دیوان ناصرخسرو (ویرایش) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2024-05-22T21:04:39Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۳۴
خط ۱۵۴:		خط ۱۵۴:

	[[دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی بر پایه کهن‌ترین نسخه خطی مکتوب به سال 736]]		[[دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی بر پایه کهن‌ترین نسخه خطی مکتوب به سال 736]]

			[[دیوان حکیم ناصر خسرو: مقدمه و تصحیح بر اساس کهن‌ترین نسخه‌های خطی به‌دست‌آمده همراه با تلفظ واژه‌های دشوار و درست‌خوانی ابیات]]

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' می ب' به ' می‌ب'

2024-05-13T10:59:27Z

جایگزینی متن - ' می ب' به ' می‌ب'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۹
خط ۱۱۵:		خط ۱۱۵:
	# ارج سخن و آداب آن:		# ارج سخن و آداب آن:
	#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:{{شعر}}		#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:{{شعر}}
	#:{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش ~~می بار~~''}}		#:{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش می‌بار''}}
	#:{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}{{پایان شعر}}		#:{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}{{پایان شعر}}

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'فارسي ' به 'فارسی'

2022-07-05T06:38:26Z

جایگزینی متن - 'فارسي ' به 'فارسی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۵:		خط ۵:
	\| پدیدآوران = [[ناصر خسرو]] (نويسنده)		\| پدیدآوران = [[ناصر خسرو]] (نويسنده)

	\| زبان = ~~فارسي~~		\| زبان = فارسی
	\| کد کنگره =‏		\| کد کنگره =‏
	\| موضوع =شعر ~~فارسي~~ - قرن 5ق.		\| موضوع =شعر فارسی- قرن 5ق.

	\| ناشر =آدينه سبز		\| ناشر =آدينه سبز
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	\| شابک =978-600-6745-83-1		\| شابک =978-600-6745-83-1
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =38749
	\| کتابخوان همراه نور =38749		\| کتابخوان همراه نور =38749
	\| کد پدیدآور =		\| کد پدیدآور =

Yaalatif: +ناو

2022-05-23T06:02:05Z

+ناو

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۲
خط ۱۴۹:		خط ۱۴۹:
	#[[:noormags:1232400\|گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، «گزینم قران است و دین محمد»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: تحقیقات جدید در علوم انسانی، تابستان 1396، شماره 23 ‏(16 صفحه، از 140 تا 155)]].		#[[:noormags:1232400\|گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، «گزینم قران است و دین محمد»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: تحقیقات جدید در علوم انسانی، تابستان 1396، شماره 23 ‏(16 صفحه، از 140 تا 155)]].

			{{شعر و شاعری}}
	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رده:خرداد(99)' به ''

2021-09-22T09:26:38Z

جایگزینی متن - 'رده:خرداد(99)' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۵۶
خط ۱۶۴:		خط ۱۶۴:

	[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]		[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]

	~~[[رده:خرداد(99)]]~~

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - '==وابسته‌ها== [[' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} [['

2021-09-04T09:13:44Z

جایگزینی متن - '==وابسته‌ها== [[' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} [['

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۲:۴۳
خط ۱۵۰:		خط ۱۵۰:

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
			{{وابسته‌ها}}

	[[دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی بر پایه کهن‌ترین نسخه خطی مکتوب به سال 736]]		[[دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی بر پایه کهن‌ترین نسخه خطی مکتوب به سال 736]]

Hbaghizadeh@noornet.net: /* منابع مقاله */

2020-05-24T18:21:29Z

منابع مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۵۱
خط ۱۴۸:		خط ۱۴۸:
	#[[:noormags:1186968\|امینی مفرد، تقی، «جلوه‌ی نکته‌های حکیمانه در دیوان ناصرخسرو»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: دانشنامه (واحد علوم و تحقیقات) زمستان 1388، شماره 74 ‏(14 صفحه، از 3 تا 16)]].		#[[:noormags:1186968\|امینی مفرد، تقی، «جلوه‌ی نکته‌های حکیمانه در دیوان ناصرخسرو»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: دانشنامه (واحد علوم و تحقیقات) زمستان 1388، شماره 74 ‏(14 صفحه، از 3 تا 16)]].
	#[[:noormags:1232400\|گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، «گزینم قران است و دین محمد»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: تحقیقات جدید در علوم انسانی، تابستان 1396، شماره 23 ‏(16 صفحه، از 140 تا 155)]].		#[[:noormags:1232400\|گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، «گزینم قران است و دین محمد»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: تحقیقات جدید در علوم انسانی، تابستان 1396، شماره 23 ‏(16 صفحه، از 140 تا 155)]].

			==وابسته‌ها==
			[[دیوان اشعار حکیم ناصرخسرو قبادیانی بر پایه کهن‌ترین نسخه خطی مکتوب به سال 736]]

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۱۹

2020-05-24T18:19:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۴۹
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	# خردگرایی:		# خردگرایی:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:{{شعر}}		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}		#:{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}
	{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}		#:{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}
	{{ب\|'' خرد کیمیای صلاح است و نعمت''\|2='' خرد معدن خیر و عدل است و احسان ''}}		#:{{ب\|'' خرد کیمیای صلاح است و نعمت''\|2='' خرد معدن خیر و عدل است و احسان ''}}
	{{پایان شعر}}		#:{{پایان شعر}}
	#: و عقل را راهنمای آدمی به‌سوی راه صواب می‌نامد و پیروی از آن را توصیه می‌کند:		#: و عقل را راهنمای آدمی به‌سوی راه صواب می‌نامد و پیروی از آن را توصیه می‌کند:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' عقل است به‌سوی صواب رهبر''\|2='' با راهبرت چون به خار خاری؟''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' چون با خرد، ای بی خرد، نسازی''\|2='' جز رنج نبینی و سوگواری''<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>}}.
	{{ب\|'' عقل است به‌سوی صواب رهبر''\|2='' با راهبرت چون به خار خاری؟''}}		#:{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' چون با خرد، ای بی خرد، نسازی''\|2='' جز رنج نبینی و سوگواری''<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>}}.		#: شاعر خردورز با طرح سؤالاتی تأمل‌برانگیز، تازیانه بیداری را بر پیکر جان غافلان می‌نوازد و در پی، به فصل ممیز اشرف مخلوقات با دیگر حیوانات اشاره می‌کند:{{شعر}}
	{{پایان شعر}}		#:{{ب\|'' چراکه گرگ ستمگاره نیست سوی خدای''\|2='' به فعل خویش گرفتار و ما گرفتاریم؟''}}
	#: شاعر خردورز با طرح سؤالاتی تأمل‌برانگیز، تازیانه بیداری را بر پیکر جان غافلان می‌نوازد و در پی، به فصل ممیز اشرف مخلوقات با دیگر حیوانات اشاره می‌کند:		#:{{ب\|'' چرا بر آهو و نخجیر روزه نیست و نماز''\|2='' چرا من و تو بدین کارها گران باریم''}}
			#:{{ب\|'' چه داد یزدان ما را ز جملگی حیوان''\|2='' مگر خرد که بدان بر ستور سالاریم''}}{{پایان شعر}}
	{{شعر}}		#: سپس با تمثیلی، توانمندی قوه خرد را یادآوری می‌کند:{{شعر}}
	{{ب\|'' چراکه گرگ ستمگاره نیست سوی خدای''\|2='' به فعل خویش گرفتار و ما گرفتاریم؟''}}		#:{{ب\|'' خرد تواند جستن ز کار چون و چرا''\|2='' که بی خرد به مثل ما درخت بی‌باریم''<ref>ر.ک: همان</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' چرا بر آهو و نخجیر روزه نیست و نماز''\|2='' چرا من و تو بدین کارها گران باریم''}}
	{{ب\|'' چه داد یزدان ما را ز جملگی حیوان''\|2='' مگر خرد که بدان بر ستور سالاریم''}}
	{{پایان شعر}}
	#: سپس با تمثیلی، توانمندی قوه خرد را یادآوری می‌کند:

	{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد تواند جستن ز کار چون و چرا''\|2='' که بی خرد به مثل ما درخت بی‌باریم''<ref>ر.ک: همان</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# طلب دانش:		# طلب دانش:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' دانش به از ضیاع و به از جاه و مال و ملک''\|2='' این خاطر خطیر چنین گفت مر مرا''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' با خاطر منور روشن‌تر از قمر''\|2='' ناید به کار هیچ مقر قمر مرا''<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' دانش به از ضیاع و به از جاه و مال و ملک''\|2='' این خاطر خطیر چنین گفت مر مرا''}}
	{{ب\|'' با خاطر منور روشن‌تر از قمر''\|2='' ناید به کار هیچ مقر قمر مرا''<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# عدالت و دادگری:		# عدالت و دادگری:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' به داد و دهش جوی حشمت که مرد''\|2='' بدین دو تواند شدن محتشم''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' از آغاز بودنش به داد آورید''\|2='' خدای این جهان را پدید از عدم''}}
	{{ب\|'' به داد و دهش جوی حشمت که مرد''\|2='' بدین دو تواند شدن محتشم''}}		#:{{ب\|'' اگر داد کرده است پس تا ابد''\|2='' خدای است و ما بندگان، لاجرم''}}
	{{ب\|'' از آغاز بودنش به داد آورید''\|2='' خدای این جهان را پدید از عدم''}}		#:{{ب\|'' اگر دادوبیداد داور شوند''\|2='' بود داد تریاک و بیداد سم ''<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' اگر داد کرده است پس تا ابد''\|2='' خدای است و ما بندگان، لاجرم''}}
	{{ب\|'' اگر دادوبیداد داور شوند''\|2='' بود داد تریاک و بیداد سم ''<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# نیکوکاری:		# نیکوکاری:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' تو را جانت نامه است و کردار خط''\|2='' به جان برمکن جز به نیکی رقم''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' به نامه درون جمله نیکی نویس''\|2='' که در دست تو است ای برادر قلم''}}
	{{ب\|'' تو را جانت نامه است و کردار خط''\|2='' به جان برمکن جز به نیکی رقم''}}		#:{{ب\|'' به گفتار خوب و به کردار نیک''\|2='' چنان چون شنودی بر این خفته رم''}}
	{{ب\|'' به نامه درون جمله نیکی نویس''\|2='' که در دست تو است ای برادر قلم''}}		#:{{ب\|'' به فعل نکو جمله عاجز شدند''\|2='' فرومایه دیوان ز پرمایه جم''<ref>ر.ک: همان، ص12- 13</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' به گفتار خوب و به کردار نیک''\|2='' چنان چون شنودی بر این خفته رم''}}
	{{ب\|'' به فعل نکو جمله عاجز شدند''\|2='' فرومایه دیوان ز پرمایه جم''<ref>ر.ک: همان، ص12- 13</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# ارج سخن و آداب آن:		# ارج سخن و آداب آن:
	#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:		#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش می بار''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش می بار''}}
	{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}
	{{پایان شعر}}

	ایراد سخن و ارائه مطلب به اقتضای حال و مقام، از جمله دقایق و ظرایف مورد نظر وی در آداب سخن گفتن است:		ایراد سخن و ارائه مطلب به اقتضای حال و مقام، از جمله دقایق و ظرایف مورد نظر وی در آداب سخن گفتن است:

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۱۴

2020-05-24T18:14:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۴۴
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	جنبه‌های دیگری که در دیوان ناصرخسرو، نمود بارز و آَشکاری دارند، عبارتند از:		جنبه‌های دیگری که در دیوان ناصرخسرو، نمود بارز و آَشکاری دارند، عبارتند از:
	# خردگرایی:		# خردگرایی:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:{{شعر}}
	{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}		{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}
	{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}		{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۱۲

2020-05-24T18:12:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۴۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	}}		}}

	'''دیوان ناصرخسرو'''، مجموعه اشعار ابومعین ناصر بن خسرو حارث قبادیانی ~~بلخی،~~ معروف به ناصرخسرو (394- 481ق) است.		'''دیوان ناصرخسرو'''، مجموعه اشعار [[ناصر خسرو\|ابومعین ناصر بن خسرو حارث قبادیانی بلخی]]، معروف به [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] (394- 481ق) است.

	==ساختار==		==ساختار==
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	در مقدمه، زندگی‌نامه مفصلی از ناصرخسرو، ارائه گردیده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص5- 10</ref>.		در مقدمه، زندگی‌نامه مفصلی از ناصرخسرو، ارائه گردیده است<ref>ر.ک: مقدمه، ص5- 10</ref>.

	~~ناصرخسرو،~~ یکی از شاعران توانا و سخن آور زبان فارسی است. زبان او، قریب به زبان شعرای آخر دوره ساسانی است. خاصیت عمده شعر او، اشتمال آن بر مواعظ و حکم بسیار است. وی بعدازآنکه تغییر حال یافت و به مذهب اسماعیلی درآمد، عهده‌دار تبلیغ آن در خراسان شد و برای اشعار خود، مایه جدیدی که عبارت از افکار مذهبی است، به دست آورد. جنبه دعوت ناصرخسرو، باعث شد که او در اشعار خود، جنبه تبلیغ را دور ندارد<ref>ر.ک: گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، ص144</ref>.		[[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، یکی از شاعران توانا و سخن آور زبان فارسی است. زبان او، قریب به زبان شعرای آخر دوره ساسانی است. خاصیت عمده شعر او، اشتمال آن بر مواعظ و حکم بسیار است. وی بعدازآنکه تغییر حال یافت و به مذهب اسماعیلی درآمد، عهده‌دار تبلیغ آن در خراسان شد و برای اشعار خود، مایه جدیدی که عبارت از افکار مذهبی است، به دست آورد. جنبه دعوت ناصرخسرو، باعث شد که او در اشعار خود، جنبه تبلیغ را دور ندارد<ref>ر.ک: گودرزی، داریوش؛ شیرازی، صمد، ص144</ref>.

	این شاعر، در اشعار خود، بسیاری از مسائل حکمی و اصطلاحات مختلف را آورده است. سخن او، پر از قیاسات و ادله منطقی و استنتاج‌های عقلی است. بسیاری از اشعار او، تحت تأثیر بدرفتاری‌های معاصران و تعصب و سبک‌مغزی و توجه نکردن آنان به حق و حقیقت قرار دارد<ref>ر.ک: همان</ref>.		این شاعر، در اشعار خود، بسیاری از مسائل حکمی و اصطلاحات مختلف را آورده است. سخن او، پر از قیاسات و ادله منطقی و استنتاج‌های عقلی است. بسیاری از اشعار او، تحت تأثیر بدرفتاری‌های معاصران و تعصب و سبک‌مغزی و توجه نکردن آنان به حق و حقیقت قرار دارد<ref>ر.ک: همان</ref>.
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	دیوان او مشتمل بر پند و اندرز و سخنان حکیمانه و مفاهیم دینی و فلسفی و اجتماعی است<ref>ر.ک: امینی مفرد، تقی، ص4</ref>. دین و شریعت از واژه‌های کلیدی و پرکاربرد دیوان ناصرخسرو بوده و توجه به دین و شریعت، از دغدغه‌های فکری اوست و نتیجه این رویکرد، موجب ایجاد تحول بنیادین در مضمون قصیده گردید؛ به‌طوری‌که آن را در خدمت تبیین و تحکیم مبانی اعتقادی و دینی درآورد<ref>ر.ک: همان، ص7</ref>.		دیوان او مشتمل بر پند و اندرز و سخنان حکیمانه و مفاهیم دینی و فلسفی و اجتماعی است<ref>ر.ک: امینی مفرد، تقی، ص4</ref>. دین و شریعت از واژه‌های کلیدی و پرکاربرد دیوان ناصرخسرو بوده و توجه به دین و شریعت، از دغدغه‌های فکری اوست و نتیجه این رویکرد، موجب ایجاد تحول بنیادین در مضمون قصیده گردید؛ به‌طوری‌که آن را در خدمت تبیین و تحکیم مبانی اعتقادی و دینی درآورد<ref>ر.ک: همان، ص7</ref>.

	ناصرخسرو با خطابی عام، همگان را به سیر و سلوک در راه دین و پیروی از پیامبر(ص) تشویق کرده و دین را کیمیا، ضامن عزت و جاودانگی و مایه شفای بیماری نادانی دانسته است:		[[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] با خطابی عام، همگان را به سیر و سلوک در راه دین و پیروی از پیامبر(ص) تشویق کرده و دین را کیمیا، ضامن عزت و جاودانگی و مایه شفای بیماری نادانی دانسته است:
	{{شعر}}		{{شعر}}
	{{ب\|'' بر پی و بر راه دلیلت برو''\|2='' نیک دلیلا که تو را مصطفاست''}}		{{ب\|'' بر پی و بر راه دلیلت برو''\|2='' نیک دلیلا که تو را مصطفاست''}}
خط ۸۲:		خط ۸۲:
	جنبه‌های دیگری که در دیوان ناصرخسرو، نمود بارز و آَشکاری دارند، عبارتند از:		جنبه‌های دیگری که در دیوان ناصرخسرو، نمود بارز و آَشکاری دارند، عبارتند از:
	# خردگرایی:		# خردگرایی:
	#: ناصرخسرو - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:
	{{شعر}}		{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}		{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}
خط ۱۰۷:		خط ۱۰۷:
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	# طلب دانش:		# طلب دانش:
	#: ناصرخسرو در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:

	{{شعر}}		{{شعر}}
خط ۱۱۴:		خط ۱۱۴:
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	# عدالت و دادگری:		# عدالت و دادگری:
	#: ناصرخسرو همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:

	{{شعر}}		{{شعر}}
خط ۱۲۳:		خط ۱۲۳:
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	# نیکوکاری:		# نیکوکاری:
	#: ~~ناصرخسرو،~~ رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:

	{{شعر}}		{{شعر}}
خط ۱۴۵:		خط ۱۴۵:
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}

	ناصرخسرو بر این عقیده است که سخن شایسته و پسندیده مایه حیات، سرزندگی و رشد جان و شخصیت آدمی است؛ ازاین‌رو، تلاش در راه بیان نیکو و گفتار پسندیده را ضروری می‌داند:		[[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] بر این عقیده است که سخن شایسته و پسندیده مایه حیات، سرزندگی و رشد جان و شخصیت آدمی است؛ ازاین‌رو، تلاش در راه بیان نیکو و گفتار پسندیده را ضروری می‌داند:

	{{شعر}}		{{شعر}}

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۲۱:۴۹
خط ۸۳:		خط ۸۳:
	# خردگرایی:		# خردگرایی:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:{{شعر}}		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] - که دیوانش از خرد و خردورزی مایه ور است - بارها از این گوهر گران‌بها یاد کرده است. از دید وی، خرد هدیه الهی است که به‌فرمان خداوند با پدیده شریف جان همراه شده و دل‌وجان آدمی چون معدنی است که گوهر والای جان را در خود جای داده است. وی عقل و خرد را کیمیای صلاح، نعمتی والا و اساس فضیلت‌هایی چون خیر و عدل و احسان می‌داند:{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}		#:{{ب\|'' خرد هدیه اوست ما را که در ما''\|2='' به‌فرمان او شد خرد جفت با جان''}}
	{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}		#:{{ب\|'' خرد گوهر است و دل‌وجانش کان است''\|2=''بلی مر خرد را دل‌وجان سزد کان''}}
	{{ب\|'' خرد کیمیای صلاح است و نعمت''\|2='' خرد معدن خیر و عدل است و احسان ''}}		#:{{ب\|'' خرد کیمیای صلاح است و نعمت''\|2='' خرد معدن خیر و عدل است و احسان ''}}
	{{پایان شعر}}		#:{{پایان شعر}}
	#: و عقل را راهنمای آدمی به‌سوی راه صواب می‌نامد و پیروی از آن را توصیه می‌کند:		#: و عقل را راهنمای آدمی به‌سوی راه صواب می‌نامد و پیروی از آن را توصیه می‌کند:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' عقل است به‌سوی صواب رهبر''\|2='' با راهبرت چون به خار خاری؟''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' چون با خرد، ای بی خرد، نسازی''\|2='' جز رنج نبینی و سوگواری''<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>}}.
	{{ب\|'' عقل است به‌سوی صواب رهبر''\|2='' با راهبرت چون به خار خاری؟''}}		#:{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' چون با خرد، ای بی خرد، نسازی''\|2='' جز رنج نبینی و سوگواری''<ref>ر.ک: همان، ص9</ref>}}.		#: شاعر خردورز با طرح سؤالاتی تأمل‌برانگیز، تازیانه بیداری را بر پیکر جان غافلان می‌نوازد و در پی، به فصل ممیز اشرف مخلوقات با دیگر حیوانات اشاره می‌کند:{{شعر}}
	{{پایان شعر}}		#:{{ب\|'' چراکه گرگ ستمگاره نیست سوی خدای''\|2='' به فعل خویش گرفتار و ما گرفتاریم؟''}}
	#: شاعر خردورز با طرح سؤالاتی تأمل‌برانگیز، تازیانه بیداری را بر پیکر جان غافلان می‌نوازد و در پی، به فصل ممیز اشرف مخلوقات با دیگر حیوانات اشاره می‌کند:		#:{{ب\|'' چرا بر آهو و نخجیر روزه نیست و نماز''\|2='' چرا من و تو بدین کارها گران باریم''}}
			#:{{ب\|'' چه داد یزدان ما را ز جملگی حیوان''\|2='' مگر خرد که بدان بر ستور سالاریم''}}{{پایان شعر}}
	{{شعر}}		#: سپس با تمثیلی، توانمندی قوه خرد را یادآوری می‌کند:{{شعر}}
	{{ب\|'' چراکه گرگ ستمگاره نیست سوی خدای''\|2='' به فعل خویش گرفتار و ما گرفتاریم؟''}}		#:{{ب\|'' خرد تواند جستن ز کار چون و چرا''\|2='' که بی خرد به مثل ما درخت بی‌باریم''<ref>ر.ک: همان</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' چرا بر آهو و نخجیر روزه نیست و نماز''\|2='' چرا من و تو بدین کارها گران باریم''}}
	{{ب\|'' چه داد یزدان ما را ز جملگی حیوان''\|2='' مگر خرد که بدان بر ستور سالاریم''}}
	{{پایان شعر}}
	#: سپس با تمثیلی، توانمندی قوه خرد را یادآوری می‌کند:

	{{شعر}}
	{{ب\|'' خرد تواند جستن ز کار چون و چرا''\|2='' که بی خرد به مثل ما درخت بی‌باریم''<ref>ر.ک: همان</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# طلب دانش:		# طلب دانش:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] در ارج دانش و دانشمندان و ترغیب به فراگیری علم و عمل به آن، توصیه‌هایی ارزشمند دارد. فضیلت دانش را بر متاع پرزرق‌وبرق دنیوی برتری داده و برخورداری از آن را موجب بلندی مرتبه آدمی دانسته است:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' دانش به از ضیاع و به از جاه و مال و ملک''\|2='' این خاطر خطیر چنین گفت مر مرا''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' با خاطر منور روشن‌تر از قمر''\|2='' ناید به کار هیچ مقر قمر مرا''<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' دانش به از ضیاع و به از جاه و مال و ملک''\|2='' این خاطر خطیر چنین گفت مر مرا''}}
	{{ب\|'' با خاطر منور روشن‌تر از قمر''\|2='' ناید به کار هیچ مقر قمر مرا''<ref>ر.ک: همان، ص10</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# عدالت و دادگری:		# عدالت و دادگری:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]] همچون دیگر حکیمان، عدالت و دادگری را افضل فضایل و اشرف کمالات دانسته و توجه به این فضیلت، از دغدغه‌ها و توصیه‌های اوست. وی آفرینش هستی را بر اساس اصل عدل دانسته و از بندگان می‌خواهد تا پیمان خلیفة اللهی را به سر برده، عدل و داد را پیشه خویش نمایند:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' به داد و دهش جوی حشمت که مرد''\|2='' بدین دو تواند شدن محتشم''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' از آغاز بودنش به داد آورید''\|2='' خدای این جهان را پدید از عدم''}}
	{{ب\|'' به داد و دهش جوی حشمت که مرد''\|2='' بدین دو تواند شدن محتشم''}}		#:{{ب\|'' اگر داد کرده است پس تا ابد''\|2='' خدای است و ما بندگان، لاجرم''}}
	{{ب\|'' از آغاز بودنش به داد آورید''\|2='' خدای این جهان را پدید از عدم''}}		#:{{ب\|'' اگر دادوبیداد داور شوند''\|2='' بود داد تریاک و بیداد سم ''<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' اگر داد کرده است پس تا ابد''\|2='' خدای است و ما بندگان، لاجرم''}}
	{{ب\|'' اگر دادوبیداد داور شوند''\|2='' بود داد تریاک و بیداد سم ''<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# نیکوکاری:		# نیکوکاری:
	#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:		#: [[ناصر خسرو\|ناصرخسرو]]، رسیدن به کمالات معنوی و نیل به عزت حقیقی را در گرو داد و دهش و نیکوکاری می‌داند و بر این عقیده است که:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' تو را جانت نامه است و کردار خط''\|2='' به جان برمکن جز به نیکی رقم''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' به نامه درون جمله نیکی نویس''\|2='' که در دست تو است ای برادر قلم''}}
	{{ب\|'' تو را جانت نامه است و کردار خط''\|2='' به جان برمکن جز به نیکی رقم''}}		#:{{ب\|'' به گفتار خوب و به کردار نیک''\|2='' چنان چون شنودی بر این خفته رم''}}
	{{ب\|'' به نامه درون جمله نیکی نویس''\|2='' که در دست تو است ای برادر قلم''}}		#:{{ب\|'' به فعل نکو جمله عاجز شدند''\|2='' فرومایه دیوان ز پرمایه جم''<ref>ر.ک: همان، ص12- 13</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' به گفتار خوب و به کردار نیک''\|2='' چنان چون شنودی بر این خفته رم''}}
	{{ب\|'' به فعل نکو جمله عاجز شدند''\|2='' فرومایه دیوان ز پرمایه جم''<ref>ر.ک: همان، ص12- 13</ref>}}
	{{پایان شعر}}
	# ارج سخن و آداب آن:		# ارج سخن و آداب آن:
	#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:		#: پرداختن به سخن، ارزش، اهمیت و آداب آن، از مضامین فراگیر و پرکاربرد دیوان حکیم قبادیان است. وی در قصیده‌ای ارائه نکته‌های حکیمانه را از شرایط گشودن زبان و سخن گفتن دانسته است:{{شعر}}
			#:{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش می بار''}}
	{{شعر}}		#:{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}{{پایان شعر}}
	{{ب\|'' درختت گر ز حکمت بار دارد''\|2='' به گفتار آی و بار خویش می بار''}}
	{{ب\|'' چرا خامش نباشی چون ندانی ''\|2='' برهنه چون کنی عورت به بازار''<ref>ر.ک: همان، ص14</ref>}}
	{{پایان شعر}}

	ایراد سخن و ارائه مطلب به اقتضای حال و مقام، از جمله دقایق و ظرایف مورد نظر وی در آداب سخن گفتن است:		ایراد سخن و ارائه مطلب به اقتضای حال و مقام، از جمله دقایق و ظرایف مورد نظر وی در آداب سخن گفتن است: