https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B0%DA%A9%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C_%D9%88_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1_1320ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320 - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-10T23:42:20Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%DA%A9%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C_%D9%88_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1_1320&diff=811012&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۱2025-12-12T20:31:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ذکاءالملک </del>فروغی و شهریور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1320» </del>تألیف باقر عاقلی. این کتاب پژوهشی تاریخی است که با تمرکز بر نقش محوری محمدعلی فروغی در یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخ معاصر ایران، یعنی اشغال ایران توسط متفقین در شهریور 1320 و انتقال سلطنت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی، به تجزیه و تحلیل تصمیمات سیاسی و دیپلماتیک این دولتمدار میپردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''ذکاءالملک </ins>فروغی و شهریور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1320''' </ins>تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>باقر عاقلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. این کتاب پژوهشی تاریخی است که با تمرکز بر نقش محوری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فروغی، محمدعلی|</ins>محمدعلی فروغی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخ معاصر ایران، یعنی اشغال ایران توسط متفقین در شهریور 1320 و انتقال سلطنت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی، به تجزیه و تحلیل تصمیمات سیاسی و دیپلماتیک این دولتمدار میپردازد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320» نوشته باقر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاقلی، </del>بررسی دقیق و مستند نقش محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) در مدیریت بحران ناشی از حملۀ قوای شوروی و انگلیس به ایران در شهریور 1320 و پیامدهای آن است. نویسنده در این اثر، با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی، نشان میدهد که چگونه فروغی در مقام نخستوزیری، با به کارگیری لطایف الحیل سیاسی و دیپلماتیک، توانست در شرایطی که شیرازه نظام کشور گسسته شده بود، هم از انقراض سلسله پهلوی و برقراری نظام جمهوری (مورد نظر برخی از متفقین) جلوگیری کند و هم با هدایت انتقال سلطنت به محمدرضا پهلوی، تا حدی از حاکمیت ملی دفاع نماید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320» نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عاقلی، </ins>باقر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|باقر عاقلی]]، </ins>بررسی دقیق و مستند نقش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فروغی، محمدعلی|</ins>محمدعلی فروغی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(ذکاءالملک) در مدیریت بحران ناشی از حملۀ قوای شوروی و انگلیس به ایران در شهریور 1320 و پیامدهای آن است. نویسنده در این اثر، با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی، نشان میدهد که چگونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فروغی، محمدعلی|</ins>فروغی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مقام نخستوزیری، با به کارگیری لطایف الحیل سیاسی و دیپلماتیک، توانست در شرایطی که شیرازه نظام کشور گسسته شده بود، هم از انقراض سلسله پهلوی و برقراری نظام جمهوری (مورد نظر برخی از متفقین) جلوگیری کند و هم با هدایت انتقال سلطنت به محمدرضا پهلوی، تا حدی از حاکمیت ملی دفاع نماید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب با یک دیباچه و مقدمه آغاز میشود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">**</del>فصل اول<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">** </del>به شرححال مختصر فروغی، تحصیلات، سوابق ادبی و سیاسی او میپردازد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. **فصل دوم** با عنوان «یادی از گذشتهها»، زمینۀ تاریخی و پیوندهای قبلی فروغی با تحولاتی مانند قرارداد 1919 و کودتای 1299 را مرور میکند. **فصل سوم** که هسته اصلی کتاب است، به وقایع شهریور 1320، نخستوزیری فروغی و مقدمات استعفای رضاشاه اختصاص دارد. در این فصل، چگونگی مواجهه فروغی با فشارهای خارجی و مدیریت بحران اشغال تحلیل میشود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب با یک دیباچه و مقدمه آغاز میشود. فصل اول به شرححال مختصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فروغی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدعلی|فروغی]]، </ins>تحصیلات، سوابق ادبی و سیاسی او میپردازد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">**</del>فصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهارم** به بررسی دورۀ پس </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استعفای رضاشاه، تثبیت شاه جدید (محمدرضا پهلوی) </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعاملات فروغی با مجلس دوازدهم میپردازد. **فصل پنجم** دورۀ پس از افتتاح مجلس سیزدهم تا کنارهگیری </del>فروغی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نخستوزیری را پوشش میدهد. **فصل ششم** </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان «خاطرات گوناگون»، شامل نقل قولها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادداشتهای مرتبط است. **فصل هفتم** دو بیوگرافی نوشته خود فروغی </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارائه </del>میکند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و **فصل هشتم** نیز مقالات دیگران دربارۀ فروغی را گردآوری کرده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم با عنوان «یادی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گذشتهها»، زمینۀ تاریخی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوندهای قبلی </ins>فروغی با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحولاتی مانند قرارداد 1919 </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودتای 1299 </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرور </ins>میکند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عاقلی در این کتاب، با نگاهی تحلیلی-انتقادی، هم به اقدامات فروغی در نجات کشور از خطر تجزیه و انقراض سلطنت میپردازد و هم به نقش او در استحکام بخشیدن به رژیم دیکتاتوری پهلوی اول و تثبیت جانشینی آن اشاره میکند. نویسنده با بررسی اسناد دیپلماتیک و نامههای تاریخی، تعاملات پیچیده فروغی با دولتهای متخاصم شوروی و انگلیس را واکاوی کرده و نشان میدهد که او چگونه سعی در یافتن راهکاری عملی برای حفظ تمامیت ارضی و استقلال نسبی ایران داشت. این کتاب منبعی ارزشمند برای درک پیچیدگیهای سیاسی ایران در آستانۀ جنگ جهانی دوم و نقش یک دولتمدار کهنهکار در آن برهه حساس است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13633 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل سوم که هسته اصلی کتاب است، به وقایع شهریور 1320، نخستوزیری [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] و مقدمات استعفای رضاشاه اختصاص دارد. در این فصل، چگونگی مواجهه [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] با فشارهای خارجی و مدیریت بحران اشغال تحلیل میشود.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل چهارم به بررسی دورۀ پس از استعفای رضاشاه، تثبیت شاه جدید (محمدرضا پهلوی) و تعاملات فروغی با مجلس دوازدهم میپردازد. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل پنجم دورۀ پس از افتتاح مجلس سیزدهم تا کنارهگیری [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] از نخستوزیری را پوشش میدهد. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل ششم با عنوان «خاطرات گوناگون»، شامل نقل قولها و یادداشتهای مرتبط است. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل هفتم دو بیوگرافی نوشته خود فروغی را ارائه میکند و فصل هشتم نیز مقالات دیگران دربارۀ [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] را گردآوری کرده است.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عاقلی در این کتاب، با نگاهی تحلیلی-انتقادی، هم به اقدامات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فروغی، محمدعلی|</ins>فروغی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در نجات کشور از خطر تجزیه و انقراض سلطنت میپردازد و هم به نقش او در استحکام بخشیدن به رژیم دیکتاتوری پهلوی اول و تثبیت جانشینی آن اشاره میکند. نویسنده با بررسی اسناد دیپلماتیک و نامههای تاریخی، تعاملات پیچیده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فروغی، محمدعلی|</ins>فروغی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با دولتهای متخاصم شوروی و انگلیس را واکاوی کرده و نشان میدهد که او چگونه سعی در یافتن راهکاری عملی برای حفظ تمامیت ارضی و استقلال نسبی ایران داشت. این کتاب منبعی ارزشمند برای درک پیچیدگیهای سیاسی ایران در آستانۀ جنگ جهانی دوم و نقش یک دولتمدار کهنهکار در آن برهه حساس است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13633 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-811010:rev-811012 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%DA%A9%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C_%D9%88_%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1_1320&diff=811010&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR146135J1.jpg | عنوان = ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320 | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = عاقلی، باقر (نویسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 2ع46ف / DSR 1486 | موضوع = فروغی، محمدعلی، 1256-1321ش. -- خاطرات؛ ایران -- تاریخ -- پ...» ایجاد کرد2025-12-12T20:26:33Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR146135J1.jpg | عنوان = ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320 | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1&action=edit&redlink=1" class="new" title="عاقلی، باقر (صفحه وجود ندارد)">عاقلی، باقر</a> (نویسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 2ع46ف / DSR 1486 | موضوع = فروغی، محمدعلی، 1256-1321ش. -- خاطرات؛ ایران -- تاریخ -- پ...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR146135J1.jpg<br />
| عنوان = ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[عاقلی، باقر]] (نویسنده)<br />
|زبان <br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = 2ع46ف / DSR 1486<br />
| موضوع = فروغی، محمدعلی، 1256-1321ش. -- خاطرات؛ ایران -- تاریخ -- پهلوی، 1320-1357ش.<br />
|ناشر <br />
| ناشر = بدرقه جاویدان<br />
| مکان نشر = تهران<br />
| سال نشر = 1404ش<br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE146135AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = اول<br />
| شابک = 978-600-5381-40-5<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
«ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320» تألیف باقر عاقلی. این کتاب پژوهشی تاریخی است که با تمرکز بر نقش محوری محمدعلی فروغی در یکی از بحرانیترین مقاطع تاریخ معاصر ایران، یعنی اشغال ایران توسط متفقین در شهریور 1320 و انتقال سلطنت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی، به تجزیه و تحلیل تصمیمات سیاسی و دیپلماتیک این دولتمدار میپردازد.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب شامل هشت فصل اصلی است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
کتاب «ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320» نوشته باقر عاقلی، بررسی دقیق و مستند نقش محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) در مدیریت بحران ناشی از حملۀ قوای شوروی و انگلیس به ایران در شهریور 1320 و پیامدهای آن است. نویسنده در این اثر، با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی، نشان میدهد که چگونه فروغی در مقام نخستوزیری، با به کارگیری لطایف الحیل سیاسی و دیپلماتیک، توانست در شرایطی که شیرازه نظام کشور گسسته شده بود، هم از انقراض سلسله پهلوی و برقراری نظام جمهوری (مورد نظر برخی از متفقین) جلوگیری کند و هم با هدایت انتقال سلطنت به محمدرضا پهلوی، تا حدی از حاکمیت ملی دفاع نماید.<br />
<br />
کتاب با یک دیباچه و مقدمه آغاز میشود. **فصل اول** به شرححال مختصر فروغی، تحصیلات، سوابق ادبی و سیاسی او میپردازد. **فصل دوم** با عنوان «یادی از گذشتهها»، زمینۀ تاریخی و پیوندهای قبلی فروغی با تحولاتی مانند قرارداد 1919 و کودتای 1299 را مرور میکند. **فصل سوم** که هسته اصلی کتاب است، به وقایع شهریور 1320، نخستوزیری فروغی و مقدمات استعفای رضاشاه اختصاص دارد. در این فصل، چگونگی مواجهه فروغی با فشارهای خارجی و مدیریت بحران اشغال تحلیل میشود.<br />
<br />
**فصل چهارم** به بررسی دورۀ پس از استعفای رضاشاه، تثبیت شاه جدید (محمدرضا پهلوی) و تعاملات فروغی با مجلس دوازدهم میپردازد. **فصل پنجم** دورۀ پس از افتتاح مجلس سیزدهم تا کنارهگیری فروغی از نخستوزیری را پوشش میدهد. **فصل ششم** با عنوان «خاطرات گوناگون»، شامل نقل قولها و یادداشتهای مرتبط است. **فصل هفتم** دو بیوگرافی نوشته خود فروغی را ارائه میکند و **فصل هشتم** نیز مقالات دیگران دربارۀ فروغی را گردآوری کرده است.<br />
<br />
عاقلی در این کتاب، با نگاهی تحلیلی-انتقادی، هم به اقدامات فروغی در نجات کشور از خطر تجزیه و انقراض سلطنت میپردازد و هم به نقش او در استحکام بخشیدن به رژیم دیکتاتوری پهلوی اول و تثبیت جانشینی آن اشاره میکند. نویسنده با بررسی اسناد دیپلماتیک و نامههای تاریخی، تعاملات پیچیده فروغی با دولتهای متخاصم شوروی و انگلیس را واکاوی کرده و نشان میدهد که او چگونه سعی در یافتن راهکاری عملی برای حفظ تمامیت ارضی و استقلال نسبی ایران داشت. این کتاب منبعی ارزشمند برای درک پیچیدگیهای سیاسی ایران در آستانۀ جنگ جهانی دوم و نقش یک دولتمدار کهنهکار در آن برهه حساس است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13633 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده: تاریخ]]<br />
[[رده: تاریخ آسیا]]<br />
[[رده: تاریخ ایران]]<br />
[[رده:مقالات(آذر 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1404]]</div>Hbaghizadeh