https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84%3A_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84علم النقط و الشكل: التاريخ و الأصول - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-08T12:52:04Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=795203&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-08-30T07:49:44Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =قرآن -- رسمالخط و کتابت,قرآن -- اشکال و اعجام,ابوحاتم سجستاني، سهل بن محمد، - ۲۵۵؟ق. النقط و الشکل -- نقد و تفسير,ابن سراج، محمد بن سري، - ۳۱۶ق. -- النقط و الشکل -- نقد و تفسير</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =قرآن -- رسمالخط و کتابت,قرآن -- اشکال و اعجام,ابوحاتم سجستاني، سهل بن محمد، - ۲۵۵؟ق. النقط و الشکل -- نقد و تفسير,ابن سراج، محمد بن سري، - ۳۱۶ق. -- النقط و الشکل -- نقد و تفسير</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777699:rev-795203 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=777699&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۱2025-03-23T19:31:35Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرآن -- رسمالخط و کتابت,قرآن -- اشکال و اعجام,ابوحاتم سجستاني، سهل بن محمد، - ۲۵۵؟ق. النقط و الشکل -- نقد و تفسير,ابن سراج، محمد بن سري، - ۳۱۶ق. -- النقط و الشکل -- نقد و تفسير</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = دار عمار</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = دار عمار</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># مستفید، حمیدرضا، «رساله النقط و الشكل (آنکارا، مجموعه اسماعیل صائب، ش 3 /547) تألیف ابوبکر محمد بن السری السراج)»، پایگاه مجلات تخصصی نور، نامه بهارستان، پاییز 1388- شماره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15، به آدرس:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[:noormags:1488646| </ins>مستفید، حمیدرضا، «رساله النقط و الشكل (آنکارا، مجموعه اسماعیل صائب، ش 3 /547) تألیف ابوبکر محمد بن السری السراج)»، پایگاه مجلات تخصصی نور، نامه بهارستان، پاییز 1388- شماره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">15]].</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1488646/</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 فروردین 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777698:rev-777699 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=777698&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۹2025-03-23T19:29:19Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای کتاب، بحث مفصلی پیرامون نقط (نقطهگذاری حروف همشکل) و شکل (زیر و زبر و علامتگذاری) در قرآن کریم، بهعنوان مباحث مقدماتی مطرح گردیده که در آن، ضمن تعریف این دو علم، به مهمترین مصادر و منابع آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9-73</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای کتاب، بحث مفصلی پیرامون نقط (نقطهگذاری حروف همشکل) و شکل (زیر و زبر و علامتگذاری) در قرآن کریم، بهعنوان مباحث مقدماتی مطرح گردیده که در آن، ضمن تعریف این دو علم، به مهمترین مصادر و منابع آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9-73</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «النقط و الشكل» [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]]، از نخستین آثاری است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص126</ref>. در انتهای کتاب «المحكم في علم نقط المصاحف» ابوعمرو دانی تصریح شده است که بسیاری از آثار نوشتهشده در این زمینه، مفقود گردیده و چیزی از آنها باقی نمانده است و این امر، اهمیت و ارزش کتاب سجستانی را آشکار میسازد<ref>ر.ک: همان، ص127</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «النقط و الشكل» [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]]، از نخستین آثاری است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص126</ref>. در انتهای کتاب «المحكم في علم نقط المصاحف» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دانی، عثمان بن سعید|</ins>ابوعمرو دانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تصریح شده است که بسیاری از آثار نوشتهشده در این زمینه، مفقود گردیده و چیزی از آنها باقی نمانده است و این امر، اهمیت و ارزش کتاب سجستانی را آشکار میسازد<ref>ر.ک: همان، ص127</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیرامون روش [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]] در نگارش این کتاب، باید به این موضوع توجه نمود که در پرداختن به این علم، بنا بر آنچه که دانی در «المحكم» خود بدان اشاره نموده است، دو روش علمی وجود دارد: روش قاریان و اهل مصاحف و روش نحویان و اهل لغت که البته تفاوت زیادی نیز بین آنها وجود ندارد. بااینحال، در روششناسی کتاب [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]]، روش وی را به دلیل استفاده بسیار او از اصطلاحاتی که مختص به نحویان میباشد، به روش ایشان نزدیکتر دانستهاند<ref>ر.ک: همان، ص125</ref>. پیروی سجستانی از روش نقطهگذاری ابوالاسود در ضبط کلمات قرآن کریم در این کتاب، بر این امر دلالت دارد که روش استفاده از علامات که به خلیل منسوب است، تا آن زمان معمول نبوده است<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیرامون روش [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]] در نگارش این کتاب، باید به این موضوع توجه نمود که در پرداختن به این علم، بنا بر آنچه که دانی در «المحكم» خود بدان اشاره نموده است، دو روش علمی وجود دارد: روش قاریان و اهل مصاحف و روش نحویان و اهل لغت که البته تفاوت زیادی نیز بین آنها وجود ندارد. بااینحال، در روششناسی کتاب [[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|سجستانی]]، روش وی را به دلیل استفاده بسیار او از اصطلاحاتی که مختص به نحویان میباشد، به روش ایشان نزدیکتر دانستهاند<ref>ر.ک: همان، ص125</ref>. پیروی سجستانی از روش نقطهگذاری ابوالاسود در ضبط کلمات قرآن کریم در این کتاب، بر این امر دلالت دارد که روش استفاده از علامات که به خلیل منسوب است، تا آن زمان معمول نبوده است<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777697:rev-777698 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=777697&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۸2025-03-23T19:28:51Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''علم النقط و الشكل: التاريخ و الأصول'''، مجموعهای است از دو کتاب با نام «النقط و الشكل»، یکی از سهل بن محمد بن عثمان بن یزید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جشمی، </del>معروف به ابوحاتم سجستانی (متوفی 255ق/869م) و دیگری از ابن سراج، ابوبکر محمد بن سرى بن سهل (متوفای 316ق) که توسط حمد غانم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدوری، </del>جمعآوری و منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''علم النقط و الشكل: التاريخ و الأصول'''، مجموعهای است از دو کتاب با نام «النقط و الشكل»، یکی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|</ins>سهل بن محمد بن عثمان بن یزید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جشمی]]، </ins>معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|</ins>ابوحاتم سجستانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی 255ق/869م) و دیگری از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سراج، محمد بن سری|</ins>ابن سراج، ابوبکر محمد بن سرى بن سهل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفای 316ق) که توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حمد، غانم قدوری|</ins>حمد غانم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدوری]]، </ins>جمعآوری و منتشر شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای کتاب، بحث مفصلی پیرامون نقط (نقطهگذاری حروف همشکل) و شکل (زیر و زبر و علامتگذاری) در قرآن کریم، بهعنوان مباحث مقدماتی مطرح گردیده که در آن، ضمن تعریف این دو علم، به مهمترین مصادر و منابع آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9-73</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ابتدای کتاب، بحث مفصلی پیرامون نقط (نقطهگذاری حروف همشکل) و شکل (زیر و زبر و علامتگذاری) در قرآن کریم، بهعنوان مباحث مقدماتی مطرح گردیده که در آن، ضمن تعریف این دو علم، به مهمترین مصادر و منابع آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9-73</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «النقط و الشكل» سجستانی، از نخستین آثاری است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص126</ref>. در انتهای کتاب «المحكم في علم نقط المصاحف» ابوعمرو دانی تصریح شده است که بسیاری از آثار نوشتهشده در این زمینه، مفقود گردیده و چیزی از آنها باقی نمانده است و این امر، اهمیت و ارزش کتاب سجستانی را آشکار میسازد<ref>ر.ک: همان، ص127</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «النقط و الشكل» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم </ins>سجستانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهل بن محمد|سجستانی]]، </ins>از نخستین آثاری است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص126</ref>. در انتهای کتاب «المحكم في علم نقط المصاحف» ابوعمرو دانی تصریح شده است که بسیاری از آثار نوشتهشده در این زمینه، مفقود گردیده و چیزی از آنها باقی نمانده است و این امر، اهمیت و ارزش کتاب سجستانی را آشکار میسازد<ref>ر.ک: همان، ص127</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیرامون روش سجستانی در نگارش این کتاب، باید به این موضوع توجه نمود که در پرداختن به این علم، بنا بر آنچه که دانی در «المحكم» خود بدان اشاره نموده است، دو روش علمی وجود دارد: روش قاریان و اهل مصاحف و روش نحویان و اهل لغت که البته تفاوت زیادی نیز بین آنها وجود ندارد. بااینحال، در روششناسی کتاب سجستانی، روش وی را به دلیل استفاده بسیار او از اصطلاحاتی که مختص به نحویان میباشد، به روش ایشان نزدیکتر دانستهاند<ref>ر.ک: همان، ص125</ref>. پیروی سجستانی از روش نقطهگذاری ابوالاسود در ضبط کلمات قرآن کریم در این کتاب، بر این امر دلالت دارد که روش استفاده از علامات که به خلیل منسوب است، تا آن زمان معمول نبوده است<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیرامون روش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم سجستانی، سهل بن محمد|</ins>سجستانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در نگارش این کتاب، باید به این موضوع توجه نمود که در پرداختن به این علم، بنا بر آنچه که دانی در «المحكم» خود بدان اشاره نموده است، دو روش علمی وجود دارد: روش قاریان و اهل مصاحف و روش نحویان و اهل لغت که البته تفاوت زیادی نیز بین آنها وجود ندارد. بااینحال، در روششناسی کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم </ins>سجستانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهل بن محمد|سجستانی]]، </ins>روش وی را به دلیل استفاده بسیار او از اصطلاحاتی که مختص به نحویان میباشد، به روش ایشان نزدیکتر دانستهاند<ref>ر.ک: همان، ص125</ref>. پیروی سجستانی از روش نقطهگذاری ابوالاسود در ضبط کلمات قرآن کریم در این کتاب، بر این امر دلالت دارد که روش استفاده از علامات که به خلیل منسوب است، تا آن زمان معمول نبوده است<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با بررسی کتاب سجستانی، میتوان دریافت که در زمان او، اصطلاحاتی در کتابت مصحف معمول بوده که پس از آن، از بین رفته و این امر، فهم آنها را مشکل کرده است؛ مانند «قفا الحرف»، «جبهة الحرف» و «بين يدي الحرف»<ref>ر.ک: همان، ص122-123</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با بررسی کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحاتم </ins>سجستانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهل بن محمد|سجستانی]]، </ins>میتوان دریافت که در زمان او، اصطلاحاتی در کتابت مصحف معمول بوده که پس از آن، از بین رفته و این امر، فهم آنها را مشکل کرده است؛ مانند «قفا الحرف»، «جبهة الحرف» و «بين يدي الحرف»<ref>ر.ک: همان، ص122-123</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ازآنجاییکه محقق، شباهت بسیار زیادی میان مطالب این کتاب و کتاب «النقط و الشكل» ابن سراج دیده، که دلیل آن نیز اعتماد هر دو نویسنده به کتاب ابومحمد یحیی مبارک یزیدی و تصریح هر دو به این موضوع میباشد، لذا هر دو کتاب را در یک مجموعه گردآوری نموده است<ref>ر.ک: همان، ص99-100</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ازآنجاییکه محقق، شباهت بسیار زیادی میان مطالب این کتاب و کتاب «النقط و الشكل» ابن سراج دیده، که دلیل آن نیز اعتماد هر دو نویسنده به کتاب ابومحمد یحیی مبارک یزیدی و تصریح هر دو به این موضوع میباشد، لذا هر دو کتاب را در یک مجموعه گردآوری نموده است<ref>ر.ک: همان، ص99-100</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله «النقط و الشكل» ابن سراج، یکی از کهنترین و مهمترین منابع در علم علامتگذاری خط قرآن یا خط عربی بشمار میرود<ref>ر.ک: مستفید، حمیدرضا، ص5</ref>. ابن سراج در این رساله، عمدتا به دو موضوع نقط و شکل پرداخته است. وی در آغاز، روش نقطهگذاری حروف متشابه را بیان میکند، سپس به توضیح علائم مختلف میپردازد و در این بخش، نخست اعرابگذاری نوشتههای معمولی و سپس اعرابگذاری خط قرآن را توضیح میدهد. نکته جالب توجه این است که وی نیز همچون پیشینیان و معاصران خود در قرن سوم یا اوایل قرن چهارم هجری- یعنی پس از گذشت سه قرن و اندی از ابتکار ابوالاسود - هنوز بر بهکارگیری علائم وی در خط قرآن اصرار داشته و از بهکار بردن علائم خلیل، یعنی: فتحه، ضمه و کسره، امتناع میکرده است<ref>ر.ک: همان، ص6</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رساله «النقط و الشكل» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن سراج، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن سری|ابن سراج]]، </ins>یکی از کهنترین و مهمترین منابع در علم علامتگذاری خط قرآن یا خط عربی بشمار میرود<ref>ر.ک: مستفید، حمیدرضا، ص5</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سراج، محمد بن سری|</ins>ابن سراج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این رساله، عمدتا به دو موضوع نقط و شکل پرداخته است. وی در آغاز، روش نقطهگذاری حروف متشابه را بیان میکند، سپس به توضیح علائم مختلف میپردازد و در این بخش، نخست اعرابگذاری نوشتههای معمولی و سپس اعرابگذاری خط قرآن را توضیح میدهد. نکته جالب توجه این است که وی نیز همچون پیشینیان و معاصران خود در قرن سوم یا اوایل قرن چهارم هجری- یعنی پس از گذشت سه قرن و اندی از ابتکار ابوالاسود - هنوز بر بهکارگیری علائم وی در خط قرآن اصرار داشته و از بهکار بردن علائم خلیل، یعنی: فتحه، ضمه و کسره، امتناع میکرده است<ref>ر.ک: همان، ص6</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند هدف اصلی این رساله، نقطه و شکل بوده است، ولی در پارهای موارد، ابن سراج بنا به ضرورت، به مسئله رسم المصحف (نگارش و املای کلمات قرآن) نیز اشاراتی دارد. آنچه در این میان فوقالعاده حائز اهمیت است، این است که این رساله، نشان میدهد که ابوعمر بصری (از قراء سبعه)، یزیدی و ابن سراج، برخلاف ابوعمرودانی - که از بزرگترین علمای علم رسم المصحف بشمار میآید - بهطور صددرصد، قائل به توقیفی بودن رسم المصحف، نبودهاند؛ بهعنوان نمونه، ابن سراج در بحث کتابت کلمه «أنبئكم»، بهجای استناد به روش مصاحف پیشین در کتابت این کلمه - آنگونه که روش دانی در «المقنع» است - از قول یزیدی و ابوعمر بصری، به ذکر قاعده و نظر اخفش و سیبویه میپردازد. وی در قسمت دیگر، به مسئله وقف و انواع مختلف آن در زبان عربی - اعم از اسکان، روم، اشمام و تشدید - اشاره کرده و برای هریک، علامتی معرفی میکند. وی در بحث علامتگذاری خصوص غیر قرآنی - و به تعبیر خودش «شكل الدفاتر» - نیز به این علائم، پرداخته است: فتحه، ضمه، کسره، سکون، علامت ادغام، اماله و علامت همزه<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند هدف اصلی این رساله، نقطه و شکل بوده است، ولی در پارهای موارد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سراج، محمد بن سری|</ins>ابن سراج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بنا به ضرورت، به مسئله رسم المصحف (نگارش و املای کلمات قرآن) نیز اشاراتی دارد. آنچه در این میان فوقالعاده حائز اهمیت است، این است که این رساله، نشان میدهد که ابوعمر بصری (از قراء سبعه)، یزیدی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن سراج، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن سری|ابن سراج]]، </ins>برخلاف ابوعمرودانی - که از بزرگترین علمای علم رسم المصحف بشمار میآید - بهطور صددرصد، قائل به توقیفی بودن رسم المصحف، نبودهاند؛ بهعنوان نمونه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن سراج، محمد بن سری|</ins>ابن سراج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در بحث کتابت کلمه «أنبئكم»، بهجای استناد به روش مصاحف پیشین در کتابت این کلمه - آنگونه که روش دانی در «المقنع» است - از قول یزیدی و ابوعمر بصری، به ذکر قاعده و نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اخفش، سعید بن مسعده|</ins>اخفش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سیبویه، عمرو بن عثمان|</ins>سیبویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میپردازد. وی در قسمت دیگر، به مسئله وقف و انواع مختلف آن در زبان عربی - اعم از اسکان، روم، اشمام و تشدید - اشاره کرده و برای هریک، علامتی معرفی میکند. وی در بحث علامتگذاری خصوص غیر قرآنی - و به تعبیر خودش «شكل الدفاتر» - نیز به این علائم، پرداخته است: فتحه، ضمه، کسره، سکون، علامت ادغام، اماله و علامت همزه<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-777694:rev-777697 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=777694&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۳2025-03-23T19:23:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابو حاتم </del>سجستانی، سهل بن محمد]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحاتم </ins>سجستانی، سهل بن محمد]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-774633:rev-777694 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=774633&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'2025-02-15T07:32:12Z<p>جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-774623:rev-774633 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=774623&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - '( ' به '('2025-02-15T07:31:51Z<p>جایگزینی متن - '( ' به '('</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد ]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] ( نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن سراج، محمد بن سری]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%B7_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%83%D9%84:_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=774179&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR102150J1.jpg | عنوان = علم النقط و الشكل | عنوانهای دیگر = التاریخ و الأصول ** کتاب النقط و الشكل | پدیدآورندگان | پدیدآوران = حمد، غانم قدوری (نويسنده) ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد (نویسنده) [[ابن سراج، محمد بن سری]...» ایجاد کرد2025-02-11T04:04:17Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR102150J1.jpg | عنوان = علم النقط و الشكل | عنوانهای دیگر = التاریخ و الأصول ** کتاب النقط و الشكل | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%8C_%D8%BA%D8%A7%D9%86%D9%85_%D9%82%D8%AF%D9%88%D8%B1%DB%8C" title="حمد، غانم قدوری">حمد، غانم قدوری</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%AD%D8%A7%D8%AA%D9%85_%D8%B3%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%D9%87%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد (صفحه وجود ندارد)">ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد </a> (نویسنده) [[ابن سراج، محمد بن سری]...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR102150J1.jpg<br />
| عنوان = علم النقط و الشكل<br />
| عنوانهای دیگر = التاریخ و الأصول ** کتاب النقط و الشكل<br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[حمد، غانم قدوری]] (نويسنده)<br />
[[ابو حاتم سجستانی، سهل بن محمد ]] (نویسنده)<br />
[[ابن سراج، محمد بن سری]] ( نویسنده)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = دار عمار<br />
| مکان نشر = اردن - عمان<br />
| سال نشر = 1437ق - 2016م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE102150AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 102150<br />
| کتابخوان همراه نور = 102150<br />
| کد پدیدآور = 1228<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''علم النقط و الشكل: التاريخ و الأصول'''، مجموعهای است از دو کتاب با نام «النقط و الشكل»، یکی از سهل بن محمد بن عثمان بن یزید جشمی، معروف به ابوحاتم سجستانی (متوفی 255ق/869م) و دیگری از ابن سراج، ابوبکر محمد بن سرى بن سهل (متوفای 316ق) که توسط حمد غانم قدوری، جمعآوری و منتشر شده است.<br />
<br />
در ابتدای کتاب، بحث مفصلی پیرامون نقط (نقطهگذاری حروف همشکل) و شکل (زیر و زبر و علامتگذاری) در قرآن کریم، بهعنوان مباحث مقدماتی مطرح گردیده که در آن، ضمن تعریف این دو علم، به مهمترین مصادر و منابع آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص9-73</ref>.<br />
<br />
کتاب «النقط و الشكل» سجستانی، از نخستین آثاری است که در این موضوع، به رشته تحریر درآمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص126</ref>. در انتهای کتاب «المحكم في علم نقط المصاحف» ابوعمرو دانی تصریح شده است که بسیاری از آثار نوشتهشده در این زمینه، مفقود گردیده و چیزی از آنها باقی نمانده است و این امر، اهمیت و ارزش کتاب سجستانی را آشکار میسازد<ref>ر.ک: همان، ص127</ref>.<br />
<br />
پیرامون روش سجستانی در نگارش این کتاب، باید به این موضوع توجه نمود که در پرداختن به این علم، بنا بر آنچه که دانی در «المحكم» خود بدان اشاره نموده است، دو روش علمی وجود دارد: روش قاریان و اهل مصاحف و روش نحویان و اهل لغت که البته تفاوت زیادی نیز بین آنها وجود ندارد. بااینحال، در روششناسی کتاب سجستانی، روش وی را به دلیل استفاده بسیار او از اصطلاحاتی که مختص به نحویان میباشد، به روش ایشان نزدیکتر دانستهاند<ref>ر.ک: همان، ص125</ref>. پیروی سجستانی از روش نقطهگذاری ابوالاسود در ضبط کلمات قرآن کریم در این کتاب، بر این امر دلالت دارد که روش استفاده از علامات که به خلیل منسوب است، تا آن زمان معمول نبوده است<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>.<br />
<br />
با بررسی کتاب سجستانی، میتوان دریافت که در زمان او، اصطلاحاتی در کتابت مصحف معمول بوده که پس از آن، از بین رفته و این امر، فهم آنها را مشکل کرده است؛ مانند «قفا الحرف»، «جبهة الحرف» و «بين يدي الحرف»<ref>ر.ک: همان، ص122-123</ref>.<br />
<br />
ازآنجاییکه محقق، شباهت بسیار زیادی میان مطالب این کتاب و کتاب «النقط و الشكل» ابن سراج دیده، که دلیل آن نیز اعتماد هر دو نویسنده به کتاب ابومحمد یحیی مبارک یزیدی و تصریح هر دو به این موضوع میباشد، لذا هر دو کتاب را در یک مجموعه گردآوری نموده است<ref>ر.ک: همان، ص99-100</ref>.<br />
<br />
رساله «النقط و الشكل» ابن سراج، یکی از کهنترین و مهمترین منابع در علم علامتگذاری خط قرآن یا خط عربی بشمار میرود<ref>ر.ک: مستفید، حمیدرضا، ص5</ref>. ابن سراج در این رساله، عمدتا به دو موضوع نقط و شکل پرداخته است. وی در آغاز، روش نقطهگذاری حروف متشابه را بیان میکند، سپس به توضیح علائم مختلف میپردازد و در این بخش، نخست اعرابگذاری نوشتههای معمولی و سپس اعرابگذاری خط قرآن را توضیح میدهد. نکته جالب توجه این است که وی نیز همچون پیشینیان و معاصران خود در قرن سوم یا اوایل قرن چهارم هجری- یعنی پس از گذشت سه قرن و اندی از ابتکار ابوالاسود - هنوز بر بهکارگیری علائم وی در خط قرآن اصرار داشته و از بهکار بردن علائم خلیل، یعنی: فتحه، ضمه و کسره، امتناع میکرده است<ref>ر.ک: همان، ص6</ref>.<br />
<br />
هرچند هدف اصلی این رساله، نقطه و شکل بوده است، ولی در پارهای موارد، ابن سراج بنا به ضرورت، به مسئله رسم المصحف (نگارش و املای کلمات قرآن) نیز اشاراتی دارد. آنچه در این میان فوقالعاده حائز اهمیت است، این است که این رساله، نشان میدهد که ابوعمر بصری (از قراء سبعه)، یزیدی و ابن سراج، برخلاف ابوعمرودانی - که از بزرگترین علمای علم رسم المصحف بشمار میآید - بهطور صددرصد، قائل به توقیفی بودن رسم المصحف، نبودهاند؛ بهعنوان نمونه، ابن سراج در بحث کتابت کلمه «أنبئكم»، بهجای استناد به روش مصاحف پیشین در کتابت این کلمه - آنگونه که روش دانی در «المقنع» است - از قول یزیدی و ابوعمر بصری، به ذکر قاعده و نظر اخفش و سیبویه میپردازد. وی در قسمت دیگر، به مسئله وقف و انواع مختلف آن در زبان عربی - اعم از اسکان، روم، اشمام و تشدید - اشاره کرده و برای هریک، علامتی معرفی میکند. وی در بحث علامتگذاری خصوص غیر قرآنی - و به تعبیر خودش «شكل الدفاتر» - نیز به این علائم، پرداخته است: فتحه، ضمه، کسره، سکون، علامت ادغام، اماله و علامت همزه<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
# متن کتاب.<br />
# مستفید، حمیدرضا، «رساله النقط و الشكل (آنکارا، مجموعه اسماعیل صائب، ش 3 /547) تألیف ابوبکر محمد بن السری السراج)»، پایگاه مجلات تخصصی نور، نامه بهارستان، پاییز 1388- شماره 15، به آدرس:<br />
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1488646/<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili