علم الحروف في الإسلام - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۶

2026-04-07T19:16:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۶
خط ۶۸:		خط ۶۸:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
			[[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]
	[[رده:مقالات ~~بازبینی نشده2~~]]		[[رده:زبان و ادبیات شرقی]]
			[[رده:مقالات(فروردین 1405) باقی زاده]]
	[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط عباس مکرمی]]		[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط عباس مکرمی]]
	[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]		[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]

Hbaghizadeh در ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۰

2026-04-07T19:10:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۰
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''علم الحروف في الإسلام'''، اثر [[بییر (پی‌یر) لوری]] (متولد ۱۹۵۲م)، کتابی است در بررسی جایگاه هستی‌شناختی و ابعاد باطنی حروف و کلمات در تفکر اسلامی و نقش آن‌ها در پیوند میان عالم وحی و جهان مادی.		'''علم الحروف في الإسلام'''، اثر [[لوری، پیر\|بییر (پی‌یر) لوری]] (متولد ۱۹۵۲م)، کتابی است در بررسی جایگاه هستی‌شناختی و ابعاد باطنی حروف و کلمات در تفکر اسلامی و نقش آن‌ها در پیوند میان عالم وحی و جهان مادی.

	==انگیزه نگارش==		==انگیزه نگارش==
خط ۳۱:		خط ۳۱:

	==ساختار==		==ساختار==
	کتاب، شامل یک مقدمه مفصل و شش فصل اصلی است که به‌ترتیب به موضوعات فرشته‌شناسی، تاریخچه علم ‌الحروف (سیمیا)، پیوند علم حروف با تشیع (غلات و اخوان‌الصفا)، آرای فلاسفه (ابن‌ سینا و صوفیه)، آثار سحری البونی و در نهایت اندیشه‌های عرفانی ابن ‌عربی اختصاص یافته است.		کتاب، شامل یک مقدمه مفصل و شش فصل اصلی است که به‌ترتیب به موضوعات فرشته‌شناسی، تاریخچه علم ‌الحروف (سیمیا)، پیوند علم حروف با تشیع (غلات و اخوان‌الصفا)، آرای فلاسفه ([[ابن سینا، حسین بن عبدالله\|ابن‌ سینا]] و صوفیه)، آثار سحری البونی و در نهایت اندیشه‌های عرفانی ابن ‌عربی اختصاص یافته است.

	==اهمیت کتاب==		==اهمیت کتاب==
خط ۴۱:		خط ۴۱:

	فصل اول، با عنوان «کلمه الهی و علم مخلوقات آسمانی (فرشتگان)»، به نقش فرشتگان به‌عنوان واسطه‌های انتقال کلام وحی می‌پردازد. نویسنده، تبیین می‌کند که فرشتگان حافظان نظم کیهانی هستند و هر حرف یا کلمه الهی توسط فرشتگان خاصی در جهان مادی تدبیر می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص29-40</ref>. همچنین در این فصل، به این نکته اشاره شده که در این پژوهش، مقصود ما از «کلمه» که موضوع پژوهش است، کلمه به معنای لغوی آن نیست، بلکه کلمه الهی است که به مخلوقات عاقل ناطق، یعنی فرشتگان و بشر و جن تعلق می‌گیرد<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>.		فصل اول، با عنوان «کلمه الهی و علم مخلوقات آسمانی (فرشتگان)»، به نقش فرشتگان به‌عنوان واسطه‌های انتقال کلام وحی می‌پردازد. نویسنده، تبیین می‌کند که فرشتگان حافظان نظم کیهانی هستند و هر حرف یا کلمه الهی توسط فرشتگان خاصی در جهان مادی تدبیر می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص29-40</ref>. همچنین در این فصل، به این نکته اشاره شده که در این پژوهش، مقصود ما از «کلمه» که موضوع پژوهش است، کلمه به معنای لغوی آن نیست، بلکه کلمه الهی است که به مخلوقات عاقل ناطق، یعنی فرشتگان و بشر و جن تعلق می‌گیرد<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>.

	وی سپس مفصلا در مورد هرکدام از این سه موجود با تکیه بر قرآن و احادیث سخن می‌گوید<ref>ر.ک: همان، ص34-51</ref>.		وی سپس مفصلا در مورد هرکدام از این سه موجود با تکیه بر قرآن و احادیث سخن می‌گوید<ref>ر.ک: همان، ص34-51</ref>.

خط ۴۶:		خط ۴۷:

	فصل سوم، به بررسی پیوند میان تشیع و علم‌ الحروف می‌پردازد.		فصل سوم، به بررسی پیوند میان تشیع و علم‌ الحروف می‌پردازد.

	نویسنده، ابتدا آرای غلاتی مانند مغیرة بن سعد را تحلیل کرده است. یکی از اساسی‌ترین اعتقادات مغیره، عبارت است از: رؤیت الله، درحالی‌که در شکل انسانی از نور متمثل است؛ پیکرش از حروف ابجد تکوین یافته (ساقش، حرف الف و چشمش حرف باء و... است). آنگاه که خواست هستی را پدید آورد، اسم اعظم را که رها بود، بر زبان راند تا همچون تاج بر سرش مستقر گردد. سپس با انگشتش شروع کرد به نوشتن اعمال بشر، بر کف دستش و...<ref>ر.ک: همان، ص98</ref>.		نویسنده، ابتدا آرای غلاتی مانند مغیرة بن سعد را تحلیل کرده است. یکی از اساسی‌ترین اعتقادات مغیره، عبارت است از: رؤیت الله، درحالی‌که در شکل انسانی از نور متمثل است؛ پیکرش از حروف ابجد تکوین یافته (ساقش، حرف الف و چشمش حرف باء و... است). آنگاه که خواست هستی را پدید آورد، اسم اعظم را که رها بود، بر زبان راند تا همچون تاج بر سرش مستقر گردد. سپس با انگشتش شروع کرد به نوشتن اعمال بشر، بر کف دستش و...<ref>ر.ک: همان، ص98</ref>.
	نویسنده سپس به فلسفه زبان در رسائل «اخوان‌الصفا» می‌رسد<ref>ر.ک: همان، ص102</ref>. او توضیح می‌دهد که اخوان‌الصفا چگونه از ترکیب اعداد، حروف و موسیقی برای تبیین هماهنگی میان عالم صغیر (انسان) و عالم کبیر (جهان) بهره برده‌اند<ref>ر.ک: همان، ص110-116</ref>‏.		نویسنده سپس به فلسفه زبان در رسائل «اخوان‌الصفا» می‌رسد<ref>ر.ک: همان، ص102</ref>. او توضیح می‌دهد که اخوان‌الصفا چگونه از ترکیب اعداد، حروف و موسیقی برای تبیین هماهنگی میان عالم صغیر (انسان) و عالم کبیر (جهان) بهره برده‌اند<ref>ر.ک: همان، ص110-116</ref>‏.

	فصل چهارم، بر علم حروف و فلسفه (ابن سینا و صوفیه) متمرکز است. بخش عمده این فصل به «رساله نیروزیه» ابن‌ سینا اختصاص دارد که در آن ارزش متافیزیکی حروف مقطعه قرآن بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص121-136</ref>. نویسنده همچنین دیدگاه ابویعقوب سجستانی در «کتاب الافتخار» را بررسی نموده<ref>ر.ک: همان، ص129</ref> و آرای سهل تستری<ref>ر.ک: همان، ص132</ref> و ابن‌ مسره (متوفی 931ق)، حکیم اندلسی در کتاب «خواص الحروف و حقائقها و أصولها» را در خصوص اینکه حروف ریشه اصلی موجودات هستند، گزارش می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص133</ref>.		فصل چهارم، بر علم حروف و فلسفه ([[ابن سینا، حسین بن عبدالله\|ابن سینا]] و صوفیه) متمرکز است. بخش عمده این فصل به «رساله نیروزیه» ابن‌ سینا اختصاص دارد که در آن ارزش متافیزیکی حروف مقطعه قرآن بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص121-136</ref>. نویسنده همچنین دیدگاه ابویعقوب سجستانی در «کتاب الافتخار» را بررسی نموده<ref>ر.ک: همان، ص129</ref> و آرای سهل تستری<ref>ر.ک: همان، ص132</ref> و ابن‌ مسره (متوفی 931ق)، حکیم اندلسی در کتاب «خواص الحروف و حقائقها و أصولها» را در خصوص اینکه حروف ریشه اصلی موجودات هستند، گزارش می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص133</ref>.

	فصل پنجم، به جنبه‌های عملیاتی و سحری علم حروف در آثار احمد البونی (مانند شمس المعارف و لطائف العوارف) می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص141</ref>. البونی توضیح می‌دهد که حرف الف، اصل هستی و اولین حروف و اولین مخلوق است و حرف باء از آن نشئت گرفته و سپس حرف الف و باء، منتج به حرف لام شده و باقی حروف هجاییه که بیست‌وهشت حرف غیر از الف و لام می‌باشند، از آن نشئت گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص151</ref>. نویسنده در اینجا نحوه استفاده از قدرت اسماء الحسنی و مفهوم «اسم اعظم» را به‌عنوان کلید تسخیر نیروهای غیبی تشریح می‌کند و میان سحر مشروع و غیر مشروع تمایز قائل می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص157-173</ref>.		فصل پنجم، به جنبه‌های عملیاتی و سحری علم حروف در آثار احمد البونی (مانند شمس المعارف و لطائف العوارف) می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص141</ref>. البونی توضیح می‌دهد که حرف الف، اصل هستی و اولین حروف و اولین مخلوق است و حرف باء از آن نشئت گرفته و سپس حرف الف و باء، منتج به حرف لام شده و باقی حروف هجاییه که بیست‌وهشت حرف غیر از الف و لام می‌باشند، از آن نشئت گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص151</ref>. نویسنده در اینجا نحوه استفاده از قدرت اسماء الحسنی و مفهوم «اسم اعظم» را به‌عنوان کلید تسخیر نیروهای غیبی تشریح می‌کند و میان سحر مشروع و غیر مشروع تمایز قائل می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص157-173</ref>.

	در فصل ششم، با عنوان «جسد، کلمه شد»، نویسنده، به تبیین دقیق و جامع نظریات محوری محیی‌الدین بن ‌عربی در خصوص پیوند میان نظام هستی و ساختار زبان پرداخته است <ref>همان، ص179</ref>‏. ابن‌ عربی معتقد است که جهان چیزی جز تجلی کلمات الهی نیست. از نظر او، فرایند آفرینش با کلمه «كن» (موجود باش) آغاز شده است و تمامی موجودات، کلماتِ مکتوب در کتابِ آفرینش هستند<ref>ر.ک: همان، ص181-182</ref>‏. یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم این فصل، تبیین نظریه «نفس الرحمان» است. ابن‌ عربی آفرینش جهان را به خروج نَفَس از دهان انسان تشبیه می‌کند؛ همان ‌طور که نَفَس انسانی با عبور از مخارج مختلف صوتی، حروف و کلمات متنوع را می‌سازد، نَفَس رحمانی نیز با عبور از مراتب وجود، اعیان و موجودات جهان را پدید می‌آورد<ref>ر.ک: همان، ص191</ref>‏. ابن‌ عربی، معتقد است که انسان تنها موجودی است که تمامی اسماء الهی و حقایق حروفی را در خود به‌صورت فشرده دارد. در واقع، انسان «کلامِ جامع» الهی است. زمانی که انسان به کمال می‌رسد، پیوند میان کلام انسانی و کلام الهی به اتحاد می‌رسد؛ به‌طوری‌که سخن او همان سخن حق می‌گردد<ref>ر.ک: همان، ص194-199</ref>‏.		در فصل ششم، با عنوان «جسد، کلمه شد»، نویسنده، به تبیین دقیق و جامع نظریات محوری محیی‌الدین بن ‌عربی در خصوص پیوند میان نظام هستی و ساختار زبان پرداخته است <ref>همان، ص179</ref>‏. [[ابن عربی، محمد بن علی\|ابن‌ عربی]] معتقد است که جهان چیزی جز تجلی کلمات الهی نیست. از نظر او، فرایند آفرینش با کلمه «كن» (موجود باش) آغاز شده است و تمامی موجودات، کلماتِ مکتوب در کتابِ آفرینش هستند<ref>ر.ک: همان، ص181-182</ref>‏. یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم این فصل، تبیین نظریه «نفس الرحمان» است. ابن‌ عربی آفرینش جهان را به خروج نَفَس از دهان انسان تشبیه می‌کند؛ همان ‌طور که نَفَس انسانی با عبور از مخارج مختلف صوتی، حروف و کلمات متنوع را می‌سازد، نَفَس رحمانی نیز با عبور از مراتب وجود، اعیان و موجودات جهان را پدید می‌آورد<ref>ر.ک: همان، ص191</ref>‏. ابن‌ عربی، معتقد است که انسان تنها موجودی است که تمامی اسماء الهی و حقایق حروفی را در خود به‌صورت فشرده دارد. در واقع، انسان «کلامِ جامع» الهی است. زمانی که انسان به کمال می‌رسد، پیوند میان کلام انسانی و کلام الهی به اتحاد می‌رسد؛ به‌طوری‌که سخن او همان سخن حق می‌گردد<ref>ر.ک: همان، ص194-199</ref>‏.

	==پانویس==		==پانویس==

A-esmaili در ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۳۲

2026-03-15T03:32:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''~~زندگی‌نامه سید جلال‌الدین آشتیانی~~'''، اثر ~~انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،~~ کتابی است در ~~شرح زندگانی سید جلال‌الدین آشتیانی~~ و ~~خدمات علمی~~ و ~~فرهنگی ایشان~~.		'''علم الحروف في الإسلام'''، اثر [[بییر (پی‌یر) لوری]] (متولد ۱۹۵۲م)، کتابی است در بررسی جایگاه هستی‌شناختی و ابعاد باطنی حروف و کلمات در تفکر اسلامی و نقش آن‌ها در پیوند میان عالم وحی و جهان مادی.

	==~~ساختار~~==		==انگیزه نگارش==
	کتاب ~~با پیشگفتاری~~ از ~~مهدی محقق آغاز شده و مطالب بدون تبویب~~ و ~~فصل‌بندی خاصی، دربردارنده مجموعه‌ای~~ از ~~مقالات~~ و ~~نوشته‌هایی پیرامون زندگی‌نامه~~ و ~~شرح خدمات علمی~~ و ~~فرهنگی سید جلال‌الدین آشتیانی~~ است که ~~توسط نویسندگان مختلف،~~ به ~~رشته تحریر درآمده~~ است.		نویسنده در مقدمه کتاب تصریح می‌کند که هدف اصلی او از این پژوهش، یافتن مدخلی برای درک نمادهایی است که در زبان دینی نهفته‌اند و کلمات متداول از تبیین مستقیم آن‌ها عاجزند<ref>ر.ک: مقدمه، ص7</ref>. او این اثر را پنجره‌ای رو به «علم حروف باطنی» می‌داند که در واقع امتداد توجه عمیق به زبان قرآن و کشف پیوند میان حروف تهجی و حقایق کونی است<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>.

			==ساختار==
			کتاب، شامل یک مقدمه مفصل و شش فصل اصلی است که به‌ترتیب به موضوعات فرشته‌شناسی، تاریخچه علم ‌الحروف (سیمیا)، پیوند علم حروف با تشیع (غلات و اخوان‌الصفا)، آرای فلاسفه (ابن‌ سینا و صوفیه)، آثار سحری البونی و در نهایت اندیشه‌های عرفانی ابن ‌عربی اختصاص یافته است.

			==اهمیت کتاب==
			# کمبود منابع مشابه: نایاب بودن آثار پژوهشی تخصصی که به‌صورت منسجم به ابعاد باطنی و روحانی حروف در اسلام پرداخته باشند<ref>ر.ک: همان، ص21-22</ref>.
			# جامعیت در بررسی مکاتب: پوشش طیف وسیعی از دیدگاه‌ها از جادو و طلسمات تا فلسفه و عرفان نظری<ref>ر.ک: همان، ص15-16</ref>.

	==گزارش محتوا==		==گزارش محتوا==
	در ~~پیشگفتار، ابتدا~~ به ~~رونق مجدد حوزه‌های علمیه پس از اخراج رضا خان از کشور~~ و ~~سابقه دوستی نویسنده~~ با ~~استاد آشتیانی~~ اشاره شده و در ~~ادامه،~~ به ~~معرفی مختصر ایشان، پرداخته شده~~ است<ref>ر.ک: ~~پیشگفتار، ص7~~-14</ref>.		در بخش مقدمه، نویسنده به نقش محوری زبان در ادیان پرداخته و قرآن را تجلی مستقیم خداوند بر زمین می‌داند. او معتقد است استماع قرآن برای مؤمن، قرار گرفتن در موقعیت وحی و حضور الهی است<ref>ر.ک: همان، ص‌۷-۱۷</ref>.

			فصل اول، با عنوان «کلمه الهی و علم مخلوقات آسمانی (فرشتگان)»، به نقش فرشتگان به‌عنوان واسطه‌های انتقال کلام وحی می‌پردازد. نویسنده، تبیین می‌کند که فرشتگان حافظان نظم کیهانی هستند و هر حرف یا کلمه الهی توسط فرشتگان خاصی در جهان مادی تدبیر می‌شود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص29-40</ref>. همچنین در این فصل، به این نکته اشاره شده که در این پژوهش، مقصود ما از «کلمه» که موضوع پژوهش است، کلمه به معنای لغوی آن نیست، بلکه کلمه الهی است که به مخلوقات عاقل ناطق، یعنی فرشتگان و بشر و جن تعلق می‌گیرد<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>.
			وی سپس مفصلا در مورد هرکدام از این سه موجود با تکیه بر قرآن و احادیث سخن می‌گوید<ref>ر.ک: همان، ص34-51</ref>.

	~~متن کتاب با مطلبی تحت عنوان «ما که‌ایم اندر جهان پیچ‌پیچ» از سید جلال‌الدین آشتیانی آغاز گردیده~~ که ~~در آن،~~ به ~~موضوع سلوک الی الله پرداخته شده~~ و ~~از چهار قسم سالک (سالک مجذوب، مجذوب سالک، سالک غیر مجذوب~~ و ~~مجذوب غیر سالک) سخن به میان آمده است~~<ref>ر.ک: ~~متن کتاب، ص17~~-54</ref>.		فصل دوم به «علم سیمیا» یا دانش باطنی حروف اختصاص دارد. نویسنده، سیمیا را به‌عنوان دانشی معرفی می‌کند که هدفش تبدیل و تحول حروف برای رسیدن به «روح کلمات» است. او پیوند ناگسستنی میان این علم و کیمیا را شرح داده و بیان می‌کند که متفکرانی چون جابر بن حیان با «علم موازین» سعی در کشف ساختار عددی و حرفی جهان داشتند<ref>ر.ک: همان، ص57-94</ref>.

	~~در ادامه، در نوشتاری تحت عنوان «عرض~~ و ~~طول تاریخ فلسفه اسلامی و استاد سید جلال‌الدین آشتیانی»~~ از ~~سید حسین نصر، به بیان این مطلب پرداخته شده~~ است که در ~~چند دهه اخیر، گرد~~ و ~~غبار فراموشی~~ و ~~غفلت~~ تا ~~حدی~~ از ~~چهره فلسفه اسلامی و سیر تاریخی آن زدوده شده~~ و ~~استاد آشتیانی، یکی از عوامل اصلی تعریض~~ و ~~تطویل تاریخ فلسفه اسلامی بوده که سهمی اساسی در این تحول مهم داشته‌اند~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص55~~-56</ref>.		فصل سوم، به بررسی پیوند میان تشیع و علم‌ الحروف می‌پردازد.
			نویسنده، ابتدا آرای غلاتی مانند مغیرة بن سعد را تحلیل کرده است. یکی از اساسی‌ترین اعتقادات مغیره، عبارت است از: رؤیت الله، درحالی‌که در شکل انسانی از نور متمثل است؛ پیکرش از حروف ابجد تکوین یافته (ساقش، حرف الف و چشمش حرف باء و... است). آنگاه که خواست هستی را پدید آورد، اسم اعظم را که رها بود، بر زبان راند تا همچون تاج بر سرش مستقر گردد. سپس با انگشتش شروع کرد به نوشتن اعمال بشر، بر کف دستش و...<ref>ر.ک: همان، ص98</ref>.
			نویسنده سپس به فلسفه زبان در رسائل «اخوان‌الصفا» می‌رسد<ref>ر.ک: همان، ص102</ref>. او توضیح می‌دهد که اخوان‌الصفا چگونه از ترکیب اعداد، حروف و موسیقی برای تبیین هماهنگی میان عالم صغیر (انسان) و عالم کبیر (جهان) بهره برده‌اند<ref>ر.ک: همان، ص110-116</ref>‏.

	به ~~دنبال مطالب فوق، «خاطراتی از قریب شصت سال دوستی» احمد مهدوی دامغانی با استاد آشتیانی روایت گردیده~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص71~~-~~111~~</ref> و ~~پس از آن، داریوش شایگان، به‌منظور معرفی استاد آشتیانی، تفکرات وی~~ را ~~«تبلور یک نحوه هستی» نامیده است~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص113-118~~</ref>.		فصل چهارم، بر علم حروف و فلسفه (ابن سینا و صوفیه) متمرکز است. بخش عمده این فصل به «رساله نیروزیه» ابن‌ سینا اختصاص دارد که در آن ارزش متافیزیکی حروف مقطعه قرآن بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص121-136</ref>. نویسنده همچنین دیدگاه ابویعقوب سجستانی در «کتاب الافتخار» را بررسی نموده<ref>ر.ک: همان، ص129</ref> و آرای سهل تستری<ref>ر.ک: همان، ص132</ref> و ابن‌ مسره (متوفی 931ق)، حکیم اندلسی در کتاب «خواص الحروف و حقائقها و أصولها» را در خصوص اینکه حروف ریشه اصلی موجودات هستند، گزارش می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص133</ref>.

	از ~~جمله مطالب کتاب، می‌توان~~ از ~~نوشته‌ای~~ از ~~غلامحسین رضانژاد تحت عنوان «روح معاصر ملاصدرا» نام برد که~~ در ~~آن، به چگونگی ملاقات نویسنده با استاد آشتیانی~~ و ~~محاورات~~ و ~~برخوردهای شخصی~~ و ~~صراحت لهجه ایشان، اشاره شده است~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص145~~-~~149~~</ref>.		فصل پنجم، به جنبه‌های عملیاتی و سحری علم حروف در آثار احمد البونی (مانند شمس المعارف و لطائف العوارف) می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص141</ref>. البونی توضیح می‌دهد که حرف الف، اصل هستی و اولین حروف و اولین مخلوق است و حرف باء از آن نشئت گرفته و سپس حرف الف و باء، منتج به حرف لام شده و باقی حروف هجاییه که بیست‌وهشت حرف غیر از الف و لام می‌باشند، از آن نشئت گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص151</ref>. نویسنده در اینجا نحوه استفاده از قدرت اسماء الحسنی و مفهوم «اسم اعظم» را به‌عنوان کلید تسخیر نیروهای غیبی تشریح می‌کند و میان سحر مشروع و غیر مشروع تمایز قائل می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص157-173</ref>.

	~~از دیگر مطالب مطرح‌شده~~ در ~~کتاب، می‌توان~~ به ~~عناوینی همچون «مجدد عقلانیت شهودی» از حسن سیدعرب~~<ref>~~ر.ک:~~ همان، ~~ص159~~</ref>~~، «ثمره هزاره‌ای آسیاب دنیا» نوشته مهدی امین رضوی~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص171~~</ref>~~، «جلال حکمت~~ و ~~اشراق عرفان» سید کریم امیری فیروزکوهی~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص195~~</ref> و ~~«از حدوث تا قدم» نوشته بهاءالدین خرمشاهی~~<ref>ر.ک: همان، ~~ص211~~</ref> ~~اشاره نمود~~.		در فصل ششم، با عنوان «جسد، کلمه شد»، نویسنده، به تبیین دقیق و جامع نظریات محوری محیی‌الدین بن ‌عربی در خصوص پیوند میان نظام هستی و ساختار زبان پرداخته است <ref>همان، ص179</ref>‏. ابن‌ عربی معتقد است که جهان چیزی جز تجلی کلمات الهی نیست. از نظر او، فرایند آفرینش با کلمه «كن» (موجود باش) آغاز شده است و تمامی موجودات، کلماتِ مکتوب در کتابِ آفرینش هستند<ref>ر.ک: همان، ص181-182</ref>‏. یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم این فصل، تبیین نظریه «نفس الرحمان» است. ابن‌ عربی آفرینش جهان را به خروج نَفَس از دهان انسان تشبیه می‌کند؛ همان ‌طور که نَفَس انسانی با عبور از مخارج مختلف صوتی، حروف و کلمات متنوع را می‌سازد، نَفَس رحمانی نیز با عبور از مراتب وجود، اعیان و موجودات جهان را پدید می‌آورد<ref>ر.ک: همان، ص191</ref>‏. ابن‌ عربی، معتقد است که انسان تنها موجودی است که تمامی اسماء الهی و حقایق حروفی را در خود به‌صورت فشرده دارد. در واقع، انسان «کلامِ جامع» الهی است. زمانی که انسان به کمال می‌رسد، پیوند میان کلام انسانی و کلام الهی به اتحاد می‌رسد؛ به‌طوری‌که سخن او همان سخن حق می‌گردد<ref>ر.ک: همان، ص194-199</ref>‏.

	==پانویس==		==پانویس==
خط ۴۷:		خط ۵۹:

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	~~پیشگفتار~~ و متن کتاب.		مقدمه و متن کتاب.

A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR27544J1.jpg | عنوان = علم الحروف في الإسلام | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = لوری، پیر (نويسنده) طوخی، دالیا (مترجم) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ‎‏/‎‏ل‎‏9‎‏ع‎‏8 6321 ‏PJ‎‏ | موضوع =الفبای عربی...» ایجاد کرد

2026-03-14T03:57:46Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR27544J1.jpg | عنوان = علم الحروف في الإسلام | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = لوری، پیر (نويسنده) طوخی، دالیا (مترجم) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ‎‏/‎‏ل‎‏9‎‏ع‎‏8 6321 ‏PJ‎‏ | موضوع =الفبای عربی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR27544J1.jpg
| عنوان = علم الحروف في الإسلام
| عنوان‌های دیگر =
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[لوری، پیر]] (نويسنده)
[[طوخی، دالیا]] (مترجم)
|زبان
| زبان = عربی
| کد کنگره = ‎‏/‎‏ل‎‏9‎‏ع‎‏8 6321 ‏PJ‎‏
| موضوع =الفبای عربی - خط عربی - زبان عربی - تلفظ
|ناشر
| ناشر = الهیئة المصریة العامة للکتاب
| مکان نشر = مصر - قاهره
| سال نشر = 2006م
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE27544AUTOMATIONCODE
| چاپ = 1
| شابک = -
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 27544
| کتابخوان همراه نور = 27544
| کد پدیدآور = 17906
| پس از =
| پیش از =
}}
'''زندگی‌نامه سید جلال‌الدین آشتیانی'''، اثر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، کتابی است در شرح زندگانی سید جلال‌الدین آشتیانی و خدمات علمی و فرهنگی ایشان.

==ساختار==
کتاب با پیشگفتاری از مهدی محقق آغاز شده و مطالب بدون تبویب و فصل‌بندی خاصی، دربردارنده مجموعه‌ای از مقالات و نوشته‌هایی پیرامون زندگی‌نامه و شرح خدمات علمی و فرهنگی سید جلال‌الدین آشتیانی است که توسط نویسندگان مختلف، به رشته تحریر درآمده است.

==گزارش محتوا==
در پیشگفتار، ابتدا به رونق مجدد حوزه‌های علمیه پس از اخراج رضا خان از کشور و سابقه دوستی نویسنده با استاد آشتیانی اشاره شده و در ادامه، به معرفی مختصر ایشان، پرداخته شده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص7-14</ref>.

متن کتاب با مطلبی تحت عنوان «ما که‌ایم اندر جهان پیچ‌پیچ» از سید جلال‌الدین آشتیانی آغاز گردیده که در آن، به موضوع سلوک الی الله پرداخته شده و از چهار قسم سالک (سالک مجذوب، مجذوب سالک، سالک غیر مجذوب و مجذوب غیر سالک) سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص17-54</ref>.

در ادامه، در نوشتاری تحت عنوان «عرض و طول تاریخ فلسفه اسلامی و استاد سید جلال‌الدین آشتیانی» از سید حسین نصر، به بیان این مطلب پرداخته شده است که در چند دهه اخیر، گرد و غبار فراموشی و غفلت تا حدی از چهره فلسفه اسلامی و سیر تاریخی آن زدوده شده و استاد آشتیانی، یکی از عوامل اصلی تعریض و تطویل تاریخ فلسفه اسلامی بوده که سهمی اساسی در این تحول مهم داشته‌اند<ref>ر.ک: همان، ص55-56</ref>.

به دنبال مطالب فوق، «خاطراتی از قریب شصت سال دوستی» احمد مهدوی دامغانی با استاد آشتیانی روایت گردیده<ref>ر.ک: همان، ص71-111</ref> و پس از آن، داریوش شایگان، به‌منظور معرفی استاد آشتیانی، تفکرات وی را «تبلور یک نحوه هستی» نامیده است<ref>ر.ک: همان، ص113-118</ref>.

از جمله مطالب کتاب، می‌توان از نوشته‌ای از غلامحسین رضانژاد تحت عنوان «روح معاصر ملاصدرا» نام برد که در آن، به چگونگی ملاقات نویسنده با استاد آشتیانی و محاورات و برخوردهای شخصی و صراحت لهجه ایشان، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص145-149</ref>.

از دیگر مطالب مطرح‌شده در کتاب، می‌توان به عناوینی همچون «مجدد عقلانیت شهودی» از حسن سیدعرب<ref>ر.ک: همان، ص159</ref>، «ثمره هزاره‌ای آسیاب دنیا» نوشته مهدی امین رضوی<ref>ر.ک: همان، ص171</ref>، «جلال حکمت و اشراق عرفان» سید کریم امیری فیروزکوهی<ref>ر.ک: همان، ص195</ref> و «از حدوث تا قدم» نوشته بهاءالدین خرمشاهی<ref>ر.ک: همان، ص211</ref> اشاره نمود.

==پانویس==
<references />

==منابع مقاله==
پیشگفتار و متن کتاب.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط عباس مکرمی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]