A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۲

2026-06-21T08:22:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| نسخ = ندارد		\| نسخ = ندارد
	}}		}}
	'''مسد''' به ~~معني~~ ريسمانى است كه از ليف خرما بافته شده باشد <ref>اسپرینگر، آلویس، فرهنگ ابجدى الفبايى عربى فارسى: ترجمه كامل المنجد الابجدى، ص ۸۱۸</ref>.		'''مسد''' به معنی ريسمانى است كه از ليف خرما بافته شده باشد <ref>اسپرینگر، آلویس، فرهنگ ابجدى الفبايى عربى فارسى: ترجمه كامل المنجد الابجدى، ص ۸۱۸</ref>.

	== مفهوم کلی سوره ==		== مفهوم کلی سوره ==

A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۲

2026-06-21T08:22:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۲
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	* مكارم شيرازى، ناصر، '''تفسير نمونه'''، تهران: دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴.		* مكارم شيرازى، ناصر، '''تفسير نمونه'''، تهران: دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴.

	~~<div class="mw-category-generated" dir="rtl">~~
	~~'''رده‌های اصلی:'''~~

	[[رده:سوره‌های قرآن]]		[[رده:سوره‌های قرآن]]
خط ۸۸:		خط ۸۶:

	[[رده:سوره‌های جزء سی‌ام]]		[[رده:سوره‌های جزء سی‌ام]]

	~~'''رده‌های موضوعی:'''~~

	[[رده:سوره‌های دارای نام‌های متعدد]]		[[رده:سوره‌های دارای نام‌های متعدد]]

	[[رده:سوره‌های مفصلات]]		[[رده:سوره‌های مفصلات]]

	~~[[رده:سوره‌های سجده‌دار]] (خیر - سجده ندارد)~~

	[[رده:سوره‌های بدون حروف مقطعه]]		[[رده:سوره‌های بدون حروف مقطعه]]

	~~'''رده‌های محتوایی:'''~~

	[[رده:سوره‌های دارای شأن نزول]]		[[رده:سوره‌های دارای شأن نزول]]
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۰:

	[[رده:سوره‌های هشدار به دشمنان]]		[[رده:سوره‌های هشدار به دشمنان]]

	~~'''رده‌های مرتبط با اشخاص:'''~~

	[[رده:ابولهب]]		[[رده:ابولهب]]

	[[رده:دشمنان پیامبر اسلام]]		[[رده:دشمنان پیامبر اسلام]]

	~~'''رده‌های ترتیبی:'''~~

	[[رده:سوره‌های بر اساس ترتیب مصحف]]		[[رده:سوره‌های بر اساس ترتیب مصحف]]
خط ۱۲۲:		خط ۱۱۰:

	[[رده:سوره ۱۱۱]]		[[رده:سوره ۱۱۱]]

	~~'''رده‌های دیگر:'''~~

	[[رده:سوره‌های پنج آیه‌ای]]		[[رده:سوره‌های پنج آیه‌ای]]
خط ۱۳۲:		خط ۱۱۸:

	[[رده:سوره‌های دارای تفسیر]]		[[رده:سوره‌های دارای تفسیر]]

	~~</div>~~

A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۰

2026-06-21T08:20:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات سوره ~~قرآن~~		{{جعبه اطلاعات سوره
	\| شماره سوره = ۱۱۱		\| شماره سوره = ۱۱۱
	\| جزء = ۳۰		\| جزء = ۳۰

A-esmaili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سوره قرآن | شماره سوره = ۱۱۱ | جزء = ۳۰ | حزب = | تعداد آیات = ۵ | تعداد کلمات = ۲۰ | تعداد حروف = ۷۷ | ترتیب نزول = ۶ | محل نزول = مکه | پیش از آن = | پس از آن = | حروف مقطعه = ندارد | سجده‌دار = ندارد | موضوع اصلی = هشدار به دشمنان اسلام و سرگذشت عبرت...» ایجاد کرد

2026-06-21T08:20:20Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سوره قرآن | شماره سوره = ۱۱۱ | جزء = ۳۰ | حزب = | تعداد آیات = ۵ | تعداد کلمات = ۲۰ | تعداد حروف = ۷۷ | ترتیب نزول = ۶ | محل نزول = مکه | پیش از آن = | پس از آن = | حروف مقطعه = ندارد | سجده‌دار = ندارد | موضوع اصلی = هشدار به دشمنان اسلام و سرگذشت عبرت...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات سوره قرآن
| شماره سوره = ۱۱۱
| جزء = ۳۰
| حزب =
| تعداد آیات = ۵
| تعداد کلمات = ۲۰
| تعداد حروف = ۷۷
| ترتیب نزول = ۶
| محل نزول = مکه
| پیش از آن =
| پس از آن =
| حروف مقطعه = ندارد
| سجده‌دار = ندارد
| موضوع اصلی = هشدار به دشمنان اسلام و سرگذشت عبرت‌آموز ابولهب و همسرش
| نام‌های دیگر = تبت، ابولهب، لهب، تبت يدا أبي لهب
| فضیلت = در حديث ابى‌بن‌كعب: هر كس اين سوره را قرائت كند، اميد دارم خدا ميان او و ابولهب در يك خانه جمع نكند. از امام صادق عليه‌السلام: «هرگاه سوره تبّت را خوانديد بر ابولهب نفرين و لعن نمائيد چون او از تكذيب‌كنندگان پيامبر صلى‌الله‌عليه‌وآله و قرآن بود»
| خواص =
| سوره قبل = نصر
| سوره بعد = اخلاص
| مناسبت با سوره قبل = خداوند در سوره نصر وعده يارى و فتح پيغمبر صلي‌الله‌عليه‌وآله را ياد كرد، سپس در سوره مسد بيان فرمود كه امر ابولهب را خود كفايت نموده است
| مناسبت با سوره بعد =
| کهن‌ترین نام = مسد
| تفاسیر مشهور = تفسير مهر، تفسير نمونه، الميزان، مجمع البيان، التحرير و التنوير، الكشف و البيان
| شأن نزول = پس از دستور خداوند به پيامبر صلى‌الله‌عليه‌وآله براى دعوت خويشاوندان نزديك به اسلام، آن حضرت تمامي خويشان را جمع كرد و اسلام را عرضه نمود. ابولهب پيامبر را عتاب كرد و با بى‌شرمى گفت: «تبا لك» (خسران و هلاكت بر تو باد!). از آن پس ابولهب و همسرش از هيچگونه آزار و اذيتي فروگذاشتند. خداوند سوره مسد را درباره آن دو نازل كرد
| نسخ = ندارد
}}
'''مسد''' به معني ريسمانى است كه از ليف خرما بافته شده باشد <ref>اسپرینگر، آلویس، فرهنگ ابجدى الفبايى عربى فارسى: ترجمه كامل المنجد الابجدى، ص ۸۱۸</ref>.

== مفهوم کلی سوره ==
هشدار به دشمنان اسلام و سرگذشت عبرت‌آموز ابولهب و همسرش <ref>رضائى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، ج ۲۲، ص ۳۸۳</ref>.

== اسامی سوره ==
مسد، تبت، ابولهب، لهب، تبت يدا أبي لهب <ref>ابن عاشور، محمد طاهر، التحرير و التنوير، ج ۳۰، ص ۵۲۵</ref>.

== علت نام‌گذاری ==
«سوره مسد» به خاطر وقوع لفظ «مسد» (ريسمان) در آخرين آيه. «سوره تبت» به دليل وقوع لفظ «تبت» در اول آن يا حكايت از تباب و خسران دارد <ref>قاضى طباطبايى، على، تفسير احسن‌الحديث، ج ۱۲، ص ۳۹۲</ref>. «سوره ابولهب» به خاطر وجود اين اسم در آيه اول و نيز شأن نزول مربوط به او. «سوره لهب» به خاطر وقوع لفظ «لهب» در آيه سوم. «سوره تبت يدا أبي لهب» برگرفته از عبارت آغازين سوره كه در لسان برخى صحابه نيز استفاده شده است <ref>سيوطى، جلال الدين، أسماء سور القرآن و فضائلها، ص ۵۸۱-۵۸۳</ref>.

== تعداد آيات، كلمات و حروف ==
اين سوره ۵ آيه، ۲۰ كلمه و ۷۷ حرف دارد <ref>ثعلبى، ابواسحاق، الكشف و البيان، ج ۱۰، ص ۳۲۳</ref>؛ هرچند اقوال در تعداد كلمات و حروف سوره‌ها مختلف است.

== اهداف و آموزه‌ها ==
هدف اصلى، هشدار به دشمنان اسلام كه فرجام عذاب‌آلودى دارند <ref>رضائى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، ج ۲۲، ص ۳۸۴</ref>.

== محتوا و موضوعات ==
سوره مسد تقريباً در اوائل دعوت آشكار پيغمبر اكرم صلي‌الله‌عليه‌وآله نازل شده و تنها سوره‌اى است كه در آن با ذكر نام، حمله شديدى نسبت به يكى از دشمنان اسلام (ابولهب) شده است. او و همسرش از هيچگونه كارشكنى و بدزبانى مضايقه نداشتند. قرآن با صراحت مى‌گويد هر دو اهل دوزخند و راه نجاتى ندارند، و اين معنى به واقعيت پيوست و هر دو بى‌ايمان از دنيا رفتند <ref>مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج ۲۷، ص ۴۱۲</ref>.

== فضائل، خواص و ثواب قرائت ==
در حديث ابى‌بن‌كعب آمده است هر كس اين سوره را قرائت كند، اميد دارم خدا ميان او و ابولهب در يك خانه جمع نكند. از امام صادق عليه‌السلام روايت شده كه فرمود: «هرگاه سوره تبّت را خوانديد بر ابولهب نفرين و لعن نمائيد چون او از تكذيب‌كنندگان پيامبر صلى‌الله‌عليه‌وآله و قرآن بود» <ref>حسينى طهرانى، سيد هاشم، ترجمه تفسير مجمع‌البيان، ج ۲۷، ص ۳۴۴</ref>.

== محل و زمان نزول ==
سوره مسد در مكه بر پيامبر اسلام صلى‌الله‌عليه‌وآله نازل شده است <ref>همان، ص ۳۴۴</ref>. تاريخ نزول آن بين ابتداء وحى و هجرت مسلمين به حبشه و بعد از سوره مدثر است <ref>حكيمى، محمد باقر، حجةالتفاسير و بلاغ‌الإكسير، مقدمه اول، ص ۳۸</ref>.

== فضای نزول ==
پس از دستور خداوند به پيامبر صلى‌الله‌عليه‌وآله براى دعوت خويشاوندان نزديك به اسلام، آن حضرت تمامي خويشان را جمع كرد و اسلام را عرضه نمود. هرچند اين دعوت مورد اقبال عموم قرار نگرفت، اما ابولهب پيامبر را عتاب كرد و با بى‌شرمى گفت: «تبا لك» (خسران و هلاكت بر تو باد!). از آن پس ابولهب و همسرش از هيچگونه آزار و اذيتي فروگذاشتند. خداوند سوره مسد را درباره آن دو نازل كرد و گفتار ابولهب را رد نموده و خسران و هلاكت ابدي را براى آنان بيان فرمود <ref>برگرفته از مفهوم ترجمه تفسير الميزان، طباطبايى، سيد محمدحسين، ج ۲۰، ص ۶۶۴</ref>.

== ترتيب در مصحف و نزول ==
اين سوره صدويازدهمين سوره در چينش كنونى قرآن <ref>رضائى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، ج ۲۲، ص ۳۸۳</ref> و ششمين سوره در ترتيب نزول (بعد از سوره مدثر) مى‌باشد <ref>معرفت، محمد هادى، التمهيد في علوم القرآن، ج ۱، ص ۱۳۵</ref>؛ هرچند اقوال در ترتيب نزول مختلف است.

== ارتباط با سوره قبلي ==
خداوند در سوره نصر وعده يارى و فتح پيغمبر صلي‌الله‌عليه‌وآله را ياد كرد، سپس در سوره مسد بيان فرمود كه امر ابولهب را خود كفايت نموده است <ref>حسينى طهرانى، سيد هاشم، ترجمه تفسير مجمع‌البيان، ج ۲۷، ص ۳۴۴</ref>.

== ويژگی ==
سوره مسد از سور مفصلات است <ref>معرفت، محمد هادى، التمهيد في علوم القرآن، ج ۱، ص ۳۱۳</ref>. ابن قتيبه مى‌گويد مفصلات سوره‌هاى كوچكى هستند كه بعد از سور مثانى آمده‌اند و به خاطر كوتاهى و جدا شدن مكرر با «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ» اين نام را گرفته‌اند <ref>طبرى، محمد بن جرير، جامع البيان فى تفسير القرآن، ج ۱، ص ۳۴</ref>. روايتى از رسول خدا صلي الله عليه و آله نقل شده كه فرمود: خداوند هفت سوره طوال را به جاى تورات، سوره‌هاى مئين را به جاى انجيل، سوره‌هاى مثانى را به جاى زبور به من داد، و با سوره‌هاى مفصّل مرا فزونى بخشيد <ref>همان، ص ۳۴</ref>. خصوصيت اين سوره آن است كه برخلاف روش معمول قرآن كه از دشمنان اسلام نام نمى‌برد، در اين سوره از ابولهب به صراحت نام برده و به او نفرين شده است؛ زيرا او از دشمنان لجوج اسلام بود كه پيامبر صلى‌الله‌عليه‌وآله را بسيار آزار مى‌داد <ref>رضائى اصفهانى، محمدعلى، تفسير قرآن مهر، ج ۲۲، ص ۳۸۴</ref>.

==پانویس==
<references/>

== منابع ==
* اسپرینگر، آلویس، '''فرهنگ ابجدى الفبايى عربى فارسى: ترجمه كامل المنجد الابجدى'''، تهران: انتشارات اسلامى، ۱۳۷۵.
* ابن عاشور، محمد طاهر، '''التحرير و التنوير'''، تونس: الدار التونسية للنشر، ۱۹۸۴.
* ثعلبى، ابواسحاق احمد بن ابراهيم، '''الكشف و البيان عن تفسير القرآن'''، بيروت: دار إحياء التراث العربى، ۱۴۲۲ ق.
* حكيمى، محمد باقر، '''حجةالتفاسير و بلاغ‌الإكسير'''، قم: مؤسسة الثقافة الإسلامية، ۱۳۸۶.
* حسينى طهرانى، سيد هاشم، '''ترجمه تفسير مجمع‌البيان'''، تهران: انتشارات فراهانى، ۱۳۶۰.
* رضائى اصفهانى، محمدعلى، '''تفسير قرآن مهر'''، قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷.
* سيوطى، جلال الدين، '''أسماء سور القرآن و فضائلها'''، در: '''الإتقان فی علوم القرآن'''، بيروت: دار الكتب العلمية، ۱۴۲۱ ق.
* طباطبايى، سيد محمدحسين، '''الميزان فى تفسير القرآن'''، بيروت: مؤسسة الأعلمى للمطبوعات، ۱۳۹۳ ق.
* طبرى، محمد بن جرير، '''جامع البيان فى تفسير القرآن'''، بيروت: دار المعرفة، ۱۴۱۲ ق.
* قاضى طباطبايى، على، '''تفسير احسن‌الحديث'''، تهران: انتشارات پيام، ۱۳۷۸.
* معرفت، محمد هادى، '''التمهيد في علوم القرآن'''، قم: مؤسسة النشر الإسلامى، ۱۴۱۲ ق.
* مكارم شيرازى، ناصر، '''تفسير نمونه'''، تهران: دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴.

<div class="mw-category-generated" dir="rtl">
'''رده‌های اصلی:'''

[[رده:سوره‌های قرآن]]

[[رده:سوره‌های مکی]]

[[رده:سوره‌های جزء سی‌ام]]

'''رده‌های موضوعی:'''

[[رده:سوره‌های دارای نام‌های متعدد]]

[[رده:سوره‌های مفصلات]]

[[رده:سوره‌های سجده‌دار]] (خیر - سجده ندارد)

[[رده:سوره‌های بدون حروف مقطعه]]

'''رده‌های محتوایی:'''

[[رده:سوره‌های دارای شأن نزول]]

[[رده:سوره‌های نازل شده درباره اشخاص]]

[[رده:سوره‌های حاوی نفرین]]

[[رده:سوره‌های هشدار به دشمنان]]

'''رده‌های مرتبط با اشخاص:'''

[[رده:ابولهب]]

[[رده:دشمنان پیامبر اسلام]]

'''رده‌های ترتیبی:'''

[[رده:سوره‌های بر اساس ترتیب مصحف]]

[[رده:سوره‌های بر اساس ترتیب نزول]]

[[رده:سوره ۱۱۱]]

'''رده‌های دیگر:'''

[[رده:سوره‌های پنج آیه‌ای]]

[[رده:سوره‌های کوتاه]]

[[رده:آخرین سوره‌های قرآن]]

[[رده:سوره‌های دارای تفسیر]]

</div>

سوره مسد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۲

A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۲

A-esmaili در ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۰