https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9 فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T07:37:43Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=808449&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'سرگذشت نامه' به 'سرگذشت‌نامه' 2025-11-30T08:22:21Z <p>جایگزینی متن - &#039;سرگذشت نامه&#039; به &#039;سرگذشت‌نامه&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =  201/2 BP  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =  201/2 BP  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =معتزله - <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرگذشت نامه </del>- معتزله - عقاید</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =معتزله - <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرگذشت‌نامه </ins>- معتزله - عقاید</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = المعهد الألماني للابحاث الشرقية</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = المعهد الألماني للابحاث الشرقية</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=787224&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ه ای ' به 'ه‌ای ' 2025-06-23T15:01:17Z <p>جایگزینی متن - &#039;ه ای &#039; به &#039;ه‌ای &#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l75">خط ۷۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام و عقاید]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام و عقاید]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:طبقات و تراجم متکلمان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:طبقات و تراجم متکلمان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثارکلی،تقسیمات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقه ای </del>(معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث. وهابیه، شیعه امامیه، زیدیه، اسماعیلیه)]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثارکلی،تقسیمات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرقه‌ای </ins>(معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث. وهابیه، شیعه امامیه، زیدیه، اسماعیلیه)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1404]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1404]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=777621&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'الملل و النحل (بغدادي، عبد القاهر ابن طاهر)' به 'الملل و النحل (بغدادی)' 2025-03-23T17:27:14Z <p>جایگزینی متن - &#039;الملل و النحل (بغدادي، عبد القاهر ابن طاهر)&#039; به &#039;الملل و النحل (بغدادی)&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۵۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نخست، باب «ذكر المعتزلة» از «کتاب المقالات» [[کعبی، عبدالله بن احمد|ابوالقاسم عبدالله بن احمد کعبی بلخی]] (متوفای 319ق) است. [[کعبی، عبدالله بن احمد|بلخی]] در این کتاب، صرفا به ثبت مقالات مربوط به فرقه‌های مختلف اسلامی پرداخته و متعرض فرق سایر ادیان و ملحدین، نشده است. وی تألیف این کتاب را از حدود سال 290ق، آغاز نموده و در نگارش آن، مخصوصا به آنچه شیخ وی، [[ابوالحسین عبدالرحیم محمد بن عثمان خیاط]]، نوشته اعتماد کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص34&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نخست، باب «ذكر المعتزلة» از «کتاب المقالات» [[کعبی، عبدالله بن احمد|ابوالقاسم عبدالله بن احمد کعبی بلخی]] (متوفای 319ق) است. [[کعبی، عبدالله بن احمد|بلخی]] در این کتاب، صرفا به ثبت مقالات مربوط به فرقه‌های مختلف اسلامی پرداخته و متعرض فرق سایر ادیان و ملحدین، نشده است. وی تألیف این کتاب را از حدود سال 290ق، آغاز نموده و در نگارش آن، مخصوصا به آنچه شیخ وی، [[ابوالحسین عبدالرحیم محمد بن عثمان خیاط]]، نوشته اعتماد کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص34&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، به دلیل ویژگی‌ها و اهمیت آن، مورد استقبال علمای بسیاری قرار گرفته و آن را، به‌عنوان یکی از مصادر و منابع اصلی نگارش آثار خود، انتخاب کرده‌اند که از جمله ایشان، می‌توان از: [[ابن متویه، حسن بن احمد|ابن متویه]] در «[[تذكرة في أحكام الجواهر و الأعراض]]»، [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|ملاحمی]] در «[[كتاب المعتمد في أصول‌الدين|المعتمد في أصول الدين]]»، [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] در «[[الفرق بين الفرق و بيان الفرقة الناجية منهم|الفرق بين الفرق]]» و «[[الملل و النحل (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بغدادي، عبد القاهر ابن طاهر</del>)|الملل و النحل]]»، [[اسفراینی، شهفور بن طاهر|اسفراینی]] در «[[التبصير في‌الدين و تمييز الفرقة الناجية عن الفرق الهالكين|التبصير في الدين]]»، [[نسفی، میمون بن محمد|نسفی]] در «[[تبصرة الأدلة في أصول‌الدين علی طريقة الإمام أبي‌منصور الماتريدي|تبصرة الأدلة]]»، [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزی]] در «[[المنتظم في تاريخ الأمم و الملوك|المنتظم]]» و... نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص35&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، به دلیل ویژگی‌ها و اهمیت آن، مورد استقبال علمای بسیاری قرار گرفته و آن را، به‌عنوان یکی از مصادر و منابع اصلی نگارش آثار خود، انتخاب کرده‌اند که از جمله ایشان، می‌توان از: [[ابن متویه، حسن بن احمد|ابن متویه]] در «[[تذكرة في أحكام الجواهر و الأعراض]]»، [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|ملاحمی]] در «[[كتاب المعتمد في أصول‌الدين|المعتمد في أصول الدين]]»، [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] در «[[الفرق بين الفرق و بيان الفرقة الناجية منهم|الفرق بين الفرق]]» و «[[الملل و النحل (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بغدادی</ins>)|الملل و النحل]]»، [[اسفراینی، شهفور بن طاهر|اسفراینی]] در «[[التبصير في‌الدين و تمييز الفرقة الناجية عن الفرق الهالكين|التبصير في الدين]]»، [[نسفی، میمون بن محمد|نسفی]] در «[[تبصرة الأدلة في أصول‌الدين علی طريقة الإمام أبي‌منصور الماتريدي|تبصرة الأدلة]]»، [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزی]] در «[[المنتظم في تاريخ الأمم و الملوك|المنتظم]]» و... نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص35&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد|بلخی]] در این کتاب، ابتدا به معرفی و توضیح اصول پنج‌گانه مذهب معتزلی (توحید، عدل، وعید، منزلة بین المنزلتین، امر به معروف و نهی از منکر) پرداخته و سپس، برخی از بزرگان این مذهب و آثارشان را معرفی کرده است؛ از جمله: واصل بن عطا، عمرو بن عبید و ابوهذیل محمد بن هذیل علاف&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص3-11&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد|بلخی]] در این کتاب، ابتدا به معرفی و توضیح اصول پنج‌گانه مذهب معتزلی (توحید، عدل، وعید، منزلة بین المنزلتین، امر به معروف و نهی از منکر) پرداخته و سپس، برخی از بزرگان این مذهب و آثارشان را معرفی کرده است؛ از جمله: واصل بن عطا، عمرو بن عبید و ابوهذیل محمد بن هذیل علاف&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص3-11&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=777616&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۷ 2025-03-23T17:17:27Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l77">خط ۷۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثارکلی،تقسیمات فرقه ای (معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث. وهابیه، شیعه امامیه، زیدیه، اسماعیلیه)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثارکلی،تقسیمات فرقه ای (معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث. وهابیه، شیعه امامیه، زیدیه، اسماعیلیه)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 فروردین 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=777615&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۶ 2025-03-23T17:16:04Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة'''، مجموعه‌ای است از سه کتاب، از سه مؤلف، پیرامون فضیلت اعتزال و اصول مذهب معتزله و معرفی طبقات آنان، که توسط فؤاد سید (متولد 1949م)، تحقیق و منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة'''، مجموعه‌ای است از سه کتاب، از سه مؤلف، پیرامون فضیلت اعتزال و اصول مذهب معتزله و معرفی طبقات آنان، که توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید، فؤاد|</ins>فؤاد سید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متولد 1949م)، تحقیق و منتشر شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر، کتابی است که در آن، به موضوع فضیلت مذهب معتزله و اصول پنج‌گانه آن و شرح حال اعلام معتزله‌ای که در پنج قرن نخستین اسلام، می‌زیسته‌اند، درحالی‌که به دوازده طبقه تقسیم شده‌اند، پرداخته شده و برای نخستین بار، به قلم سه تن از مشایخ بزرگ معتزله، به دست ما رسیده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص19&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر، کتابی است که در آن، به موضوع فضیلت مذهب معتزله و اصول پنج‌گانه آن و شرح حال اعلام معتزله‌ای که در پنج قرن نخستین اسلام، می‌زیسته‌اند، درحالی‌که به دوازده طبقه تقسیم شده‌اند، پرداخته شده و برای نخستین بار، به قلم سه تن از مشایخ بزرگ معتزله، به دست ما رسیده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص19&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نخست، باب «ذكر المعتزلة» از «کتاب المقالات» ابوالقاسم عبدالله بن احمد کعبی بلخی (متوفای 319ق) است. بلخی در این کتاب، صرفا به ثبت مقالات مربوط به فرقه‌های مختلف اسلامی پرداخته و متعرض فرق سایر ادیان و ملحدین، نشده است. وی تألیف این کتاب را از حدود سال 290ق، آغاز نموده و در نگارش آن، مخصوصا به آنچه شیخ وی، ابوالحسین عبدالرحیم محمد بن عثمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیاط، </del>نوشته اعتماد کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص34&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نخست، باب «ذكر المعتزلة» از «کتاب المقالات» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کعبی، عبدالله بن احمد|</ins>ابوالقاسم عبدالله بن احمد کعبی بلخی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفای 319ق) است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کعبی، عبدالله بن احمد|</ins>بلخی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این کتاب، صرفا به ثبت مقالات مربوط به فرقه‌های مختلف اسلامی پرداخته و متعرض فرق سایر ادیان و ملحدین، نشده است. وی تألیف این کتاب را از حدود سال 290ق، آغاز نموده و در نگارش آن، مخصوصا به آنچه شیخ وی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالحسین عبدالرحیم محمد بن عثمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیاط]]، </ins>نوشته اعتماد کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص34&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، به دلیل ویژگی‌ها و اهمیت آن، مورد استقبال علمای بسیاری قرار گرفته و آن را، به‌عنوان یکی از مصادر و منابع اصلی نگارش آثار خود، انتخاب کرده‌اند که از جمله ایشان، می‌توان از: ابن متویه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تذكرة </del>في أحكام الجواهر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعراض»، </del>ملاحمی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«المعتمد </del>في أصول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدين»، </del>عبدالقاهر بغدادی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الفرق </del>بين <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفرق» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الملل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">النحل»، </del>اسفراینی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«التبصير </del>في <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدين»، </del>نسفی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«تبصرة الأدلة»، </del>ابن جوزی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«المنتظم» </del>و... نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص35&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، به دلیل ویژگی‌ها و اهمیت آن، مورد استقبال علمای بسیاری قرار گرفته و آن را، به‌عنوان یکی از مصادر و منابع اصلی نگارش آثار خود، انتخاب کرده‌اند که از جمله ایشان، می‌توان از: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن متویه، حسن بن احمد|</ins>ابن متویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[تذكرة </ins>في أحكام الجواهر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعراض]]»، [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|</ins>ملاحمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[كتاب المعتمد في أصول‌الدين|المعتمد </ins>في أصول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدين]]»، [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|</ins>عبدالقاهر بغدادی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الفرق </ins>بين <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفرق </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيان الفرقة الناجية منهم|الفرق بين الفرق]]» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الملل و النحل (بغدادي، عبد القاهر ابن طاهر)|الملل و النحل]]»، [[اسفراینی، شهفور بن طاهر|</ins>اسفراینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[التبصير في‌الدين و تمييز الفرقة الناجية عن الفرق الهالكين|التبصير </ins>في <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الدين]]»، [[نسفی، میمون بن محمد|</ins>نسفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[تبصرة الأدلة في أصول‌الدين علی طريقة الإمام أبي‌منصور الماتريدي|تبصرة الأدلة]]»، [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|</ins>ابن جوزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[المنتظم في تاريخ الأمم و الملوك|المنتظم]]» </ins>و... نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص35&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بلخی در این کتاب، ابتدا به معرفی و توضیح اصول پنج‌گانه مذهب معتزلی (توحید، عدل، وعید، منزلة بین المنزلتین، امر به معروف و نهی از منکر) پرداخته و سپس، برخی از بزرگان این مذهب و آثارشان را معرفی کرده است؛ از جمله: واصل بن عطا، عمرو بن عبید و ابوهذیل محمد بن هذیل علاف&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص3-11&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کعبی، عبدالله بن احمد|</ins>بلخی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این کتاب، ابتدا به معرفی و توضیح اصول پنج‌گانه مذهب معتزلی (توحید، عدل، وعید، منزلة بین المنزلتین، امر به معروف و نهی از منکر) پرداخته و سپس، برخی از بزرگان این مذهب و آثارشان را معرفی کرده است؛ از جمله: واصل بن عطا، عمرو بن عبید و ابوهذیل محمد بن هذیل علاف&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص3-11&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب دوم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فضل </del>الاعتزال و طبقات المعتزلة و مباينتهم لسائر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المخالفين»، </del>از مهم‌ترین آثار قاضی عبدالجبار بن احمد (359- 415ق) می‌باشد که در آن، به اصول مذهب معتزله و معرفی تاریخ و رجال آن پرداخته و همچنین، فرقه‌های مختلف اسلامی و تفاوت‌های میان آنها را در آن ذکر کرده است. وی این کتاب را قبل از سال 407ق/1017م، یعنی تاریخ وفات امیر سید ملک عادل خوارزم، املا و آن را به او، اهدا کرده است و بدین سبب، این کتاب، آخرین اثر و یا جزو آخرین آثار وی محسوب می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص53-54&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب دوم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[فضل </ins>الاعتزال و طبقات المعتزلة و مباينتهم لسائر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المخالفين]]»، </ins>از مهم‌ترین آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قاضی عبدالجبار بن احمد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(359- 415ق) می‌باشد که در آن، به اصول مذهب معتزله و معرفی تاریخ و رجال آن پرداخته و همچنین، فرقه‌های مختلف اسلامی و تفاوت‌های میان آنها را در آن ذکر کرده است. وی این کتاب را قبل از سال 407ق/1017م، یعنی تاریخ وفات امیر سید ملک عادل خوارزم، املا و آن را به او، اهدا کرده است و بدین سبب، این کتاب، آخرین اثر و یا جزو آخرین آثار وی محسوب می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص53-54&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خلیل بن ایبک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفدی، </del>اهمیت این کتاب را چنین بیان نموده است: «هرکس کتاب طبقات معتزله قاضی عبدالجبار را مطالعه نماید، به تعداد و تشکیلات آنان (معتزلیان) آگاهی خواهد یافت» &lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص56&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفدی، خلیل بن ایبک|</ins>خلیل بن ایبک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفدی]]، </ins>اهمیت این کتاب را چنین بیان نموده است: «هرکس کتاب طبقات معتزله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاضی عبدالجبار بن احمد|</ins>قاضی عبدالجبار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را مطالعه نماید، به تعداد و تشکیلات آنان (معتزلیان) آگاهی خواهد یافت» &lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص56&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطالب این کتاب، بر سه رکن اصلی، بنا نهاده شده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطالب این کتاب، بر سه رکن اصلی، بنا نهاده شده است:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده، مطالب کتاب را با ادله فضیلت مذهب معتزله آغاز نموده و سپس، به موضوعاتی همچون ترتیب علمای متکلمین، مدح اعتزال، ذم قدریه، قضا و قدر و... پرداخته&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص85-178&lt;/ref&gt; و در آخر، طبقات ده‌گانه معتزله را معرفی نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص180-360&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده، مطالب کتاب را با ادله فضیلت مذهب معتزله آغاز نموده و سپس، به موضوعاتی همچون ترتیب علمای متکلمین، مدح اعتزال، ذم قدریه، قضا و قدر و... پرداخته&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص85-178&lt;/ref&gt; و در آخر، طبقات ده‌گانه معتزله را معرفی نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص180-360&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب سوم، طبقه یازدهم و دوازدهم از کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«شرح </del>عيون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المسائل» </del>حاکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جشمى، </del>ابوسعد محسن بن محمد بن کرامه جشمی بیهقی (413-494ق) می‌باشد. این کتاب، جزو مهم‌ترین آثار جشمی بوده که مطالب آن، در هفت قسم، در موضوعات زیر تنظیم شده است:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب سوم، طبقه یازدهم و دوازدهم از کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[شرح </ins>عيون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المسائل]]» [[جشمی، محسن بن محمد|</ins>حاکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جشمى]]، [[جشمی، محسن بن محمد|</ins>ابوسعد محسن بن محمد بن کرامه جشمی بیهقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(413-494ق) می‌باشد. این کتاب، جزو مهم‌ترین آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جشمی، محسن بن محمد|</ins>جشمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوده که مطالب آن، در هفت قسم، در موضوعات زیر تنظیم شده است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ذکر فرقه‌های خارج از اسلام؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ذکر فرقه‌های خارج از اسلام؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فرقه‌های اهل قبله؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فرقه‌های اهل قبله؛</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نبوات؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نبوات؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ادله شرع.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ادله شرع.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جشمی در نگارش این کتاب، بر کتب قاضی عبدالجبار اعتماد کرده است؛ به‌ویژه در قسم سوم آن که به رجال معتزله مربوط می‌شود، بر کتاب «فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة» وی، اعتمادی کامل نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص69&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جشمی در نگارش این کتاب، بر کتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قاضی عبدالجبار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن احمد|قاضی عبدالجبار]] </ins>اعتماد کرده است؛ به‌ویژه در قسم سوم آن که به رجال معتزله مربوط می‌شود، بر کتاب «فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة» وی، اعتمادی کامل نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص69&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله افراد معرفی‌شده در این کتاب، می‌توان از قاضی عبدالجبار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همدانی، </del>ابوعبدالله محمد بن داعی و ابوالعباس احمد بن ابراهیم حسینی نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص371-384&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله افراد معرفی‌شده در این کتاب، می‌توان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قاضی عبدالجبار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن احمد|قاضی عبدالجبار همدانی]]، [[</ins>ابوعبدالله محمد بن داعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالعباس احمد بن ابراهیم حسینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص371-384&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=774632&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]' 2025-02-15T07:32:08Z <p>جایگزینی متن - &#039; ]]&#039; به &#039;]]&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قاضی عبدالجبار بن احمد ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قاضی عبدالجبار بن احمد]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جشمی، محسن بن محمد ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جشمی، محسن بن محمد]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، فواد ]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، فواد]] (محقق)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، ایمن فواد]] (سایر)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، ایمن فواد]] (سایر)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=774616&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - '( ' به '(' 2025-02-15T07:31:36Z <p>جایگزینی متن - &#039;( &#039; به &#039;(&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کعبی، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قاضی عبدالجبار بن احمد ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قاضی عبدالجبار بن احمد ]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جشمی، محسن بن محمد ]] ( نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جشمی، محسن بن محمد ]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، فواد ]] ( محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، فواد ]] (محقق)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، ایمن فواد]] ( سایر)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[سید، ایمن فواد]] (سایر)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D8%A7%D9%84_%D9%88_%D8%B7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B2%D9%84%D8%A9&diff=774178&oldid=prev A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR124911J1.jpg | عنوان = فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = کعبی، عبدالله بن احمد (نويسنده) قاضی عبدالجبار بن احمد (نویسنده) جشمی، محسن بن محمد ( نویسنده) سید، فواد ( م...» ایجاد کرد 2025-02-11T04:04:17Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR124911J1.jpg | عنوان = فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%DA%A9%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF" title="کعبی، عبدالله بن احمد">کعبی، عبدالله بن احمد</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF" title="قاضی عبدالجبار بن احمد">قاضی عبدالجبار بن احمد </a> (نویسنده) <a href="/wiki/%D8%AC%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF" title="جشمی، محسن بن محمد">جشمی، محسن بن محمد </a> ( نویسنده) <a href="/wiki/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%8C_%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%AF" class="mw-redirect" title="سید، فواد">سید، فواد </a> ( م...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR124911J1.jpg<br /> | عنوان = فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[کعبی، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)<br /> [[قاضی عبدالجبار بن احمد ]] (نویسنده)<br /> [[جشمی، محسن بن محمد ]] ( نویسنده)<br /> [[سید، فواد ]] ( محقق)<br /> [[سید، ایمن فواد]] ( سایر)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = 201/2 BP <br /> | موضوع =معتزله - سرگذشت نامه - معتزله - عقاید<br /> |ناشر <br /> | ناشر = المعهد الألماني للابحاث الشرقية<br /> | مکان نشر = لبنان - بیروت<br /> | سال نشر = 1439ق - 2017م<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE124911AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = 978-3-87997-705-5<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 124911<br /> | کتابخوان همراه نور = 124911<br /> | کد پدیدآور = 20916<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة'''، مجموعه‌ای است از سه کتاب، از سه مؤلف، پیرامون فضیلت اعتزال و اصول مذهب معتزله و معرفی طبقات آنان، که توسط فؤاد سید (متولد 1949م)، تحقیق و منتشر شده است.<br /> <br /> اثر حاضر، کتابی است که در آن، به موضوع فضیلت مذهب معتزله و اصول پنج‌گانه آن و شرح حال اعلام معتزله‌ای که در پنج قرن نخستین اسلام، می‌زیسته‌اند، درحالی‌که به دوازده طبقه تقسیم شده‌اند، پرداخته شده و برای نخستین بار، به قلم سه تن از مشایخ بزرگ معتزله، به دست ما رسیده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص19&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> کتاب نخست، باب «ذكر المعتزلة» از «کتاب المقالات» ابوالقاسم عبدالله بن احمد کعبی بلخی (متوفای 319ق) است. بلخی در این کتاب، صرفا به ثبت مقالات مربوط به فرقه‌های مختلف اسلامی پرداخته و متعرض فرق سایر ادیان و ملحدین، نشده است. وی تألیف این کتاب را از حدود سال 290ق، آغاز نموده و در نگارش آن، مخصوصا به آنچه شیخ وی، ابوالحسین عبدالرحیم محمد بن عثمان خیاط، نوشته اعتماد کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص34&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این کتاب، به دلیل ویژگی‌ها و اهمیت آن، مورد استقبال علمای بسیاری قرار گرفته و آن را، به‌عنوان یکی از مصادر و منابع اصلی نگارش آثار خود، انتخاب کرده‌اند که از جمله ایشان، می‌توان از: ابن متویه در «تذكرة في أحكام الجواهر و الأعراض»، ملاحمی در «المعتمد في أصول الدين»، عبدالقاهر بغدادی در «الفرق بين الفرق» و «الملل و النحل»، اسفراینی در «التبصير في الدين»، نسفی در «تبصرة الأدلة»، ابن جوزی در «المنتظم» و... نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص35&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بلخی در این کتاب، ابتدا به معرفی و توضیح اصول پنج‌گانه مذهب معتزلی (توحید، عدل، وعید، منزلة بین المنزلتین، امر به معروف و نهی از منکر) پرداخته و سپس، برخی از بزرگان این مذهب و آثارشان را معرفی کرده است؛ از جمله: واصل بن عطا، عمرو بن عبید و ابوهذیل محمد بن هذیل علاف&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص3-11&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> کتاب دوم، «فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة و مباينتهم لسائر المخالفين»، از مهم‌ترین آثار قاضی عبدالجبار بن احمد (359- 415ق) می‌باشد که در آن، به اصول مذهب معتزله و معرفی تاریخ و رجال آن پرداخته و همچنین، فرقه‌های مختلف اسلامی و تفاوت‌های میان آنها را در آن ذکر کرده است. وی این کتاب را قبل از سال 407ق/1017م، یعنی تاریخ وفات امیر سید ملک عادل خوارزم، املا و آن را به او، اهدا کرده است و بدین سبب، این کتاب، آخرین اثر و یا جزو آخرین آثار وی محسوب می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص53-54&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> خلیل بن ایبک صفدی، اهمیت این کتاب را چنین بیان نموده است: «هرکس کتاب طبقات معتزله قاضی عبدالجبار را مطالعه نماید، به تعداد و تشکیلات آنان (معتزلیان) آگاهی خواهد یافت» &lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص56&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> مطالب این کتاب، بر سه رکن اصلی، بنا نهاده شده است:<br /> # فضیلت مذهب معتزله: نویسنده در این بخش، به معرفی اسامی و القاب معتزلیان پرداخته و از فضیلت اعتزال و سند معتزله سخن گفته است. وی در این بخش، به نقد سخن کسانی که معتزله را قدریه دانسته‌اند، نیز پرداخته است.<br /> # طبقات رجال معتزله: وی در این بخش، اعلام معتزله را به ده طبقه تقسیم کرده و به معرفی آنها پرداخته که تا زمان او، بی‌سابقه بوده است.<br /> # شکل گرفتن اختلافات میان مسلمانان&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص54-55&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> نویسنده، مطالب کتاب را با ادله فضیلت مذهب معتزله آغاز نموده و سپس، به موضوعاتی همچون ترتیب علمای متکلمین، مدح اعتزال، ذم قدریه، قضا و قدر و... پرداخته&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص85-178&lt;/ref&gt; و در آخر، طبقات ده‌گانه معتزله را معرفی نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص180-360&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> کتاب سوم، طبقه یازدهم و دوازدهم از کتاب «شرح عيون المسائل» حاکم جشمى، ابوسعد محسن بن محمد بن کرامه جشمی بیهقی (413-494ق) می‌باشد. این کتاب، جزو مهم‌ترین آثار جشمی بوده که مطالب آن، در هفت قسم، در موضوعات زیر تنظیم شده است:<br /> # ذکر فرقه‌های خارج از اسلام؛<br /> # فرقه‌های اهل قبله؛<br /> # ذکر معتزله و رجال و اخبار و اعتقادات اجماعی و فرقه‌های آنان؛<br /> # توحید؛<br /> # تعدیل و تجویر؛<br /> # نبوات؛<br /> # ادله شرع.<br /> جشمی در نگارش این کتاب، بر کتب قاضی عبدالجبار اعتماد کرده است؛ به‌ویژه در قسم سوم آن که به رجال معتزله مربوط می‌شود، بر کتاب «فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة» وی، اعتمادی کامل نموده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه محقق، ص69&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از جمله افراد معرفی‌شده در این کتاب، می‌توان از قاضی عبدالجبار همدانی، ابوعبدالله محمد بن داعی و ابوالعباس احمد بن ابراهیم حسینی نام برد&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص371-384&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:طبقات و تراجم متکلمان]]<br /> [[رده:آثارکلی،تقسیمات فرقه ای (معتزله، اشاعره، ماتریدیه، اهل حدیث. وهابیه، شیعه امامیه، زیدیه، اسماعیلیه)]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div> A-esmaeili