https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87رساله موسوم به یک کلمه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T22:55:12Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&diff=765020&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'2024-12-12T08:23:16Z<p>جایگزینی متن - ' .' به '.'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم|مستشارالدوله]] برای آنکه نشان دهد اصول سیاست و قانونگذاری متجدد و تجددخواهانه با احکام فقهی و آموزههای قرآن و روایات منافات ندارند، اصول قوانین کشور فرانسه را که برخلاف فروع آنها که به مقتضای زمان، مکان ووضع و حال دگرگون میشوند، ثبات و قرار دارند و تغیر و تبدل نمیپذیرند، در 21 فقره تلخیص میکند و در ذیل هر یک از این 21 فقره که آنها را جان و روح قوانین فرانسه میداند، آیات، روایات و آرای فقهیای میآورد که همه با مفاد آن فقره موافقت و سازگاری دارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم|مستشارالدوله]] برای آنکه نشان دهد اصول سیاست و قانونگذاری متجدد و تجددخواهانه با احکام فقهی و آموزههای قرآن و روایات منافات ندارند، اصول قوانین کشور فرانسه را که برخلاف فروع آنها که به مقتضای زمان، مکان ووضع و حال دگرگون میشوند، ثبات و قرار دارند و تغیر و تبدل نمیپذیرند، در 21 فقره تلخیص میکند و در ذیل هر یک از این 21 فقره که آنها را جان و روح قوانین فرانسه میداند، آیات، روایات و آرای فقهیای میآورد که همه با مفاد آن فقره موافقت و سازگاری دارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایان رساله دو نتیجۀ کلی و مهم ذکر شده است: یکی اینکه در دنیا فردی از آفریدگان، از شاه و گدا و رعیت و لشکری، هیچکس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلف است .... حاکم یزدان است؛ دیگر اینکه 21 فقرۀ پیشگفته اگرچه حقوق عامۀ فرانسه نام دارد، ولی در معنا حقوق عامۀ مسلمانان، بل کل جماعت متمدنه است، و چون جمیع آنها با احکام و آیات قرآنیه مؤید آمده، پس احکام الهی است و واجب است که آنها را به عمل آوریم.<ref> [https://literaturelib.com/books/5680 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایان رساله دو نتیجۀ کلی و مهم ذکر شده است: یکی اینکه در دنیا فردی از آفریدگان، از شاه و گدا و رعیت و لشکری، هیچکس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلف است.... حاکم یزدان است؛ دیگر اینکه 21 فقرۀ پیشگفته اگرچه حقوق عامۀ فرانسه نام دارد، ولی در معنا حقوق عامۀ مسلمانان، بل کل جماعت متمدنه است، و چون جمیع آنها با احکام و آیات قرآنیه مؤید آمده، پس احکام الهی است و واجب است که آنها را به عمل آوریم.<ref> [https://literaturelib.com/books/5680 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قابل توجه این که این کتاب قبلا تحت عنوان " يک کلمه و يک نامه" به کوشش [[محمدصادق فيض]] توسط نشر صباح در سال 1382 منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قابل توجه این که این کتاب قبلا تحت عنوان " يک کلمه و يک نامه" به کوشش [[محمدصادق فيض]] توسط نشر صباح در سال 1382 منتشر شده است.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-747060:rev-765020 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&diff=747060&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2024-08-18T19:31:53Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59">خط ۵۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 شهریور 1403</ins>]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-747059:rev-747060 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&diff=747059&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۱2024-08-18T19:31:36Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ «یک کلمه» مهمترین اثر میرزا یوسفخان تبریزی معروف به مستشارالدوله، رجل سیاسی و روشنفکر عهد ناصرالدین شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار، </del>به احتمال زیاد نخستین اثر برجایمانده از حنبش روشنفکری دینی به زبان فارسی است. مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد. مهمترین این اصول عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ «یک کلمه» مهمترین اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم|</ins>میرزا یوسفخان تبریزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معروف به مستشارالدوله، رجل سیاسی و روشنفکر عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ناصرالدین شاه قاجار|</ins>ناصرالدین شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجار]]، </ins>به احتمال زیاد نخستین اثر برجایمانده از حنبش روشنفکری دینی به زبان فارسی است. مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد. مهمترین این اصول عبارتند از:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مردمسالاری یعنی اینکه منشأ قدرت دولت فقط ارادۀ جمهور مردم است؛ حق مردم برای انتخاب قانونگذاران؛ شایستهسالاری یعنی اینکه ملاک انتصاب به مقام و منصب دولتی فقط اهلیت و شایستگی شخص برای تصدی و تکفل آن مقام و منصب باشد؛ عدم عزل بلاسبب متصدیان مقامات و مناصب؛ عدالت قضایی و جزایی یعنی برابرانگاری همۀ شهروندان در پیشگاه قانون؛ مسئولیتپذیری همۀ متصدیان مقامات و مناصب از صدر تا ذیل؛ وجود هیئت منصفه در دادگاهها؛ تفکیک قوا یعنی استقلال هر یک از سه قوۀ مقننه، مجریه و قضاییه از دو قوۀ دیگر؛ آزادی مطبوعات و اطلاعرسانی؛ روشنسازی هرچه تمامتر دخل و خرج دولت؛ عدالت مالیاتی؛ آزادی بیان عقیده؛ آزادی اجتماعات؛ آزادی کامل در حریم شخصی؛ مصونیت جان شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت آبروی شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت اموال شهروند از هرگونه تعرض؛ آزادی شغل و حرفه؛ حق دفاع از خود در برابر هرگونه ظلم؛ ممنوعیت شکنجه؛ حق برخورداری همه و بهویژه فقرا از آموزش و پرورش رایگان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مردمسالاری یعنی اینکه منشأ قدرت دولت فقط ارادۀ جمهور مردم است؛ حق مردم برای انتخاب قانونگذاران؛ شایستهسالاری یعنی اینکه ملاک انتصاب به مقام و منصب دولتی فقط اهلیت و شایستگی شخص برای تصدی و تکفل آن مقام و منصب باشد؛ عدم عزل بلاسبب متصدیان مقامات و مناصب؛ عدالت قضایی و جزایی یعنی برابرانگاری همۀ شهروندان در پیشگاه قانون؛ مسئولیتپذیری همۀ متصدیان مقامات و مناصب از صدر تا ذیل؛ وجود هیئت منصفه در دادگاهها؛ تفکیک قوا یعنی استقلال هر یک از سه قوۀ مقننه، مجریه و قضاییه از دو قوۀ دیگر؛ آزادی مطبوعات و اطلاعرسانی؛ روشنسازی هرچه تمامتر دخل و خرج دولت؛ عدالت مالیاتی؛ آزادی بیان عقیده؛ آزادی اجتماعات؛ آزادی کامل در حریم شخصی؛ مصونیت جان شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت آبروی شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت اموال شهروند از هرگونه تعرض؛ آزادی شغل و حرفه؛ حق دفاع از خود در برابر هرگونه ظلم؛ ممنوعیت شکنجه؛ حق برخورداری همه و بهویژه فقرا از آموزش و پرورش رایگان.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع مستشارالدوله از یکسو بهجد بر این باور است که رمز پیشرفت جوامع اروپایی که مظاهر آن را نظم، امنیت، رفاه، عدالت، آزادی، برابری، آسایش عامه، آبادی کشور، کثرت علوم، فنون و هنرها، ترقیات و انتظام و اقتدار لشکر میبیند و علت پسماندگی جامعۀ ایرانی فقط یک چیز است و آن وجود و اجرای قانون در آن ممالک و فقدان قانون در این مملکت است؛ از سوی دیگر استشمام بلکه مشاهده میکند صاحبان قدرت در ایران با اصل وجود و اجرای قانون مخالفند و روحانیان با هر قانونی که مستخرج از کتاب و سنت و حتی برگرفته از احکام فقهی نباشد، سر ستیز دارند. از اینرو عزم جزم میکند که هم اثبات کند که تا این یک کلمه، یعنی قانون حاکمیت نیابد، بههیچروی امکان پیشرفت مملکت جامعۀ ایران نیست و هم نشان دهد قوانینی که ضامن پیشرفت ممالک غربی شدهاند، اصلا مغایر آموزههای کتاب و سنت و احکام فقه شیعی نیستند، بلکه بهروشنی برگرته از این آموزهها و احکام میتوانند بود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع مستشارالدوله از یکسو بهجد بر این باور است که رمز پیشرفت جوامع اروپایی که مظاهر آن را نظم، امنیت، رفاه، عدالت، آزادی، برابری، آسایش عامه، آبادی کشور، کثرت علوم، فنون و هنرها، ترقیات و انتظام و اقتدار لشکر میبیند و علت پسماندگی جامعۀ ایرانی فقط یک چیز است و آن وجود و اجرای قانون در آن ممالک و فقدان قانون در این مملکت است؛ از سوی دیگر استشمام بلکه مشاهده میکند صاحبان قدرت در ایران با اصل وجود و اجرای قانون مخالفند و روحانیان با هر قانونی که مستخرج از کتاب و سنت و حتی برگرفته از احکام فقهی نباشد، سر ستیز دارند. از اینرو عزم جزم میکند که هم اثبات کند که تا این یک کلمه، یعنی قانون حاکمیت نیابد، بههیچروی امکان پیشرفت مملکت جامعۀ ایران نیست و هم نشان دهد قوانینی که ضامن پیشرفت ممالک غربی شدهاند، اصلا مغایر آموزههای کتاب و سنت و احکام فقه شیعی نیستند، بلکه بهروشنی برگرته از این آموزهها و احکام میتوانند بود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مستشارالدوله برای آنکه نشان دهد اصول سیاست و قانونگذاری متجدد و تجددخواهانه با احکام فقهی و آموزههای قرآن و روایات منافات ندارند، اصول قوانین کشور فرانسه را که برخلاف فروع آنها که به مقتضای زمان، مکان ووضع و حال دگرگون میشوند، ثبات و قرار دارند و تغیر و تبدل نمیپذیرند، در 21 فقره تلخیص میکند و در ذیل هر یک از این 21 فقره که آنها را جان و روح قوانین فرانسه میداند، آیات، روایات و آرای فقهیای میآورد که همه با مفاد آن فقره موافقت و سازگاری دارند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم|</ins>مستشارالدوله<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای آنکه نشان دهد اصول سیاست و قانونگذاری متجدد و تجددخواهانه با احکام فقهی و آموزههای قرآن و روایات منافات ندارند، اصول قوانین کشور فرانسه را که برخلاف فروع آنها که به مقتضای زمان، مکان ووضع و حال دگرگون میشوند، ثبات و قرار دارند و تغیر و تبدل نمیپذیرند، در 21 فقره تلخیص میکند و در ذیل هر یک از این 21 فقره که آنها را جان و روح قوانین فرانسه میداند، آیات، روایات و آرای فقهیای میآورد که همه با مفاد آن فقره موافقت و سازگاری دارند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایان رساله دو نتیجۀ کلی و مهم ذکر شده است: یکی اینکه در دنیا فردی از آفریدگان، از شاه و گدا و رعیت و لشکری، هیچکس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلف است .... حاکم یزدان است؛ دیگر اینکه 21 فقرۀ پیشگفته اگرچه حقوق عامۀ فرانسه نام دارد، ولی در معنا حقوق عامۀ مسلمانان، بل کل جماعت متمدنه است، و چون جمیع آنها با احکام و آیات قرآنیه مؤید آمده، پس احکام الهی است و واجب است که آنها را به عمل آوریم.<ref> [https://literaturelib.com/books/5680 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پایان رساله دو نتیجۀ کلی و مهم ذکر شده است: یکی اینکه در دنیا فردی از آفریدگان، از شاه و گدا و رعیت و لشکری، هیچکس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلف است .... حاکم یزدان است؛ دیگر اینکه 21 فقرۀ پیشگفته اگرچه حقوق عامۀ فرانسه نام دارد، ولی در معنا حقوق عامۀ مسلمانان، بل کل جماعت متمدنه است، و چون جمیع آنها با احکام و آیات قرآنیه مؤید آمده، پس احکام الهی است و واجب است که آنها را به عمل آوریم.<ref> [https://literaturelib.com/books/5680 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قابل توجه این که این کتاب قبلا تحت عنوان " يک کلمه و يک نامه" به کوشش محمدصادق فيض توسط نشر صباح در سال 1382 منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قابل توجه این که این کتاب قبلا تحت عنوان " يک کلمه و يک نامه" به کوشش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدصادق فيض<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>توسط نشر صباح در سال 1382 منتشر شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-747058:rev-747059 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&diff=747058&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۰2024-08-18T19:30:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۰۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رساله موسوم به یک کلمه''' تألیف یوسف تبریزی (مستشارالدوله) با مقدمۀ مصطفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملکیان؛ </del>مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رساله موسوم به یک کلمه''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم|</ins>یوسف تبریزی (مستشارالدوله)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با مقدمۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مصطفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملکیان]]؛ </ins>مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-746707:rev-747058 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85_%D8%A8%D9%87_%DB%8C%DA%A9_%DA%A9%D9%84%D9%85%D9%87&diff=746707&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR146206J1.jpg | عنوان = | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = مستشار الدوله، يوسف بن کاظم (نویسنده) دولتشاهي، عليرضا (مصحح) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =3آ5م / 1391 DSR | موضوع =مستشارالدوله، يوس...» ایجاد کرد2024-08-13T20:13:26Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR146206J1.jpg | عنوان = | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87%D8%8C_%D9%8A%D9%88%D8%B3%D9%81_%D8%A8%D9%86_%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85&action=edit&redlink=1" class="new" title="مستشار الدوله، يوسف بن کاظم (صفحه وجود ندارد)">مستشار الدوله، يوسف بن کاظم</a> (نویسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D9%84%E2%80%8D%D8%AA%E2%80%8D%D8%B4%E2%80%8D%D8%A7%D9%87%E2%80%8D%D9%8A%E2%80%8C%D8%8C_%D8%B9%E2%80%8D%D9%84%E2%80%8D%D9%8A%E2%80%8D%D8%B1%D8%B6%E2%80%8D%D8%A7&action=edit&redlink=1" class="new" title="دولتشاهي، عليرضا (صفحه وجود ندارد)">دولتشاهي، عليرضا</a> (مصحح) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =3آ5م / 1391 DSR | موضوع =مستشارالدوله، يوس...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR146206J1.jpg<br />
| عنوان =<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[مستشار الدوله، يوسف بن کاظم]] (نویسنده)<br />
[[دولتشاهي، عليرضا]] (مصحح)<br />
|زبان <br />
| زبان =فارسی<br />
| کد کنگره =3آ5م / 1391 DSR <br />
| موضوع =مستشارالدوله، يوسف بن کاظم، - 1313ق <br />
قانون گرايي<br />
تجدد گرايي (اسلام)<br />
ايران -- تاريخ -- اوضاع اجتماعي -- قرن 13ق.<br />
|ناشر <br />
| ناشر =بال <br />
| مکان نشر =ايران - تهران <br />
| سال نشر =1386ش. <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE146206AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =يکم <br />
| شابک =964-2574-00-4<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''رساله موسوم به یک کلمه''' تألیف یوسف تبریزی (مستشارالدوله) با مقدمۀ مصطفی ملکیان؛ مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
رسالۀ «یک کلمه» مهمترین اثر میرزا یوسفخان تبریزی معروف به مستشارالدوله، رجل سیاسی و روشنفکر عهد ناصرالدین شاه قاجار، به احتمال زیاد نخستین اثر برجایمانده از حنبش روشنفکری دینی به زبان فارسی است. مستشارالدوله در این رساله میکوشد تا نشان دهد اصول تجدد و تجددخواهی در زمینۀ نهاد سیاست و قانونگذاری نهتنها با تعالیم و احکام دین اسلام ناسازگاری ندارند، بلکه بهآسانی از این تعالیم و احکام استنباط و استخراج و استنتاج میتواند شد. مهمترین این اصول عبارتند از:<br />
<br />
مردمسالاری یعنی اینکه منشأ قدرت دولت فقط ارادۀ جمهور مردم است؛ حق مردم برای انتخاب قانونگذاران؛ شایستهسالاری یعنی اینکه ملاک انتصاب به مقام و منصب دولتی فقط اهلیت و شایستگی شخص برای تصدی و تکفل آن مقام و منصب باشد؛ عدم عزل بلاسبب متصدیان مقامات و مناصب؛ عدالت قضایی و جزایی یعنی برابرانگاری همۀ شهروندان در پیشگاه قانون؛ مسئولیتپذیری همۀ متصدیان مقامات و مناصب از صدر تا ذیل؛ وجود هیئت منصفه در دادگاهها؛ تفکیک قوا یعنی استقلال هر یک از سه قوۀ مقننه، مجریه و قضاییه از دو قوۀ دیگر؛ آزادی مطبوعات و اطلاعرسانی؛ روشنسازی هرچه تمامتر دخل و خرج دولت؛ عدالت مالیاتی؛ آزادی بیان عقیده؛ آزادی اجتماعات؛ آزادی کامل در حریم شخصی؛ مصونیت جان شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت آبروی شهروند از هرگونه تعرض؛ مصونیت اموال شهروند از هرگونه تعرض؛ آزادی شغل و حرفه؛ حق دفاع از خود در برابر هرگونه ظلم؛ ممنوعیت شکنجه؛ حق برخورداری همه و بهویژه فقرا از آموزش و پرورش رایگان.<br />
<br />
در واقع مستشارالدوله از یکسو بهجد بر این باور است که رمز پیشرفت جوامع اروپایی که مظاهر آن را نظم، امنیت، رفاه، عدالت، آزادی، برابری، آسایش عامه، آبادی کشور، کثرت علوم، فنون و هنرها، ترقیات و انتظام و اقتدار لشکر میبیند و علت پسماندگی جامعۀ ایرانی فقط یک چیز است و آن وجود و اجرای قانون در آن ممالک و فقدان قانون در این مملکت است؛ از سوی دیگر استشمام بلکه مشاهده میکند صاحبان قدرت در ایران با اصل وجود و اجرای قانون مخالفند و روحانیان با هر قانونی که مستخرج از کتاب و سنت و حتی برگرفته از احکام فقهی نباشد، سر ستیز دارند. از اینرو عزم جزم میکند که هم اثبات کند که تا این یک کلمه، یعنی قانون حاکمیت نیابد، بههیچروی امکان پیشرفت مملکت جامعۀ ایران نیست و هم نشان دهد قوانینی که ضامن پیشرفت ممالک غربی شدهاند، اصلا مغایر آموزههای کتاب و سنت و احکام فقه شیعی نیستند، بلکه بهروشنی برگرته از این آموزهها و احکام میتوانند بود.<br />
<br />
مستشارالدوله برای آنکه نشان دهد اصول سیاست و قانونگذاری متجدد و تجددخواهانه با احکام فقهی و آموزههای قرآن و روایات منافات ندارند، اصول قوانین کشور فرانسه را که برخلاف فروع آنها که به مقتضای زمان، مکان ووضع و حال دگرگون میشوند، ثبات و قرار دارند و تغیر و تبدل نمیپذیرند، در 21 فقره تلخیص میکند و در ذیل هر یک از این 21 فقره که آنها را جان و روح قوانین فرانسه میداند، آیات، روایات و آرای فقهیای میآورد که همه با مفاد آن فقره موافقت و سازگاری دارند.<br />
<br />
در پایان رساله دو نتیجۀ کلی و مهم ذکر شده است: یکی اینکه در دنیا فردی از آفریدگان، از شاه و گدا و رعیت و لشکری، هیچکس حق حکم ندارد، یعنی حاکم نیست، بلکه محکوم و مکلف است .... حاکم یزدان است؛ دیگر اینکه 21 فقرۀ پیشگفته اگرچه حقوق عامۀ فرانسه نام دارد، ولی در معنا حقوق عامۀ مسلمانان، بل کل جماعت متمدنه است، و چون جمیع آنها با احکام و آیات قرآنیه مؤید آمده، پس احکام الهی است و واجب است که آنها را به عمل آوریم.<ref> [https://literaturelib.com/books/5680 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
قابل توجه این که این کتاب قبلا تحت عنوان " يک کلمه و يک نامه" به کوشش محمدصادق فيض توسط نشر صباح در سال 1382 منتشر شده است.<br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:تاریخ]]<br />
[[رده:تاریخ آسیا]]<br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:مقالات(شهریور) باقی زاده]] <br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div>Hbaghizadeh