https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB_%28%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C%29غريب الحديث (خطابی) - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-17T23:10:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB_(%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=784324&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2025-05-20T20:47:44Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابستهها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابستهها}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غريب الحديث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-784321:rev-784324 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB_(%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=784321&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۵2025-05-20T20:45:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:حدیث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علم الحدیث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مباحث خاص علم الحدیث]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 خرداد 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-784320:rev-784321 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB_(%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=784320&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۴2025-05-20T20:44:20Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''غريب الحديث'''، اثر ابوسلیمان حمد بن محمد بن ابراهیم بن خطاب بُستی خطابی (319-388 یا 386ق) شافعیمذهب، در تبیین معنای الفاظ دشوار احادیث است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''غريب الحديث'''، اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بستی خطابی، حمد بن محمد|</ins>ابوسلیمان حمد بن محمد بن ابراهیم بن خطاب بُستی خطابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(319-388 یا 386ق) شافعیمذهب، در تبیین معنای الفاظ دشوار احادیث است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بعد از غريب الحديث خطابی، هیچ کتابی در موضوع حدیث و نیز در لغت تألیف نشده، مگر اینکه از این کتاب استفاده کرده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بعد از غريب الحديث خطابی، هیچ کتابی در موضوع حدیث و نیز در لغت تألیف نشده، مگر اینکه از این کتاب استفاده کرده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ثعالبی درباره این کتاب گفته: غريب الحديث، از مشهورترین کتب خطابی است که در نهایت حسن و بلاغت نوشته شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ثعالبی، عبدالملک بن محمد|</ins>ثعالبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>درباره این کتاب گفته: غريب الحديث، از مشهورترین کتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بستی خطابی، حمد بن محمد|</ins>خطابی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است که در نهایت حسن و بلاغت نوشته شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ذهبی به نقل از ابیطاهر سلفی، گوید: در این کتاب، مطالبی ذکر شده که در دو کتاب ابوعبید و ابن قتیبه (در همین موضوع) ذکر نگردیده است. این کتاب، کتابی است مفید و سودمند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ذهبی به نقل از ابیطاهر سلفی، گوید: در این کتاب، مطالبی ذکر شده که در دو کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوعبید، قاسم بن سلام|</ins>ابوعبید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم|</ins>ابن قتیبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(در همین موضوع) ذکر نگردیده است. این کتاب، کتابی است مفید و سودمند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># علی بن یوسف قفطی نیز این کتاب را از کتب مشهوری میداند که در موضوع خودش در اوج است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قفطی، علی بن یوسف|</ins>علی بن یوسف قفطی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز این کتاب را از کتب مشهوری میداند که در موضوع خودش در اوج است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># ابن اثیر نیز نویسنده را تحسین میکند که انصاف را رعایت کرده و حق مطلب را ادا کرده است و کتاب وی را در کنار کتاب ابوعبید و ابن قتیبه، از امهات کتبی میداند که علما بدانها تکیه کردهاند<ref>ر.ک: تقدیم، ج1، ص38-40</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن اثیر، علی بن محمد|</ins>ابن اثیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز نویسنده را تحسین میکند که انصاف را رعایت کرده و حق مطلب را ادا کرده است و کتاب وی را در کنار کتاب ابوعبید و ابن قتیبه، از امهات کتبی میداند که علما بدانها تکیه کردهاند<ref>ر.ک: تقدیم، ج1، ص38-40</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پیشینه و انگیزه نگارش==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پیشینه و انگیزه نگارش==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نویسنده در مقدمه مفصلی که در ابتدای کتاب آورده، فضل ائمه قرون سهگانه اول را در علم به سنت، بیان کرده و گفته که زمانی که آن اعلام و بزرگان رفتند و نقل حدیث به غیر عربها منتقل شد و روات، کثرت پیدا کردند و اشتباه شایع شد و زبانها به آن اشتباهات عادت کرد (بهطوریکه کار به جایی رسید که متکلمین به عربی فصیح را بدوی شمرده و بین کسانی که به حفظ قواعد نحوی اهتمام داشتند و بین کسانی که توجهی بدان نداشتند، اختلاف ایجاد شد)، اهل بصیرت و عقل، کتبی را در لغت تألیف کردند که عوام را متوجه این خطا و اشتباهها کنند. همچنین غرائب الفاظ سنت را در کتبی جمع آوری و تألیف کردند تا لغات و عبارات ناآشنا در برخی احادیث واردشده از پیامبر(ص) و صحابه و تابعین را شرح و توضیح دهند؛ تا برای همیشه باقی بماند و راهنمای متأخران و محافظ آنها از خطا و گمراهی باشد. اولین کسی که بدین امر اقدام کرد، ابوعبید قاسم بن سلام بود و بعد از وی، عبدالله بن مسلم بن قتیبه نیز به همان روش، کتابی را در باره غريب الحديث نوشت<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، همان، ص47-48</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نویسنده در مقدمه مفصلی که در ابتدای کتاب آورده، فضل ائمه قرون سهگانه اول را در علم به سنت، بیان کرده و گفته که زمانی که آن اعلام و بزرگان رفتند و نقل حدیث به غیر عربها منتقل شد و روات، کثرت پیدا کردند و اشتباه شایع شد و زبانها به آن اشتباهات عادت کرد (بهطوریکه کار به جایی رسید که متکلمین به عربی فصیح را بدوی شمرده و بین کسانی که به حفظ قواعد نحوی اهتمام داشتند و بین کسانی که توجهی بدان نداشتند، اختلاف ایجاد شد)، اهل بصیرت و عقل، کتبی را در لغت تألیف کردند که عوام را متوجه این خطا و اشتباهها کنند. همچنین غرائب الفاظ سنت را در کتبی جمع آوری و تألیف کردند تا لغات و عبارات ناآشنا در برخی احادیث واردشده از پیامبر(ص) و صحابه و تابعین را شرح و توضیح دهند؛ تا برای همیشه باقی بماند و راهنمای متأخران و محافظ آنها از خطا و گمراهی باشد. اولین کسی که بدین امر اقدام کرد، ابوعبید قاسم بن سلام بود و بعد از وی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم|</ins>عبدالله بن مسلم بن قتیبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز به همان روش، کتابی را در باره غريب الحديث نوشت<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، همان، ص47-48</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># خطابی نیز از جمله کسانی است که در این زمینه پیشقدم شده و اثر فعلی را به سبک و روش آن دو، جمع و تفسیر کرده است. وی میگوید: مدتی گذشت و من تصور میکردم که دیگر در باره غرائب حدیث سخنی باقی نمانده و ابوعبید و ابن قتیبه همه موارد را ذکر کردهاند، اما بعدها در نتیجه مطالعات حدیثی زیاد و مجالست طولانی با اهل حدیث به مواردی از غريب الحديث برخوردم که در آثار ابن قتیبه و ابوعبید، نبود؛ لذا به تألیف این کتاب همت گماردم<ref>ر.ک: همان، ص48</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># خطابی نیز از جمله کسانی است که در این زمینه پیشقدم شده و اثر فعلی را به سبک و روش آن دو، جمع و تفسیر کرده است. وی میگوید: مدتی گذشت و من تصور میکردم که دیگر در باره غرائب حدیث سخنی باقی نمانده و ابوعبید و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم|</ins>ابن قتیبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>همه موارد را ذکر کردهاند، اما بعدها در نتیجه مطالعات حدیثی زیاد و مجالست طولانی با اهل حدیث به مواردی از غريب الحديث برخوردم که در آثار ابن قتیبه و ابوعبید، نبود؛ لذا به تألیف این کتاب همت گماردم<ref>ر.ک: همان، ص48</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روش و محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==روش و محتوا==</div></td></tr>
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB_(%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C)&diff=784148&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR66303J1.jpg | عنوان = غريب الحديث(خطابی، حمد بن محمد) | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = خطابی، حمد بن محمد (نويسنده) غرباوی، عبدالکریم ابراهیم (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /خ6 110/7 BP | موضو...» ایجاد کرد2025-05-19T09:11:33Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR66303J1.jpg | عنوان = غريب الحديث(خطابی، حمد بن محمد) | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF" class="mw-redirect" title="خطابی، حمد بن محمد">خطابی، حمد بن محمد</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D8%A7%E2%80%8C%D9%88%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85%E2%80%8C_%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="غرباوی، عبدالکریم ابراهیم (صفحه وجود ندارد)">غرباوی، عبدالکریم ابراهیم</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /خ6 110/7 BP | موضو...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR66303J1.jpg<br />
| عنوان = غريب الحديث(خطابی، حمد بن محمد)<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[خطابی، حمد بن محمد]] (نويسنده)<br />
[[غرباوی، عبدالکریم ابراهیم]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = /خ6 110/7 BP <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = المملکة العربیة السعودیة. وزارة التعلیم العالي. جامعة أم القری<br />
| مکان نشر = عربستان - مکه مکرمه<br />
| سال نشر = 1403ق - 1422ق - 1983م - 2001م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE66303AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 3<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 66303<br />
| کتابخوان همراه نور = 66303<br />
| کد پدیدآور = 14160<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''غريب الحديث'''، اثر ابوسلیمان حمد بن محمد بن ابراهیم بن خطاب بُستی خطابی (319-388 یا 386ق) شافعیمذهب، در تبیین معنای الفاظ دشوار احادیث است.<br />
<br />
==اهمیت کتاب==<br />
# بعد از غريب الحديث خطابی، هیچ کتابی در موضوع حدیث و نیز در لغت تألیف نشده، مگر اینکه از این کتاب استفاده کرده است.<br />
# ثعالبی درباره این کتاب گفته: غريب الحديث، از مشهورترین کتب خطابی است که در نهایت حسن و بلاغت نوشته شده است.<br />
# ذهبی به نقل از ابیطاهر سلفی، گوید: در این کتاب، مطالبی ذکر شده که در دو کتاب ابوعبید و ابن قتیبه (در همین موضوع) ذکر نگردیده است. این کتاب، کتابی است مفید و سودمند.<br />
# علی بن یوسف قفطی نیز این کتاب را از کتب مشهوری میداند که در موضوع خودش در اوج است.<br />
# ابن اثیر نیز نویسنده را تحسین میکند که انصاف را رعایت کرده و حق مطلب را ادا کرده است و کتاب وی را در کنار کتاب ابوعبید و ابن قتیبه، از امهات کتبی میداند که علما بدانها تکیه کردهاند<ref>ر.ک: تقدیم، ج1، ص38-40</ref>.<br />
<br />
==پیشینه و انگیزه نگارش==<br />
# نویسنده در مقدمه مفصلی که در ابتدای کتاب آورده، فضل ائمه قرون سهگانه اول را در علم به سنت، بیان کرده و گفته که زمانی که آن اعلام و بزرگان رفتند و نقل حدیث به غیر عربها منتقل شد و روات، کثرت پیدا کردند و اشتباه شایع شد و زبانها به آن اشتباهات عادت کرد (بهطوریکه کار به جایی رسید که متکلمین به عربی فصیح را بدوی شمرده و بین کسانی که به حفظ قواعد نحوی اهتمام داشتند و بین کسانی که توجهی بدان نداشتند، اختلاف ایجاد شد)، اهل بصیرت و عقل، کتبی را در لغت تألیف کردند که عوام را متوجه این خطا و اشتباهها کنند. همچنین غرائب الفاظ سنت را در کتبی جمع آوری و تألیف کردند تا لغات و عبارات ناآشنا در برخی احادیث واردشده از پیامبر(ص) و صحابه و تابعین را شرح و توضیح دهند؛ تا برای همیشه باقی بماند و راهنمای متأخران و محافظ آنها از خطا و گمراهی باشد. اولین کسی که بدین امر اقدام کرد، ابوعبید قاسم بن سلام بود و بعد از وی، عبدالله بن مسلم بن قتیبه نیز به همان روش، کتابی را در باره غريب الحديث نوشت<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، همان، ص47-48</ref>.<br />
# خطابی نیز از جمله کسانی است که در این زمینه پیشقدم شده و اثر فعلی را به سبک و روش آن دو، جمع و تفسیر کرده است. وی میگوید: مدتی گذشت و من تصور میکردم که دیگر در باره غرائب حدیث سخنی باقی نمانده و ابوعبید و ابن قتیبه همه موارد را ذکر کردهاند، اما بعدها در نتیجه مطالعات حدیثی زیاد و مجالست طولانی با اهل حدیث به مواردی از غريب الحديث برخوردم که در آثار ابن قتیبه و ابوعبید، نبود؛ لذا به تألیف این کتاب همت گماردم<ref>ر.ک: همان، ص48</ref>.<br />
<br />
==روش و محتوا==<br />
# مؤلف، حدیث یا شرحی را که قبل از وی ابوعبید یا ابن قتیبه آورده اند، نمی آورد، مگر اینکه حدیثی باشد که خالی از شرح باشد، که آن را ذکر میکند تا شرح دهد و مگر زمانی که بین ابوعبید و ابن قتیبه در معنای کلمه یا تبیین حدیثی، اختلاف باشد که در این صورت، بعد از ذکر اقوال، یکی از دو قول را با اتکا به آیه یا احادیث دیگر ویا حتی شعر، اختیار میکند و غالبا نیز نظر ابوعبیده را ترجیح داده و تأیید میکند؛ چون متون نیز، مؤید نظر وی است<ref>ر.ک: تقدیم، همان، ص27</ref>.<br />
# وی ابتدا حدیث را میآورد، سپس سند آن را ذکر میکند و در بسیاری اوقات آن حدیث را با سند دیگر و روایت دیگر نیز، ذکر میکند. سپس معنای لغوی کلمات را میآورد و برای تفسیری که از روایت ارائه میکند، مؤیداتی از حدیث و آیه و یا حتی شعر را ذکر میکند. بسیار اتفاق میافتد که وی کلمات غریب در این شواهد را نیز شرح میدهد و اگر در حدیث، نکته فقهی باشد آن را هم ثبت میکند<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
# وی بعد از مقدمه، ابتدا از احادیث پیامبر(ص) شروع میکند و سپس احادیث صحابه و سپس احادیث تابعین را میآورد.<br />
# سپس احادیثی تقطیعشده و فاقد سند را تحت عنوان «المقطعات من الحديث بلا طرق»، میآورد<ref>ر.ک: متن کتاب، ج3، ص193 </ref>.<br />
# در ادامه به احادیثی اشاره میکند که بسیاری از روات آن را نقل کردهاند، ولی یا تلفظشان اشتباه بوده و یا تحریف در متن آنها اتفاق افتاده است که موجب اشتباه در معنا میشود<ref>ر.ک: همان، ص219</ref>.<br />
# در آخر روایاتی را میآورد که قریب به یکدیگر هستند و معانی آنها باهم اختلاف ندارند<ref>ر.ک: همان، ص258</ref>.<br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
تقدیم، مقدمه و متن کتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili