شمیل، شبلی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Fsobhani در ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۷

2026-01-01T05:37:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۷
خط ۵۴:		خط ۵۴:

	==ویژگی‌های فکری و اخلاقی==		==ویژگی‌های فکری و اخلاقی==
	شبلی شمیل به عنوان یک «مادی‌گرا» شهرت داشت<ref> ر.ک: طباطبایی، محمدحسین، ج۱، ص۲۵</ref> و به مکتب داروینیسم اجتماعی گرایش پیدا کرده بود. او استدلال‌های علمی را مبنای فهم جهان می‌دانست و با تفکرات ماوراءالطبیعی مخالف بود. با این حال، شخصیتی پیچیده داشت؛ هوشی سرشار، ذهنی تحلیل‌گر، طبعی تند و شاعرانه داشت. به گفته نزدیکانش، مشتعل الذکاء (دارای هوش فروزان)، ناصر الضعیف (پشتیبان ضعیفان) و عدو القوی ~~والمستبد~~ (دشمن قدرتمندان و مستبدان) بود.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref>		شبلی شمیل به عنوان یک «مادی‌گرا» شهرت داشت<ref> ر.ک: طباطبایی، محمدحسین، ج۱، ص۲۵</ref> و به مکتب داروینیسم اجتماعی گرایش پیدا کرده بود. او استدلال‌های علمی را مبنای فهم جهان می‌دانست و با تفکرات ماوراءالطبیعی مخالف بود. با این حال، شخصیتی پیچیده داشت؛ هوشی سرشار، ذهنی تحلیل‌گر، طبعی تند و شاعرانه داشت. به گفته نزدیکانش، مشتعل الذکاء (دارای هوش فروزان)، ناصر الضعیف (پشتیبان ضعیفان) و عدو القوی و المستبد (دشمن قدرتمندان و مستبدان) بود.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref>

	'''نظر وی درباره امام علی(ع):'''		'''نظر وی درباره امام علی(ع):'''
خط ۶۰:		خط ۶۰:
	با وجود گرایش‌های مادی، شمیل احترام عمیقی برای شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] قائل بود. او جمله معروفی در وصف امام دارد:		با وجود گرایش‌های مادی، شمیل احترام عمیقی برای شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] قائل بود. او جمله معروفی در وصف امام دارد:

	«'''اَلْاِمامُ عَلِيُّ بْنَ ابيطالِبٍ عَظيمُ الْعُظَماءِ نُسْخَةٌ مُفْرَدَةٌ لَمْ ~~يَرَلَها~~ الشَّرقُ وَ لاالغَرْبُ صُورةً طِبَقَ الْأصْلَ لا قَديماً وَ لا حِديثاً'''».		«'''اَلْاِمامُ عَلِيُّ بْنَ ابيطالِبٍ عَظيمُ الْعُظَماءِ نُسْخَةٌ مُفْرَدَةٌ لَمْ يَرَ لَها الشَّرقُ وَ لاالغَرْبُ صُورةً طِبَقَ الْأصْلَ لا قَديماً وَ لا حِديثاً'''».

	([[امام علی علیه‌السلام\|امام علی بن ابی‌طالب(ع)]]، بزرگ بزرگان است. او یگانه نسخه‌ای است که خاور و باختر، در گذشته و حال، صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد، به خود ندیده است.)<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۰</ref>		([[امام علی علیه‌السلام\|امام علی بن ابی‌طالب(ع)]]، بزرگ بزرگان است. او یگانه نسخه‌ای است که خاور و باختر، در گذشته و حال، صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد، به خود ندیده است.)<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۰</ref>

Mkheradmand110: added Category:شاعران using HotCat

2025-12-31T19:37:18Z

added Category:شاعران using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۷
خط ۱۰۳:		خط ۱۰۳:
	[[رده:مؤلفین-دی]]		[[رده:مؤلفین-دی]]
	[[رده:پزشکان]]		[[رده:پزشکان]]
			[[رده:شاعران]]

Mkheradmand110: added Category:پزشکان using HotCat

2025-12-31T19:37:04Z

added Category:پزشکان using HotCat

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۷
خط ۱۰۲:		خط ۱۰۲:
	[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]]
	[[رده:مؤلفین-دی]]		[[رده:مؤلفین-دی]]
			[[رده:پزشکان]]

Mkheradmand110: ویرایش

2025-12-31T19:35:58Z

ویرایش

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۵
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''~~شبلی~~ شُمَیِّل''' (۱۲۶۷-۱۳۳۵ق ~~/ ۱۸۵۰-۱۹۱۷م~~)، پزشک، فیلسوف مادی‌گرا و از ~~طلایعی~~ نهضت فکری در جهان عرب. او نخستین کسی بود که نظریه تکامل داروین را به طور گسترده به جهان عرب معرفی کرد و مجله «الشفاء» را بنیان نهاد. با وجود گرایش‌های مادی و انتقادی، به عظمت شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] و بلاغت قرآن اقرار داشت.		'''شِبلی شُمَیِّل''' (۱۲۶۷-۱۳۳۵ق)، پزشک، فیلسوف مادی‌گرا و از پیش‌گامان نهضت فکری در جهان عرب. او نخستین کسی بود که نظریه تکامل داروین را به طور گسترده به جهان عرب معرفی کرد و مجله «الشفاء» را بنیان نهاد. با وجود گرایش‌های مادی و انتقادی، به عظمت شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] و بلاغت قرآن اقرار داشت.

	==ولادت==		==ولادت==

Hbaghizadeh در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۶

2025-12-30T17:36:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۶
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| شاگردان =		\| شاگردان =
	\| اجازه اجتهاد از =		\| اجازه اجتهاد از =
	\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[~~فلسفة النشوء والارتقاء~~]] \| [[مجموعة مقالات]] \| [[الحقیقة (رساله)]] \| [[المعاطس (رساله)]] \| [[تحقیق کتاب الاهویة والمیاه والبلدان لأبقراط]] \| [[تحقیق أرجوزة ابن سینا]]}}		\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[الأهوية و المياه و البلدان]] \| [[مجموعة مقالات]] \| [[الحقیقة (رساله)]] \| [[المعاطس (رساله)]] \| [[تحقیق کتاب الاهویة والمیاه والبلدان لأبقراط]] \| [[تحقیق أرجوزة ابن سینا]]}}
	\| سبک نوشتاری =		\| سبک نوشتاری =
	\| وبگاه =		\| وبگاه =
خط ۱۰۰:		خط ۱۰۰:

	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]]
	[[رده:مؤلفین-دی]]		[[رده:مؤلفین-دی]]

Hbaghizadeh در ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۴

2025-12-30T17:34:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۴
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''شبلی شُمَیِّل''' (۱۲۶۷-۱۳۳۵ق / ۱۸۵۰-۱۹۱۷م)، پزشک، فیلسوف مادی‌گرا و از طلایعی نهضت فکری در جهان عرب. او نخستین کسی بود که نظریه تکامل داروین را به طور گسترده به جهان عرب معرفی کرد و مجله «الشفاء» را بنیان نهاد. با وجود گرایش‌های مادی و انتقادی، به عظمت شخصیت امام علی(ع) و بلاغت قرآن اقرار داشت.		'''شبلی شُمَیِّل''' (۱۲۶۷-۱۳۳۵ق / ۱۸۵۰-۱۹۱۷م)، پزشک، فیلسوف مادی‌گرا و از طلایعی نهضت فکری در جهان عرب. او نخستین کسی بود که نظریه تکامل داروین را به طور گسترده به جهان عرب معرفی کرد و مجله «الشفاء» را بنیان نهاد. با وجود گرایش‌های مادی و انتقادی، به عظمت شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] و بلاغت قرآن اقرار داشت.

	==ولادت==		==ولادت==
خط ۵۷:		خط ۵۷:

	'''نظر وی درباره امام علی(ع):'''		'''نظر وی درباره امام علی(ع):'''
	با وجود گرایش‌های مادی، شمیل احترام عمیقی برای شخصیت امام علی(ع) قائل بود. او جمله معروفی در وصف امام دارد:
	~~«اَلْاِمامُ~~ عَلِيُّ بْنَ ابيطالِبٍ عَظيمُ الْعُظَماءِ نُسْخَةٌ مُفْرَدَةٌ لَمْ يَرَلَها الشَّرقُ وَ لاالغَرْبُ صُورةً طِبَقَ الْأصْلَ لا قَديماً وَ لا ~~حِديثاً»~~.		با وجود گرایش‌های مادی، شمیل احترام عمیقی برای شخصیت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] قائل بود. او جمله معروفی در وصف امام دارد:
	(امام علی بن ~~ابی طالب،~~ بزرگ بزرگان است. او یگانه نسخه‌ای است که خاور و باختر، در گذشته و حال، صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد، به خود ندیده است.)<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۰</ref>
			«'''اَلْاِمامُ عَلِيُّ بْنَ ابيطالِبٍ عَظيمُ الْعُظَماءِ نُسْخَةٌ مُفْرَدَةٌ لَمْ يَرَلَها الشَّرقُ وَ لاالغَرْبُ صُورةً طِبَقَ الْأصْلَ لا قَديماً وَ لا حِديثاً'''».

			([[امام علی علیه‌السلام\|امام علی بن ابی‌طالب(ع)]]، بزرگ بزرگان است. او یگانه نسخه‌ای است که خاور و باختر، در گذشته و حال، صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد، به خود ندیده است.)<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۰</ref>

	همچنین، او با وجود مسیحی بودن، در شعری به مدح پیامبر اسلام(ص) پرداخت<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۱</ref>		همچنین، او با وجود مسیحی بودن، در شعری به مدح پیامبر اسلام(ص) پرداخت<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۱</ref>

Hbaghizadeh: /* منابع مقاله */

2025-12-30T17:32:13Z

منابع مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۲
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	* طباطبایی، محمدحسین، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۱، تهران، انتشارات صدرا		* طباطبایی، محمدحسین، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۱، تهران، انتشارات صدرا
	* حکیمی، محمدرضا، ادبیات و تعهد در اسلام، قم: دلیل ما، ۱۳۸۳		* حکیمی، محمدرضا، ادبیات و تعهد در اسلام، قم: دلیل ما، ۱۳۸۳

	* زرکلی، خیرالدین. الأعلام. جلد ۳.
	* رزوق، أسعد. حوادث وخواطر - مذکّرات الدکتور شبلی شمیل. ۱۹۹۱م.
	* مؤلف ناشناس. پژوهش عمیق. (برای نقل قول درباره امام علی)
	* مقالات مجلات المقتطف و الهلال.

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = شبلی شمیل | تصویر = NUR60281.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = شبلی بن ابراهیم شمیل | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = ابراهیم شمیل | ولادت = ۱۲۶۷ ق / ۱۸۵۰ م (به روایتی ۱۲۷۶ ق / ۱۸۵۳ م) | محل تولد = رو...» ایجاد کرد

2025-12-30T17:31:54Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = شبلی شمیل | تصویر = NUR60281.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = شبلی بن ابراهیم شمیل | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = ابراهیم شمیل | ولادت = ۱۲۶۷ ق / ۱۸۵۰ م (به روایتی ۱۲۷۶ ق / ۱۸۵۳ م) | محل تولد = رو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = شبلی شمیل
| تصویر = NUR60281.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = شبلی بن ابراهیم شمیل
| نام‌های دیگر =
| لقب =
| تخلص =
| نسب =
| نام پدر = ابراهیم شمیل
| ولادت = ۱۲۶۷ ق / ۱۸۵۰ م (به روایتی ۱۲۷۶ ق / ۱۸۵۳ م)
| محل تولد = روستای کفرشیما، لبنان
| کشور تولد = لبنان (ولایت سوریه عثمانی)
| محل زندگی = بیروت، پاریس، استانبول، قاهره، طنطا، اسکندریه
| رحلت = ۱۳۳۵ ق / ۱۹۱۷ م
| شهادت =
| مدفن = قاهره، مصر
| طول عمر = حدود ۶۷ سال
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = مسیحی (کاتولیک یونانی)
| مذهب =
| پیشه = پزشک، فیلسوف، روزنامه‌نگار، نویسنده، شاعر، مترجم
| درجه علمی = دکترای پزشکی
| دانشگاه = کالج سوری پروتستان (دانشگاه آمریکایی بیروت)، پاریس
| علایق پژوهشی = فلسفه، نظریه تکامل (داروینیسم)، علوم طبیعی، سیاست، نقد اجتماعی
| منصب = بنیان‌گذار و سردبیر مجله «الشفاء»
| پس از =
| پیش از =
| اساتید =
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان =
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[فلسفة النشوء والارتقاء]] | [[مجموعة مقالات]] | [[الحقیقة (رساله)]] | [[المعاطس (رساله)]] | [[تحقیق کتاب الاهویة والمیاه والبلدان لأبقراط]] | [[تحقیق أرجوزة ابن سینا]]}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE60281AUTHORCODE
}}

'''شبلی شُمَیِّل''' (۱۲۶۷-۱۳۳۵ق / ۱۸۵۰-۱۹۱۷م)، پزشک، فیلسوف مادی‌گرا و از طلایعی نهضت فکری در جهان عرب. او نخستین کسی بود که نظریه تکامل داروین را به طور گسترده به جهان عرب معرفی کرد و مجله «الشفاء» را بنیان نهاد. با وجود گرایش‌های مادی و انتقادی، به عظمت شخصیت امام علی(ع) و بلاغت قرآن اقرار داشت.

==ولادت==
شبلی بن ابراهیم شمیل در سال ۱۲۶۷ هجری قمری (مطابق با ۱۸۵۰ میلادی، به روایتی ۱۲۷۶ق / ۱۸۵۳م) در روستای «کفرشیما» در لبنان به دنیا آمد.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref> <ref> ر.ک: سرکیس، یوسف الیان، ج۱، ص ۱۱۴۴</ref>خانواده او از مسیحیان کاتولیک یونانی بودند. او در منطقه جبل لبنان که در آن زمان بخشی از ولایت سوریه در امپراتوری عثمانی محسوب می‌شد، رشد یافت.

==تحصیلات==
تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عیّنطورة» گذراند. سپس وارد «کالج سوری پروتستان» (که بعدها به دانشگاه آمریکایی بیروت تبدیل شد) شد و در آنجا به تحصیل علوم پرداخت. برای تکمیل تحصیلات در رشته پزشکی به پاریس سفر کرد و پس از آن به استانبول رفت تا در امتحانات پزشکی شرکت کند و موفق به اخذ مجوز رسمی طبابت شد. این تحصیلات گسترده، پایه‌ای محکم در علوم تجربی و نیز آشنایی با جریان‌های فکری جدید اروپا برای او فراهم آورد.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref>

==فعالیت‌ها==
پس از بازگشت به لبنان، به دلیل فضای نسبتاً بسته فکری، به مصر مهاجرت کرد. او ابتدا در شهر طنطا و سپس در اسکندریه و نهایتاً در قاهره ساکن شد و به طبابت پرداخت. مهم‌ترین فعالیت فرهنگی او تأسیس مجله «الشفاء» در سال ۱۸۸۶ میلادی (۱۳۰۳ ق) در قاهره بود که اگرچه عمر کوتاهی داشت،<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref><ref> ر.ک: سرکیس، یوسف الیان، ج۱، ص ۱۱۴۴</ref> ولی محفلی برای نشر افکار نو شد. شمیل از طریق نگارش مقالات متعدد در مجلاتی مانند «المقتطف» و «الهلال»، افکار جدید از جمله اصول انقلاب فرانسه (آزادی، برابری، برادری)، نقد استبداد سیاسی و به ویژه نظریه تکامل داروین را به مخاطبان عرب زبان معرفی کرد. او به همراه سلامه موسی در سال ۱۹۱۴ میلادی مجله هفتگی «المستقبل» را منتشر کرد که پس از شانزده شماره توقیف شد. شمیل از مدافعان سرسخت علم‌گرایی و سکولاریسم به عنوان نظامی سیاسی برای ایجاد وحدت اجتماعی بود.

==ویژگی‌های فکری و اخلاقی==
شبلی شمیل به عنوان یک «مادی‌گرا» شهرت داشت<ref> ر.ک: طباطبایی، محمدحسین، ج۱، ص۲۵</ref> و به مکتب داروینیسم اجتماعی گرایش پیدا کرده بود. او استدلال‌های علمی را مبنای فهم جهان می‌دانست و با تفکرات ماوراءالطبیعی مخالف بود. با این حال، شخصیتی پیچیده داشت؛ هوشی سرشار، ذهنی تحلیل‌گر، طبعی تند و شاعرانه داشت. به گفته نزدیکانش، مشتعل الذکاء (دارای هوش فروزان)، ناصر الضعیف (پشتیبان ضعیفان) و عدو القوی والمستبد (دشمن قدرتمندان و مستبدان) بود.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref>

'''نظر وی درباره امام علی(ع):'''
با وجود گرایش‌های مادی، شمیل احترام عمیقی برای شخصیت امام علی(ع) قائل بود. او جمله معروفی در وصف امام دارد:
«اَلْاِمامُ عَلِيُّ بْنَ ابيطالِبٍ عَظيمُ الْعُظَماءِ نُسْخَةٌ مُفْرَدَةٌ لَمْ يَرَلَها الشَّرقُ وَ لاالغَرْبُ صُورةً طِبَقَ الْأصْلَ لا قَديماً وَ لا حِديثاً».
(امام علی بن ابی طالب، بزرگ بزرگان است. او یگانه نسخه‌ای است که خاور و باختر، در گذشته و حال، صورت دیگری از آن که مطابق با اصل باشد، به خود ندیده است.)<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۰</ref>

همچنین، او با وجود مسیحی بودن، در شعری به مدح پیامبر اسلام(ص) پرداخت<ref> ر.ک: حکیمی، محمدرضا، ج۱، ص۲۵۱</ref>

==وفات==
شبلی شمیل سرانجام در سال ۱۳۳۵ هجری قمری (۱۹۱۷ میلادی) در قاهره درگذشت. درگذشت او در محافل فکری و ادبی مصر انعکاس یافت و شاعرانی مانند خلیل مطران و حافظ ابراهیم در رثای او شعر سرودند.<ref> ر.ک: زکي، محمدمجاهد،، ج۳، ص ۱۰۲۸</ref>

==آثار==
* فلسفة النشوء والارتقاء (شرح و دفاع از نظریه تکامل داروین)
* الحقیقة (رساله‌ای در اثبات مذهب داروین)
* مجموعة مقالات (گردآوری مقالات پراکنده او در مجلات)
* المعاطس (رساله)
* تحقیق و شرح کتاب «الاهویة والمیاه والبلدان» اثر بقراط (۱۸۸۵)
* تحقیق «أرجوزة ابن سینا»
* ترجمه نمایشنامه «ایفی‌گنیا» اثر ژان راسین
* رمان «عشق فی برهة من الزمان»
* مقالات متعدد در حوزه‌های سیاست، اجتماع و نقد

==پانويس ==
<references />

==منابع مقاله==
* زکي، محمدمجاهد، الأعلام الشرقية في المائة الرابعة عشرة الهجرية، ج۳، لبنان- بیروت، دار الغرب الاسلامی، الطبعة الثانية، ۱۹۹۴.
* سرکیس، یوسف الیان، معجم المطبوعات العربیة والمعرّبة، ج۱، قم، مکتبة آیةالله العظمی المرعشی النجفی، ۱۴۱۰ق.
* طباطبایی، محمدحسین، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج۱، تهران، انتشارات صدرا
* حکیمی، محمدرضا، ادبیات و تعهد در اسلام، قم: دلیل ما، ۱۳۸۳

* زرکلی، خیرالدین. الأعلام. جلد ۳.
* رزوق، أسعد. حوادث وخواطر - مذکّرات الدکتور شبلی شمیل. ۱۹۹۱م.
* مؤلف ناشناس. پژوهش عمیق. (برای نقل قول درباره امام علی)
* مقالات مجلات المقتطف و الهلال.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[الأهوية و المياه و البلدان]]

[[فلسفة النشوء و الإرتقاء]]

[[مجموعة الدکتور شبلي شمیل]]

[[شرح بخنر علی مذهب دارون]]

[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-دی]]