https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8Cفرهنگهای فارسی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T04:43:24Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=748348&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۶2024-08-26T15:06:17Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">PIR۸۱۳۱/الف۴۶۳آ۱۴ ۱۴۰۰</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقالههای فارسی - قرن ۱۴,فارسی - واژهنامه نویسی - مقالهها و خطابهها</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبانشناسی، زبان و ادبیات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 شهریور 1403]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فاقد اتوماسیون</ins>]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-748347:rev-748348 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=748347&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۲2024-08-26T15:02:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۳۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فرهنگهای فارسی''' تألیف علیاشرف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادقی، </del>این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فرهنگهای فارسی''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صادقی، </ins>علیاشرف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|علیاشرف صادقی]]، </ins>این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کهنترین فرهنگی که به دست ما رسیده، فرهنگ کوچکی بوده است از قطران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی، </del>شاعر قرن پنجم قمری. حاجی خلیفه نام این فرهنگ را «تفاسیر فی لغة الفرس» دانسته است؛ اما قراحصاری مؤلف فرهنگ ترکی به فارسی «شامل اللغة» نام آن را منتخب ذکر کرده است. نخستین جایی که به این کتاب اشاره شده، در مقدمۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«لغت فرس» </del>اسدی طوسی است. این فرهنگ امروز در دست نیست؛ اما تا اوایل قرن یازدهم که سروری کاشانی و جمالالدین اینجو شیرازی فرهنگهای خود را نوشتهاند، موجود بوده است؛ زیرا این دو مؤلف آن را جزء مآخذ خود ذکر کردهاند؛ اما اکنون شواهدی در دست است که قبل از قطران فرهنگ لغتی فارسی به فارسی تألیف شده بوده است. قاضی نورالله شوشتری در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«مجالس المؤمنین» </del>ذیل شرح حال خلیل بن احمد نحوی ازدی بصری به این کتاب اشاره میکند. این فرهنگ از آن ابوعبدالله غواص از شعرا و دانشمندان اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم و معاصر ثعالبی نیشابوری است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کهنترین فرهنگی که به دست ما رسیده، فرهنگ کوچکی بوده است از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی]]، </ins>شاعر قرن پنجم قمری. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله|</ins>حاجی خلیفه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نام این فرهنگ را «تفاسیر فی لغة الفرس» دانسته است؛ اما قراحصاری مؤلف فرهنگ ترکی به فارسی «شامل اللغة» نام آن را منتخب ذکر کرده است. نخستین جایی که به این کتاب اشاره شده، در مقدمۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[لغت فرس]]» [[اسدی طوسی، علی بن احمد|</ins>اسدی طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. این فرهنگ امروز در دست نیست؛ اما تا اوایل قرن یازدهم که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سروری کاشانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جمالالدین اینجو شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فرهنگهای خود را نوشتهاند، موجود بوده است؛ زیرا این دو مؤلف آن را جزء مآخذ خود ذکر کردهاند؛ اما اکنون شواهدی در دست است که قبل از قطران فرهنگ لغتی فارسی به فارسی تألیف شده بوده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین|</ins>قاضی نورالله شوشتری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[مجالس المؤمنين|مجالس المؤمنین]]» </ins>ذیل شرح حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خلیل بن احمد|</ins>خلیل بن احمد نحوی ازدی بصری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به این کتاب اشاره میکند. این فرهنگ از آن ابوعبدالله غواص از شعرا و دانشمندان اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم و معاصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ثعالبی، عبدالملک بن محمد|</ins>ثعالبی نیشابوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سومین فرهنگ فارسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«لغتنامه </del>یا لغت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرس» </del>اسدی طوسی است. چهارمین فرهنگ که در ایران نوشته شده اما امروز از میان رفته است، فرهنگی بوده به نام «سخننامۀ نظامی» تألیف سعید بن نصیر بن طاهر بن تمیم غزنوی که آن را به نام نظامالملک نوشته بوده است. پنجمین فرهنگ که در ایران نوشته شده، «مجموعة الفرس» ابوالعلاء عبدالمؤمن جاروتی معروف به صفی کحّال است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سومین فرهنگ فارسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[لغت فرس|لغتنامه </ins>یا لغت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرس]]» [[اسدی طوسی، علی بن احمد|</ins>اسدی طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. چهارمین فرهنگ که در ایران نوشته شده اما امروز از میان رفته است، فرهنگی بوده به نام «سخننامۀ نظامی» تألیف سعید بن نصیر بن طاهر بن تمیم غزنوی که آن را به نام نظامالملک نوشته بوده است. پنجمین فرهنگ که در ایران نوشته شده، «مجموعة الفرس» ابوالعلاء عبدالمؤمن جاروتی معروف به صفی کحّال است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«لغت فرس» </del>اسدی و فرهنگ مفقود غواص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشابوری، </del>نخستین فرهنگهای فارسی در هند نوشته شد. در سدهها بعد نیز صرفنظر از «صحاح الفرس» و «معیار جمالی» و «مجمع الفرس» سروری، بیشتر فرهنگها در هند تألیف شد. مؤلفان این فرهنگها به دلیل ناآشنایی با زبان فارسی در خواندن درست کلمات دچار اشتباهات فاحش شدهاند. کلمات مصحف این فرهنگها بعدها به فرهنگهای سدههای بعد راه یافت و از آنجا به برخی فرهنگهای معاصر منتقل شد. کتابهایی که دربارۀ فرهنگهای فارسی نوشته شده، فاقد تحلیل علمی محتوای آنهاست. در این کتاب برای نخستین بار شماری از این فرهنگها نقادانه مورد بحث قرار گرفته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بعد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[لغت فرس]]» [[</ins>اسدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسی، علی بن احمد|اسدی]] </ins>و فرهنگ مفقود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غواص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشابوری]]، </ins>نخستین فرهنگهای فارسی در هند نوشته شد. در سدهها بعد نیز صرفنظر از «صحاح الفرس» و «معیار جمالی» و «مجمع الفرس» سروری، بیشتر فرهنگها در هند تألیف شد. مؤلفان این فرهنگها به دلیل ناآشنایی با زبان فارسی در خواندن درست کلمات دچار اشتباهات فاحش شدهاند. کلمات مصحف این فرهنگها بعدها به فرهنگهای سدههای بعد راه یافت و از آنجا به برخی فرهنگهای معاصر منتقل شد. کتابهایی که دربارۀ فرهنگهای فارسی نوشته شده، فاقد تحلیل علمی محتوای آنهاست. در این کتاب برای نخستین بار شماری از این فرهنگها نقادانه مورد بحث قرار گرفته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا. بیشترین مقالات این مجموعه برای چاپ در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی نوشته شدهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/5769 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا. بیشترین مقالات این مجموعه برای چاپ در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی نوشته شدهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/5769 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-746615:rev-748347 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C&diff=746615&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURفرهنگهای فارسیJ1.jpg | عنوان =فرهنگهای فارسی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = صادقی، علیاشرف (نویسنده) |زبان | زبان = | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر =بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن | م...» ایجاد کرد2024-08-12T02:36:59Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURفرهنگهای فارسیJ1.jpg | عنوان =فرهنگهای فارسی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81" title="صادقی، علیاشرف">صادقی، علیاشرف</a> (نویسنده) |زبان | زبان = | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر =بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن | م...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURفرهنگهای فارسیJ1.jpg<br />
| عنوان =فرهنگهای فارسی<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[صادقی، علیاشرف]] (نویسنده)<br />
|زبان <br />
| زبان =<br />
| کد کنگره =<br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر =بنیاد موقوفات دکتر افشار با همکاری نشر سخن <br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر =1400 <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =اول<br />
| شابک =4ـ15ـ7706ـ622ـ978<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''فرهنگهای فارسی''' تألیف علیاشرف صادقی، این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب در دو بخش فرهنگهای فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی به نگارش درآمده است. <br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
کهنترین فرهنگی که به دست ما رسیده، فرهنگ کوچکی بوده است از قطران تبریزی، شاعر قرن پنجم قمری. حاجی خلیفه نام این فرهنگ را «تفاسیر فی لغة الفرس» دانسته است؛ اما قراحصاری مؤلف فرهنگ ترکی به فارسی «شامل اللغة» نام آن را منتخب ذکر کرده است. نخستین جایی که به این کتاب اشاره شده، در مقدمۀ «لغت فرس» اسدی طوسی است. این فرهنگ امروز در دست نیست؛ اما تا اوایل قرن یازدهم که سروری کاشانی و جمالالدین اینجو شیرازی فرهنگهای خود را نوشتهاند، موجود بوده است؛ زیرا این دو مؤلف آن را جزء مآخذ خود ذکر کردهاند؛ اما اکنون شواهدی در دست است که قبل از قطران فرهنگ لغتی فارسی به فارسی تألیف شده بوده است. قاضی نورالله شوشتری در «مجالس المؤمنین» ذیل شرح حال خلیل بن احمد نحوی ازدی بصری به این کتاب اشاره میکند. این فرهنگ از آن ابوعبدالله غواص از شعرا و دانشمندان اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم و معاصر ثعالبی نیشابوری است.<br />
<br />
سومین فرهنگ فارسی «لغتنامه یا لغت فرس» اسدی طوسی است. چهارمین فرهنگ که در ایران نوشته شده اما امروز از میان رفته است، فرهنگی بوده به نام «سخننامۀ نظامی» تألیف سعید بن نصیر بن طاهر بن تمیم غزنوی که آن را به نام نظامالملک نوشته بوده است. پنجمین فرهنگ که در ایران نوشته شده، «مجموعة الفرس» ابوالعلاء عبدالمؤمن جاروتی معروف به صفی کحّال است.<br />
<br />
بعد از «لغت فرس» اسدی و فرهنگ مفقود غواص نیشابوری، نخستین فرهنگهای فارسی در هند نوشته شد. در سدهها بعد نیز صرفنظر از «صحاح الفرس» و «معیار جمالی» و «مجمع الفرس» سروری، بیشتر فرهنگها در هند تألیف شد. مؤلفان این فرهنگها به دلیل ناآشنایی با زبان فارسی در خواندن درست کلمات دچار اشتباهات فاحش شدهاند. کلمات مصحف این فرهنگها بعدها به فرهنگهای سدههای بعد راه یافت و از آنجا به برخی فرهنگهای معاصر منتقل شد. کتابهایی که دربارۀ فرهنگهای فارسی نوشته شده، فاقد تحلیل علمی محتوای آنهاست. در این کتاب برای نخستین بار شماری از این فرهنگها نقادانه مورد بحث قرار گرفته است.<br />
<br />
این کتاب شامل یک مقدمه دربارۀ فرهنگنویسی و سی مقاله دربارۀ فرهنگهای گوناگون فارسی به فارسی و فرهنگهای عربی به فارسی است. بیشتر این مقالات در گذشته در نشریات مختلف انتشار یافتهاند و تنها دو مقاله برای این کتاب به نگارش درآمدهاند؛ دربارۀ فرهنگ لسان الشعرا و فرهنگ زفان گویا. بیشترین مقالات این مجموعه برای چاپ در دانشنامۀ زبان و ادب فارسی نوشته شدهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/5769 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] <br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div>Hbaghizadeh