غطفانی، ضرار بن عمرو - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mkheradmand110: added Category:قاضیان using HotCat

2026-04-07T19:45:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۵
خط ۱۳۵:		خط ۱۳۵:
	[[رده:مؤلفین-فروردین]]		[[رده:مؤلفین-فروردین]]
	[[رده:متکلمان]]		[[رده:متکلمان]]
			[[رده:قاضیان]]

Mkheradmand110: added Category:متکلمان using HotCat

2026-04-07T19:45:31Z

added Category:متکلمان using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۵
خط ۱۳۴:		خط ۱۳۴:
	[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]]
	[[رده:مؤلفین-فروردین]]		[[رده:مؤلفین-فروردین]]
			[[رده:متکلمان]]

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2026-04-07T19:30:17Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۰۰
خط ۱۳۲:		خط ۱۳۲:

	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]]
	[[رده:مؤلفین-فروردین]]		[[رده:مؤلفین-فروردین]]

Hbaghizadeh در ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۴

2026-04-05T12:14:54Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۴
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	\| کد مؤلف = AUTHORCODE97381AUTHORCODE }}		\| کد مؤلف = AUTHORCODE97381AUTHORCODE }}

	'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان واصل بن عطاء بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.		'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان [[واصل بن عطاء]] بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.

	==ولادت==		==ولادت==
	ضرار بن عمرو الغطفانی، معروف به ضرار بن عمرو المعتزلي و الضبي، از شخصیت‌های برجسته کلامی قرن دوم هجری است<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. نسب او به قبیله غطفان می‌رسد و برخی منابع او را الضبي نیز خوانده‌اند.		ضرار بن عمرو الغطفانی، معروف به ضرار بن عمرو المعتزلي و الضبي، از شخصیت‌های برجسته کلامی قرن دوم هجری است<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. نسب او به قبیله غطفان می‌رسد و برخی منابع او را الضبي نیز خوانده‌اند.
	==تحصیلات==		==تحصیلات==
	ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن ~~عطاء،~~ بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref> پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.		ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان [[واصل بن عطاء]]، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref> پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==
خط ۵۳:		خط ۵۳:

	==حوادث مهم زندگی==		==حوادث مهم زندگی==
	یکی از حوادث مهم زندگی ضرار بن عمرو تعقیب قضایی توسط امام احمد بن حنبل بود. امام احمد بر ضد او نزد قاضی سعيد بن عبد الرحمن الجمحي شهادت داد و قاضی حکم به ضرب عنق او کرد، اما ضرار فرار کرد<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>. گفته شده یحيى بن خالد البرمكي او را مخفی کرد<ref>ر.ک: همان</ref>.		یکی از حوادث مهم زندگی ضرار بن عمرو تعقیب قضایی توسط [[ابن حنبل، احمد بن محمد\|امام احمد بن حنبل]] بود. [[ابن حنبل، احمد بن محمد\|امام احمد]] بر ضد او نزد قاضی سعيد بن عبد الرحمن الجمحي شهادت داد و قاضی حکم به ضرب عنق او کرد، اما ضرار فرار کرد<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>. گفته شده یحيى بن خالد البرمكي او را مخفی کرد<ref>ر.ک: همان</ref>.

	==مناظرات==		==مناظرات==
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از معتزله متمایز می‌ساخت:		ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از معتزله متمایز می‌ساخت:
	===موافقت با معتزله===		===موافقت با معتزله===
	ضرار بن عمرو در برخی مسائل با معتزله هم‌عقیده بود: ۱. قائل به تقدم استطاعت بر فعل بود<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۲. جواز امامت در غیر قریش را می‌پذیرفت<ref>ر.ک: همان</ref>		ضرار بن عمرو در برخی مسائل با معتزله هم‌عقیده بود:

			۱. قائل به تقدم استطاعت بر فعل بود<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref>

			۲. جواز امامت در غیر قریش را می‌پذیرفت<ref>ر.ک: همان</ref>

	===موافقت با اصحاب حدیث و اشاعره===		===موافقت با اصحاب حدیث و اشاعره===
	او در مسائل زیر با اهل حدیث و اشاعره هم‌رأی بود: ۱. قول به خلق افعال<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. اعتقاد به کسب<ref>ر.ک: همان</ref> ۳. انکار حسن و قبح عقلی<ref>ر.ک: همان</ref> ۴. انکار عذاب قبر (به نقل ابن حزم)<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>		او در مسائل زیر با اهل حدیث و اشاعره هم‌رأی بود:

			۱. قول به خلق افعال<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref>

			۲. اعتقاد به کسب<ref>ر.ک: همان</ref>

			۳. انکار حسن و قبح عقلی<ref>ر.ک: همان</ref>

			۴. انکار عذاب قبر (به نقل ابن حزم)<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>

	===آراء ویژه و انفرادی===		===آراء ویژه و انفرادی===
	ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از دیگران متمایز می‌ساخت: ۱. تفسیر سلبی صفات الهی: مقصود از عالم و قادر بودن خدا، نفی جهل و عجز است، نه اثبات صفت علم و قدرت<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. حس ششم برای رؤیت خدا: انسان علاوه بر حواس پنجگانه، حس ششم دارد که در قیامت به واسطه آن می‌تواند خدا را ببیند<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۳. ماهیت ناشناخته خدا: خداوند دارای ماهیتی است که جز او کسی بر آن واقف نیست<ref>ر.ک: علامه حلی، ص۵۶۴</ref> ۴. انکار قرائت ابن مسعود و ابی بن کعب: منکر حرف ابن مسعود بود و شهادت می‌داد که خدا آن را نازل نکرده است<ref>ر.ک: اشعری، علی بن اسماعیل، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۵. شک در ایمان مردم: می‌گفت ممکن است تمام کسانی که اسلام را ظاهر می‌کنند، در باطن کافر باشند<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref> ۶. نظریه اعراض مجتمعه: انسان و جسم، اعراض مجتمعه‌ای از رنگ، طعم، بو، گرما، سرما و لمس هستند<ref>ر.ک: اشعری، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۷. انکار ذاتیات: می‌گفت در آتش حرارت ذاتی نیست، در عسل حلاوت ذاتی نیست، بلکه خداوند اینها را هنگام چشیدن یا لمس کردن می‌آفریند<ref>ر.ک: یمنی، ابومحمد، ص۳۲۸</ref>		ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از دیگران متمایز می‌ساخت:

			۱. تفسیر سلبی صفات الهی: مقصود از عالم و قادر بودن خدا، نفی جهل و عجز است، نه اثبات صفت علم و قدرت<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref>

			۲. حس ششم برای رؤیت خدا: انسان علاوه بر حواس پنجگانه، حس ششم دارد که در قیامت به واسطه آن می‌تواند خدا را ببیند<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref>

			۳. ماهیت ناشناخته خدا: خداوند دارای ماهیتی است که جز او کسی بر آن واقف نیست<ref>ر.ک: علامه حلی، ص۵۶۴</ref>

			۴. انکار قرائت ابن مسعود و ابی بن کعب: منکر حرف ابن مسعود بود و شهادت می‌داد که خدا آن را نازل نکرده است<ref>ر.ک: اشعری، علی بن اسماعیل، ج۱، ص۲۸۱</ref>

			۵. شک در ایمان مردم: می‌گفت ممکن است تمام کسانی که اسلام را ظاهر می‌کنند، در باطن کافر باشند<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>

			۶. نظریه اعراض مجتمعه: انسان و جسم، اعراض مجتمعه‌ای از رنگ، طعم، بو، گرما، سرما و لمس هستند<ref>ر.ک: اشعری، ج۱، ص۲۸۱</ref>

			۷. انکار ذاتیات: می‌گفت در آتش حرارت ذاتی نیست، در عسل حلاوت ذاتی نیست، بلکه خداوند اینها را هنگام چشیدن یا لمس کردن می‌آفریند<ref>ر.ک: یمنی، ابومحمد، ص۳۲۸</ref>

	==نقدها و انتقادات==		==نقدها و انتقادات==

Hbaghizadeh در ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۲

2026-04-05T12:12:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۲
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	\| معاصرین = [[ابو الهذيل علاف]]، [[بشر بن معتمر]]، [[امام احمد بن حنبل]] \| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| [[حفص الفرد]]}}		\| معاصرین = [[ابو الهذيل علاف]]، [[بشر بن معتمر]]، [[امام احمد بن حنبل]] \| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| [[حفص الفرد]]}}
	\| اجازه اجتهاد از =		\| اجازه اجتهاد از =
	\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[كتاب الاستطاعة]] \| [[كتاب التوحيد]] \| [[كتاب فى المخلوق على ابى الهذيل]] \| [[الردّ على النصارى]] \| [[الردّ على المعتزله]] \| [[كتاب الأبواب فى المخلوق]] \| [[كتاب التحريش]]}}		\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[التحریش]]}}
	\| سبک نوشتاری =		\| سبک نوشتاری =
	\| وبگاه =		\| وبگاه =

Hbaghizadeh در ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۰

2026-04-05T12:10:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۰
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	\| وبگاه =		\| وبگاه =
	\| امضا =		\| امضا =
	\| کد مؤلف = ~~AUTHORCODE00000AUTHORCODE~~ }}		\| کد مؤلف = AUTHORCODE97381AUTHORCODE }}

	'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان واصل بن عطاء بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.		'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان واصل بن عطاء بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.
خط ۱۰۳:		خط ۱۰۳:
	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}
			[[التحریش]]

	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]		[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
	[[رده:مؤلفین-فروردین]]		[[رده:مؤلفین-فروردین]]

Hbaghizadeh: /* تحصیلات */

2026-04-05T12:07:03Z

تحصیلات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۷
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	ضرار بن عمرو الغطفانی، معروف به ضرار بن عمرو المعتزلي و الضبي، از شخصیت‌های برجسته کلامی قرن دوم هجری است<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. نسب او به قبیله غطفان می‌رسد و برخی منابع او را الضبي نیز خوانده‌اند.		ضرار بن عمرو الغطفانی، معروف به ضرار بن عمرو المعتزلي و الضبي، از شخصیت‌های برجسته کلامی قرن دوم هجری است<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. نسب او به قبیله غطفان می‌رسد و برخی منابع او را الضبي نیز خوانده‌اند.
	==تحصیلات==		==تحصیلات==
	ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. ~~پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.~~		ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref> پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.

	از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref>

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==

Hbaghizadeh: /* تحصیلات */

2026-04-05T12:06:38Z

تحصیلات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۶
خط ۴۶:		خط ۴۶:
	==تحصیلات==		==تحصیلات==
	ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.		ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.

			از شاگردان او حفص الفرد از تلامذه او بود که شافعی او را تکفیر کرد <ref> ر.ک: ذهبی، محمد بن احمد، ج۱۰، ص۵۴۴</ref> که در برخی آراء با او موافق بود.<ref> ر.ک: اشعری، ابوالحسن، ج۱، ص۲۸۱</ref>

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ضرار بن عمرو غطفانی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = ضرار بن عمرو الغطفانی | نام‌های دیگر = ضرار بن عمرو المعتزلي، الضبي | لقب = رئيس الضراريّة | تخلص = | نسب = الغطفاني | نام پدر = عمرو...» ایجاد کرد

2026-04-05T11:57:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ضرار بن عمرو غطفانی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = ضرار بن عمرو الغطفانی | نام‌های دیگر = ضرار بن عمرو المعتزلي، الضبي | لقب = رئيس الضراريّة | تخلص = | نسب = الغطفاني | نام پدر = عمرو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = ضرار بن عمرو غطفانی
| تصویر = NUR00000.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = ضرار بن عمرو الغطفانی
| نام‌های دیگر = ضرار بن عمرو المعتزلي، الضبي
| لقب = رئيس الضراريّة
| تخلص =
| نسب = الغطفاني
| نام پدر = عمرو
| ولادت =
| محل تولد =
| کشور تولد =
| محل زندگی = بصره، بغداد
| رحلت = حدود ۲۳۰ق
| شهادت =
| مدفن =
| طول عمر =
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = اسلام
| مذهب = معتزله (سپس منشعب)
| پیشه = متکلم، قاضی، نویسنده
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| علایق پژوهشی = کلام اسلامی، فرق و مذاهب
| منصب = قاضی
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[واصل بن عطاء]]}}
| مشایخ =
| معاصرین = [[ابو الهذيل علاف]]، [[بشر بن معتمر]]، [[امام احمد بن حنبل]] | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[حفص الفرد]]}}
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[كتاب الاستطاعة]] | [[كتاب التوحيد]] | [[كتاب فى المخلوق على ابى الهذيل]] | [[الردّ على النصارى]] | [[الردّ على المعتزله]] | [[كتاب الأبواب فى المخلوق]] | [[كتاب التحريش]]}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE }}

'''ضرار بن عمرو غطفانی''' (متوفی حدود ۲۳۰ق)، متکلم و قاضی معتزلی قرن دوم هجری که پس از اختلاف با معتزله، فرقه ضراریه را بنیان نهاد. او از شاگردان واصل بن عطاء بود اما سپس از معتزله روی گرداند و دارای آراء خاص کلامی شد که مورد انتقاد معتزله و اهل حدیث قرار گرفت. حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی در رد معتزله و خوارج بود.

==ولادت==
ضرار بن عمرو الغطفانی، معروف به ضرار بن عمرو المعتزلي و الضبي، از شخصیت‌های برجسته کلامی قرن دوم هجری است<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. نسب او به قبیله غطفان می‌رسد و برخی منابع او را الضبي نیز خوانده‌اند.
==تحصیلات==
ضرار بن عمرو در ابتدا از شاگردان واصل بن عطاء، بنیانگذار مکتب معتزله بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۸۹۵</ref>. او تحت تعلیم این استاد بزرگ معتزلی قرار گرفت و مبانی کلام معتزلی را فراگرفت. پس از مدتی از استاد خود روی گرداند و به تأسیس فرقه مستقلی با نام ضراریه اقدام کرد.

==فعالیت‌ها==
ضرار بن عمرو به عنوان قاضی از کبار معتزله فعالیت می‌کرد<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. او طمع به ریاست معتزله در بلد خود داشت اما به آن نرسید و این امر باعث شد که از معتزله روی گردانده و آنان را تکفیر کند. در مقابل، معتزله نیز او را تکفیر و طرد کردند<ref>ر.ک: همان</ref>.

از مهمترین فعالیت‌های علمی او تألیف حدود سی کتاب در موضوعات کلامی بود که برخی از آنها در رد معتزله و خوارج نوشته شده بود<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۶۱</ref>.

==حوادث مهم زندگی==
یکی از حوادث مهم زندگی ضرار بن عمرو تعقیب قضایی توسط امام احمد بن حنبل بود. امام احمد بر ضد او نزد قاضی سعيد بن عبد الرحمن الجمحي شهادت داد و قاضی حکم به ضرب عنق او کرد، اما ضرار فرار کرد<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>. گفته شده یحيى بن خالد البرمكي او را مخفی کرد<ref>ر.ک: همان</ref>.

==مناظرات==
ضرار بن عمرو با ابو الهذيل علاف معتزلی (متوفی ۲۲۶ق) معاصر بود و با وی مناظره کرد که در این مناظره ابو الهذيل بر او غالب آمد<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref>. بشر بن معتمر از متکلمان معتزله نیز کتابی در رد او نوشت به نام «كتاب الرد على ضرار»<ref>ر.ک: همان</ref>.

==عقاید و آراء کلامی==
ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از معتزله متمایز می‌ساخت:
===موافقت با معتزله===
ضرار بن عمرو در برخی مسائل با معتزله هم‌عقیده بود: ۱. قائل به تقدم استطاعت بر فعل بود<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۲. جواز امامت در غیر قریش را می‌پذیرفت<ref>ر.ک: همان</ref>

===موافقت با اصحاب حدیث و اشاعره===
او در مسائل زیر با اهل حدیث و اشاعره هم‌رأی بود: ۱. قول به خلق افعال<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. اعتقاد به کسب<ref>ر.ک: همان</ref> ۳. انکار حسن و قبح عقلی<ref>ر.ک: همان</ref> ۴. انکار عذاب قبر (به نقل ابن حزم)<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>

===آراء ویژه و انفرادی===
ضرار بن عمرو دارای آراء خاصی بود که او را از دیگران متمایز می‌ساخت: ۱. تفسیر سلبی صفات الهی: مقصود از عالم و قادر بودن خدا، نفی جهل و عجز است، نه اثبات صفت علم و قدرت<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref> ۲. حس ششم برای رؤیت خدا: انسان علاوه بر حواس پنجگانه، حس ششم دارد که در قیامت به واسطه آن می‌تواند خدا را ببیند<ref>ر.ک: صالح، عبدالقادر محمد، ص۲۰۶</ref> ۳. ماهیت ناشناخته خدا: خداوند دارای ماهیتی است که جز او کسی بر آن واقف نیست<ref>ر.ک: علامه حلی، ص۵۶۴</ref> ۴. انکار قرائت ابن مسعود و ابی بن کعب: منکر حرف ابن مسعود بود و شهادت می‌داد که خدا آن را نازل نکرده است<ref>ر.ک: اشعری، علی بن اسماعیل، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۵. شک در ایمان مردم: می‌گفت ممکن است تمام کسانی که اسلام را ظاهر می‌کنند، در باطن کافر باشند<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref> ۶. نظریه اعراض مجتمعه: انسان و جسم، اعراض مجتمعه‌ای از رنگ، طعم، بو، گرما، سرما و لمس هستند<ref>ر.ک: اشعری، ج۱، ص۲۸۱</ref> ۷. انکار ذاتیات: می‌گفت در آتش حرارت ذاتی نیست، در عسل حلاوت ذاتی نیست، بلکه خداوند اینها را هنگام چشیدن یا لمس کردن می‌آفریند<ref>ر.ک: یمنی، ابومحمد، ص۳۲۸</ref>

==نقدها و انتقادات==
===از سوی اهل حدیث===
امام احمد بن حنبل او را نزد قاضی تعقیب کرد<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>. ذهبی می‌گوید: «له مقالة خبيثة» (او سخن پلیدی دارد)<ref>ر.ک: سزگین، فواد، ج۱، ص۶۱</ref>.

===از سوی معتزله===
معتزله او را تکفیر و طرد کردند<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. بشر بن معتمر کتابی در رد او نوشت<ref>ر.ک: ربانی گلپایگانی، علی، ص۲۹۷</ref>.

===از سوی دیگران===
الجشمي می‌گوید: «من عده من المعتزلة فقد أخطأ، لأنا نتبرأ منه فهو من المجبرة»<ref>ر.ک: زرکلی، خیرالدین، ج۳، ص۲۱۵</ref>. ابن حجر عسقلانی او را در کتاب «لسان الميزان» ذکر کرده و آراء او را نقل کرده است<ref>ر.ک: ابن حجر عسقلانی، ج۳، ص۲۴۸</ref>.

==وفات==
ضرار بن عمرو غطفانی سرانجام در حدود سال ۲۳۰ هجری قمری (نزدیک به ۲۰۰ق) درگذشت<ref>ر.ک: صفدی، صلاح‌الدین، ج۱۶، ص۳۶۵</ref>. برخی منابع وفات او را در حدود الثلاثين و مائتين (حدود ۲۳۰ هجری) ذکر کرده‌اند. اطلاعاتی درباره محل وفات و مدفن او در دست نیست.

==آثار==
ضرار بن عمرو حدود سی کتاب تألیف کرد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

كتاب الاستطاعة كتاب التوحيد كتاب فى المخلوق على ابى الهذيل الردّ على النصارى الردّ على المعتزله كتاب الأبواب فى المخلوق كتاب التحريش (درباره فرقه‌های اسلامی و مستندات آنها)

==پانويس==
<references />

==منابع مقاله==
* ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، بیروت - لبنان: دار الفکر، 1366 هجری شمسی|1407 هجری قمری|1987 میلادی
* زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملايين، 1989 میلادی
* صفدی، صلاح‌الدین، الوافی بالوفیات، بیروت - لبنان: دار النشر فرانز شتاينر، 1381 هجری قمری|1962 میلادی
* سزگین، فواد، تاریخ التراث العربی، قم - ایران: کتابخانه عمومی حضرت آيت الله العظمی مرعشی نجفی(ره)، 1370 هجری شمسی|1412 هجری قمری
* ربانی گلپایگانی، علی، فرق و مذاهب کلامی، قم - ایران: مرکز جهانی علوم اسلامی، 1377 هجری شمسی
* اشعری، علی بن اسماعیل، مقالات الإسلامیین و اختلاف المصلین، بیروت - لبنان: دار النشر فرانز شتاينر، 1400 هجری قمری|1980 میلادی
* ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، بیروت - لبنان: مؤسسة الرسالة، 1373 هجری شمسی|1414 هجری قمری|1994 میلادی
* صالح، عبدالقادر محمد، العقائد و الأدیان، بیروت - لبنان: دار المعرفة، 1427 هجری قمری|2006 میلادی
* علامه حلی، حسن بن یوسف، مناهج الیقین في أصول الدین، تهران - ایران: منظمة الاوقاف و الشؤون الخیریة. دار الأسوة للطباعة و النشر، 1415 هجری قمری
* یمنی، ابومحمد، عقائد الثلاث و السبعین فرقة، مدینه منوره - عربستان: مکتبة العلوم و الحکم، 1414 هجری قمری
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-فروردین]]