دیوان منجیک ترمذی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۶

2025-11-09T16:56:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۶
خط ۶۱:		خط ۶۱:


	{{ب\|''طور است به نوبت اندرون زرین ''\|2=''طیر است به زحمت اندرون پران''~~}}{{پایان شعر}}~~<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هجده - ‎نوزده</ref>.		{{ب\|''طور است به نوبت اندرون زرین ''\|2=''طیر است به زحمت اندرون پران''<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هجده - ‎نوزده</ref>}}{{پایان شعر}}.

	ج)- مقتضب (اشتقاق):		ج)- مقتضب (اشتقاق):
خط ۱۳۸:		خط ۱۳۸:


	{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''~~}}{{پایان شعر}}~~<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>.		{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>}}{{پایان شعر}}.

	در حال حاضر بسیاری از اشعار منجیک از بین رفته و بلندترین قصیده باقی‌مانده از دیوان منجیک قصیده لامیه است که تاکنون 45 بیت از آن در تذکره‌ها، جنگ‎ها و قاموس‎ها یافت شده است. این قصیده در مدح امیر ابوالمظفر احمد چغانی بوده و در بحر مجتث سروده شده است و [[سوزنی سمرقندی، محمد بن علی\|سوزنی سمرقندی]] قصیده‌ای به همین وزن و قافیه و به تقلید از این قصیده منجیک سروده است.<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎بیست‌وچهار</ref>.		در حال حاضر بسیاری از اشعار منجیک از بین رفته و بلندترین قصیده باقی‌مانده از دیوان منجیک قصیده لامیه است که تاکنون 45 بیت از آن در تذکره‌ها، جنگ‎ها و قاموس‎ها یافت شده است. این قصیده در مدح امیر ابوالمظفر احمد چغانی بوده و در بحر مجتث سروده شده است و [[سوزنی سمرقندی، محمد بن علی\|سوزنی سمرقندی]] قصیده‌ای به همین وزن و قافیه و به تقلید از این قصیده منجیک سروده است.<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎بیست‌وچهار</ref>.

Hbaghizadeh در ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۵

2025-11-09T16:55:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۵
خط ۱۴۰:		خط ۱۴۰:
	{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>.		{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>.

	در حال حاضر بسیاری از اشعار منجیک از بین رفته و بلندترین قصیده باقی‌مانده از دیوان منجیک قصیده لامیه است که تاکنون 45 بیت از آن در تذکره‌ها، جنگ‎ها و قاموس‎ها یافت شده است. این قصیده در مدح امیر ابوالمظفر احمد چغانی بوده و در بحر مجتث سروده شده است و سوزنی سمرقندی قصیده‌ای به همین وزن و قافیه و به تقلید از این قصیده منجیک سروده است.<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎بیست‌وچهار</ref>.		در حال حاضر بسیاری از اشعار منجیک از بین رفته و بلندترین قصیده باقی‌مانده از دیوان منجیک قصیده لامیه است که تاکنون 45 بیت از آن در تذکره‌ها، جنگ‎ها و قاموس‎ها یافت شده است. این قصیده در مدح امیر ابوالمظفر احمد چغانی بوده و در بحر مجتث سروده شده است و [[سوزنی سمرقندی، محمد بن علی\|سوزنی سمرقندی]] قصیده‌ای به همین وزن و قافیه و به تقلید از این قصیده منجیک سروده است.<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎بیست‌وچهار</ref>.

	==وضعیت کتاب==		==وضعیت کتاب==

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'پژوهشي' به 'پژوهشی'

2022-07-21T18:52:47Z

جایگزینی متن - 'پژوهشي' به 'پژوهشی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۲۲:۲۲
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	\| موضوع =شعر فارسی - قرن 4ق.		\| موضوع =شعر فارسی - قرن 4ق.

	\| ناشر =مرکز ~~پژوهشي~~ ميراث مکتوب		\| ناشر =مرکز پژوهشی ميراث مکتوب

	\| مکان نشر =ايران - تهران		\| مکان نشر =ايران - تهران
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| شابک =978-600-203-040-5		\| شابک =978-600-203-040-5
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =34865
	\| کتابخوان همراه نور =34865		\| کتابخوان همراه نور =34865
	\| کد پدیدآور =		\| کد پدیدآور =

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - '}} {{' به '}} {{'

2021-08-31T11:12:22Z

جایگزینی متن - '}} {{' به '}} {{'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۴۲
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	الف)- ترصیع:		الف)- ترصیع:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''نگذاشت چو تو هیچ رزم رستم''\|2=''ناراست چو تو هیچ بزم دارا''}}		{{ب\|''نگذاشت چو تو هیچ رزم رستم''\|2=''ناراست چو تو هیچ بزم دارا''}}
خط ۵۶:		خط ۵۸:
	ب)- ترصیع و تجنیس:		ب)- ترصیع و تجنیس:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''طور است به نوبت اندرون زرین ''\|2=''طیر است به زحمت اندرون پران''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هجده - ‎نوزده</ref>.		{{ب\|''طور است به نوبت اندرون زرین ''\|2=''طیر است به زحمت اندرون پران''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هجده - ‎نوزده</ref>.
خط ۶۱:		خط ۶۵:
	ج)- مقتضب (اشتقاق):		ج)- مقتضب (اشتقاق):
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''خدایگانا فرخنده مهرگان آمد''\|2=''ز باغ گشت به تحویل آفتاب احوال''}}		{{ب\|''خدایگانا فرخنده مهرگان آمد''\|2=''ز باغ گشت به تحویل آفتاب احوال''}}
خط ۶۷:		خط ۷۳:
	د)- متضاد:		د)- متضاد:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''آن تلخ و بدو عمر تلخ شیرین ''\|2='' آن زرد و بدو روی زرد حمرا''}}		{{ب\|''آن تلخ و بدو عمر تلخ شیرین ''\|2='' آن زرد و بدو روی زرد حمرا''}}



	{{ب\|''آنجا که عقیم خشم تو آذر''\|2=''آنجا که نسیم صلح تو نیسان''}}{{پایان شعر}}		{{ب\|''آنجا که عقیم خشم تو آذر''\|2=''آنجا که نسیم صلح تو نیسان''}}{{پایان شعر}}
خط ۷۴:		خط ۸۴:
	ه)- اعنات:		ه)- اعنات:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''ای خوب‎تر از پیکر دیبای ارمنی''\|2=''ای پاک‎تر ز قطره باران بهمنی''}}		{{ب\|''ای خوب‎تر از پیکر دیبای ارمنی''\|2=''ای پاک‎تر ز قطره باران بهمنی''}}
خط ۸۱:		خط ۹۳:
	و)- استعاره:		و)- استعاره:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''فغان من زان همه زلف کاندران نقش است ''\|2='' همه طراز ملاحت بر آستین جمال''}}		{{ب\|''فغان من زان همه زلف کاندران نقش است ''\|2='' همه طراز ملاحت بر آستین جمال''}}
خط ۸۸:		خط ۱۰۲:
	ز)- تشبیه:		ز)- تشبیه:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''ار انگبین‎لبی سخن تلخ مر چراست ''\|2=''ور یاسمن‌بری تو به دل چون که آهنی''}}		{{ب\|''ار انگبین‎لبی سخن تلخ مر چراست ''\|2=''ور یاسمن‌بری تو به دل چون که آهنی''}}
خط ۹۵:		خط ۱۱۱:
	ح)- مراعات النظير:		ح)- مراعات النظير:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''جور من از آن زلف بلاجوی ازیراک ''\|2='' همگونه زاغ آمد و هم‌پیشه قابیل''}}{{پایان شعر}}		{{ب\|''جور من از آن زلف بلاجوی ازیراک ''\|2='' همگونه زاغ آمد و هم‌پیشه قابیل''}}{{پایان شعر}}
خط ۱۰۰:		خط ۱۱۸:
	ط)- التفات:		ط)- التفات:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''خرم‌بهار خواند عاشق تو را که تو''\|2=''لاله‌رخ و بنفشه‌خط و یاسمن‎تنی''}}		{{ب\|''خرم‌بهار خواند عاشق تو را که تو''\|2=''لاله‌رخ و بنفشه‌خط و یاسمن‎تنی''}}
خط ۱۰۶:		خط ۱۲۶:
	ی)- تسجیع:		ی)- تسجیع:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''چندین چه نالد این حمام مطوق''\|2=''نش دل پردرد و نه روان معوق''}}{{پایان شعر}}		{{ب\|''چندین چه نالد این حمام مطوق''\|2=''نش دل پردرد و نه روان معوق''}}{{پایان شعر}}
خط ۱۱۳:		خط ۱۳۵:
	در میان اشعار منجیک، می‌توان ابیاتی را یافت که از اشعار پیشینیان تأثیر پذیرفته یا به اشعار شعرای پس از منجیک اثر گذاشته است. از آن جمله می‌توان به بیت زیر از منجیک اشاره کرد:		در میان اشعار منجیک، می‌توان ابیاتی را یافت که از اشعار پیشینیان تأثیر پذیرفته یا به اشعار شعرای پس از منجیک اثر گذاشته است. از آن جمله می‌توان به بیت زیر از منجیک اشاره کرد:
	{{شعر}}		{{شعر}}



	{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>.		{{ب\|''چو ملک کر شود و نشنود مرا ملک ''\|2=''دو چیز باید دینار زرد و تیغ کبود''}}{{پایان شعر}}<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎نوزده – بیست‌وسه</ref>.

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - '== وابسته‌ها == ' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} '

2020-12-09T21:46:30Z

جایگزینی متن - '== وابسته‌ها == ' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۱:۱۶
خط ۱۳۰:		خط ۱۳۰:
	مقدمه و متن کتاب.		مقدمه و متن کتاب.

	== وابسته‌ها ==		==وابسته‌ها==
			{{وابسته‌ها}}

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رده:سال97-25شهریور الی24 مهر' به ''

2020-06-14T14:36:58Z

جایگزینی متن - 'رده:سال97-25شهریور الی24 مهر' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۰۶
خط ۱۴۱:		خط ۱۴۱:

	[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]		[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]



	~~[[رده:سال97-25شهریور الی24 مهر]]~~

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رده: 25 شهریور الی 24 مهر' به ''

2020-06-14T13:55:55Z

جایگزینی متن - 'رده: 25 شهریور الی 24 مهر' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۲۵
خط ۱۴۲:		خط ۱۴۲:
	[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]		[[رده:زبانها و ادبیات ایرانی]]

	~~[[رده: 25 شهریور الی 24 مهر]]~~

	[[رده:سال97-25شهریور الی24 مهر]]		[[رده:سال97-25شهریور الی24 مهر]]

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'م‎پ' به 'م‌پ'

2020-05-13T07:51:35Z

جایگزینی متن - 'م‎پ' به 'م‌پ'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۲۱
خط ۹۶:		خط ۹۶:
	{{شعر}}		{{شعر}}

	{{ب\|''جور من از آن زلف بلاجوی ازیراک ''\|2='' همگونه زاغ آمد و ~~هم‎پیشه~~ قابیل''}}{{پایان شعر}}		{{ب\|''جور من از آن زلف بلاجوی ازیراک ''\|2='' همگونه زاغ آمد و هم‌پیشه قابیل''}}{{پایان شعر}}

	ط)- التفات:		ط)- التفات:

A-esmaili@noornet.net: جایگزینی متن - '' به ''

2019-11-07T09:08:29Z

جایگزینی متن - '<references />' به '<references/>'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۳۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =
			\| کتابخوان همراه نور =34865
	\| کد پدیدآور =		\| کد پدیدآور =
	\| پس از =		\| پس از =
خط ۱۲۴:		خط ۱۲۵:

	==پانویس ==		==پانویس ==
	<references />		<references/>

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'ه‎ن' به 'ه‌ن'

2019-09-10T23:21:53Z

جایگزینی متن - 'ه‎ن' به 'ه‌ن'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۱
خط ۳۸:		خط ۳۸:
	مصحّح کتاب، درباره دیوان پیش رو، بیان می‌دارد که در این کتاب، اشعار [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک ترمذی]] شامل اشعار پیوسته و ابیات پراکنده از منابع چاپی و خطی متعددی، جمع‌آوری شده و با یکدیگر مورد مقابله قرار گرفته‌اند. ازآنجاکه هیچ نسخه کامل و مستقلی از دیوان منجیک باقی نمانده، در تصحیح این اشعار نسخه اساس تعیین نشده و این کار با توجه به درستی ضبط موجود در منابع که عمدتا با قدمت آنها نیز مطابق بوده، صورت گرفته است. این اشعار در سه بخش شامل ابیات پیوسته (قصاید، غزلیات، قطعات و ابیات باقی‌مانده از مثنوی بحر هزج)، ابیات پراکنده مرتبط (ابیات پراکنده‌ای که دارای وزن و قافیه یکسان بوده و احتمالا متعلق به یک شعر هستند) و ابیات پراکنده گردآوری شده‌اند<ref>ر.ک: مقدمه مصحح، صفحه ‎چهل‌وچهار</ref>.		مصحّح کتاب، درباره دیوان پیش رو، بیان می‌دارد که در این کتاب، اشعار [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک ترمذی]] شامل اشعار پیوسته و ابیات پراکنده از منابع چاپی و خطی متعددی، جمع‌آوری شده و با یکدیگر مورد مقابله قرار گرفته‌اند. ازآنجاکه هیچ نسخه کامل و مستقلی از دیوان منجیک باقی نمانده، در تصحیح این اشعار نسخه اساس تعیین نشده و این کار با توجه به درستی ضبط موجود در منابع که عمدتا با قدمت آنها نیز مطابق بوده، صورت گرفته است. این اشعار در سه بخش شامل ابیات پیوسته (قصاید، غزلیات، قطعات و ابیات باقی‌مانده از مثنوی بحر هزج)، ابیات پراکنده مرتبط (ابیات پراکنده‌ای که دارای وزن و قافیه یکسان بوده و احتمالا متعلق به یک شعر هستند) و ابیات پراکنده گردآوری شده‌اند<ref>ر.ک: مقدمه مصحح، صفحه ‎چهل‌وچهار</ref>.

	در مورد سبک اشعار [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] باید گفت: وی از شعرای حاذق و توانای عصر خویش بوده؛ چنان‌که عوفی شعر او را «شعری غریب و الفاظی خوب و معانی بکر و عباراتی بلیغ و استعاری نادر» خوانده و این اوصاف، همه در شعر [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] صادقند. دیگر ~~تذکره‎نویسان~~ نیز چنین اوصافی را در باب اشعار وی به قلم آورده‌اند؛ همچون اوحدی بلیانی که نوشته: «جگر فصحا از صلابت کلام او خون گشته و اشک بلغا از غیرت بیانش گلگون شده. نیش اهاجی او دل فلک را خستی و سنگ مهازلتش سر عیوق شکستی. ملاحت و فصاحت، متانت و رزانت، حلاوت و طراوت، عذوبت و رطوبت بسیار در کلام اوست. نمک سخنش بر زخم شوریدگان مرهم و نقد کلامش در کیسه ادراک به‌منزله درهم است. لطافت بیان، نزاکت ادا، در جمیع فنون سخن، الخاص هزل و هجا و مطایبه او را مسلم است؛ چه سوزن رشک او در دل سوزنی خلیده». همچنین امین احمد رازی چنین نوشته: «نگارخانه نثر او رونق خورنق شکسته و تصاویر نظم او از کار ارژنگ ننگ داشته. این اشعار که نور معانی او بر روشنی روز طعنه زده، بر متانت گفتار و حلاوت اشعار او دلیلی واضح و برهانی روشن است». لیکن از این «نگارخانه نثر»، چیزی در دست نیست و بعید می‌نماید که نگارنده هفت اقلیم نیز نثری از [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] دیده باشد و احتمالا این عبارت پرداخته ذهن امین احمد است. استعارات، کنایات و اغراق‌های زیبا و بدیع او در شعر فارسی بی‌نظیر است و شاید ~~به‎ندرت~~ بتوان اشعاری هم‎طراز اشعار منجیک را در دوره وی و حتی در قرون بعد از او یافت.		در مورد سبک اشعار [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] باید گفت: وی از شعرای حاذق و توانای عصر خویش بوده؛ چنان‌که عوفی شعر او را «شعری غریب و الفاظی خوب و معانی بکر و عباراتی بلیغ و استعاری نادر» خوانده و این اوصاف، همه در شعر [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] صادقند. دیگر تذکره‌نویسان نیز چنین اوصافی را در باب اشعار وی به قلم آورده‌اند؛ همچون اوحدی بلیانی که نوشته: «جگر فصحا از صلابت کلام او خون گشته و اشک بلغا از غیرت بیانش گلگون شده. نیش اهاجی او دل فلک را خستی و سنگ مهازلتش سر عیوق شکستی. ملاحت و فصاحت، متانت و رزانت، حلاوت و طراوت، عذوبت و رطوبت بسیار در کلام اوست. نمک سخنش بر زخم شوریدگان مرهم و نقد کلامش در کیسه ادراک به‌منزله درهم است. لطافت بیان، نزاکت ادا، در جمیع فنون سخن، الخاص هزل و هجا و مطایبه او را مسلم است؛ چه سوزن رشک او در دل سوزنی خلیده». همچنین امین احمد رازی چنین نوشته: «نگارخانه نثر او رونق خورنق شکسته و تصاویر نظم او از کار ارژنگ ننگ داشته. این اشعار که نور معانی او بر روشنی روز طعنه زده، بر متانت گفتار و حلاوت اشعار او دلیلی واضح و برهانی روشن است». لیکن از این «نگارخانه نثر»، چیزی در دست نیست و بعید می‌نماید که نگارنده هفت اقلیم نیز نثری از [[منجيک ترمذي، علي بن محمد\|منجیک]] دیده باشد و احتمالا این عبارت پرداخته ذهن امین احمد است. استعارات، کنایات و اغراق‌های زیبا و بدیع او در شعر فارسی بی‌نظیر است و شاید به‌ندرت بتوان اشعاری هم‎طراز اشعار منجیک را در دوره وی و حتی در قرون بعد از او یافت.
	«در شعر او، همان گونه که استعاره، برروی‌هم جای تشبیه را گرفته، نشانه کوششی ارجمند برای جانشین کردن نوعی از صفات به‌جای موصوف قابل یادآوری است و این کار پس از او تا دوره‌های متأخر کمتر مورد نظر شاعران بوده است»<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هفده - ‎هجده</ref>.		«در شعر او، همان گونه که استعاره، برروی‌هم جای تشبیه را گرفته، نشانه کوششی ارجمند برای جانشین کردن نوعی از صفات به‌جای موصوف قابل یادآوری است و این کار پس از او تا دوره‌های متأخر کمتر مورد نظر شاعران بوده است»<ref>ر.ک: همان، صفحه ‎هفده - ‎هجده</ref>.