غزلیات درویش ناصر بخارایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'

2025-12-09T09:52:25Z

جایگزینی متن - ' .' به '.'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۲
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	{{ب\|''به جنب دانش من شعر اگرچه کاری نیست''\|2=''ز بهر مدح تو روزی به کار می‌آید''}}		{{ب\|''به جنب دانش من شعر اگرچه کاری نیست''\|2=''ز بهر مدح تو روزی به کار می‌آید''}}
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	از مطالعۀ دیوان اشعار او چنین برمی‌آید که وی به جز شاعری به علوم صرف و نحو و معانی و بیان و حدیث و فلسفه و عرفان نیز احاطه داشته و بلکه ماهر بوده است. اصطلاحات موسیقی را شاید بیش از همه در اشعار خود به کار برده و ذکر نام نواها و اصطلاحات و مقام‌ها چون: حجاز، عراق، حسینی، عشاق، سپاهان، نهاوند، همدان، خارکن، فرودست، برداشت، راه، راست، مخالف، پرده، قول، غزل، زیروبم، ساز و رود، دف، چنگ، نای، عود، رباب، ارغنون و ... و گاه آوردن این اصطلاحات و کلمات در اشعار به ایهام اقوی دلیل بر تبحر او در فن موسیقی است.		از مطالعۀ دیوان اشعار او چنین برمی‌آید که وی به جز شاعری به علوم صرف و نحو و معانی و بیان و حدیث و فلسفه و عرفان نیز احاطه داشته و بلکه ماهر بوده است. اصطلاحات موسیقی را شاید بیش از همه در اشعار خود به کار برده و ذکر نام نواها و اصطلاحات و مقام‌ها چون: حجاز، عراق، حسینی، عشاق، سپاهان، نهاوند، همدان، خارکن، فرودست، برداشت، راه، راست، مخالف، پرده، قول، غزل، زیروبم، ساز و رود، دف، چنگ، نای، عود، رباب، ارغنون و... و گاه آوردن این اصطلاحات و کلمات در اشعار به ایهام اقوی دلیل بر تبحر او در فن موسیقی است.

	بخارایی در قصیده‌سرایی سبک پیشینیان است و بیشتر از استادانی چون [[انوری، محمد بن محمد\|انوری]]، [[ظهیر فاریابی، طاهر بن محمد\|ظهیر]]، [[خاقانی، بدیل بن علی\|خاقانی]] و بعد عسجدی و دیگران پیروی نموده که گاهی نیز خود به نام آنان اشاره کرده یا مصراعی و بیتی به تضمین آورده است. اگرچه او در اصناف سخن طبع‌آزمایی نموده و در انواع شعر از قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و مسمط و مثنوی شعر سروده است؛ ولی بر روی هم باید او را شاعری غزل‌سرا دانست و ارزش سخنوری او را از مطالعۀ غزلیات وی تعیین کرد.		بخارایی در قصیده‌سرایی سبک پیشینیان است و بیشتر از استادانی چون [[انوری، محمد بن محمد\|انوری]]، [[ظهیر فاریابی، طاهر بن محمد\|ظهیر]]، [[خاقانی، بدیل بن علی\|خاقانی]] و بعد عسجدی و دیگران پیروی نموده که گاهی نیز خود به نام آنان اشاره کرده یا مصراعی و بیتی به تضمین آورده است. اگرچه او در اصناف سخن طبع‌آزمایی نموده و در انواع شعر از قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و مسمط و مثنوی شعر سروده است؛ ولی بر روی هم باید او را شاعری غزل‌سرا دانست و ارزش سخنوری او را از مطالعۀ غزلیات وی تعیین کرد.

	[[بخارایی، ناصر\|ناصر]] در غزل گاه به استقبال سعدی رفته و غزل‌هایی به تتبع از وی سروده است و گاه به سبک غزلیات و اندیشۀ [[مولوی، جلال‌الدین محمد\|مولانا]] و دو سه غزل به سبک سخن‌های [[سنایی، مجدود بن آدم\|سنایی]] دارد و گاه به سبک [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی\|خواجو]] و [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد\|سلمان]] و [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]]. با تحقیق و تدقیق کافی در اشعارنامه می‌توان به عذوبت کلام و شیرینی سخن وی پی برد؛ اگرچه اشعار وی به پای اشعار [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]] و [[سعدی، مصلح بن عبدالله\|سعدی شیرازی]] نمی‌رسد؛ ولی اشعار او در نوع خود درخور توجه است و نشانگر قدرت شاعر در به‌کارگیری صنایع و آرایه‌های ادبی نظیر جناس، مراعات نظیر، ایهام و ..... و استفاده از اصطلاحات علمی و نجومی می‌باشد.		[[بخارایی، ناصر\|ناصر]] در غزل گاه به استقبال سعدی رفته و غزل‌هایی به تتبع از وی سروده است و گاه به سبک غزلیات و اندیشۀ [[مولوی، جلال‌الدین محمد\|مولانا]] و دو سه غزل به سبک سخن‌های [[سنایی، مجدود بن آدم\|سنایی]] دارد و گاه به سبک [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی\|خواجو]] و [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد\|سلمان]] و [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]]. با تحقیق و تدقیق کافی در اشعارنامه می‌توان به عذوبت کلام و شیرینی سخن وی پی برد؛ اگرچه اشعار وی به پای اشعار [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]] و [[سعدی، مصلح بن عبدالله\|سعدی شیرازی]] نمی‌رسد؛ ولی اشعار او در نوع خود درخور توجه است و نشانگر قدرت شاعر در به‌کارگیری صنایع و آرایه‌های ادبی نظیر جناس، مراعات نظیر، ایهام و..... و استفاده از اصطلاحات علمی و نجومی می‌باشد.

	در تصحیح غزلیات او در این کتاب افزون بر نسخه‌های موجود چاپی و خطی، از نسخۀ جدید کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نیز استفاده گردیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4066 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>		در تصحیح غزلیات او در این کتاب افزون بر نسخه‌های موجود چاپی و خطی، از نسخۀ جدید کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نیز استفاده گردیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4066 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'فارسي' به 'فارسی'

2025-11-06T06:11:33Z

جایگزینی متن - 'فارسي' به 'فارسی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۱
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	\| زبان =		\| زبان =
	\| کد کنگره =‏		\| کد کنگره =‏
	\| موضوع = شعر ~~فارسي~~ -- قرن ‎۸ق		\| موضوع = شعر فارسی -- قرن ‎۸ق
	\|ناشر		\|ناشر
	\| ناشر =زوار		\| ناشر =زوار

Hbaghizadeh در ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸

2025-02-06T09:58:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۸
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	\| زبان =		\| زبان =
	\| کد کنگره =‏		\| کد کنگره =‏
	\| موضوع =		\| موضوع = شعر فارسي -- قرن ‎۸ق
	\|ناشر		\|ناشر
	\| ناشر =زوار		\| ناشر =زوار
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
			[[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]
			[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]
			[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]
	[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]]		[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1403]]
	[[رده:فاقد اتوماسیون]]		[[رده:فاقد اتوماسیون]]

Hbaghizadeh در ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۷

2025-02-06T09:57:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''غزلیات درویش ناصر بخارایی؛ بر اساس نسخه‌های دستنویس و نسخه چاپی دکتر مهدی درخشان''' تألیف ناصر ~~بخارایی،~~ به کوشش شهرام ~~آرین،~~ ناصر بخارایی شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر خواجو و سلمان ساوجی بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.		'''غزلیات درویش ناصر بخارایی؛ بر اساس نسخه‌های دستنویس و نسخه چاپی دکتر مهدی درخشان''' تألیف [[بخارایی، ناصر\|ناصر بخارایی]]، به کوشش [[آرین، شهرام\|شهرام آرین]]، [[بخارایی، ناصر\|ناصر بخارایی]] شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی\|خواجو]] و [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد\|سلمان ساوجی]] بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.

	==گزارش کتاب==		==گزارش کتاب==
	در پهنۀ آسمان شعر و ادب پارسی ستارگانی وجود دارند که در میان مردم به‌روشنی شناخته شده‌اند و اشعار آنان جای خود را در قلوب مردم گشوده است؛ ولی در مقابل برخی شاعران و سخنورانی وجود دارند که کمتر شهرت دارند یا شناخته‌شده نیستند. از میان این شاعران می‌توان به ناصر بخارایی اشاره کرد که در میان آثار تذکره‌نویسان متقدم حتی به طور کامل و جامع به شرح زندگانی او اشاره نشده و بدانچه هم که اشارت رفته، حکایتی است منتسب به دیدار شاعر با سلمان ساوجی.		در پهنۀ آسمان شعر و ادب پارسی ستارگانی وجود دارند که در میان مردم به‌روشنی شناخته شده‌اند و اشعار آنان جای خود را در قلوب مردم گشوده است؛ ولی در مقابل برخی شاعران و سخنورانی وجود دارند که کمتر شهرت دارند یا شناخته‌شده نیستند. از میان این شاعران می‌توان به ناصر بخارایی اشاره کرد که در میان آثار تذکره‌نویسان متقدم حتی به طور کامل و جامع به شرح زندگانی او اشاره نشده و بدانچه هم که اشارت رفته، حکایتی است منتسب به دیدار شاعر با سلمان ساوجی.

	ناصر بخارایی شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر خواجو و سلمان ساوجی بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.		[[بخارایی، ناصر\|ناصر بخارایی]] شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر خواجو و سلمان ساوجی بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.

	زندگانی ناصر بخارایی بیشتر در سیروسفر گذشته و بدین کار عشق بسیار از خود نشان داده است. در اشعار خود نیز جای‌جای از فوائد سفر و سیاحت سخن به میان می‌آورد. ولی با تمام این احوال هیچ‌گاه بخارا زادگاه و وطن خویش را از یاد نمی‌برد و به هر شهری که می‌رود، رنج غربت و دوری از وطن او را آزار می‌دهد. با همۀ دلبستگی که به سفر داشته، همیشه از مفارقت کسان و نزدیکان خود که در بخارا می‌زیسته‌اند دلتنگ و محزون بوده و مشتاقی و آرزومندی خود را برای بازگشت به وطن بیان نموده است:		زندگانی [[بخارایی، ناصر\|ناصر بخارایی]] بیشتر در سیروسفر گذشته و بدین کار عشق بسیار از خود نشان داده است. در اشعار خود نیز جای‌جای از فوائد سفر و سیاحت سخن به میان می‌آورد. ولی با تمام این احوال هیچ‌گاه بخارا زادگاه و وطن خویش را از یاد نمی‌برد و به هر شهری که می‌رود، رنج غربت و دوری از وطن او را آزار می‌دهد. با همۀ دلبستگی که به سفر داشته، همیشه از مفارقت کسان و نزدیکان خود که در بخارا می‌زیسته‌اند دلتنگ و محزون بوده و مشتاقی و آرزومندی خود را برای بازگشت به وطن بیان نموده است:

	{{شعر}}		{{شعر}}
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	اشعاری را که در تمایل آشکار ناصر به عرفان و سیروسلوک می‌یابیم، به‌خوبی می‌رساند که معشوق حقیقی و محبوب واقعی او همان معشوق عارفان و محبوب سالکان راه حق و حقیقت بوده است و همواره می‌کوشیده تا حجاب کثرت را از پیش چشم دل بردارد و خود را از آلودگی‌های جسمانی پاک کند و قید خودپرستی و خودبینی را از پای دل باز کند، فنای محض شود و چون قطره‌ای به دریای بی‌کران ابدیت متصل و ملحق گردد.		اشعاری را که در تمایل آشکار ناصر به عرفان و سیروسلوک می‌یابیم، به‌خوبی می‌رساند که معشوق حقیقی و محبوب واقعی او همان معشوق عارفان و محبوب سالکان راه حق و حقیقت بوده است و همواره می‌کوشیده تا حجاب کثرت را از پیش چشم دل بردارد و خود را از آلودگی‌های جسمانی پاک کند و قید خودپرستی و خودبینی را از پای دل باز کند، فنای محض شود و چون قطره‌ای به دریای بی‌کران ابدیت متصل و ملحق گردد.

	ناصر بخارایی افزون بر سخنوری و شاعری، بی‌گمان معلومات و دانش‌های دیگری نیز داشته و از علوم متداول زمان بهره‌مند بوده است. این مطلب را دعاوی مکرر او بر اظهار فضل و دانش خود و اشاراتی که در اشعارش دیده می‌شود، اثبات و تأیید می‌کند و هم بدین سبب بوده است که گاه شاعری را نسبت به سایر هنرهای خود از همه کمتر می‌شمارد و سرودن شعر را کاری کوچک و ناچیز و «صنعتی اقل» می‌خواند:		[[بخارایی، ناصر\|ناصر بخارایی]] افزون بر سخنوری و شاعری، بی‌گمان معلومات و دانش‌های دیگری نیز داشته و از علوم متداول زمان بهره‌مند بوده است. این مطلب را دعاوی مکرر او بر اظهار فضل و دانش خود و اشاراتی که در اشعارش دیده می‌شود، اثبات و تأیید می‌کند و هم بدین سبب بوده است که گاه شاعری را نسبت به سایر هنرهای خود از همه کمتر می‌شمارد و سرودن شعر را کاری کوچک و ناچیز و «صنعتی اقل» می‌خواند:

	{{شعر}}		{{شعر}}
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	از مطالعۀ دیوان اشعار او چنین برمی‌آید که وی به جز شاعری به علوم صرف و نحو و معانی و بیان و حدیث و فلسفه و عرفان نیز احاطه داشته و بلکه ماهر بوده است. اصطلاحات موسیقی را شاید بیش از همه در اشعار خود به کار برده و ذکر نام نواها و اصطلاحات و مقام‌ها چون: حجاز، عراق، حسینی، عشاق، سپاهان، نهاوند، همدان، خارکن، فرودست، برداشت، راه، راست، مخالف، پرده، قول، غزل، زیروبم، ساز و رود، دف، چنگ، نای، عود، رباب، ارغنون و ... و گاه آوردن این اصطلاحات و کلمات در اشعار به ایهام اقوی دلیل بر تبحر او در فن موسیقی است.		از مطالعۀ دیوان اشعار او چنین برمی‌آید که وی به جز شاعری به علوم صرف و نحو و معانی و بیان و حدیث و فلسفه و عرفان نیز احاطه داشته و بلکه ماهر بوده است. اصطلاحات موسیقی را شاید بیش از همه در اشعار خود به کار برده و ذکر نام نواها و اصطلاحات و مقام‌ها چون: حجاز، عراق، حسینی، عشاق، سپاهان، نهاوند، همدان، خارکن، فرودست، برداشت، راه، راست، مخالف، پرده، قول، غزل، زیروبم، ساز و رود، دف، چنگ، نای، عود، رباب، ارغنون و ... و گاه آوردن این اصطلاحات و کلمات در اشعار به ایهام اقوی دلیل بر تبحر او در فن موسیقی است.

	بخارایی در قصیده‌سرایی سبک پیشینیان است و بیشتر از استادانی چون انوری، ~~ظهیر،~~ خاقانی و بعد عسجدی و دیگران پیروی نموده که گاهی نیز خود به نام آنان اشاره کرده یا مصراعی و بیتی به تضمین آورده است. اگرچه او در اصناف سخن طبع‌آزمایی نموده و در انواع شعر از قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و مسمط و مثنوی شعر سروده است؛ ولی بر روی هم باید او را شاعری غزل‌سرا دانست و ارزش سخنوری او را از مطالعۀ غزلیات وی تعیین کرد.		بخارایی در قصیده‌سرایی سبک پیشینیان است و بیشتر از استادانی چون [[انوری، محمد بن محمد\|انوری]]، [[ظهیر فاریابی، طاهر بن محمد\|ظهیر]]، [[خاقانی، بدیل بن علی\|خاقانی]] و بعد عسجدی و دیگران پیروی نموده که گاهی نیز خود به نام آنان اشاره کرده یا مصراعی و بیتی به تضمین آورده است. اگرچه او در اصناف سخن طبع‌آزمایی نموده و در انواع شعر از قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و مسمط و مثنوی شعر سروده است؛ ولی بر روی هم باید او را شاعری غزل‌سرا دانست و ارزش سخنوری او را از مطالعۀ غزلیات وی تعیین کرد.

	ناصر در غزل گاه به استقبال سعدی رفته و غزل‌هایی به تتبع از وی سروده است و گاه به سبک غزلیات و اندیشۀ مولانا و دو سه غزل به سبک سخن‌های سنایی دارد و گاه به سبک خواجو و سلمان و حافظ. با تحقیق و تدقیق کافی در اشعارنامه می‌توان به عذوبت کلام و شیرینی سخن وی پی برد؛ اگرچه اشعار وی به پای اشعار حافظ و سعدی شیرازی نمی‌رسد؛ ولی اشعار او در نوع خود درخور توجه است و نشانگر قدرت شاعر در به‌کارگیری صنایع و آرایه‌های ادبی نظیر جناس، مراعات نظیر، ایهام و ..... و استفاده از اصطلاحات علمی و نجومی می‌باشد.		[[بخارایی، ناصر\|ناصر]] در غزل گاه به استقبال سعدی رفته و غزل‌هایی به تتبع از وی سروده است و گاه به سبک غزلیات و اندیشۀ [[مولوی، جلال‌الدین محمد\|مولانا]] و دو سه غزل به سبک سخن‌های [[سنایی، مجدود بن آدم\|سنایی]] دارد و گاه به سبک [[خواجوی کرمانی، محمود بن علی\|خواجو]] و [[سلمان ساوجی، سلمان بن محمد\|سلمان]] و [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]]. با تحقیق و تدقیق کافی در اشعارنامه می‌توان به عذوبت کلام و شیرینی سخن وی پی برد؛ اگرچه اشعار وی به پای اشعار [[حافظ، شمس‌الدین محمد\|حافظ]] و [[سعدی، مصلح بن عبدالله\|سعدی شیرازی]] نمی‌رسد؛ ولی اشعار او در نوع خود درخور توجه است و نشانگر قدرت شاعر در به‌کارگیری صنایع و آرایه‌های ادبی نظیر جناس، مراعات نظیر، ایهام و ..... و استفاده از اصطلاحات علمی و نجومی می‌باشد.

	در تصحیح غزلیات او در این کتاب افزون بر نسخه‌های موجود چاپی و خطی، از نسخۀ جدید کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نیز استفاده گردیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4066 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>		در تصحیح غزلیات او در این کتاب افزون بر نسخه‌های موجود چاپی و خطی، از نسخۀ جدید کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نیز استفاده گردیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4066 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>


	==پانويس ==		==پانويس ==
	<references />		<references />

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURغزلیات درویش ناصر بخاراییJ1.jpg | عنوان =غزلیات درویش ناصر بخارایی | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = بخارایی، ناصر (نویسنده) آرین، شهرام (به کوشش) |زبان | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ناشر | ناشر =زوار |...» ایجاد کرد

2025-02-02T03:59:26Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURغزلیات درویش ناصر بخاراییJ1.jpg | عنوان =غزلیات درویش ناصر بخارایی | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = بخارایی، ناصر (نویسنده) آرین، شهرام (به کوشش) |زبان | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ناشر | ناشر =زوار |...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NURغزلیات درویش ناصر بخاراییJ1.jpg
| عنوان =غزلیات درویش ناصر بخارایی
| عنوان‌های دیگر =
|پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[بخارایی، ناصر]] (نویسنده)
[[آرین، شهرام]] (به کوشش)
|زبان
| زبان =
| کد کنگره =‏
| موضوع =
|ناشر
| ناشر =زوار
| مکان نشر =تهران
| سال نشر =1398

| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE
| چاپ =
| شابک =3ـ566ـ401ـ964ـ978
| تعداد جلد =
| کتابخانۀ دیجیتال نور =
| کتابخوان همراه نور =
| کد پدیدآور =
| پس از =
| پیش از =
}}
'''غزلیات درویش ناصر بخارایی؛ بر اساس نسخه‌های دستنویس و نسخه چاپی دکتر مهدی درخشان''' تألیف ناصر بخارایی، به کوشش شهرام آرین، ناصر بخارایی شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر خواجو و سلمان ساوجی بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.

==گزارش کتاب==
در پهنۀ آسمان شعر و ادب پارسی ستارگانی وجود دارند که در میان مردم به‌روشنی شناخته شده‌اند و اشعار آنان جای خود را در قلوب مردم گشوده است؛ ولی در مقابل برخی شاعران و سخنورانی وجود دارند که کمتر شهرت دارند یا شناخته‌شده نیستند. از میان این شاعران می‌توان به ناصر بخارایی اشاره کرد که در میان آثار تذکره‌نویسان متقدم حتی به طور کامل و جامع به شرح زندگانی او اشاره نشده و بدانچه هم که اشارت رفته، حکایتی است منتسب به دیدار شاعر با سلمان ساوجی.

ناصر بخارایی شاعر قرن هشتم هجری از سخنوران بزرگ و ستارگان تابناک آسمان شعر و ادب زبان پارسی است. این شاعر عارف نغزگفتار که معاصر خواجو و سلمان ساوجی بوده، اگرجه در اقسام شعر سخن پرداخته و طبع‌آزمایی کرده است، ولی ارزش و اعتبار و اختصاص او بیشتر در غزل‌های پرشور و دل‌آویز اوست که غالبا با سبکی شیرین و مخصوص به خود سروده است.

زندگانی ناصر بخارایی بیشتر در سیروسفر گذشته و بدین کار عشق بسیار از خود نشان داده است. در اشعار خود نیز جای‌جای از فوائد سفر و سیاحت سخن به میان می‌آورد. ولی با تمام این احوال هیچ‌گاه بخارا زادگاه و وطن خویش را از یاد نمی‌برد و به هر شهری که می‌رود، رنج غربت و دوری از وطن او را آزار می‌دهد. با همۀ دلبستگی که به سفر داشته، همیشه از مفارقت کسان و نزدیکان خود که در بخارا می‌زیسته‌اند دلتنگ و محزون بوده و مشتاقی و آرزومندی خود را برای بازگشت به وطن بیان نموده است:

{{شعر}}
{{ب|''سلام من برسان ای صبا بخارا را''|2=''زنهار که پیغام من آنجا برسانی''}}
{{پایان شعر}}
اشعاری را که در تمایل آشکار ناصر به عرفان و سیروسلوک می‌یابیم، به‌خوبی می‌رساند که معشوق حقیقی و محبوب واقعی او همان معشوق عارفان و محبوب سالکان راه حق و حقیقت بوده است و همواره می‌کوشیده تا حجاب کثرت را از پیش چشم دل بردارد و خود را از آلودگی‌های جسمانی پاک کند و قید خودپرستی و خودبینی را از پای دل باز کند، فنای محض شود و چون قطره‌ای به دریای بی‌کران ابدیت متصل و ملحق گردد.

ناصر بخارایی افزون بر سخنوری و شاعری، بی‌گمان معلومات و دانش‌های دیگری نیز داشته و از علوم متداول زمان بهره‌مند بوده است. این مطلب را دعاوی مکرر او بر اظهار فضل و دانش خود و اشاراتی که در اشعارش دیده می‌شود، اثبات و تأیید می‌کند و هم بدین سبب بوده است که گاه شاعری را نسبت به سایر هنرهای خود از همه کمتر می‌شمارد و سرودن شعر را کاری کوچک و ناچیز و «صنعتی اقل» می‌خواند:

{{شعر}}
{{ب|''به جنب دانش من شعر اگرچه کاری نیست''|2=''ز بهر مدح تو روزی به کار می‌آید''}}
{{پایان شعر}}
از مطالعۀ دیوان اشعار او چنین برمی‌آید که وی به جز شاعری به علوم صرف و نحو و معانی و بیان و حدیث و فلسفه و عرفان نیز احاطه داشته و بلکه ماهر بوده است. اصطلاحات موسیقی را شاید بیش از همه در اشعار خود به کار برده و ذکر نام نواها و اصطلاحات و مقام‌ها چون: حجاز، عراق، حسینی، عشاق، سپاهان، نهاوند، همدان، خارکن، فرودست، برداشت، راه، راست، مخالف، پرده، قول، غزل، زیروبم، ساز و رود، دف، چنگ، نای، عود، رباب، ارغنون و ... و گاه آوردن این اصطلاحات و کلمات در اشعار به ایهام اقوی دلیل بر تبحر او در فن موسیقی است.

بخارایی در قصیده‌سرایی سبک پیشینیان است و بیشتر از استادانی چون انوری، ظهیر، خاقانی و بعد عسجدی و دیگران پیروی نموده که گاهی نیز خود به نام آنان اشاره کرده یا مصراعی و بیتی به تضمین آورده است. اگرچه او در اصناف سخن طبع‌آزمایی نموده و در انواع شعر از قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و مسمط و مثنوی شعر سروده است؛ ولی بر روی هم باید او را شاعری غزل‌سرا دانست و ارزش سخنوری او را از مطالعۀ غزلیات وی تعیین کرد.

ناصر در غزل گاه به استقبال سعدی رفته و غزل‌هایی به تتبع از وی سروده است و گاه به سبک غزلیات و اندیشۀ مولانا و دو سه غزل به سبک سخن‌های سنایی دارد و گاه به سبک خواجو و سلمان و حافظ. با تحقیق و تدقیق کافی در اشعارنامه می‌توان به عذوبت کلام و شیرینی سخن وی پی برد؛ اگرچه اشعار وی به پای اشعار حافظ و سعدی شیرازی نمی‌رسد؛ ولی اشعار او در نوع خود درخور توجه است و نشانگر قدرت شاعر در به‌کارگیری صنایع و آرایه‌های ادبی نظیر جناس، مراعات نظیر، ایهام و ..... و استفاده از اصطلاحات علمی و نجومی می‌باشد.

در تصحیح غزلیات او در این کتاب افزون بر نسخه‌های موجود چاپی و خطی، از نسخۀ جدید کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی نیز استفاده گردیده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4066 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>

==پانويس ==
<references />

==منابع مقاله==
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:فاقد اتوماسیون]]