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 31130<br />
| کتابخوان همراه نور = 31130<br />
| کد پدیدآور = 5848<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''فلسفه و ساحت سخن'''، [[غلامحسین ابراهیمی دینانی]] (متولد ۱۳۱۳ش)، به بررسی ارتباط میان فلسفه و سخن میپردازد و نشان میدهد که چگونه مسائل بنیادین فلسفی مانند وجود، ماهیت، و شناخت از رهگذر زبان و کلام قابلطرح و بررسی هستند.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب شامل یک مقدمه و پانزده گفتار اصلی است که هر یک به موضوعی مستقل اما مرتبط در حوزه فلسفه و زبان میپردازد.<br />
<br />
==سبک نگارش==<br />
نویسنده بهجای روایت تاریخی، به تحلیل عمیق مفاهیم فلسفی و منطقی در ارتباط با زبان و سخن میپردازد و در سراسر کتاب به آرا و آثار فیلسوفان و نحویان بزرگی چون ارسطو، فارابی، ابن سینا، خلیل بن احمد و سیبویه، ابن مالک، استناد شده و مباحث با نقلقولهای مستقیم از آنها غنی گشته است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص22، 101، 122</ref>.<br />
<br />
وی در گسترش بحث به علوم دیگر از جمله نحو، کلام، فقه و اصول فقه، روزنه جدیدی را در این بحث میگشاید<ref>ر.ک: متن کتاب، ص252-250، 102-101</ref>.<br />
<br />
دینانی در جهت تبیین دیدگاهها در برخی موارد به نقد آنها نیز همت میگمارد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص136</ref>.<br />
<br />
همچنین باوجود طرح مباحث پیچیده فلسفی، کتاب دارای نثری منسجم و روشن است که مفاهیم را بهصورت دقیق و قابلفهم برای خواننده بیان میکند؛ اما باید اشاره کرد که باوجود مطرحکردن موضوعات مختلف در ذیل یک بحث، فقط به همان عنوان کلی اکتفا مینماید و کتاب دارای عناوین کوچکتر که نمایانگر تقسیم بحث به دستههای موضوعی فرعی باشد نیست<ref>ر.ک: متن کتاب، ص142-115</ref>.<br />
<br />
==گزارش محتوا==<br />
منطق و گفتار: در این بخش، ارتباط بنیادین میان منطق و سخن بررسی میشود. نویسنده توضیح میدهد که تفکر منطقی بدون زبان قابل ظهور نیست و هرگونه تحلیل فلسفی نیازمند استحکام منطقی است<ref>متن کتاب، ص41- 27</ref>.<br />
<br />
مقولات دهگانه و کلیات پنجگانه: این گفتار به طبقهبندی مفاهیم کلی در فلسفه ارسطویی میپردازد. مقولات دهگانه (مانند جوهر، کم، کیف) بهعنوان انواع محمولات و کلیات پنجگانه (جنس، فصل، نوع، عرض خاص و عرض عام) بهعنوان اقسام محمولات کلی معرفی میشوند<ref>همان، ص64- 43</ref>.<br />
<br />
زبان، زیرساخت و اصول بنیادین سخن: در این بخش به نقش زبان بهعنوان زیرساخت اندیشه و سخن پرداخته میشود. زبان نهتنها ابزار ارتباط، بلکه بستر شکلگیری تفکر است. نویسنده رابطه ذهن و زبان را یکی از ظریفترین و پیچیدهترین رابطههایی میداند که بشر میتواند با آن روبرو گردد.<br />
<br />
وی به مساله فطریبودن زبان میپردازد و بر این نکته تأکید میکند که زبان دارای اصول فطری و ذاتی است که به انسان امکان میدهد جهان را بشناسد و اندیشههای خود را سامان دهد.<br />
دینانی معتقد است که میان منطق و زبان ارتباط وثیق و خللناپذیر وجود دارد.<br />
<ref>همان، ص88-65</ref>.<br />
<br />
کتاب «الحروف» [[فارابی]]، یک دفتر فلسفی است یا یک نوشته نحوی؟ این گفتار به بررسی ماهیت چندوجهی کتاب «الحروف» فارابی اختصاص دارد. نویسنده استدلال میکند که این اثر صرفاً یک کتاب نحوی نیست، بلکه یک دفتر فلسفی عمیق است که به ارتباط میان زبان، منطق و فلسفه میپردازد. فارابی در این کتاب نشان میدهد که حروف (ادات ربط) نهتنها در ساختار زبان، بلکه در شکلگیری مفاهیم و قضایای منطقی نقشی بنیادین دارند.<br />
<br />
نویسنده یادآور میشود که ابن سینا و ابن رشد برای حل معضلات و مشکلات فلسفی خود کامیاب شدهاند و معتقد است این کتاب شرح و تفسیر کتاب «مابعدالطبیعه» [[ارسطو]] است<ref>همان، ص113-89</ref>.<br />
<br />
نقش عقل و خردگرایی در پیدایش علم نحو: این بخش به بررسی ریشههای عقلانی علم نحو، بهویژه در دو مکتب بصره و کوفه، میپردازد<ref>همان، ص142- 115</ref>.<br />
<br />
نخستین مسئله نحوی و نقش آن در پیدایش فکر فلسفی: این گفتار به اولین مسئله مطرح شده در علم نحو، یعنی تقسیم کلمه به اسم، فعل و حرف، میپردازد و نقش آن را در تفکر فلسفی بررسی میکند<ref>همان، ص166-143</ref>.<br />
<br />
زبان و زمان: در این گفتار، رابطه پیچیده میان زبان، زمان و واقعیت تحلیل میشود. نویسنده با استناد به آرای فیلسوفانی چون ابن سینا، توضیح میدهد که چگونه مفاهیم زمان (گذشته، حال و آینده) در ساختار فعل در زبان تجلی مییابد<ref>همان، ص195- 167</ref>.<br />
<br />
آیا مصدر اصل کلام است؟ در این بخش به این پرسش دیرینه در ادبیات و دستور زبان عربی پرداخته میشود که آیا مصدر بر فعل تقدم دارد یا برعکس. این بحث صرفاً یک مسئله زبانی نیست، بلکه به درک ما از رابطه میان «معنای ثابت» (مصدر) و «معنای مقید به زمان» (فعل) بازمیگردد و پیامدهای فلسفی مهمی در شناخت ماهیت زبان و اندیشه دارد<ref>همان، ص218-197</ref>.<br />
<br />
نسبت علم با معلوم خود همانند نسبت وجود با ماهیت است: در این بخش، یک قیاس عمیق فلسفی مطرح میشود. همانطور که وجود و ماهیت در عالم خارج متحد اما در ذهن متمایز هستند، علم نیز با معلوم خود اتحادی وجودی دارد؛ اما در تحلیل عقلی از آن متمایز میشود. این بحث به ریشههای متافیزیکی شناخت و رابطه آن با هستی میپردازد<ref>همان، ص350-327</ref>.<br />
<br />
نخستین مسئله مورد اختلاف میان دو مکتب مهم نحوی، واضعان الفاظ- واضعان شرایع، معضل بزرگی به نام موضوعله، دو واژه علم و معرفت و تفاوت آنها با یکدیگر، ممکن ازآنجهت ممکن است که بهحسب سرشت خود مجهول است، زبان چیزی فراتر از صرف و نحو و مجموعه واژگان است و اگر سخن نبود جهان هرگز آشکار نمیشد، عناوینی است که در سایر بخشهای کتاب، موردبحث و بررسی قرار گرفته است.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمه و متن کتاب.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:فلسفه نظری]]<br />
[[رده:آثار کلی فلسفی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1404 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مهر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div>A-esmaeili