غلابی، محمد بن زکریا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۱

2026-07-03T06:31:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۶۳:		خط ۶۳:
	- محمد بن منصور<ref name="wajih2" />		- محمد بن منصور<ref name="wajih2" />

	- احمد بن عیسی بن زید (از نوادگان امام زید بن علی)<ref name="wajih2" />		- احمد بن عیسی بن زید (از نوادگان [[زید بن علی بن الحسین(ع)\|امام زید بن علی]])<ref name="wajih2" />

	===شاگردان===		===شاگردان===
	راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:		راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

	- سلیمان بن احمد طبرانی<ref name="ghalabi" /><ref name="dhahabi" />		- [[طبرانی، سلیمان بن احمد\|سلیمان بن احمد طبرانی]]<ref name="ghalabi" /><ref name="dhahabi" />

	- ابوبکر صولی (محمد بن یحیی صولی)<ref name="ghalabi" />		- ابوبکر صولی ([[صولی، محمد بن یحیی\|محمد بن یحیی صولی]])<ref name="ghalabi" />

	- فهد بن ابراهیم بن فهد بصری<ref name="wajih1" />		- فهد بن ابراهیم بن فهد بصری<ref name="wajih1" />
خط ۷۶:		خط ۷۶:
	- محمد بن عیسی نحوی<ref name="wajih2" />		- محمد بن عیسی نحوی<ref name="wajih2" />

	- محمد بن سلیمان کوفی<ref name="wajih2" />		- [[کوفی، محمد بن سلیمان\|محمد بن سلیمان کوفی]]<ref name="wajih2" />

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==
	===جایگاه علمی===		===جایگاه علمی===
	غلابی از چهره‌های برجسته اخباریان بصره بود. نجاشی درباره او می‌گوید: «او از وجوه اصحاب ما در بصره بود و اخباری و گسترده‌العلم بود.»<ref name="ghalabi"/><ref name="samhaq"/> ابن ندیم نیز او را «ثقه صادق» توصیف کرده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="johari">[https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، ص۱۴]</ref>		غلابی از چهره‌های برجسته اخباریان بصره بود. [[نجاشی، احمد بن علی\|نجاشی]] درباره او می‌گوید: «او از وجوه اصحاب ما در بصره بود و اخباری و گسترده‌العلم بود.»<ref name="ghalabi"/><ref name="samhaq"/> [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق\|ابن ندیم]] نیز او را «ثقه صادق» توصیف کرده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="johari">[https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، ص۱۴]</ref>

	===تألیف و تصنیف===		===تألیف و تصنیف===
خط ۱۱۹:		خط ۱۱۹:
	- '''تضعیف:''' [[دارقطنی، علی بن عمر\|دارقطنی]] او را متهم به وضع حدیث کرده است.<ref name="dhahabi"/><ref name="samhaq"/> ذهبی نیز او را تضعیف کرده است.<ref name="samhaq"/>		- '''تضعیف:''' [[دارقطنی، علی بن عمر\|دارقطنی]] او را متهم به وضع حدیث کرده است.<ref name="dhahabi"/><ref name="samhaq"/> ذهبی نیز او را تضعیف کرده است.<ref name="samhaq"/>

	- '''توثیق:''' [[ابن حبان، محمد بن حبان\|ابن حبان]] او را در کتاب الثقات ذکر کرده و گفته است: «حدیث او هنگامی که از فرد ثقه روایت کند، قابل اعتناست.»<ref name="dhahabi" /><ref name="wajih2" /> ابن ندیم او را «ثقه صادق» معرفی کرده است.<ref name="ghalabi" /><ref name="johari" />		- '''توثیق:''' [[ابن حبان، محمد بن حبان\|ابن حبان]] او را در کتاب الثقات ذکر کرده و گفته است: «حدیث او هنگامی که از فرد ثقه روایت کند، قابل اعتناست.»<ref name="dhahabi" /><ref name="wajih2" /> [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق\|ابن ندیم]] او را «ثقه صادق» معرفی کرده است.<ref name="ghalabi" /><ref name="johari" />

	==وفات==		==وفات==

Hbaghizadeh در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۰

2026-07-02T21:30:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۰۰
خط ۱۳۱:		خط ۱۳۱:
	- '''وقعة صفین (کبیر و مختصر):''' درباره جنگ صفین.<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />		- '''وقعة صفین (کبیر و مختصر):''' درباره جنگ صفین.<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />

	- '''مقتل امیرالمؤمنین (ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />		- '''مقتل امیرالمؤمنین(ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />

	- '''مقتل الحسین (ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />		- '''مقتل الحسین(ع)'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />

	- '''کتاب الاجواد'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />		- '''کتاب الاجواد'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />
خط ۱۳۹:		خط ۱۳۹:
	- '''کتاب المبخلین'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />		- '''کتاب المبخلین'''<ref name="ghalabi" /><ref name="ibnsai" />

	- '''کتاب اخبار زید (ع)'''<ref name="ghalabi" />		- '''کتاب اخبار زید(ع)'''<ref name="ghalabi" />

	- '''کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها'''<ref name="ghalabi" /><ref name="zarkali" />		- '''کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها'''<ref name="ghalabi" /><ref name="zarkali" />

Hbaghizadeh در ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۵

2026-07-02T21:25:54Z

نمایش تغییرات

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمد بن زکریا غلابی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن زکریا بن دینار | نام‌های دیگر = ابو عبدالله، ابو بکر، ابو جعفر | لقب = غلابی | تخلص = | نسب = مولای بنی غلاب | نام پدر = زکریا بن...» ایجاد کرد

2026-07-02T21:17:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمد بن زکریا غلابی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن زکریا بن دینار | نام‌های دیگر = ابو عبدالله، ابو بکر، ابو جعفر | لقب = غلابی | تخلص = | نسب = مولای بنی غلاب | نام پدر = زکریا بن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = محمد بن زکریا غلابی
| تصویر = NUR00000.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = محمد بن زکریا بن دینار
| نام‌های دیگر = ابو عبدالله، ابو بکر، ابو جعفر
| لقب = غلابی
| تخلص =
| نسب = مولای بنی غلاب
| نام پدر = زکریا بن دینار
| ولادت = نامشخص
| محل تولد = بصره
| کشور تولد =
| محل زندگی = بصره
| رحلت = ۲۹۸ هجری قمری (۹۱۰ میلادی)
| شهادت =
| مدفن = بصره
| طول عمر =
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = اسلام
| مذهب = امامیه (شیعه)
| پیشه = اخباری، نویسنده، راوی
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| علایق پژوهشی = سیره، مغازی، تاریخ، اخبار
| منصب =
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | عبدالله بن رجاء غدانی | ابوالولید طیالسی | عباس بن بکار | ابوحذیفه | عمرو بن شمر | محمد بن منصور | احمد بن عیسی بن زید}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | سلیمان بن احمد طبرانی | ابوبکر صولی | فهد بن ابراهیم بن فهد بصری | محمد بن عیسی نحوی | محمد بن سلیمان کوفی}}
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | وقعة الجمل (کبیر و مختصر) | وقعة صفین (کبیر و مختصر) | مقتل امیرالمؤمنین | مقتل الحسین | کتاب الاجواد | کتاب اخبار زید | کتاب اخبار فاطمه | کتاب المبخلین | کتاب النهر | کتاب الوافدین | کتاب الثواء | کتاب الحرة | کتاب الجیل}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE70381AUTHORCODE
}}

'''محمد بن زکریا بن دینار غلابی بصری''' (متوفی ۲۹۸ق)، مشهور به '''غلابی'''، از اخباریان و نویسندگان شیعه امامی در قرن سوم هجری بود. او به دلیل تألیفات گسترده در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار، از چهره‌های برجسته علمی بصره به شمار می‌رفت. غلابی راوی اخبار اهل بیت (ع) و وقایع مهم تاریخ اسلام از جمله جنگ‌های جمل و صفین و نیز مقاتل امام علی (ع) و امام حسین (ع) بود. درباره وثاقت او میان رجال‌شناسان اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی او را ثقه و صادق دانسته و برخی او را تضعیف کرده‌اند. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «وقعة الجمل»، «وقعة صفین»، «مقتل امیرالمؤمنین» و «مقتل الحسین» اشاره کرد.

==ولادت==
تاریخ دقیق تولد محمد بن زکریا بن دینار غلابی در منابع ذکر نشده است. او اهل بصره بود و به بنی غلاب، که قبیله‌ای از بنی نصر بن معاویه در بصره بودند، منتسب بود.<ref name="ghalabi">[https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 غلابی، محمد بن زکریا، وقعة الجمل، ص۱۲]</ref><ref name="samhaq">[https://noorlib.ir/book/view/118533?pageNumber=96 سمحاق، عبدالزهرة کاظم، أحمد بن عیسی بن زید المختفي و آراؤه الفقهیة و العقدیة فی کتابه الأمالي، ص۹۶]</ref> کنیه او را ابو عبدالله، ابو بکر و ابو جعفر ذکر کرده‌اند.<ref name="ghalabi"/><ref name="samhaq"/>

==تحصیلات==
===اساتید===
غلابی از محضر استادان متعددی بهره برد که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
- عبدالله بن رجاء غدانی<ref name="ghalabi"/><ref name="dhahabi">[https://noorlib.ir/book/view/17038?volumeNumber=6&pageNumber=151 ذهبی، محمد بن احمد، میزان الإعتدال فی نقد الرجال، ج۶، ص۱۵۱]</ref>
- ابوالولید طیالسی<ref name="dhahabi"/>
- عباس بن بکار<ref name="wajih1">[https://noorlib.ir/book/view/19715?pageNumber=900 وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، ص۹۰۰]</ref>
- ابوحذیفه<ref name="wajih2">[https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 وجیه، عبدالسلام بن عباس، معجم رجال الإعتقاد و سلوة العارفین، ص۳۸۱]</ref>
- عمرو بن شمر<ref name="wajih2"/>
- محمد بن منصور<ref name="wajih2"/>
- احمد بن عیسی بن زید (از نوادگان امام زید بن علی)<ref name="wajih2"/>

===شاگردان===
راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
- سلیمان بن احمد طبرانی<ref name="ghalabi"/><ref name="dhahabi"/>
- ابوبکر صولی (محمد بن یحیی صولی)<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai">[https://noorlib.ir/book/view/11769?pageNumber=215 ابن ساعی، علی بن انجب، الدر الثمین فی أسماء المصنفین، ص۲۱۵]</ref>
- فهد بن ابراهیم بن فهد بصری<ref name="wajih1"/>
- محمد بن عیسی نحوی<ref name="wajih2"/>
- محمد بن سلیمان کوفی<ref name="wajih2"/>

==فعالیت‌ها==
===جایگاه علمی===
غلابی از چهره‌های برجسته اخباریان بصره بود. نجاشی درباره او می‌گوید: «او از وجوه اصحاب ما در بصره بود و اخباری و گسترده‌العلم بود.»<ref name="ghalabi"/><ref name="samhaq"/> ابن ندیم نیز او را «ثقه صادق» توصیف کرده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="johari">[https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، ص۱۴]</ref>

===تألیف و تصنیف===
غلابی تألیفات متعددی در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار داشت. از جمله آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کتاب الاجواد<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب اخبار زید (ع)<ref name="ghalabi"/>
- کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها<ref name="ghalabi"/><ref name="zarkali">[https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=6&pageNumber=130 زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۶، ص۱۳۰]</ref>
- کتاب الثواء<ref name="ghalabi"/>
- کتاب الجمل (کبیر و مختصر)<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب الجیل<ref name="ghalabi"/>
- کتاب الحرة<ref name="ghalabi"/>
- کتاب صفین (کبیر و مختصر)<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب المبخلین<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب مقتل امیرالمؤمنین (ع)<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب مقتل الحسین (ع)<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- کتاب النهر<ref name="ghalabi"/>
- کتاب الوافدین<ref name="ghalabi"/>

===مذهب===
غلابی از شیعیان امامی بود.<ref name="ghalabi"/><ref name="samhaq"/> نجاشی او را از وجوه اصحاب امامیه در بصره معرفی کرده است.<ref name="ghalabi"/> برخی منابع به دلیل تألیف او درباره اخبار زید بن علی، او را زیدی مذهب دانسته‌اند.<ref name="wajih1"/>

==دیدگاه رجال‌شناسان درباره وثاقت==
درباره وثاقت غلابی میان رجال‌شناسان اختلاف نظر وجود دارد:

- '''تضعیف:''' دارقطنی او را متهم به وضع حدیث کرده است.<ref name="dhahabi"/><ref name="samhaq"/> ذهبی نیز او را تضعیف کرده است.<ref name="samhaq"/>
- '''توثیق:''' ابن حبان او را در کتاب الثقات ذکر کرده و گفته است: «حدیث او هنگامی که از فرد ثقه روایت کند، قابل اعتناست.»<ref name="dhahabi"/><ref name="wajih2"/> ابن ندیم او را «ثقه صادق» معرفی کرده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="johari"/>

==وفات==
غلابی در سال ۲۹۸ هجری قمری (۹۱۰ میلادی) در بصره درگذشت.<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/><ref name="samhaq"/> به گفته نجاشی، وفات او در این سال بوده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="johari"/>

==آثار==
غلابی تألیفات متعددی در زمینه سیره، مغازی، تاریخ و اخبار داشته است. برخی از مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

- '''وقعة الجمل (کبیر و مختصر):''' کتاب درباره جنگ جمل که نسخه مختصر آن با تحقیق محمدحسن آل یاسین در بغداد (۱۳۹۰ق) به چاپ رسیده است.<ref name="ghalabi"/><ref name="hosseini">[https://noorlib.ir/book/view/3273?pageNumber=312 حسینی جلالی، محمدحسین، فهرس التراث، ج۱، ص۳۱۲]</ref>
- '''وقعة صفین (کبیر و مختصر):''' درباره جنگ صفین.<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- '''مقتل امیرالمؤمنین (ع)'''<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- '''مقتل الحسین (ع)'''<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- '''کتاب الاجواد'''<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- '''کتاب المبخلین'''<ref name="ghalabi"/><ref name="ibnsai"/>
- '''کتاب اخبار زید (ع)'''<ref name="ghalabi"/>
- '''کتاب اخبار فاطمه و منشئها و مولدها'''<ref name="ghalabi"/><ref name="zarkali"/>

==پانويس==
<references />

==منابع مقاله==
* [https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 غلابی، محمد بن زکریا، وقعة الجمل، بغداد: مطبعة المعارف، ۱۳۹۰ق/۱۹۷۰م]
* [https://noorlib.ir/book/view/11769?pageNumber=215 ابن ساعی، علی بن انجب، الدر الثمین فی أسماء المصنفین، تونس: دار الغرب الإسلامی، ۱۴۳۰ق/۲۰۰۹م]
* [https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=6&pageNumber=130 زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م، ج۶]
* [https://noorlib.ir/book/view/17038?volumeNumber=6&pageNumber=151 ذهبی، محمد بن احمد، میزان الإعتدال فی نقد الرجال، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۶ق/۱۹۹۵م، ج۶]
* [https://noorlib.ir/book/view/19715?pageNumber=900 وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، عمان: مؤسسة الإمام زید بن علي الثقافیة، ۱۴۲۰ق/۱۹۹۹م]
* [https://noorlib.ir/book/view/118533?pageNumber=96 سمحاق، عبدالزهرة کاظم، أحمد بن عیسی بن زید المختفي و آراؤه الفقهیة و العقدیة فی کتابه الأمالي، بصره: العتبة العباسیة المقدسة، مرکز تراث البصرة، ۱۴۴۲ق/۲۰۲۰م]
* [https://noorlib.ir/book/view/95381?pageNumber=12 جوهری، احمد بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، تهران: مکتبة نینوی الحدیثة، ۱۴۰۱ق]
* [https://noorlib.ir/book/view/3273?pageNumber=312 حسینی جلالی، محمدحسین، فهرس التراث، قم: دلیل ما، ۱۴۲۲ق، ج۱]
* [https://noorlib.ir/book/view/11451?volumeNumber=2&pageNumber=1016 وجیه، عبدالسلام بن عباس، معجم رجال الإعتقاد و سلوة العارفین، عمان: مؤسسة الإمام زید بن علي الثقافیة، ۱۴۲۱ق/۲۰۰۱م]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[وقعة الجمل (غلابی)]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-تیرماه 1405: باقی‌زاده]]