https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87رسالة في أصول الفقه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-20T22:41:48Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=799715&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ابن عبدالقادر، موفق بن عبدالله' به 'عبدالقادر، موفق عبدالرحمن'2025-10-02T08:04:48Z<p>جایگزینی متن - 'ابن عبدالقادر، موفق بن عبدالله' به 'عبدالقادر، موفق عبدالرحمن'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن </del>عبدالقادر، موفق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن عبدالله</del>]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عبدالقادر، موفق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالرحمن</ins>]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-769495:rev-799715 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=769495&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'شیرازی، ابراهیم بن علی' به 'ابواسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی'2025-01-04T16:54:00Z<p>جایگزینی متن - 'شیرازی، ابراهیم بن علی' به 'ابواسحاق شیرازی، ابراهیم بن علی'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرسش دیگر، در باره انتساب این رساله به عکبری است. برخی در پاسخ و در تأیید این نسبت، به نقلقول بزرگانی از این رساله استناد کرده و میگویند: عالمی چون ابن مفلح در کتاب اصول فقه و عالمی مانند مرداوی در کتاب «تخییر» عبارتهای رساله را با نام عکبری نقل کردهاند.<ref>ر.ک: همان، ص10</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرسش دیگر، در باره انتساب این رساله به عکبری است. برخی در پاسخ و در تأیید این نسبت، به نقلقول بزرگانی از این رساله استناد کرده و میگویند: عالمی چون ابن مفلح در کتاب اصول فقه و عالمی مانند مرداوی در کتاب «تخییر» عبارتهای رساله را با نام عکبری نقل کردهاند.<ref>ر.ک: همان، ص10</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز در رد نسبت کتاب به [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] گفتهاند: شیوۀ نوشتاری «رساله» به سیاق مختصر نامهها و متنهایی است که در سدههای اخیر نوشته میشود بهگونهای که در عبارتهای آن شباهتی با متنهای کهن به چشم نمیآید. در پاسخ، گفته میشود که این ادعا پذیرفته نیست چرا که بسیاری از جاهای رساله با نوشتههای قُدمایی چون «قاضی ابو یعلی» در کتاب «العُدة»، و دو اصولی دیگر به نام باجی و شیرازی -که هم قرن [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] بودهاند- سازگار است. این، در حالی است که مثلاً سیاق عبارتهای عکبری در ارائۀ تعاریف با کلام آن دو، در بیست و هفت مورد مطابقت دارد. در عبارتهای دیگر نیز این مشابهت دیده میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>دلیل دیگری که رساله را به قرن چهارم و به عکبری منتسب میکند، سخنی است که او در باره احکام فقه گفته و آن را به هفت قسمت بخش نموده است درحالیکه متأخران (اعم از جمهور و حنبلیان) احکام فقه را پنج قسمت نمودهاند. این تقسیمبندی عکبری با نوشتۀ [[امامالحرمین، عبدالملک بن عبدالله|عطاءالملک جوینی]](419-478ق) در کتاب «ورقات» و [[شیرازی، ابراهیم بن علی|ابواسحاق شیرازی]](393-476ق) در «شرح لامع» که مقارن اویند، مطابقت دارد.<ref>ر.ک: همان، ص12-11</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز در رد نسبت کتاب به [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] گفتهاند: شیوۀ نوشتاری «رساله» به سیاق مختصر نامهها و متنهایی است که در سدههای اخیر نوشته میشود بهگونهای که در عبارتهای آن شباهتی با متنهای کهن به چشم نمیآید. در پاسخ، گفته میشود که این ادعا پذیرفته نیست چرا که بسیاری از جاهای رساله با نوشتههای قُدمایی چون «قاضی ابو یعلی» در کتاب «العُدة»، و دو اصولی دیگر به نام باجی و شیرازی -که هم قرن [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] بودهاند- سازگار است. این، در حالی است که مثلاً سیاق عبارتهای عکبری در ارائۀ تعاریف با کلام آن دو، در بیست و هفت مورد مطابقت دارد. در عبارتهای دیگر نیز این مشابهت دیده میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>دلیل دیگری که رساله را به قرن چهارم و به عکبری منتسب میکند، سخنی است که او در باره احکام فقه گفته و آن را به هفت قسمت بخش نموده است درحالیکه متأخران (اعم از جمهور و حنبلیان) احکام فقه را پنج قسمت نمودهاند. این تقسیمبندی عکبری با نوشتۀ [[امامالحرمین، عبدالملک بن عبدالله|عطاءالملک جوینی]](419-478ق) در کتاب «ورقات» و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابواسحاق </ins>شیرازی، ابراهیم بن علی|ابواسحاق شیرازی]](393-476ق) در «شرح لامع» که مقارن اویند، مطابقت دارد.<ref>ر.ک: همان، ص12-11</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین، گفته شده است که در شرححال عکبری، او را از عالمان دانش اصول نشمردهاند. پاسخ این است که عالمان دورۀ متقدم (همچون ابن حامد در تهذیب الأجوبة و هاشمی در الإرشاد) در آثارشان میان دانش فقه و اصول جدایی نیفکندهاند. [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] نیز در کتاب آشکارا بیان کرده است که رسالهاش را از کتاب دیگر خود «المبسوط» که در آن، میان مباحث فقهی و اصولی گردآورده، فراهم نموده است.<ref>ر.ک: همان، ص14-13-12</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین، گفته شده است که در شرححال عکبری، او را از عالمان دانش اصول نشمردهاند. پاسخ این است که عالمان دورۀ متقدم (همچون ابن حامد در تهذیب الأجوبة و هاشمی در الإرشاد) در آثارشان میان دانش فقه و اصول جدایی نیفکندهاند. [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] نیز در کتاب آشکارا بیان کرده است که رسالهاش را از کتاب دیگر خود «المبسوط» که در آن، میان مباحث فقهی و اصولی گردآورده، فراهم نموده است.<ref>ر.ک: همان، ص14-13-12</ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-758560:rev-769495 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=758560&oldid=prevHbaghizadeh در ۸ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۶:۵۲2024-10-08T06:52:02Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ اکتبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبد القادر، </del>موفق بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبد الله</del>]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالقادر، </ins>موفق بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالله</ins>]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-666002:rev-758560 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=666002&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2023-06-12T09:42:54Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهل سنت قرن 1 - 8]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:اهل سنت قرن 1 - 8]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 خرداد 1402</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-666001:rev-666002 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=666001&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۰۹:۴۲2023-06-12T09:42:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رسالة فی أصول الفقه'''، نوشته أبو علی، حسن بن شهاب بن الحسن بن علی بن شهاب عکبری(متوفای ٤٢٨ق) است که در زمره نوشتارهای اصولی عالمان متقدم حنبلی قرار میگیرد. در این اثر، مباحث کتاب (قرآن)، سنت، اجماع، قیاس، تعریف اصول فقه، تکلیف، اجتهاد، مفهوم مخالفت و خطاب، امر، نهی، خبر، معارضه و ترجیح، اجتهاد و تقلید، استصحاب و قول صحابی ارائه شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''رسالة فی أصول الفقه'''، نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|</ins>أبو علی، حسن بن شهاب بن الحسن بن علی بن شهاب عکبری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>(متوفای ٤٢٨ق) است که در زمره نوشتارهای اصولی عالمان متقدم حنبلی قرار میگیرد. در این اثر، مباحث کتاب (قرآن)، سنت، اجماع، قیاس، تعریف اصول فقه، تکلیف، اجتهاد، مفهوم مخالفت و خطاب، امر، نهی، خبر، معارضه و ترجیح، اجتهاد و تقلید، استصحاب و قول صحابی ارائه شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب با روش یا منهج جمهور -که همان منهج شافعیه است- نوشته شده است؛ <ref>ر.ک: شثری، سعد بن ناصر، ص12</ref> منهج جمهور بر مبنای قواعد اصولی استوار است و در آن، از تأثیر فروع فقهی بر قاعدههای اصولی پرهیز میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11-10</ref>این کتاب، بابهای اصولی را پوشش داده است؛ هرچند که ترتیب آنها با ترتیب بابهایی که در کتابهای متأخران دیده میشود، ناهمگون است. این ناهمگونی، در اصطلاحهایی که عکبری به کار گرفته و در اختلافی که با برخی اصطلاحهای متأخران دارد، به چشم میآید، چرا که این رساله پیش از تدوین علم اصول نگاشته شده است. عکبری در نوشتارش به روش یکنواختی پایبند نیست و گاه، مبحثی را در دو جا آورده و تکرار میکند. البته، چون رسالهاش نوشتهای کوتاه است، آموزش آن وقت کمی را نسبت به کتاب دیگرش «المبسوط» از محصل میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب با روش یا منهج جمهور -که همان منهج شافعیه است- نوشته شده است؛ <ref>ر.ک: شثری، سعد بن ناصر، ص12</ref> منهج جمهور بر مبنای قواعد اصولی استوار است و در آن، از تأثیر فروع فقهی بر قاعدههای اصولی پرهیز میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11-10</ref>این کتاب، بابهای اصولی را پوشش داده است؛ هرچند که ترتیب آنها با ترتیب بابهایی که در کتابهای متأخران دیده میشود، ناهمگون است. این ناهمگونی، در اصطلاحهایی که عکبری به کار گرفته و در اختلافی که با برخی اصطلاحهای متأخران دارد، به چشم میآید، چرا که این رساله پیش از تدوین علم اصول نگاشته شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عکبری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] </ins>در نوشتارش به روش یکنواختی پایبند نیست و گاه، مبحثی را در دو جا آورده و تکرار میکند. البته، چون رسالهاش نوشتهای کوتاه است، آموزش آن وقت کمی را نسبت به کتاب دیگرش «المبسوط» از محصل میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناقشهای در باره ماهیت رساله و انتساب به نویسندۀ آن، در میان محققان درگرفته است؛ برخی میگویند: «آیا رسالۀ عکبری نخستین کتاب اصولی در مذهب حنبلی است؟» در پاسخ گفته میشود که اساساً، در نزد حنبلیان دو شیوۀ نگارش برای دانش اصول وجود دارد؛ یک شیوه، اینگونه بوده است که ایشان در نوشتار خود، مباحث فقهی و اصولی را با هم ارائه میدادهاند. شیوه دیگر، جداسازی مباحث اصولی و فقهی است که عالم حنبلی مانند حسن حامد کتاب «اصول فقه» خود را به این سبک نگارش کرده است.<ref>ر.ک: العکبری، ص20</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مناقشهای در باره ماهیت رساله و انتساب به نویسندۀ آن، در میان محققان درگرفته است؛ برخی میگویند: «آیا رسالۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عکبری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] </ins>نخستین کتاب اصولی در مذهب حنبلی است؟» در پاسخ گفته میشود که اساساً، در نزد حنبلیان دو شیوۀ نگارش برای دانش اصول وجود دارد؛ یک شیوه، اینگونه بوده است که ایشان در نوشتار خود، مباحث فقهی و اصولی را با هم ارائه میدادهاند. شیوه دیگر، جداسازی مباحث اصولی و فقهی است که عالم حنبلی مانند حسن حامد کتاب «اصول فقه» خود را به این سبک نگارش کرده است.<ref>ر.ک: العکبری، ص20</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرسش دیگر، در باره انتساب این رساله به عکبری است. برخی در پاسخ و در تأیید این نسبت، به نقلقول بزرگانی از این رساله استناد کرده و میگویند: عالمی چون ابن مفلح در کتاب اصول فقه و عالمی مانند مرداوی در کتاب «تخییر» عبارتهای رساله را با نام عکبری نقل کردهاند.<ref>ر.ک: همان، ص10</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پرسش دیگر، در باره انتساب این رساله به عکبری است. برخی در پاسخ و در تأیید این نسبت، به نقلقول بزرگانی از این رساله استناد کرده و میگویند: عالمی چون ابن مفلح در کتاب اصول فقه و عالمی مانند مرداوی در کتاب «تخییر» عبارتهای رساله را با نام عکبری نقل کردهاند.<ref>ر.ک: همان، ص10</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز در رد نسبت کتاب به عکبری گفتهاند: شیوۀ نوشتاری «رساله» به سیاق مختصر نامهها و متنهایی است که در سدههای اخیر نوشته میشود بهگونهای که در عبارتهای آن شباهتی با متنهای کهن به چشم نمیآید. در پاسخ، گفته میشود که این ادعا پذیرفته نیست چرا که بسیاری از جاهای رساله با نوشتههای قُدمایی چون «قاضی ابو یعلی» در کتاب «العُدة»، و دو اصولی دیگر به نام باجی و شیرازی -که هم قرن عکبری بودهاند- سازگار است. این، در حالی است که مثلاً سیاق عبارتهای عکبری در ارائۀ تعاریف با کلام آن دو، در بیست و هفت مورد مطابقت دارد. در عبارتهای دیگر نیز این مشابهت دیده میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>دلیل دیگری که رساله را به قرن چهارم و به عکبری منتسب میکند، سخنی است که او در باره احکام فقه گفته و آن را به هفت قسمت بخش نموده است درحالیکه متأخران (اعم از جمهور و حنبلیان) احکام فقه را پنج قسمت نمودهاند. این تقسیمبندی عکبری با نوشتۀ عطاءالملک جوینی(419-478ق) در کتاب «ورقات» و ابواسحاق شیرازی(393-476ق) در «شرح لامع» که مقارن اویند، مطابقت دارد.<ref>ر.ک: همان، ص12-11</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز در رد نسبت کتاب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عکبری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] </ins>گفتهاند: شیوۀ نوشتاری «رساله» به سیاق مختصر نامهها و متنهایی است که در سدههای اخیر نوشته میشود بهگونهای که در عبارتهای آن شباهتی با متنهای کهن به چشم نمیآید. در پاسخ، گفته میشود که این ادعا پذیرفته نیست چرا که بسیاری از جاهای رساله با نوشتههای قُدمایی چون «قاضی ابو یعلی» در کتاب «العُدة»، و دو اصولی دیگر به نام باجی و شیرازی -که هم قرن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|</ins>عکبری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بودهاند- سازگار است. این، در حالی است که مثلاً سیاق عبارتهای عکبری در ارائۀ تعاریف با کلام آن دو، در بیست و هفت مورد مطابقت دارد. در عبارتهای دیگر نیز این مشابهت دیده میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>دلیل دیگری که رساله را به قرن چهارم و به عکبری منتسب میکند، سخنی است که او در باره احکام فقه گفته و آن را به هفت قسمت بخش نموده است درحالیکه متأخران (اعم از جمهور و حنبلیان) احکام فقه را پنج قسمت نمودهاند. این تقسیمبندی عکبری با نوشتۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امامالحرمین، عبدالملک بن عبدالله|</ins>عطاءالملک جوینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>(419-478ق) در کتاب «ورقات» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیرازی، ابراهیم بن علی|</ins>ابواسحاق شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>(393-476ق) در «شرح لامع» که مقارن اویند، مطابقت دارد.<ref>ر.ک: همان، ص12-11<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ref></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین، گفته شده است که در شرححال عکبری، او را از عالمان دانش اصول نشمردهاند. پاسخ این است که عالمان دورۀ متقدم (همچون ابن حامد در تهذیب الأجوبة و هاشمی در الإرشاد) در آثارشان میان دانش فقه و اصول جدایی نیفکندهاند. [[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن|عکبری]] نیز در کتاب آشکارا بیان کرده است که رسالهاش را از کتاب دیگر خود «المبسوط» که در آن، میان مباحث فقهی و اصولی گردآورده، فراهم نموده است.<ref>ر.ک: همان، ص14-13-12</ins></ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین، گفته شده است که در شرححال عکبری، او را از عالمان دانش اصول نشمردهاند. پاسخ این است که عالمان دورۀ متقدم (همچون ابن حامد در تهذیب الأجوبة و هاشمی در الإرشاد) در آثارشان میان دانش فقه و اصول جدایی نیفکندهاند. عکبری نیز در کتاب آشکارا بیان کرده است که رسالهاش را از کتاب دیگر خود «المبسوط» که در آن، میان مباحث فقهی و اصولی گردآورده، فراهم نموده است.<ref>ر.ک: همان، ص14-13-12</ref></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز این کتاب را به عُکبرینام دیگری (علامه عبدالجبار بن عبدالخالق بن محمد عکبری) که از شیوخ حنابله است، نسبت دادهاند و برخی دیگر میان برخی عبارتهای رساله با نوشتارهای عالمان متأخر همانندیهایی دیدهاند که البته، هر دو ادعا بیوجهاند.<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی نیز این کتاب را به عُکبرینام دیگری (علامه عبدالجبار بن عبدالخالق بن محمد عکبری) که از شیوخ حنابله است، نسبت دادهاند و برخی دیگر میان برخی عبارتهای رساله با نوشتارهای عالمان متأخر همانندیهایی دیدهاند که البته، هر دو ادعا بیوجهاند.<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-664965:rev-666001 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87&diff=664965&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR56897J1.jpg | عنوان = رسالة في أصول الفقه | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن (نويسنده) ابن عبد القادر، موفق بن عبد الله (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد...» ایجاد کرد2023-06-06T02:42:54Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR56897J1.jpg | عنوان = رسالة في أصول الفقه | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%B9%DA%A9%D8%A8%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%86%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%B4%D9%87%D8%A7%E2%80%8C%D8%A8%E2%80%8C_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86%E2%80%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن (صفحه وجود ندارد)">عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%8C_%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابن عبد القادر، موفق بن عبد الله (صفحه وجود ندارد)">ابن عبد القادر، موفق بن عبد الله</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR56897J1.jpg<br />
| عنوان = رسالة في أصول الفقه<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[عکبری الحنبلی، ابیعلي الحسن بن شهاب الحسن]] (نويسنده)<br />
[[ابن عبد القادر، موفق بن عبد الله]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = 5ر8ع 155/6 BP <br />
| موضوع =اصول فقه اهل سنت - قرن 5ق.<br />
|ناشر <br />
| ناشر = المکتبة المکية<br />
| مکان نشر = عربستان - مکه مکرمه<br />
| سال نشر = 1413ق - 1992م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE56897AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 56897<br />
| کتابخوان همراه نور = 56897<br />
| کد پدیدآور = 45334<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''رسالة فی أصول الفقه'''، نوشته أبو علی، حسن بن شهاب بن الحسن بن علی بن شهاب عکبری(متوفای ٤٢٨ق) است که در زمره نوشتارهای اصولی عالمان متقدم حنبلی قرار میگیرد. در این اثر، مباحث کتاب (قرآن)، سنت، اجماع، قیاس، تعریف اصول فقه، تکلیف، اجتهاد، مفهوم مخالفت و خطاب، امر، نهی، خبر، معارضه و ترجیح، اجتهاد و تقلید، استصحاب و قول صحابی ارائه شده است.<br />
<br />
این کتاب با روش یا منهج جمهور -که همان منهج شافعیه است- نوشته شده است؛ <ref>ر.ک: شثری، سعد بن ناصر، ص12</ref> منهج جمهور بر مبنای قواعد اصولی استوار است و در آن، از تأثیر فروع فقهی بر قاعدههای اصولی پرهیز میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11-10</ref>این کتاب، بابهای اصولی را پوشش داده است؛ هرچند که ترتیب آنها با ترتیب بابهایی که در کتابهای متأخران دیده میشود، ناهمگون است. این ناهمگونی، در اصطلاحهایی که عکبری به کار گرفته و در اختلافی که با برخی اصطلاحهای متأخران دارد، به چشم میآید، چرا که این رساله پیش از تدوین علم اصول نگاشته شده است. عکبری در نوشتارش به روش یکنواختی پایبند نیست و گاه، مبحثی را در دو جا آورده و تکرار میکند. البته، چون رسالهاش نوشتهای کوتاه است، آموزش آن وقت کمی را نسبت به کتاب دیگرش «المبسوط» از محصل میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref><br />
<br />
مناقشهای در باره ماهیت رساله و انتساب به نویسندۀ آن، در میان محققان درگرفته است؛ برخی میگویند: «آیا رسالۀ عکبری نخستین کتاب اصولی در مذهب حنبلی است؟» در پاسخ گفته میشود که اساساً، در نزد حنبلیان دو شیوۀ نگارش برای دانش اصول وجود دارد؛ یک شیوه، اینگونه بوده است که ایشان در نوشتار خود، مباحث فقهی و اصولی را با هم ارائه میدادهاند. شیوه دیگر، جداسازی مباحث اصولی و فقهی است که عالم حنبلی مانند حسن حامد کتاب «اصول فقه» خود را به این سبک نگارش کرده است.<ref>ر.ک: العکبری، ص20</ref><br />
<br />
پرسش دیگر، در باره انتساب این رساله به عکبری است. برخی در پاسخ و در تأیید این نسبت، به نقلقول بزرگانی از این رساله استناد کرده و میگویند: عالمی چون ابن مفلح در کتاب اصول فقه و عالمی مانند مرداوی در کتاب «تخییر» عبارتهای رساله را با نام عکبری نقل کردهاند.<ref>ر.ک: همان، ص10</ref><br />
<br />
برخی نیز در رد نسبت کتاب به عکبری گفتهاند: شیوۀ نوشتاری «رساله» به سیاق مختصر نامهها و متنهایی است که در سدههای اخیر نوشته میشود بهگونهای که در عبارتهای آن شباهتی با متنهای کهن به چشم نمیآید. در پاسخ، گفته میشود که این ادعا پذیرفته نیست چرا که بسیاری از جاهای رساله با نوشتههای قُدمایی چون «قاضی ابو یعلی» در کتاب «العُدة»، و دو اصولی دیگر به نام باجی و شیرازی -که هم قرن عکبری بودهاند- سازگار است. این، در حالی است که مثلاً سیاق عبارتهای عکبری در ارائۀ تعاریف با کلام آن دو، در بیست و هفت مورد مطابقت دارد. در عبارتهای دیگر نیز این مشابهت دیده میشود.<ref>ر.ک: همان، ص11</ref>دلیل دیگری که رساله را به قرن چهارم و به عکبری منتسب میکند، سخنی است که او در باره احکام فقه گفته و آن را به هفت قسمت بخش نموده است درحالیکه متأخران (اعم از جمهور و حنبلیان) احکام فقه را پنج قسمت نمودهاند. این تقسیمبندی عکبری با نوشتۀ عطاءالملک جوینی(419-478ق) در کتاب «ورقات» و ابواسحاق شیرازی(393-476ق) در «شرح لامع» که مقارن اویند، مطابقت دارد.<ref>ر.ک: همان، ص12-11</ref><br />
<br />
همچنین، گفته شده است که در شرححال عکبری، او را از عالمان دانش اصول نشمردهاند. پاسخ این است که عالمان دورۀ متقدم (همچون ابن حامد در تهذیب الأجوبة و هاشمی در الإرشاد) در آثارشان میان دانش فقه و اصول جدایی نیفکندهاند. عکبری نیز در کتاب آشکارا بیان کرده است که رسالهاش را از کتاب دیگر خود «المبسوط» که در آن، میان مباحث فقهی و اصولی گردآورده، فراهم نموده است.<ref>ر.ک: همان، ص14-13-12</ref><br />
برخی نیز این کتاب را به عُکبرینام دیگری (علامه عبدالجبار بن عبدالخالق بن محمد عکبری) که از شیوخ حنابله است، نسبت دادهاند و برخی دیگر میان برخی عبارتهای رساله با نوشتارهای عالمان متأخر همانندیهایی دیدهاند که البته، هر دو ادعا بیوجهاند.<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref><br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
==منابع مقاله==<br />
# شثری، سعد بن ناصر، شرح رسالة العکبری فی اصول الفقه، کنوز اِشبیلیا للنشر و التوزیع، ریاض، 1428ق.<br />
# العکبری، رسالة العکبری، تحقیق و تعلیق: بدر بن ناصر بن مشرع سبیعی، ریاض، نشر اروقه، چاپ اول، 1438ق.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br />
[[رده:فقه و اصول]]<br />
[[رده:اصول فقه (آثارکلی)]]<br />
[[رده:اصول فقه اهل سنت]]<br />
[[رده:اهل سنت قرن 1 - 8]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1402 توسط فریدون سبحانی]]</div>A-esmaeili