https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC 2026-06-28T03:25:25Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC&diff=809991&oldid=prev 2025-12-09T09:52:24Z

<p>جایگزینی متن - &#039; .&#039; به &#039;.&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب از [[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم شیرازی]] «وصاف‌الحضره» است که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است. وصاف در این رساله، ضمن هنرنمایی خود در بازی نرد و شطرنج و بیان اصطلاحات رایج این دو بازی در آن زمان، به استقبال و رواج آن در دربار ایلخانان مغول، به‌ویژه گیخاتوخان و وزیرش خالدی زنجانی اشاره کرده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب از [[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم شیرازی]] «وصاف‌الحضره» است که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است. وصاف در این رساله، ضمن هنرنمایی خود در بازی نرد و شطرنج و بیان اصطلاحات رایج این دو بازی در آن زمان، به استقبال و رواج آن در دربار ایلخانان مغول، به‌ویژه گیخاتوخان و وزیرش خالدی زنجانی اشاره کرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکایت نرد و شطرنج به حیث اشتمال بر اصطلاحات این دو بازی، بسیار قابل توجه است و سابقۀ تاریخی اینگونه لعب‌ها را در دورۀ ایلخانی روشن می‌نماید. توجه به این بازی‌ها چنان بوده که نه‌تنها بین عوام، بلکه در دستگاه حکومت نیز رایج بوده است. یکی از وجوه اهمیت این رساله، وجود سروده‌هایی از خود وصّاف با تخلّص «شرف» است و می‌تواند در مجموعه اشعار او ثبت شود. وصاف در پردازش این رساله، تکلف‌های زبانی و بیانی را به کار بسته و از تصویرهای بلاغی، اصطلاحات علوم، واژگان و ترکیبات عربی، آیات، احادیث و روایات، امثال و حکم و ... بهره جسته است.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/3373 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکایت نرد و شطرنج به حیث اشتمال بر اصطلاحات این دو بازی، بسیار قابل توجه است و سابقۀ تاریخی اینگونه لعب‌ها را در دورۀ ایلخانی روشن می‌نماید. توجه به این بازی‌ها چنان بوده که نه‌تنها بین عوام، بلکه در دستگاه حکومت نیز رایج بوده است. یکی از وجوه اهمیت این رساله، وجود سروده‌هایی از خود وصّاف با تخلّص «شرف» است و می‌تواند در مجموعه اشعار او ثبت شود. وصاف در پردازش این رساله، تکلف‌های زبانی و بیانی را به کار بسته و از تصویرهای بلاغی، اصطلاحات علوم، واژگان و ترکیبات عربی، آیات، احادیث و روایات، امثال و حکم و... بهره جسته است.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/3373 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-781616:rev-809991 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC&diff=781616&oldid=prev 2025-04-29T10:46:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‏</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‏PIR ۵۶۴۵/ر۵ ۱۳۹۶</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعر فا‌رسی‌ -- قرن‌ ۸ق‌,شعر فا‌رسی‌ -- قرن‌ ۸ق‌. -- تا‌ریخ‌ و نقد,شعر عربی‌ -- قرن‌ ۸ق‌,شعر عربی‌ -- قرن‌ ۸ق‌. -- تا‌ریخ‌ و نقد,شطرنج‌ در ادبیا‌ت‌,نرد در ادبیا‌ت‌</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =تمثال  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =تمثال  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اردیبهشت 1404) باقی زاده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(اردیبهشت 1404) باقی زاده]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 اردیبهشت 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-781615:rev-781616 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC&diff=781615&oldid=prev 2025-04-29T10:43:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رساله‌های بدیع‌الربیع ـ حکایت نرد و شطرنج''' تألیف عبدالله بن فضل‌الله بن ابی‌نعیم شیرازی وصاف‌الحضره (663 ـ730 ق)؛ با تحقیق و تصحیح دکتر علیرضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوجه‌زاده؛ </del>این کتاب دربرگیرنده دو رساله از وصاف الحضره است. بدیع‌الرّبیع رساله‌ای که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته و رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رساله‌های بدیع‌الربیع ـ حکایت نرد و شطرنج''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|</ins>عبدالله بن فضل‌الله بن ابی‌نعیم شیرازی وصاف‌الحضره<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(663 ـ730 ق)؛ با تحقیق و تصحیح دکتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قوجه‌زاده، </ins>علیرضا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|علیرضا قوجه‌زاده]]؛ </ins>این کتاب دربرگیرنده دو رساله از وصاف الحضره است. بدیع‌الرّبیع رساله‌ای که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته و رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>احمد خالدی زنجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>آراسته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شرف‌الدین (یا شهاب‌الدین) عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم بن روزبه الشیرازی (663ـ730ق)، مشهور به وصاف‌الحضره و متخلص به وصّاف و شرف، تاریخ‌نگار، سراینده و دانشور پرآوازۀ عهد ایلخانان فارس در نیمۀ سدۀ 7 و نیمۀ نخست سدۀ 8 ق است. پدرش، عز‌الدین فضل‌الله از کارگزاران دولتی ایلخانان فارس بود، که در سال 698 ق در قحطی فارس درگذشت. شهاب‌الدین پس از کسب تحصیل در زادگاهش (شیراز) بعد از مرگ پدر، در شمار عمّال دولت ایلخانان فارس درآمد و از حمایت بی‌دریغ خواجه صدرالدین احمد خالدی زنجانی نایب امیرطغاجار (درگذشتۀ 697 ق)، حاکم فارس بهره‌مند شد. سپس برای ارتباط با خاندان خواجه رشید‌الدین فضل‌الله و سعد‌لدین محمد ساوجی در عهد غازان‌خان و اولجایتو به دربار آنان راه یافت و با تقدیم کتاب گرانسنگ خویش، تجزیۀ‌الامصار و تزجیۀ‌العصار معروف به تاریخ وصّاف به این دو دولتمرد ایلخانی مورد عنایت قرار گرفت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|</ins>شرف‌الدین (یا شهاب‌الدین) عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم بن روزبه الشیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(663ـ730ق)، مشهور به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|</ins>وصاف‌الحضره<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و متخلص به وصّاف و شرف، تاریخ‌نگار، سراینده و دانشور پرآوازۀ عهد ایلخانان فارس در نیمۀ سدۀ 7 و نیمۀ نخست سدۀ 8 ق است. پدرش، عز‌الدین فضل‌الله از کارگزاران دولتی ایلخانان فارس بود، که در سال 698 ق در قحطی فارس درگذشت. شهاب‌الدین پس از کسب تحصیل در زادگاهش (شیراز) بعد از مرگ پدر، در شمار عمّال دولت ایلخانان فارس درآمد و از حمایت بی‌دریغ خواجه صدرالدین احمد خالدی زنجانی نایب امیرطغاجار (درگذشتۀ 697 ق)، حاکم فارس بهره‌مند شد. سپس برای ارتباط با خاندان خواجه رشید‌الدین فضل‌الله و سعد‌لدین محمد ساوجی در عهد غازان‌خان و اولجایتو به دربار آنان راه یافت و با تقدیم کتاب گرانسنگ خویش، تجزیۀ‌الامصار و تزجیۀ‌العصار معروف به تاریخ وصّاف به این دو دولتمرد ایلخانی مورد عنایت قرار گرفت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وصّاف افزون بر این اثر گرانمایۀ خود، چند رسالۀ مستقل کوتاهی را نیز به رشتۀ تألیف و تصنیف کشیده، که برخی از آنها در تاریخ وصّاف مندرج است با عناوین: 1. رسالۀ مدرسۀ سیّار؛ 2. رسالۀ تصانیف خدایگانی؛ 3. رسالۀ تکشمشی؛ 4. رسالۀ مقالت گوی و چوگان؛ 5. رسالۀ بینش در آفرینش؛ 6. رسالۀ عرض جبّه و تهنیۀ‌العید؛ 7. اصول علم بیان؛ 8. رسالۀ تشبیهیۀ؛ 9. رسالۀ ثلجیّه؛ 10. رسالۀ الشّکور. عنوان سه رسالۀ دیگر وی نیز به نام‌های مناظرۀ شمشیر و قلم، نرد و شطرنج و بدیع‌الرّبیع مستقلاً در فهرست نسخ خطی ثبت شده و تاکنون دو رسالۀ اخبر ناشناخته مانده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وصّاف افزون بر این اثر گرانمایۀ خود، چند رسالۀ مستقل کوتاهی را نیز به رشتۀ تألیف و تصنیف کشیده، که برخی از آنها در تاریخ وصّاف مندرج است با عناوین: 1. رسالۀ مدرسۀ سیّار؛ 2. رسالۀ تصانیف خدایگانی؛ 3. رسالۀ تکشمشی؛ 4. رسالۀ مقالت گوی و چوگان؛ 5. رسالۀ بینش در آفرینش؛ 6. رسالۀ عرض جبّه و تهنیۀ‌العید؛ 7. اصول علم بیان؛ 8. رسالۀ تشبیهیۀ؛ 9. رسالۀ ثلجیّه؛ 10. رسالۀ الشّکور. عنوان سه رسالۀ دیگر وی نیز به نام‌های مناظرۀ شمشیر و قلم، نرد و شطرنج و بدیع‌الرّبیع مستقلاً در فهرست نسخ خطی ثبت شده و تاکنون دو رسالۀ اخبر ناشناخته مانده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بدیع‌الرّبیع رساله‌ای است که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته است و پیش از مقبولیت در محضر غازان‌خان، در حالی که «در محنت‌آشیان تنهایی و اندوهکدۀ جدایی، مست دُرد دَرد شوق و خراب شراب ناب عشق اقتاده، از کربت غربت و حُرقت فرقت و سورت هجرت مروارید اشک حسرت از صدف دیده می‌باریده» و جز گوش گردون کسی را از فغان و نالۀ او خبری نبوده، نوشته و آن را به احمد الخالدی، وزیر گیخاتوخان و نایب امیر طغاجار، تقدیم کرده است. وصافّ در این رساله، در نهایت حیرت، از عالم طبیعت و رفتارها و عکس‌العمل‌های غیرمعمول اطرافیان ـ که بیشتر در پوشش کنایه و اشاره به آنها پرداخته ـ از بیدادگری‌ها و ستمگری‌های دوران و از بی‌نظمی و آشفتگی‌هایی که حتی بر افلاک و افلاکیان سرایت کرده و رشتۀ نظم آنها را نیز مثل افکار و اندیشه‌هایش برهم ریخته و بر وفق مراد و خواستۀ او نمی‌گردیده، ناله سر داده و با بلبلی دربارۀ عالم مجازی و صوری و حقیقی به بحث و جدل برخاسته، که این مباحثه سرانجام پس از فراز و نشیب فراوان به مدح و ستایش صدر جهان، احمد خالدی زنجانی منجر شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بدیع‌الرّبیع رساله‌ای است که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته است و پیش از مقبولیت در محضر غازان‌خان، در حالی که «در محنت‌آشیان تنهایی و اندوهکدۀ جدایی، مست دُرد دَرد شوق و خراب شراب ناب عشق اقتاده، از کربت غربت و حُرقت فرقت و سورت هجرت مروارید اشک حسرت از صدف دیده می‌باریده» و جز گوش گردون کسی را از فغان و نالۀ او خبری نبوده، نوشته و آن را به احمد الخالدی، وزیر گیخاتوخان و نایب امیر طغاجار، تقدیم کرده است. وصافّ در این رساله، در نهایت حیرت، از عالم طبیعت و رفتارها و عکس‌العمل‌های غیرمعمول اطرافیان ـ که بیشتر در پوشش کنایه و اشاره به آنها پرداخته ـ از بیدادگری‌ها و ستمگری‌های دوران و از بی‌نظمی و آشفتگی‌هایی که حتی بر افلاک و افلاکیان سرایت کرده و رشتۀ نظم آنها را نیز مثل افکار و اندیشه‌هایش برهم ریخته و بر وفق مراد و خواستۀ او نمی‌گردیده، ناله سر داده و با بلبلی دربارۀ عالم مجازی و صوری و حقیقی به بحث و جدل برخاسته، که این مباحثه سرانجام پس از فراز و نشیب فراوان به مدح و ستایش صدر جهان، احمد خالدی زنجانی منجر شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شرف‌الدین این رساله را نیز مثل دیگر آثار شناخته شدۀ خویش با زبان و نثری متکلفانه و مصنوع و با استشهاد به آیات قرآنی و احادیث نبوی و استناد به اشعار پارسی و تازی و مزین به انواع آرایه‌های ادبی نوشته است. وصاف، اشعاری نیز از خود با تخلّص «شرف» آورده که می‌تواند در تکیمل سروده‌های باقی‌ماندۀ از او به کار آید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|</ins>شرف‌الدین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>این رساله را نیز مثل دیگر آثار شناخته شدۀ خویش با زبان و نثری متکلفانه و مصنوع و با استشهاد به آیات قرآنی و احادیث نبوی و استناد به اشعار پارسی و تازی و مزین به انواع آرایه‌های ادبی نوشته است. وصاف، اشعاری نیز از خود با تخلّص «شرف» آورده که می‌تواند در تکیمل سروده‌های باقی‌ماندۀ از او به کار آید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>داستان نرد و شطرنج و بازی آن بین اقوام مختلف جامعۀ بشری از قدمت طولانی برخوردار است، به‌ویژه آنکه در مشرق‌زمین، خاستگاه این دو بازی را ایران، هند و چین می‌دانند. درباره واضعان و پیشنیۀ این دو علم، اختلاف نظرهایی است و دربارۀ آن، کتاب‌ها و رسالات و مقالات مبسوطی ارائه شده است. اما همین قدر کافی است اشاره شود که بعضی واضع شطرنج را صهصهۀ‌بن داهر هندی می‌دانند و برخی نیز حکیم لجلاج را. فردوسی شاعر در شاهنامه، تاریخ اختراع و واضعان این دو بازی را در ابیاتی به نظم کشیده است. اگر چه در دو متن پهلوی ماتیکان چترنگ و چارشن شترنگ، دربارۀ شطرنج و تخته نرد بحث‌هایی شده، که متن اخیر توسط استاد ملک‌الشعرای بهار به فارسی ترجمه شده و در کتابی تحت عنوان ترجمۀ چند متن پهلوی به چاپ رسیده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>داستان نرد و شطرنج و بازی آن بین اقوام مختلف جامعۀ بشری از قدمت طولانی برخوردار است، به‌ویژه آنکه در مشرق‌زمین، خاستگاه این دو بازی را ایران، هند و چین می‌دانند. درباره واضعان و پیشنیۀ این دو علم، اختلاف نظرهایی است و دربارۀ آن، کتاب‌ها و رسالات و مقالات مبسوطی ارائه شده است. اما همین قدر کافی است اشاره شود که بعضی واضع شطرنج را صهصهۀ‌بن داهر هندی می‌دانند و برخی نیز حکیم لجلاج را. فردوسی شاعر در شاهنامه، تاریخ اختراع و واضعان این دو بازی را در ابیاتی به نظم کشیده است. اگر چه در دو متن پهلوی ماتیکان چترنگ و چارشن شترنگ، دربارۀ شطرنج و تخته نرد بحث‌هایی شده، که متن اخیر توسط استاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بهار، محمدتقی|</ins>ملک‌الشعرای بهار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به فارسی ترجمه شده و در کتابی تحت عنوان ترجمۀ چند متن پهلوی به چاپ رسیده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کهن‌ترین اثری که دربارۀ واژۀ شطرنج بحث شده، کارنامۀ اردشیر بابکان به زبان پهلوی است و قدیمی‌ترین تخته نرد در جهان را نیز از آن سومریان دانسته‌اند که در شهر اور پیدا شده است. بعد از اسلام نیز در بسیاری از آثار دانشوران ایرانی به بازی نرد و شطرنج و به اصطلاحات آن دو، اشاراتی شده است که گاهی داستان آنها به مقایسه و مقابله و پیکار و مناظره منجر شده یا زمانی رنگ و مفاهیم عرفانی و نمادین به خود گرفته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کهن‌ترین اثری که دربارۀ واژۀ شطرنج بحث شده، کارنامۀ اردشیر بابکان به زبان پهلوی است و قدیمی‌ترین تخته نرد در جهان را نیز از آن سومریان دانسته‌اند که در شهر اور پیدا شده است. بعد از اسلام نیز در بسیاری از آثار دانشوران ایرانی به بازی نرد و شطرنج و به اصطلاحات آن دو، اشاراتی شده است که گاهی داستان آنها به مقایسه و مقابله و پیکار و مناظره منجر شده یا زمانی رنگ و مفاهیم عرفانی و نمادین به خود گرفته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب از عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم شیرازی «وصاف‌الحضره» است که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است. وصاف در این رساله، ضمن هنرنمایی خود در بازی نرد و شطرنج و بیان اصطلاحات رایج این دو بازی در آن زمان، به استقبال و رواج آن در دربار ایلخانان مغول، به‌ویژه گیخاتوخان و وزیرش خالدی زنجانی اشاره کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله|</ins>عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>«وصاف‌الحضره» است که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است. وصاف در این رساله، ضمن هنرنمایی خود در بازی نرد و شطرنج و بیان اصطلاحات رایج این دو بازی در آن زمان، به استقبال و رواج آن در دربار ایلخانان مغول، به‌ویژه گیخاتوخان و وزیرش خالدی زنجانی اشاره کرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکایت نرد و شطرنج به حیث اشتمال بر اصطلاحات این دو بازی، بسیار قابل توجه است و سابقۀ تاریخی اینگونه لعب‌ها را در دورۀ ایلخانی روشن می‌نماید. توجه به این بازی‌ها چنان بوده که نه‌تنها بین عوام، بلکه در دستگاه حکومت نیز رایج بوده است. یکی از وجوه اهمیت این رساله، وجود سروده‌هایی از خود وصّاف با تخلّص «شرف» است و می‌تواند در مجموعه اشعار او ثبت شود. وصاف در پردازش این رساله، تکلف‌های زبانی و بیانی را به کار بسته و از تصویرهای بلاغی، اصطلاحات علوم، واژگان و ترکیبات عربی، آیات، احادیث و روایات، امثال و حکم و ... بهره جسته است.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/3373 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حکایت نرد و شطرنج به حیث اشتمال بر اصطلاحات این دو بازی، بسیار قابل توجه است و سابقۀ تاریخی اینگونه لعب‌ها را در دورۀ ایلخانی روشن می‌نماید. توجه به این بازی‌ها چنان بوده که نه‌تنها بین عوام، بلکه در دستگاه حکومت نیز رایج بوده است. یکی از وجوه اهمیت این رساله، وجود سروده‌هایی از خود وصّاف با تخلّص «شرف» است و می‌تواند در مجموعه اشعار او ثبت شود. وصاف در پردازش این رساله، تکلف‌های زبانی و بیانی را به کار بسته و از تصویرهای بلاغی، اصطلاحات علوم، واژگان و ترکیبات عربی، آیات، احادیث و روایات، امثال و حکم و ... بهره جسته است.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/3373 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-781048:rev-781615 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC&diff=781048&oldid=prev 2025-04-25T07:01:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمثال </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1396 </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6ـ0ـ99042ـ622ـ978</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور =</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-781047:rev-781048 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%B9_%D9%80_%D8%AD%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%86%D8%B1%D8%AF_%D9%88_%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC&diff=781047&oldid=prev 2025-04-25T07:00:47Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURحکایت نرد و شطرنجJ1.jpg | عنوان =رساله‌های بدیع‌الربیع ـ حکایت نرد و شطرنج | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D9%88%D8%B5%D8%A7%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D9%87%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D9%81%D8%B6%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87" title="وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله">وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله</a> (نویسنده) <a href="/w/index.php?title=%D9%82%D9%88%D8%AC%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%B6%D8%A7&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="قوجه‌زاده، علیرضا (صفحه وجود ندارد)">قوجه‌زاده، علیرضا</a> (محقق و مصحح) |زبان | زبان = |...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NURحکایت نرد و شطرنجJ1.jpg<br /> | عنوان =رساله‌های بدیع‌الربیع ـ حکایت نرد و شطرنج<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> |پدیدآورندگان <br /> | پدیدآوران = <br /> [[وصاف الحضره، عبدالله بن فضل‌الله]] (نویسنده)<br /> [[قوجه‌زاده، علیرضا]] (محقق و مصحح)<br /> |زبان <br /> | زبان =<br /> | کد کنگره =‏<br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = <br /> | مکان نشر =<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =<br /> | شابک =<br /> | تعداد جلد =<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =<br /> | کتابخوان همراه نور =<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''رساله‌های بدیع‌الربیع ـ حکایت نرد و شطرنج''' تألیف عبدالله بن فضل‌الله بن ابی‌نعیم شیرازی وصاف‌الحضره (663 ـ730 ق)؛ با تحقیق و تصحیح دکتر علیرضا قوجه‌زاده؛ این کتاب دربرگیرنده دو رساله از وصاف الحضره است. بدیع‌الرّبیع رساله‌ای که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته و رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است.<br /> <br /> ==گزارش کتاب==<br /> شرف‌الدین (یا شهاب‌الدین) عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم بن روزبه الشیرازی (663ـ730ق)، مشهور به وصاف‌الحضره و متخلص به وصّاف و شرف، تاریخ‌نگار، سراینده و دانشور پرآوازۀ عهد ایلخانان فارس در نیمۀ سدۀ 7 و نیمۀ نخست سدۀ 8 ق است. پدرش، عز‌الدین فضل‌الله از کارگزاران دولتی ایلخانان فارس بود، که در سال 698 ق در قحطی فارس درگذشت. شهاب‌الدین پس از کسب تحصیل در زادگاهش (شیراز) بعد از مرگ پدر، در شمار عمّال دولت ایلخانان فارس درآمد و از حمایت بی‌دریغ خواجه صدرالدین احمد خالدی زنجانی نایب امیرطغاجار (درگذشتۀ 697 ق)، حاکم فارس بهره‌مند شد. سپس برای ارتباط با خاندان خواجه رشید‌الدین فضل‌الله و سعد‌لدین محمد ساوجی در عهد غازان‌خان و اولجایتو به دربار آنان راه یافت و با تقدیم کتاب گرانسنگ خویش، تجزیۀ‌الامصار و تزجیۀ‌العصار معروف به تاریخ وصّاف به این دو دولتمرد ایلخانی مورد عنایت قرار گرفت.<br /> <br /> وصّاف افزون بر این اثر گرانمایۀ خود، چند رسالۀ مستقل کوتاهی را نیز به رشتۀ تألیف و تصنیف کشیده، که برخی از آنها در تاریخ وصّاف مندرج است با عناوین: 1. رسالۀ مدرسۀ سیّار؛ 2. رسالۀ تصانیف خدایگانی؛ 3. رسالۀ تکشمشی؛ 4. رسالۀ مقالت گوی و چوگان؛ 5. رسالۀ بینش در آفرینش؛ 6. رسالۀ عرض جبّه و تهنیۀ‌العید؛ 7. اصول علم بیان؛ 8. رسالۀ تشبیهیۀ؛ 9. رسالۀ ثلجیّه؛ 10. رسالۀ الشّکور. عنوان سه رسالۀ دیگر وی نیز به نام‌های مناظرۀ شمشیر و قلم، نرد و شطرنج و بدیع‌الرّبیع مستقلاً در فهرست نسخ خطی ثبت شده و تاکنون دو رسالۀ اخبر ناشناخته مانده است.<br /> <br /> وصّاف شاعری توانا بوده و نمونه‌ها و نمودارهایی از شعر او در آثارش از جمله تاریخ وصاف و دیگر رسائل او ثبت شده است و مجموعه‌ای ناقص از سروده‌های او به شمارۀ 252 ج در دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران محفوظ است و نسخه‌ای نیز با عنوان دیوان منشی به شمارۀ 7507 مشتمل بر غزلیات و قصاید و ترجیع‌بند عرفانی وصّافی است که در کتابخانۀ دانشگاه تهران نگهداری می‌شود.<br /> <br /> بدیع‌الرّبیع رساله‌ای است که ظاهراً وصّاف در اوضاع نابسامان و آشفتۀ دوران ایلخانی فارس نوشته است و پیش از مقبولیت در محضر غازان‌خان، در حالی که «در محنت‌آشیان تنهایی و اندوهکدۀ جدایی، مست دُرد دَرد شوق و خراب شراب ناب عشق اقتاده، از کربت غربت و حُرقت فرقت و سورت هجرت مروارید اشک حسرت از صدف دیده می‌باریده» و جز گوش گردون کسی را از فغان و نالۀ او خبری نبوده، نوشته و آن را به احمد الخالدی، وزیر گیخاتوخان و نایب امیر طغاجار، تقدیم کرده است. وصافّ در این رساله، در نهایت حیرت، از عالم طبیعت و رفتارها و عکس‌العمل‌های غیرمعمول اطرافیان ـ که بیشتر در پوشش کنایه و اشاره به آنها پرداخته ـ از بیدادگری‌ها و ستمگری‌های دوران و از بی‌نظمی و آشفتگی‌هایی که حتی بر افلاک و افلاکیان سرایت کرده و رشتۀ نظم آنها را نیز مثل افکار و اندیشه‌هایش برهم ریخته و بر وفق مراد و خواستۀ او نمی‌گردیده، ناله سر داده و با بلبلی دربارۀ عالم مجازی و صوری و حقیقی به بحث و جدل برخاسته، که این مباحثه سرانجام پس از فراز و نشیب فراوان به مدح و ستایش صدر جهان، احمد خالدی زنجانی منجر شده است.<br /> <br /> شرف‌الدین این رساله را نیز مثل دیگر آثار شناخته شدۀ خویش با زبان و نثری متکلفانه و مصنوع و با استشهاد به آیات قرآنی و احادیث نبوی و استناد به اشعار پارسی و تازی و مزین به انواع آرایه‌های ادبی نوشته است. وصاف، اشعاری نیز از خود با تخلّص «شرف» آورده که می‌تواند در تکیمل سروده‌های باقی‌ماندۀ از او به کار آید.<br /> <br /> داستان نرد و شطرنج و بازی آن بین اقوام مختلف جامعۀ بشری از قدمت طولانی برخوردار است، به‌ویژه آنکه در مشرق‌زمین، خاستگاه این دو بازی را ایران، هند و چین می‌دانند. درباره واضعان و پیشنیۀ این دو علم، اختلاف نظرهایی است و دربارۀ آن، کتاب‌ها و رسالات و مقالات مبسوطی ارائه شده است. اما همین قدر کافی است اشاره شود که بعضی واضع شطرنج را صهصهۀ‌بن داهر هندی می‌دانند و برخی نیز حکیم لجلاج را. فردوسی شاعر در شاهنامه، تاریخ اختراع و واضعان این دو بازی را در ابیاتی به نظم کشیده است. اگر چه در دو متن پهلوی ماتیکان چترنگ و چارشن شترنگ، دربارۀ شطرنج و تخته نرد بحث‌هایی شده، که متن اخیر توسط استاد ملک‌الشعرای بهار به فارسی ترجمه شده و در کتابی تحت عنوان ترجمۀ چند متن پهلوی به چاپ رسیده است.<br /> <br /> کهن‌ترین اثری که دربارۀ واژۀ شطرنج بحث شده، کارنامۀ اردشیر بابکان به زبان پهلوی است و قدیمی‌ترین تخته نرد در جهان را نیز از آن سومریان دانسته‌اند که در شهر اور پیدا شده است. بعد از اسلام نیز در بسیاری از آثار دانشوران ایرانی به بازی نرد و شطرنج و به اصطلاحات آن دو، اشاراتی شده است که گاهی داستان آنها به مقایسه و مقابله و پیکار و مناظره منجر شده یا زمانی رنگ و مفاهیم عرفانی و نمادین به خود گرفته است.<br /> <br /> رسالۀ حکایت نرد و شطرنج، دومین اثر در این کتاب از عبدالله بن فضل‌الله بن ابی نعیم شیرازی «وصاف‌الحضره» است که آن را نیز همچون رسالۀ بدیع‌الربیع، به نام صدر جهان، احمد خالدی زنجانی آراسته است. وصاف در این رساله، ضمن هنرنمایی خود در بازی نرد و شطرنج و بیان اصطلاحات رایج این دو بازی در آن زمان، به استقبال و رواج آن در دربار ایلخانان مغول، به‌ویژه گیخاتوخان و وزیرش خالدی زنجانی اشاره کرده است.<br /> <br /> حکایت نرد و شطرنج به حیث اشتمال بر اصطلاحات این دو بازی، بسیار قابل توجه است و سابقۀ تاریخی اینگونه لعب‌ها را در دورۀ ایلخانی روشن می‌نماید. توجه به این بازی‌ها چنان بوده که نه‌تنها بین عوام، بلکه در دستگاه حکومت نیز رایج بوده است. یکی از وجوه اهمیت این رساله، وجود سروده‌هایی از خود وصّاف با تخلّص «شرف» است و می‌تواند در مجموعه اشعار او ثبت شود. وصاف در پردازش این رساله، تکلف‌های زبانی و بیانی را به کار بسته و از تصویرهای بلاغی، اصطلاحات علوم، واژگان و ترکیبات عربی، آیات، احادیث و روایات، امثال و حکم و ... بهره جسته است.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/3373 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات(اردیبهشت 1404) باقی زاده]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>

Hbaghizadeh