https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86 زبیدی، محمد بن‌ حسن - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-27T15:49:27Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827301&oldid=prev Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */ 2026-06-06T20:47:26Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l118">خط ۱۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[معجم إيراد اللآل من إنشاد الضوال و إرشاد السؤال]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[معجم إيراد اللآل من إنشاد الضوال و إرشاد السؤال]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لحن العوام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لحن العوام]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[الواضح]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[أمثلة الأبنية في كتاب سيبويه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[أمثلة الأبنية في كتاب سيبويه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[الإستدراك على سيبويه في كتاب الأبنية و الزيادات علی ما أورده فیه مهذبا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[الإستدراك على سيبويه في كتاب الأبنية و الزيادات علی ما أورده فیه مهذبا]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827229:rev-827301 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827229&oldid=prev Mkheradmand110: added Category:واژه‌‌شناسان using HotCat 2026-06-06T15:25:54Z <p>added <a href="/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87%E2%80%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86" title="رده:واژه‌‌شناسان">Category:واژه‌‌شناسان</a> using <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l128">خط ۱۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیبان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیبان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شاعران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:شاعران]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:واژه‌‌شناسان]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827228:rev-827229 --> </table> Mkheradmand110 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827228&oldid=prev Mkheradmand110: added Category:شاعران using HotCat 2026-06-06T15:25:34Z <p>added <a href="/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86" title="رده:شاعران">Category:شاعران</a> using <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l127">خط ۱۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-خرداد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-خرداد]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیبان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیبان]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شاعران]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827226:rev-827228 --> </table> Mkheradmand110 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827226&oldid=prev Mkheradmand110: added Category:ادیبان using HotCat 2026-06-06T15:25:16Z <p>added <a href="/wiki/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86" title="رده:ادیبان">Category:ادیبان</a> using <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l126">خط ۱۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-خرداد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-خرداد]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیبان]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827221:rev-827226 --> </table> Mkheradmand110 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827221&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۱ 2026-06-06T11:21:39Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l41">خط ۴۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد مؤلف = AUTHORCODE56333AUTHORCODE</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد مؤلف = AUTHORCODE56333AUTHORCODE</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{کاربردهای دیگر|زبیدی (ابهام‌زدایی)}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوبکر محمد بن حسن زبیدی''' (۳۱۶-۳۷۹ قمری)، ادیب، لغت‌شناس، نحوی و شاعر برجسته اندلسی در سده چهارم هجری بود. او را «امام نحو و لغت در اندلس» و «رائد تيسير العربية» (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی) خوانده‌اند. زبیدی به دستور خلیفه مستنصر بالله، کتاب «[[طبقات النحويين و اللغويين|طبقات النحویین و اللغویین]]» را تألیف کرد و نیز کتاب «الواضح» را در تیسیر قواعد نحو برای مبتدیان نگاشت. او استاد و مؤدب هشام مؤید بالله (ولیعهد و خلیفه اموی اندلس) بود و پس از آن به قضاوت و سپس صاحب‌الشرطه اشبیلیه منصوب شد. [[ابن حزم، علی بن احمد|ابن حزم]] جایگاه او را در مغرب همانند جایگاه [[ابن درید، محمد بن حسن|ابن درید]] در شرق دانسته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوبکر محمد بن حسن زبیدی''' (۳۱۶-۳۷۹ قمری)، ادیب، لغت‌شناس، نحوی و شاعر برجسته اندلسی در سده چهارم هجری بود. او را «امام نحو و لغت در اندلس» و «رائد تيسير العربية» (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی) خوانده‌اند. زبیدی به دستور خلیفه مستنصر بالله، کتاب «[[طبقات النحويين و اللغويين|طبقات النحویین و اللغویین]]» را تألیف کرد و نیز کتاب «الواضح» را در تیسیر قواعد نحو برای مبتدیان نگاشت. او استاد و مؤدب هشام مؤید بالله (ولیعهد و خلیفه اموی اندلس) بود و پس از آن به قضاوت و سپس صاحب‌الشرطه اشبیلیه منصوب شد. [[ابن حزم، علی بن احمد|ابن حزم]] جایگاه او را در مغرب همانند جایگاه [[ابن درید، محمد بن حسن|ابن درید]] در شرق دانسته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827216:rev-827221 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827216&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۴ 2026-06-06T11:14:30Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابوالولید محمد بن زبیدی (پسر) | ابن افلیلی | ابوعمر طلمنکی | عبادة بن ماءالسماء}}   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابوالولید محمد بن زبیدی (پسر) | ابن افلیلی | ابوعمر طلمنکی | عبادة بن ماءالسماء}}   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }}   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }}   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | طبقات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">النحویین </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغویین | الواضح فی علم العربیة </del>| لحن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العامة </del>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختصر العین </del>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاستدراک علی </del>سيبويه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی کتاب </del>الأبنية | <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هتك ستور الملحدین</del>}}   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی |<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استدراک الغلط الواقع في کتاب العين]]| [[</ins>طبقات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">النحويين </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغويين]] </ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>لحن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العوام]]</ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[أمثلة الأبنية في كتاب سيبويه]]</ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[الإستدراك على </ins>سيبويه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في كتاب </ins>الأبنية <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و الزيادات علی ما أورده فیه مهذبا]]</ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[الأسماء و الأفعال و الحروف (أبنية کتاب سيبويه)]]</ins>}}   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827215:rev-827216 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827215&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۱ 2026-06-06T11:11:32Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوبکر محمد بن حسن زبیدی''' (۳۱۶-۳۷۹ قمری)، ادیب، لغت‌شناس، نحوی و شاعر برجسته اندلسی در سده چهارم هجری بود. او را «امام نحو و لغت در اندلس» و «رائد تيسير العربية» (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی) خوانده‌اند. زبیدی به دستور خلیفه مستنصر بالله، کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«طبقات </del>النحویین و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغویین» </del>را تألیف کرد و نیز کتاب «الواضح» را در تیسیر قواعد نحو برای مبتدیان نگاشت. او استاد و مؤدب هشام مؤید بالله (ولیعهد و خلیفه اموی اندلس) بود و پس از آن به قضاوت و سپس صاحب‌الشرطه اشبیلیه منصوب شد. ابن حزم جایگاه او را در مغرب همانند جایگاه ابن درید در شرق دانسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوبکر محمد بن حسن زبیدی''' (۳۱۶-۳۷۹ قمری)، ادیب، لغت‌شناس، نحوی و شاعر برجسته اندلسی در سده چهارم هجری بود. او را «امام نحو و لغت در اندلس» و «رائد تيسير العربية» (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی) خوانده‌اند. زبیدی به دستور خلیفه مستنصر بالله، کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[طبقات النحويين و اللغويين|طبقات </ins>النحویین و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغویین]]» </ins>را تألیف کرد و نیز کتاب «الواضح» را در تیسیر قواعد نحو برای مبتدیان نگاشت. او استاد و مؤدب هشام مؤید بالله (ولیعهد و خلیفه اموی اندلس) بود و پس از آن به قضاوت و سپس صاحب‌الشرطه اشبیلیه منصوب شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حزم، علی بن احمد|</ins>ابن حزم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>جایگاه او را در مغرب همانند جایگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن درید، محمد بن حسن|</ins>ابن درید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در شرق دانسته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت و نسب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت و نسب==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827202:rev-827215 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827202&oldid=prev Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */ 2026-06-06T10:57:18Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l115">خط ۱۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استدراک الغلط الواقع في کتاب العين]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استدراک الغلط الواقع في کتاب العين]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[طبقات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">النحویین </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغویین</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[طبقات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">النحويين </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اللغويين</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[معجم إيراد اللآل من إنشاد الضوال و إرشاد السؤال]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[معجم إيراد اللآل من إنشاد الضوال و إرشاد السؤال]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لحن العوام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لحن العوام]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-827201:rev-827202 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=827201&oldid=prev Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابوبکر محمد بن حسن زبیدی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن حسن بن عبدالله بن مذحج بن محمد بن عبدالله بن بشر | نام‌های دیگر = ابوبکر زبیدی، زبیدی اشبیلی | لقب = رائد تيسير العربية...» ایجاد کرد 2026-06-06T10:55:06Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابوبکر محمد بن حسن زبیدی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن حسن بن عبدالله بن مذحج بن محمد بن عبدالله بن بشر | نام‌های دیگر = ابوبکر زبیدی، زبیدی اشبیلی | لقب = رائد تيسير العربية...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = ابوبکر محمد بن حسن زبیدی<br /> | تصویر = NUR00000.jpg<br /> | اندازه تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = محمد بن حسن بن عبدالله بن مذحج بن محمد بن عبدالله بن بشر<br /> | نام‌های دیگر = ابوبکر زبیدی، زبیدی اشبیلی<br /> | لقب = رائد تيسير العربية (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی)، أبو بكر<br /> | تخلص = <br /> | نسب = از قبیله زبید (منسوب به زبید بن صعب بن سعد العشیره)<br /> | نام پدر = حسن بن عبدالله<br /> | ولادت = حدود ۳۱۶ قمری (۹۲۸ میلادی)<br /> | محل تولد = اشبیلیه (سویا، اسپانیا)<br /> | کشور تولد = اندلس (اموی)<br /> | محل زندگی = اشبیلیه، قرطبه<br /> | رحلت = ۳۷۹ قمری (۹۸۹ میلادی)<br /> | شهادت = <br /> | مدفن = اشبیلیه<br /> | طول عمر = ۶۳ سال<br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = ابوالولید محمد، ابوالقاسم احمد<br /> | خویشاوندان = <br /> | دین = اسلام<br /> | مذهب = <br /> | پیشه = ادیب، لغت‌شناس، نحوی، شاعر، قاضی<br /> | درجه علمی = امام نحو و لغت در اندلس<br /> | دانشگاه = <br /> | علایق پژوهشی = نحو، لغت، عروض، شعر، تاریخ ادبا<br /> | منصب = قاضی اشبیلیه، صاحب‌الشرطه (رئیس نیروی انتظامی) اشبیلیه، مؤدب (معلم) ولیعهد هشام مؤید بالله<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | ابوعلی قالی بغدادی | قاسم بن اصبغ بیانی | سعید بن فحلون | احمد بن سعید صدفی | ابوعبدالله رباحی}} <br /> | مشایخ = <br /> | معاصرین = <br /> | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابوالولید محمد بن زبیدی (پسر) | ابن افلیلی | ابوعمر طلمنکی | عبادة بن ماءالسماء}} <br /> | اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }} <br /> | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | طبقات النحویین و اللغویین | الواضح فی علم العربیة | لحن العامة | مختصر العین | الاستدراک علی سيبويه فی کتاب الأبنية | هتك ستور الملحدین}} <br /> | سبک نوشتاری = <br /> | وبگاه = <br /> | امضا = <br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE56333AUTHORCODE<br /> }}<br /> <br /> '''ابوبکر محمد بن حسن زبیدی''' (۳۱۶-۳۷۹ قمری)، ادیب، لغت‌شناس، نحوی و شاعر برجسته اندلسی در سده چهارم هجری بود. او را «امام نحو و لغت در اندلس» و «رائد تيسير العربية» (پیشگام آسان‌سازی زبان عربی) خوانده‌اند. زبیدی به دستور خلیفه مستنصر بالله، کتاب «طبقات النحویین و اللغویین» را تألیف کرد و نیز کتاب «الواضح» را در تیسیر قواعد نحو برای مبتدیان نگاشت. او استاد و مؤدب هشام مؤید بالله (ولیعهد و خلیفه اموی اندلس) بود و پس از آن به قضاوت و سپس صاحب‌الشرطه اشبیلیه منصوب شد. ابن حزم جایگاه او را در مغرب همانند جایگاه ابن درید در شرق دانسته است.<br /> <br /> ==ولادت و نسب==<br /> ابوبکر محمد بن حسن بن عبدالله بن مذحج بن محمد بن عبدالله بن بشر زبیدی، در حدود سال ۳۱۶ قمری (۹۲۸ میلادی) در شهر اشبیلیه (سویا) در اندلس به دنیا آمد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot;&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/274125 مساح، رضوان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۲۶، ص۲۵۱-۲۵۶]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zarkali&quot;&gt;زرکلی، خیرالدین، الأعلام، ج۶، ص۸۲&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scientists&quot;&gt;[https://islamicscientists.cultnat.org/scientists/details/100#gsc.tab=0 علماء العالم الإسلامي: أبو بكر الزبيدي]&lt;/ref&gt; نسب او به «زبید بن صعب بن سعد العشیره» (از قبایل یمنی) می‌رسد.&lt;ref name=&quot;alukah&quot;&gt;[https://www.alukah.net/culture/0/4924 خلیفه، عبدالکریم، أبو بكر الزبيدي الإشبيلي رائد تيسير العربية، شبكة الألوكة، ۱۱ فوریه ۲۰۰۹]&lt;/ref&gt; جد چهارم او «بشر الداخل» با سپاه امویان از حمص (شام) به اندلس آمد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; از این رو برخی منابع او را شامی حمصی نیز دانسته‌اند.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> پدرش حسن بن عبدالله (متوفی ۳۱۸ ق) از عالمان مذهب مالکی و مفتی و امام جماعت در اندلس بود.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; ابوبکر به دلیل خردسالی (حدود چهار سالگی) هنگام فوت پدر، از دانش او بهره‌ای نبرد، اما بعدها در کتاب‌های خود به نوشته‌های پدر با عبارت «وجدت بخط ابی» استناد کرده است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> زبیدی ابتدا به فراگیری فقه روی آورد و آن را نزد محمد بن احمد اموی (معروف به لؤلؤی) و ابن قوطیه (متوفی ۳۶۷ ق) آموخت و در شمار حافظان و راویان حدیث درآمد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; سپس به ادب روی آورد و علوم زبان عربی را نزد استادانی چون قاسم بن اصبغ بیانی (متوفی ۳۴۰ ق)، سعید بن فحلون، احمد بن سعید صدفی (متوفی ۳۵۰ ق) و ابوعبدالله رباحی (متوفی ۳۵۸ ق) فراگرفت.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> تأثیرگذارترین استاد او، ابوعلی قالی بغدادی (متوفی ۳۵۶ ق) بود که در سال ۳۳۰ ق به قرطبه آمد. زبیدی که در آن زمان ۱۴ سال داشت، به خدمت او درآمد و سال‌ها از او دانش آموخت.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; او را سبب انتقال بسیاری از کتاب‌ها و روایات ابوعلی قالی از شرق به اندلس دانسته‌اند.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> ==فعالیت‌ها==<br /> ===جایگاه علمی===<br /> زبیدی در نحو، لغت و علوم گوناگون چون اعراب، معانی، نوادر، سیر و اخبار سرآمد روزگار خود شد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; معاصرانش همچون ابن حیان قرطبی، ابن زرب، ابن فرضی، ثعالبی و قاضی ابوعمر بن حذاء دانش او را ستوده‌اند.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; مقری جایگاه او را در غرب چون جایگاه ابن درید در شرق دانسته است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; ثعالبی درباره او گفت: «کان أحفظ أهل زمانه للإعراب و الفقه و اللغة و المعانی و النوادر.»&lt;ref name=&quot;islamonline&quot;&gt;[https://islamonline.net/9148 حلبی، سمیر، أبو بكر الزبيدي .. نجم في سماء اللغة، إسلام أون لاين]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ===خدمت به خلفای اموی===<br /> خلیفه مستنصر بالله (حک ۳۵۰-۳۶۶ ق) از دانش بسیار زبیدی آگاه شد و او را به قرطبه فراخواند و به عنوان مؤدب (معلم) پسرش هشام (ولیعهد) برگزید.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; زبیدی در دربار خلیفه به مال و منزلت بسیار رسید و از نزدیکان و ملازمان خلیفه شد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; قصیده‌ای که در فراق کنیزکی به نام سلمی سروده و در آن از خلیفه درخواست اجازه سفر به اشبیلیه کرده است، گویای نزدیکی او به خلیفه است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> پس از مرگ مستنصر، زبیدی همچنان در دربار خلیفه هشام مؤید بالله (حک ۳۶۶-۳۹۹ ق) ماند. ابتدا به مقام قضای اشبیلیه منصوب شد و سپس به «صاحب‌الشرطه» (رئیس نیروی انتظامی) اشبیلیه رسید.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zarkali&quot; /&gt;<br /> <br /> ===تألیفات به دستور خلفا===<br /> بسیاری از آثار زبیدی به دستور خلفای وقت نوشته شده است. کتاب «طبقات النحویین و اللغویین» را به فرمان خلیفه مستنصر تألیف کرد و کوشید آن را بر اساس نظر او نظم دهد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; کتاب «لحن العامة» نیز به درخواست خلیفه حکم نگاشته شد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> ===مکاتبات ادبی با وزیر مصحفی===<br /> زبیدی با وزیر خلیفه، ابوالحسن جعفر مصحفی (متوفی ۳۷۲ ق) که خود ادیب و شاعری توانا بود، مکاتبات شعری داشت. آورده‌اند که در نامه‌ای که مصحفی برای زبیدی نوشته بود، به سهو اشتباهی املایی رخ داد و زبیدی با زیرکی ادیبانه خود این اشتباه را از طریق شعر به او یادآور شد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> ==شاعری==<br /> زبیدی شاعری توانا بود که شعر بسیار می‌سرود و منابع از او با عنوان «کثیرالشعر» یاد کرده‌اند.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; بیشترین اشعار باقی‌مانده از او، مکاتبات شعری با معاصرانش است. از جمله آنها می‌توان به مکاتبه با ابومسلم بن فهد، ابن وافد و رباحی اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; یاقوت حموی در معجم الادباء، اشعار او را به نقل از حمیدی نقل کرده است.&lt;ref name=&quot;yaqut&quot;&gt;یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ترجمه عبدالمحمد آیتی، ج۲، ص۱۰۹۰&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==شاگردان==<br /> از کسانی که نزد زبیدی دانش آموخته و از او روایت کرده‌اند، می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islamonline&quot; /&gt;<br /> * ابوالولید محمد بن زبیدی (پسرش)<br /> * ابن افلیلی (ابوالقاسم ابراهیم بن محمد بن زکریا زهری)<br /> * ابوعمر طلمنکی<br /> * عبادة بن ماءالسماء<br /> * ابوعمر ابن حذاء<br /> <br /> ==وفات==<br /> ابوبکر زبیدی در روز پنج‌شنبه، غره جمادی‌الآخره سال ۳۷۹ قمری (۹ سپتامبر ۹۸۹ میلادی) در اشبیلیه درگذشت.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zarkali&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scientists&quot; /&gt; عامری حرضی در کتاب «غربال الزمان» نیز وفات او را در این سال ثبت کرده است.&lt;ref name=&quot;ameri&quot;&gt;عامری حرضی، یحیی بن ابی‌بکر، غربال الزمان في وفيات الأعيان، ص۳۲۳&lt;/ref&gt; نماز بر پیکر او توسط پسر بزرگش احمد اقامه شد.&lt;ref name=&quot;ibnfaradi&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/11720/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3?volumeNumber=2&amp;pageNumber=120 ابن فرضی، عبدالله بن محمد، تاریخ علماء الأندلس، ج۲، ص۱۲۰-۱۲۱]&lt;/ref&gt; برخی منابع به اشتباه سال وفات او را ۳۲۰ یا ۳۳۰ ق ذکر کرده‌اند که با سال وفات پدرش خلط شده است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt; محمدعلی مدرس در کتاب «ریحانة الأدب» نیز وفات او را در سال ۳۷۹ ق ثبت کرده و او را «ادیبى است نحوى لغوى مورّخ حافظ شاعر كثير الشعر» توصیف نموده است.&lt;ref name=&quot;modarres&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/11456?volumeNumber=2&amp;pageNumber=363 مدرس، محمدعلی، ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة أو اللقب، ج۲، ص۳۶۳]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار==<br /> از ابوبکر زبیدی آثار متعددی بر جای مانده است:&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;islamonline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;zarkali&quot; /&gt;<br /> <br /> ===کتاب‌های چاپی===<br /> * '''طبقات النحویین و اللغویین''' – تألیف به دستور خلیفه مستنصر. شامل شرح حال ۲۹۴ نحوی و لغت‌شناس از عصر ابوالاسود دوئلی تا عصر استادش رباحی. نخستین بار توسط محمد ابوالفضل ابراهیم در مصر (۱۳۷۳ ق/۱۹۵۴ م) به چاپ رسید.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''الاستدراک علی سيبويه فی کتاب الأبنية و الزیادات''' – شامل افزوده‌ها و تصحیحاتی بر کتاب الابنیه سیبویه. زبیدی ۸۰ ابنیه بر کتاب افزوده است. این کتاب به کوشش گویدی در رم (۱۸۹۰ م) و سپس توسط حنا جمیل حداد در ریاض (۱۹۸۷ م) چاپ شده است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''لحن العامة (لحن العوام)''' – تألیف به درخواست خلیفه حکم. در سه بخش: کلماتی که عوام در جای اشتباه به کار می‌برند، کلماتی که در جای خود به کار نمی‌روند، و کلمات عامی که در معنای خاص به کار می‌روند. حاوی حدود ۵۰ واژه فارسی و معرب. به کوشش دکتر عبدالعزیز مطر (قاهره، ۱۹۸۱ م) چاپ شده است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''الواضح فی علم العربیة''' – کتابی آموزشی در نحو به زبان ساده برای مبتدیان. ابن حزم این کتاب را برای آشنایی با قواعد ضروری زبان کافی دانسته است. نسخه‌هایی از آن در قاهره، صنعا و اسکوریال موجود است. به کوشش عبدالکریم خلیفه (عمان، ۱۳۹۶ ق/۱۹۷۶ م) چاپ شده است.&lt;ref name=&quot;alukah&quot; /&gt;<br /> <br /> ===کتاب‌های خطی و مفقود===<br /> * '''مختصر کتاب العین''' – تلخیصی از کتاب العین خلیل بن احمد فراهیدی. به گفته ثعالبی «مختصر العین» او «معدوم النظیر و المثیل» است. نسخه‌هایی از آن در قاهره، برلین، پاریس و مادرید موجود است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''هتك ستور الملحدین''' – در رد بر ابن مسره و پیروانش (کتابی کلامی و مفقود).&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''استدراك الغلط الواقع في كتاب العين''' (یا «الانتصار للخلیل») – در دفاع از خلیل بن احمد (مفقود).&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> * '''أبنية الأسماء و الأفعال''' – نسخه‌هایی در واتیکان و گادیت موجود است.&lt;ref name=&quot;cgie&quot; /&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> * [https://www.cgie.org.ir/fa/article/274125 مساح، رضوان، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، ج۲۶، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۸ش، ص۲۵۱-۲۵۶]<br /> * زرکلی، خیرالدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت: دار العلم للملايين، ۱۹۸۹م، ج۶، ص۸۲<br /> * [https://noorlib.ir/book/view/11720/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3?volumeNumber=2&amp;pageNumber=120 ابن فرضی، عبدالله بن محمد، تاریخ علماء الأندلس، تونس: دار الغرب الإسلامي، ۱۴۲۹ق/۲۰۰۸م، ج۲، ص۱۲۰-۱۲۱]<br /> * یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الأدباء، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، انتشارات سروش، ۱۳۸۱ش، ج۲، ص۱۰۹۰<br /> * [https://noorlib.ir/book/view/11456?volumeNumber=2&amp;pageNumber=363 مدرس، محمدعلی، ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة أو اللقب، تهران: خیام، ۱۳۶۹ش، ج۲، ص۳۶۳]<br /> * عامری حرضی، یحیی بن ابی‌بکر، غربال الزمان في وفيات الأعيان، دمشق: دار الخير، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م، ص۳۲۳<br /> * [https://islamonline.net/9148 حلبی، سمیر، أبو بكر الزبيدي .. نجم في سماء اللغة، إسلام أون لاين]<br /> * [https://www.alukah.net/culture/0/4924 خلیفه، عبدالکریم، أبو بكر الزبيدي الإشبيلي رائد تيسير العربية، شبكة الألوكة، ۱۱ فوریه ۲۰۰۹]<br /> * [https://islamicscientists.cultnat.org/scientists/details/100#gsc.tab=0 علماء العالم الإسلامي: أبو بكر الزبيدي]<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> * [[استدراک الغلط الواقع في کتاب العين]]<br /> * [[طبقات النحویین و اللغویین]]<br /> * [[معجم إيراد اللآل من إنشاد الضوال و إرشاد السؤال]]<br /> * [[لحن العوام]]<br /> * [[أمثلة الأبنية في كتاب سيبويه]]<br /> * [[الإستدراك على سيبويه في كتاب الأبنية و الزيادات علی ما أورده فیه مهذبا]]<br /> * [[الأسماء و الأفعال و الحروف (أبنية کتاب سيبويه)]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]<br /> [[رده:مؤلفین-خرداد]]</div> Hbaghizadeh