<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87</id>
	<title>ذم الكلام و أهله - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;action=history"/>
	<updated>2026-07-04T21:40:17Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799430&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799430&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-29T17:44:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l47&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# مقدمه کتاب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# مقدمه کتاب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#[[:noormags:1452482| جعفریان، رسول، «ریشه‌های ضد تفکر در سنت حدیث‌گرایی اسلامی (مروری بر کتاب ذم الکلام و اهله) خواجه عبدالله انصاری هروی متوفای 481، پایگاه مجلات تخصصی نور، مقالات و رسالات تاریخی» مهر 1397- شماره 6]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#[[:noormags:1452482| جعفریان، رسول، «ریشه‌های ضد تفکر در سنت حدیث‌گرایی اسلامی (مروری بر کتاب ذم الکلام و اهله) خواجه عبدالله انصاری هروی متوفای 481، پایگاه مجلات تخصصی نور، مقالات و رسالات تاریخی» مهر 1397- شماره 6]].&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وابسته‌ها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==وابسته‌ها==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{وابسته‌ها}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{وابسته‌ها}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-799429:rev-799430 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799429&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799429&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-29T17:43:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l33&quot;&gt;خط ۳۳:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۳:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تیمیه]] در «منهاج السنة»، [[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن قیم]] در «[[الصواعق المرسلة]]»، [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در «[[سير أعلام النبلاء]]»، [[ابن عبدالهادی]] در «[[طبقات علماء الحديث]]»، [[ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد|ابن رجب]] در «[[الذيل علی الطبقات الحنابلة]]»، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] در «[[صون المنطق والکلام]]»، [[داودی، محمد بن علی|داودی]] در «[[طبقات المفسرين (داودی)|طبقات المفسرين]]»، [[ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد|علیمی]] در «[[المنهج الأحمد]]» و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تیمیه]] در «منهاج السنة»، [[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن قیم]] در «[[الصواعق المرسلة]]»، [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در «[[سير أعلام النبلاء]]»، [[ابن عبدالهادی]] در «[[طبقات علماء الحديث]]»، [[ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد|ابن رجب]] در «[[الذيل علی الطبقات الحنابلة]]»، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] در «[[صون المنطق والکلام]]»، [[داودی، محمد بن علی|داودی]] در «[[طبقات المفسرين (داودی)|طبقات المفسرين]]»، [[ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد|علیمی]] در «[[المنهج الأحمد]]» و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد.&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;                        ref.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد.&amp;lt;ref&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ر.ک: &lt;/ins&gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l46&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منابع مقاله==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==منابع مقاله==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# مقدمه کتاب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# مقدمه کتاب.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# جعفریان، رسول، «ریشه‌های ضد تفکر در سنت حدیث‌گرایی اسلامی (مروری بر کتاب ذم الکلام و اهله) خواجه عبدالله انصاری هروی متوفای 481، پایگاه مجلات تخصصی نور، مقالات و رسالات تاریخی» مهر 1397- شماره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;6، به آدرس:&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;#&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[:noormags:1452482| &lt;/ins&gt;جعفریان، رسول، «ریشه‌های ضد تفکر در سنت حدیث‌گرایی اسلامی (مروری بر کتاب ذم الکلام و اهله) خواجه عبدالله انصاری هروی متوفای 481، پایگاه مجلات تخصصی نور، مقالات و رسالات تاریخی» مهر 1397- شماره &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;6]].&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1452482&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l55&quot;&gt;خط ۵۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۵۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نشده2&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:کلام و عقاید]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقالات بازبینی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شده2 مهر 1404&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط عباس مکرمی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط عباس مکرمی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-799428:rev-799429 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799428&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799428&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-29T17:41:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l33&quot;&gt;خط ۳۳:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۳:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تیمیه]] در «منهاج السنة»، [[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن قیم]] در «[[الصواعق المرسلة]]»، [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در «[[سير أعلام النبلاء]]»، [[ابن عبدالهادی]] در «[[طبقات علماء الحديث]]»، [[ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد|ابن رجب]] در «[[الذيل علی الطبقات الحنابلة]]»، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] در «[[صون المنطق والکلام]]»، [[داودی، محمد بن علی|داودی]] در «[[طبقات المفسرين (داودی)|طبقات المفسرين]]»، [[ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد|علیمی]] در «[[المنهج الأحمد]]» و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تیمیه]] در «منهاج السنة»، [[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن قیم]] در «[[الصواعق المرسلة]]»، [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در «[[سير أعلام النبلاء]]»، [[ابن عبدالهادی]] در «[[طبقات علماء الحديث]]»، [[ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد|ابن رجب]] در «[[الذيل علی الطبقات الحنابلة]]»، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] در «[[صون المنطق والکلام]]»، [[داودی، محمد بن علی|داودی]] در «[[طبقات المفسرين (داودی)|طبقات المفسرين]]»، [[ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد|علیمی]] در «[[المنهج الأحمد]]» و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&amp;lt;&lt;/ins&gt;ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;                        ref&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-799427:rev-799428 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799427&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=799427&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-29T17:39:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l31&quot;&gt;خط ۳۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هر که مطالب کتاب و فصولی را که مؤلف در آن گنجانده است بخواند، به‌خوبی موضوع آن برایش روشن خواهد شد؛ به‌ویژه اگر صفحات بیشتری را مطالعه کند و در طبقاتی که مؤلف بر اساس سنوات مرتب کرده و آنچه در آنها از ردیه‌های منکران و کسانی که اسماء یا صفات یا هر دوی آنها را با ذات انکار می‌کنند، مانند جهمیه و غلات، به‌دقت بنگرد، برایش روشن خواهد شد که منظور از علم کلام چیست و منظور از اهل کلام در این کتاب، چه کسانی هستند. منظور نویسنده از اهل کلام، همه کسانی هستند که از کتاب، سنت و روش سلف روی گرداندند و منظورش از علم کلام، هر آن چیزی است که به آن اشتغال ورزیدند، مانند تحریف اسماء، صفات یا ذات یا هر چیز دیگری شبیه به آن&amp;lt;ref&amp;gt;مقدمه محقق، ج1، ص147&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هر که مطالب کتاب و فصولی را که مؤلف در آن گنجانده است بخواند، به‌خوبی موضوع آن برایش روشن خواهد شد؛ به‌ویژه اگر صفحات بیشتری را مطالعه کند و در طبقاتی که مؤلف بر اساس سنوات مرتب کرده و آنچه در آنها از ردیه‌های منکران و کسانی که اسماء یا صفات یا هر دوی آنها را با ذات انکار می‌کنند، مانند جهمیه و غلات، به‌دقت بنگرد، برایش روشن خواهد شد که منظور از علم کلام چیست و منظور از اهل کلام در این کتاب، چه کسانی هستند. منظور نویسنده از اهل کلام، همه کسانی هستند که از کتاب، سنت و روش سلف روی گرداندند و منظورش از علم کلام، هر آن چیزی است که به آن اشتغال ورزیدند، مانند تحریف اسماء، صفات یا ذات یا هر چیز دیگری شبیه به آن&amp;lt;ref&amp;gt;مقدمه محقق، ج1، ص147&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از ابن تیمیه در «منهاج السنة»، ابن قیم در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«الصواعق المرسلة»، &lt;/del&gt;ذهبی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«سير &lt;/del&gt;أعلام &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;النبلاء»، &lt;/del&gt;ابن عبدالهادی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«طبقات &lt;/del&gt;علماء &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الحديث»، &lt;/del&gt;ابن رجب در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«الذيل &lt;/del&gt;علی الطبقات &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الحنابلة»، &lt;/del&gt;سیوطی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«صون &lt;/del&gt;المنطق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;والکلام»، &lt;/del&gt;داودی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«طبقات المفسرين»، &lt;/del&gt;علیمی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«المنهج الأحمد» &lt;/del&gt;و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|&lt;/ins&gt;ابن تیمیه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در «منهاج السنة»، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|&lt;/ins&gt;ابن قیم&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[الصواعق المرسلة]]»، [[ذهبی، محمد بن احمد|&lt;/ins&gt;ذهبی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[سير &lt;/ins&gt;أعلام &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;النبلاء]]»، [[&lt;/ins&gt;ابن عبدالهادی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[طبقات &lt;/ins&gt;علماء &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الحديث]]»، [[ابن رجب، عبدالرحمن بن احمد|&lt;/ins&gt;ابن رجب&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[الذيل &lt;/ins&gt;علی الطبقات &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;الحنابلة]]»، [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|&lt;/ins&gt;سیوطی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[صون &lt;/ins&gt;المنطق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;والکلام]]»، [[داودی، محمد بن علی|&lt;/ins&gt;داودی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[طبقات المفسرين (داودی)|طبقات المفسرين]]»، [[ابوالیمن علیمی، عبدالرحمن بن محمد|&lt;/ins&gt;علیمی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«[[المنهج الأحمد]]» &lt;/ins&gt;و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l37&quot;&gt;خط ۳۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هروی‌، بحث‌ را چنین آغاز کرده است که پس از نزول آیه «الیوم اکملت لکم دینکم»، هر آنچه احداث شده «احدث» بدعت و نادرست است. او می‌گوید من در خانه احمد بن حسن‌ بزار‌ فقیه حنبلی‌ در ری از او شنیدم که می‌گفت: هر آنچه بعد از نزول این آیه حادث شده، فهو‌ فضل و زیادة و بدعة. به‌عبارت‌دیگر مطالبی‌ که‌ بعدازاین به‌عنوان دین آمده، همه بدعت و زیاده بر اصل است. به دنبال آن، روایات و اقوال و دیدگاه‌های فراوانی‌ است که در حول‌وحوش مفهوم «بدعت» شکل‌گرفته و هر آنچه را جز دین است، مردود شمرده است: من أحدث فی أمرنا ما لیس منه، فهو رد» این هم منسوب به رسول خدا(ص) است. چارچوبی که در کتاب با همه طولانی‌بودنش دنبال شده، این است‌ که‌ مخاطبان را از «بدعت» پرهیز‌ داده‌ و بگوید‌ که به جز آنچه دین است، نباید سراغ هیچ امر دیگری بروند. وجهی از این ماجرا تکیه روی یک تجربه تاریخی‌ درباره‌ امم‌ پیشین است&amp;lt;ref&amp;gt;همان&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;هروی‌، بحث‌ را چنین آغاز کرده است که پس از نزول آیه «الیوم اکملت لکم دینکم»، هر آنچه احداث شده «احدث» بدعت و نادرست است. او می‌گوید من در خانه احمد بن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;حسن‌ بزار‌&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;فقیه حنبلی‌ در ری از او شنیدم که می‌گفت: هر آنچه بعد از نزول این آیه حادث شده، فهو‌ فضل و زیادة و بدعة. به‌عبارت‌دیگر مطالبی‌ که‌ بعدازاین به‌عنوان دین آمده، همه بدعت و زیاده بر اصل است. به دنبال آن، روایات و اقوال و دیدگاه‌های فراوانی‌ است که در حول‌وحوش مفهوم «بدعت» شکل‌گرفته و هر آنچه را جز دین است، مردود شمرده است: من أحدث فی أمرنا ما لیس منه، فهو رد» این هم منسوب به رسول خدا(ص) است. چارچوبی که در کتاب با همه طولانی‌بودنش دنبال شده، این است‌ که‌ مخاطبان را از «بدعت» پرهیز‌ داده‌ و بگوید‌ که به جز آنچه دین است، نباید سراغ هیچ امر دیگری بروند. وجهی از این ماجرا تکیه روی یک تجربه تاریخی‌ درباره‌ امم‌ پیشین است&amp;lt;ref&amp;gt;همان&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مشی‌ هروی‌ در این ‌کتاب، به‌تدریج به سمت تأکید بر سنت و مرام اهل حدیث است‌، چنان‌ که‌ از احمد بن سنان نقل کرده که گفت«لیس فی الدنیا مبتدعٌ الاّ و هو‌ یُبغض‌ اهل الحدیث»&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص129&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;مشی‌ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[انصاری، عبدالله بن محمد|&lt;/ins&gt;هروی‌&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در این ‌کتاب، به‌تدریج به سمت تأکید بر سنت و مرام اهل حدیث است‌، چنان‌ که‌ از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;احمد بن سنان&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;نقل کرده که گفت«لیس فی الدنیا مبتدعٌ الاّ و هو‌ یُبغض‌ اهل الحدیث»&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص129&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانویس==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانویس==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797667:rev-799427 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=797667&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: جایگزینی متن - '(مقدمه نويس)' به '(مقدمه‌نويس)'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=797667&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-08T08:09:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;جایگزینی متن - &amp;#039;(مقدمه نويس)&amp;#039; به &amp;#039;(مقدمه‌نويس)&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۳۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| پدیدآوران =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| پدیدآوران =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[انصاری، عبد الله بن محمد]] (نويسنده)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[انصاری، عبد الله بن محمد]] (نويسنده)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان]] (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقدمه نويس&lt;/del&gt;)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان]] (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مقدمه‌نويس&lt;/ins&gt;)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| زبان = عربی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| زبان = عربی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797324:rev-797667 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=797324&amp;oldid=prev</id>
		<title>A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب  | تصویر =NUR63130J1.jpg  | عنوان = ذم الكلام و أهله  | عنوان‌های دیگر =   | پدیدآورندگان  | پدیدآوران =   انصاری، عبد الله بن محمد (نويسنده)  انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان (مقدمه نويس)  |زبان  | زبان = عربی  | کد کنگره =  الف8 ذ8 203...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B0%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%88_%D8%A3%D9%87%D9%84%D9%87&amp;diff=797324&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-07T03:58:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب  | تصویر =NUR63130J1.jpg  | عنوان = ذم الكلام و أهله  | عنوان‌های دیگر =   | پدیدآورندگان  | پدیدآوران =   &lt;a href=&quot;/wiki/%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;انصاری، عبد الله بن محمد&quot;&gt;انصاری، عبد الله بن محمد&lt;/a&gt; (نويسنده)  &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%A8%D8%B1_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%AB%D9%85%D8%A7%D9%86&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان&lt;/a&gt; (مقدمه نويس)  |زبان  | زبان = عربی  | کد کنگره =  الف8 ذ8 203...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات کتاب&lt;br /&gt;
| تصویر =NUR63130J1.jpg&lt;br /&gt;
| عنوان = ذم الكلام و أهله&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر = &lt;br /&gt;
| پدیدآورندگان&lt;br /&gt;
| پدیدآوران = &lt;br /&gt;
[[انصاری، عبد الله بن محمد]] (نويسنده)&lt;br /&gt;
[[انصاری، ابوجابر عبدالله بن محمد بن عثمان]] (مقدمه نويس)&lt;br /&gt;
|زبان&lt;br /&gt;
| زبان = عربی&lt;br /&gt;
| کد کنگره =  الف8 ذ8 203 BP &lt;br /&gt;
| موضوع =&lt;br /&gt;
|ناشر &lt;br /&gt;
| ناشر = &lt;br /&gt;
| مکان نشر = &lt;br /&gt;
| سال نشر = 13سده&lt;br /&gt;
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE63130AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
| چاپ = 1&lt;br /&gt;
| شابک = &lt;br /&gt;
| تعداد جلد = 5&lt;br /&gt;
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 63130&lt;br /&gt;
| کتابخوان همراه نور = 63130&lt;br /&gt;
| کد پدیدآور = 813&lt;br /&gt;
| پس از = &lt;br /&gt;
| پیش از = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
'''ذم الکلام وأهله''' اثر [[انصاری، عبدالله بن محمد|عبدالله بن محمد انصاری]] (۳۹8 -۴۸۱ق)، کتابی است در انتقاد و رد نظریات کسانی که به تحریف اسماء، صفات و یا ذات خداوند پرداخته‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کتاب با مقدمه مفصلی از محقق در شرح‌حال نویسنده و اشاره به موضوع و محتوای آن آغاز و مطالب در پنج جلد، ارائه شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هر که مطالب کتاب و فصولی را که مؤلف در آن گنجانده است بخواند، به‌خوبی موضوع آن برایش روشن خواهد شد؛ به‌ویژه اگر صفحات بیشتری را مطالعه کند و در طبقاتی که مؤلف بر اساس سنوات مرتب کرده و آنچه در آنها از ردیه‌های منکران و کسانی که اسماء یا صفات یا هر دوی آنها را با ذات انکار می‌کنند، مانند جهمیه و غلات، به‌دقت بنگرد، برایش روشن خواهد شد که منظور از علم کلام چیست و منظور از اهل کلام در این کتاب، چه کسانی هستند. منظور نویسنده از اهل کلام، همه کسانی هستند که از کتاب، سنت و روش سلف روی گرداندند و منظورش از علم کلام، هر آن چیزی است که به آن اشتغال ورزیدند، مانند تحریف اسماء، صفات یا ذات یا هر چیز دیگری شبیه به آن&amp;lt;ref&amp;gt;مقدمه محقق، ج1، ص147&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به دلیل شهرت فراوان و ارزش این کتاب، علما و دانشمندان بسیاری از آن نام ‌برده و در آثار خویش، به آن اشاره کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان از ابن تیمیه در «منهاج السنة»، ابن قیم در «الصواعق المرسلة»، ذهبی در «سير أعلام النبلاء»، ابن عبدالهادی در «طبقات علماء الحديث»، ابن رجب در «الذيل علی الطبقات الحنابلة»، سیوطی در «صون المنطق والکلام»، داودی در «طبقات المفسرين»، علیمی در «المنهج الأحمد» و... نام برد&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص151-152&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این کتاب یکی از مهم‌ترین کتاب‌های نوشته شده در علم کلام به شمار می‌رود، به‌ویژه ازآن‌رو که علاوه بر آنچه از احادیث پیامبر(ص) برگزیده و از سلف از اخبار و آثار برای ما در خود جای داده و جمع‌آوری کرده است، راه رسیدن به جایگاه سلف در علم کلام و اهل آن را نیز برای ما روشن کرده است. این کتاب، منبع بااصالت و گسترده‌ای است که می‌توان به آن اعتماد نموده و به آن مراجعه کرد ref&amp;gt;همان،ص154&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این کتاب اساسا برای بیرون‌راندن جریان‌ «رأی گرا» و تثبیت جریان سنت‌گرا به سبک‌کارهای اهل حدیث نوشته شده است. نویسنده، در ابواب مختلف این کتاب، بسیاری از اظهارنظرهای جزئی در این باره را از‌ حدیث‌ و اثر و دیدگاه‌های صحابه و تابعین و علمای بعدی آورده و مصادیق زیادی را نشان داده است. موضع کلی، دفاع از مکتب حدیث و بر این پایه است که همه چیز در قرآن و سنت‌ یافت‌ می‌شود و هیچ نیازی به رأی و نظر وجود ندارد. در این زمینه، به آنچه ممکن بوده استدلال شده تا نشان داده شود خلوص فکر‌ دینی‌ به پیروی از حدیث و اثر‌ و سخنان‌ سلف است&amp;lt;ref&amp;gt;جعفریان، رسول،ص125&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
هروی‌، بحث‌ را چنین آغاز کرده است که پس از نزول آیه «الیوم اکملت لکم دینکم»، هر آنچه احداث شده «احدث» بدعت و نادرست است. او می‌گوید من در خانه احمد بن حسن‌ بزار‌ فقیه حنبلی‌ در ری از او شنیدم که می‌گفت: هر آنچه بعد از نزول این آیه حادث شده، فهو‌ فضل و زیادة و بدعة. به‌عبارت‌دیگر مطالبی‌ که‌ بعدازاین به‌عنوان دین آمده، همه بدعت و زیاده بر اصل است. به دنبال آن، روایات و اقوال و دیدگاه‌های فراوانی‌ است که در حول‌وحوش مفهوم «بدعت» شکل‌گرفته و هر آنچه را جز دین است، مردود شمرده است: من أحدث فی أمرنا ما لیس منه، فهو رد» این هم منسوب به رسول خدا(ص) است. چارچوبی که در کتاب با همه طولانی‌بودنش دنبال شده، این است‌ که‌ مخاطبان را از «بدعت» پرهیز‌ داده‌ و بگوید‌ که به جز آنچه دین است، نباید سراغ هیچ امر دیگری بروند. وجهی از این ماجرا تکیه روی یک تجربه تاریخی‌ درباره‌ امم‌ پیشین است&amp;lt;ref&amp;gt;همان&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مشی‌ هروی‌ در این ‌کتاب، به‌تدریج به سمت تأکید بر سنت و مرام اهل حدیث است‌، چنان‌ که‌ از احمد بن سنان نقل کرده که گفت«لیس فی الدنیا مبتدعٌ الاّ و هو‌ یُبغض‌ اهل الحدیث»&amp;lt;ref&amp;gt;همان،ص129&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
# مقدمه کتاب.&lt;br /&gt;
# جعفریان، رسول، «ریشه‌های ضد تفکر در سنت حدیث‌گرایی اسلامی (مروری بر کتاب ذم الکلام و اهله) خواجه عبدالله انصاری هروی متوفای 481، پایگاه مجلات تخصصی نور، مقالات و رسالات تاریخی» مهر 1397- شماره 6، به آدرس:&lt;br /&gt;
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1452482&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1404 توسط عباس مکرمی]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1404 توسط فریدون سبحانی]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>A-esmaeili</name></author>
	</entry>
</feed>