https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_%28%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%29دیوان قطران تبریزی (فرهنگستان زبان) - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-25T16:38:54Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_(%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86)&diff=738783&oldid=prevHbaghizadeh: /* وابستهها */2024-06-20T19:42:01Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابستهها</span></span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابستهها==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابستهها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابستهها}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دیوان قطران تبریزی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-738780:rev-738783 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_(%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86)&diff=738780&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۴۰2024-06-20T19:40:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">PIR۴۷۱۴/د۹ ۱۳۳۱</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l63">خط ۶۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبانشناسی، علم زبان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(تیر) باقی زاده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(تیر) باقی زاده]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 تیر 1403</ins>]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-738779:rev-738780 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_(%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86)&diff=738779&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۹2024-06-20T19:39:28Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دیوان قطران تبریزی''' تألیف ابومنصور قطران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی، </del>مصحح محمود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عابدی، </del>مسعود جعفری با همکاری تهمینه عطائی و شهره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفت؛ </del>قطران تبریزی از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از نظامی و خاقانی است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست.در میان آثار منسوب به قطران دیوان اشعار او از همه مهمتر است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دیوان قطران تبریزی''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>ابومنصور قطران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی]]، </ins>مصحح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عابدی، محمود|</ins>محمود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عابدی]]، [[جعفری، مسعود|</ins>مسعود جعفری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با همکاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عطائی، تهمینه|</ins>تهمینه عطائی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[معرفت، شهره|</ins>شهره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفت]]؛ [[قطران، ابومنصور|</ins>قطران تبریزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نظامی، الیاس بن یوسف|</ins>نظامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خاقانی، بدیل بن علی|</ins>خاقانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست.در میان آثار منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دیوان اشعار او از همه مهمتر است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قطران تبریزی از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از نظامی و خاقانی است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست. در این سالها با ناصرخسرو قبادیانی دیدار کرد. اشارۀ ناصرخسرو در سفرنامۀ خود به این دیدار مشهور است و دور نیست که اسدی طوسی مؤلف «لغت فرس» و نیز عنصر المعالی را هم در دستگاه امیران آذربایجان دیده باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران تبریزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از نظامی و خاقانی است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست. در این سالها با ناصرخسرو قبادیانی دیدار کرد. اشارۀ ناصرخسرو در سفرنامۀ خود به این دیدار مشهور است و دور نیست که اسدی طوسی مؤلف «لغت فرس» و نیز عنصر المعالی را هم در دستگاه امیران آذربایجان دیده باشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نام و نسب قطران چنانکه باید اطلاعی در دست نیست. نام شعری یا تخلص او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«قطران» </del>بوده و در دیوانش نیز به همین صورت آمده است. معاصران شاعر نیز او را به همین نام یاد کردهاند. بهدرستی دانسته نیست چرا این نام غیرمعمول را انتخاب کرده یا بر او نهادهاند. نسبت قطرات در قدیمترین منابع تبریزی و گاه ارموی ذکر شده است. زادگاه او به تصریح خودش «شادیآباد» بوده است که روستا و محلهای در حومۀ تبریز بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نام و نسب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چنانکه باید اطلاعی در دست نیست. نام شعری یا تخلص او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[قطران، ابومنصور|قطران]]» </ins>بوده و در دیوانش نیز به همین صورت آمده است. معاصران شاعر نیز او را به همین نام یاد کردهاند. بهدرستی دانسته نیست چرا این نام غیرمعمول را انتخاب کرده یا بر او نهادهاند. نسبت قطرات در قدیمترین منابع تبریزی و گاه ارموی ذکر شده است. زادگاه او به تصریح خودش «شادیآباد» بوده است که روستا و محلهای در حومۀ تبریز بوده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قطران بیشتر ایام شاعری خود را در دربار حاکمان آذربایجان و ارّان و ارمینیه گذرانده و جمعی از آنان را ستوده است و به سبب همین پیوند بخشی از تاریخ شمال غربی ایران در شعر او انعکاس یافته است؛ چنانکه دیوان او از مهمترین منابع تاریخی و حتی گاه تنها منبع دورهای از تاریخ آن نواحی است. افزون بر این بسیاری از شخصیتهای مهم و مؤثر آن روزهای آذربایجان و ارّان را با شعر قطران میتوان شناخت و صورت کهن نامهای بعضی از شهرها را در سخن او میتوان یافت. گذشته از این بهرههای تاریخی و جغرافیایی، شعر او مجموعهای قابل ملاحظه از عناصر فرهنگی بخشهایی از ایران قرن پنجم را دربر دارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بیشتر ایام شاعری خود را در دربار حاکمان آذربایجان و ارّان و ارمینیه گذرانده و جمعی از آنان را ستوده است و به سبب همین پیوند بخشی از تاریخ شمال غربی ایران در شعر او انعکاس یافته است؛ چنانکه دیوان او از مهمترین منابع تاریخی و حتی گاه تنها منبع دورهای از تاریخ آن نواحی است. افزون بر این بسیاری از شخصیتهای مهم و مؤثر آن روزهای آذربایجان و ارّان را با شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میتوان شناخت و صورت کهن نامهای بعضی از شهرها را در سخن او میتوان یافت. گذشته از این بهرههای تاریخی و جغرافیایی، شعر او مجموعهای قابل ملاحظه از عناصر فرهنگی بخشهایی از ایران قرن پنجم را دربر دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اولن حضور او در دربارها نه در زادگاهش تبریز، بلکه در گنجه بوده است. نخستین ممدوح قطران نیز امیر ابوالفتح شدادی است که در سال 422 قمری در گنجه به حکومت رسید و در سال 425 به دست پسرش کشته شد؛ بنابراین به احتمال زیاد قطران بعد از سال 422 که سال بهقدرترسیدن این امیر شدادی است، در گنجه بوده است. او در سالهای آخر زندگی خود دچار بیماری نقرس بود و بارها از بیماری خود شکوه کرده است. بر اساس برخی دلایل باید تاریخ درگذشت او را 485 قمری دانست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اولن حضور او در دربارها نه در زادگاهش تبریز، بلکه در گنجه بوده است. نخستین ممدوح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز امیر ابوالفتح شدادی است که در سال 422 قمری در گنجه به حکومت رسید و در سال 425 به دست پسرش کشته شد؛ بنابراین به احتمال زیاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بعد از سال 422 که سال بهقدرترسیدن این امیر شدادی است، در گنجه بوده است. او در سالهای آخر زندگی خود دچار بیماری نقرس بود و بارها از بیماری خود شکوه کرده است. بر اساس برخی دلایل باید تاریخ درگذشت او را 485 قمری دانست.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قطران اساساً شاعری ستایشگر است و چنانکه از اشعار او برمیآید، گذشته از شدادیان گنجه و روادیان تبریز، بسیاری از حاکمان و بزرگان مناطق اطراف را نیز مدح گفته است که میان آنان ابوالفضل جعفر بن علی حکمران تفلیسۀ ابودلف شیبانی حاکم نخجوان و ابوالخلیل جعفر حکمران آذربایجان و امیر جستان از سلسلۀ کنگریان حاکم بر طارم و بسیاری افراد گمنامتر دیده میشوند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اساساً شاعری ستایشگر است و چنانکه از اشعار او برمیآید، گذشته از شدادیان گنجه و روادیان تبریز، بسیاری از حاکمان و بزرگان مناطق اطراف را نیز مدح گفته است که میان آنان ابوالفضل جعفر بن علی حکمران تفلیسۀ ابودلف شیبانی حاکم نخجوان و ابوالخلیل جعفر حکمران آذربایجان و امیر جستان از سلسلۀ کنگریان حاکم بر طارم و بسیاری افراد گمنامتر دیده میشوند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میان آثار منسوب به قطران دیوان اشعار او از همه مهمتر است. اثر دیگران قطران که امروزه نسخهای اصیل از آن در دست نیست، اما صحت انتساب آن به او پذیرفتنی است، فرهنگی است که شامل برخی واژههای دشوار فارسی دری بوده است. «قوسنامه» (کوشنامه) اثر دیگری است که به قطران منسوب شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میان آثار منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دیوان اشعار او از همه مهمتر است. اثر دیگران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که امروزه نسخهای اصیل از آن در دست نیست، اما صحت انتساب آن به او پذیرفتنی است، فرهنگی است که شامل برخی واژههای دشوار فارسی دری بوده است. «قوسنامه» (کوشنامه) اثر دیگری است که به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منسوب شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعر قطران دنبالۀ شعر عصر غزنوی است و از شعر فرخی، عنصری و ناصرخسرو تأثیر پذیرفته است؛ اما در روزگار خود به شهرت و سرعت انتشاری رسیده است که همین رابطه و پیوستگی را میان شعر او و امیر معزی شاعر معروف دربار سلجوقی نشان دادهاند. از سوی دیگر شعر قطران سند حضور شاهنامه در آذربایجان و ارّان قرن پنجم نیز هست. مضامین و تعابیری از سخن فردوسی و اشارات گوناگون به قهرمانان شاهنامه در آن آمده است که آشنایی و الفت او را با سخن حکیم توس تأیید میکند. اینکه یکی از ممدوحان او فرزندان خود را منوچهر، گودرز، نوشیروان و اردشیر نامیده است، خود به گونهای رابطۀ فرهنگی حوزۀ زیست شاعر را با شاهنامه و تاریخ ایران پیش از اسلام تقویت میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعر قطران دنبالۀ شعر عصر غزنوی است و از شعر فرخی، عنصری و ناصرخسرو تأثیر پذیرفته است؛ اما در روزگار خود به شهرت و سرعت انتشاری رسیده است که همین رابطه و پیوستگی را میان شعر او و امیر معزی شاعر معروف دربار سلجوقی نشان دادهاند. از سوی دیگر شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سند حضور شاهنامه در آذربایجان و ارّان قرن پنجم نیز هست. مضامین و تعابیری از سخن فردوسی و اشارات گوناگون به قهرمانان شاهنامه در آن آمده است که آشنایی و الفت او را با سخن حکیم توس تأیید میکند. اینکه یکی از ممدوحان او فرزندان خود را منوچهر، گودرز، نوشیروان و اردشیر نامیده است، خود به گونهای رابطۀ فرهنگی حوزۀ زیست شاعر را با شاهنامه و تاریخ ایران پیش از اسلام تقویت میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش عمدۀ اشعار قطران در قالب قصیده است؛ چند ترجیعبند، ترکیببند، مسمط و تعدادی رباعی و یک مثنوی کوتاه نیز در دیوان او آمده است. مقطعات او هم بیش از آنکه شبیه به قطعه یا غزل به معنای اصطلاحی آن باشد، ظاهراً قصاید کوتاه یا بخشهایی بازمانده از قصیده است. برخی از این قطعات دقیقاً تشبیب و تغزل قصیدههایی بودهاند که اصل آنها باقی نمانده است. شعر او از لحاظ مضمون عمدتاً شامل مدح و تغزل است، اما قوت و امتیاز شعر او در هنر توصیفگری اوست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش عمدۀ اشعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در قالب قصیده است؛ چند ترجیعبند، ترکیببند، مسمط و تعدادی رباعی و یک مثنوی کوتاه نیز در دیوان او آمده است. مقطعات او هم بیش از آنکه شبیه به قطعه یا غزل به معنای اصطلاحی آن باشد، ظاهراً قصاید کوتاه یا بخشهایی بازمانده از قصیده است. برخی از این قطعات دقیقاً تشبیب و تغزل قصیدههایی بودهاند که اصل آنها باقی نمانده است. شعر او از لحاظ مضمون عمدتاً شامل مدح و تغزل است، اما قوت و امتیاز شعر او در هنر توصیفگری اوست.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعر قطران به عنوان نمایندۀ شعر فارسی در آذربایجان و ارّان از جهت ادبی و زبانی هم تازگیهایی دارد. زبان شعرش به دورهای از تاریخ تحول زبان فارسی تعلق دارد که صاحبنظران آن را دوران رشد و تکوین این زبان نامیدهاند. برخی از مهمترین ویژگیهای زبان قطران عبارتاند از: مفردات و واژگان عصری، خاص و نادر؛ تأکید بر زبان فارسی؛ تأثیر زبان عربی در ذهن و زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطران؛ </del>ترکیبسازی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به عنوان نمایندۀ شعر فارسی در آذربایجان و ارّان از جهت ادبی و زبانی هم تازگیهایی دارد. زبان شعرش به دورهای از تاریخ تحول زبان فارسی تعلق دارد که صاحبنظران آن را دوران رشد و تکوین این زبان نامیدهاند. برخی از مهمترین ویژگیهای زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|</ins>قطران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>عبارتاند از: مفردات و واژگان عصری، خاص و نادر؛ تأکید بر زبان فارسی؛ تأثیر زبان عربی در ذهن و زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قطران، ابومنصور|قطران]]؛ </ins>ترکیبسازی.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصححان در این تصحیح افزون بر ده نسخۀ اساس، از 25 نسخه و جنگ دیگر نیز استفاده کردهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/7044 ر.ک: کتابخانه تخصصی ادبیات] </ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصححان در این تصحیح افزون بر ده نسخۀ اساس، از 25 نسخه و جنگ دیگر نیز استفاده کردهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/7044 ر.ک: کتابخانه تخصصی ادبیات] </ref></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-738778:rev-738779 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86_%D9%82%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C_(%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86)&diff=738778&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURدیوان قطرانJ1.jpg | عنوان =دیوان قطران تبریزی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = قطران، ابومنصور (نویسنده) عابدی، محمود (مصحح) جعفری، مسعود (مصحح) عطائی، تهمینه (با همکاری) معرفت، شهره (...» ایجاد کرد2024-06-20T19:35:44Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURدیوان قطرانJ1.jpg | عنوان =دیوان قطران تبریزی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D9%82%E2%80%8D%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%E2%80%8D%D9%88%D9%85%E2%80%8D%D9%86%E2%80%8D%D8%B5%E2%80%8D%D9%88%D8%B1" title="قطران، ابومنصور">قطران، ابومنصور</a> (نویسنده) <a href="/wiki/%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF" title="عابدی، محمود">عابدی، محمود</a> (مصحح) <a href="/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="جعفری، مسعود (صفحه وجود ندارد)">جعفری، مسعود</a> (مصحح) <a href="/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%8C_%D8%AA%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="عطائی، تهمینه (صفحه وجود ندارد)">عطائی، تهمینه</a> (با همکاری) <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="معرفت، شهره (صفحه وجود ندارد)">معرفت، شهره</a> (...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURدیوان قطرانJ1.jpg<br />
| عنوان =دیوان قطران تبریزی <br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[قطران، ابومنصور]] (نویسنده)<br />
[[عابدی، محمود]] (مصحح)<br />
[[جعفری، مسعود]] (مصحح)<br />
[[عطائی، تهمینه]] (با همکاری)<br />
[[معرفت، شهره]] (باهمکاری)<br />
|زبان <br />
| زبان =<br />
| کد کنگره =<br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر =فرهنگستان زبان و ادب فارسی با همکاری نشر سخن <br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر =۱۴۰۲ <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =<br />
| شابک =3ـ24ـ5305ـ622ـ978<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''دیوان قطران تبریزی''' تألیف ابومنصور قطران تبریزی، مصحح محمود عابدی، مسعود جعفری با همکاری تهمینه عطائی و شهره معرفت؛ قطران تبریزی از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از نظامی و خاقانی است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست.در میان آثار منسوب به قطران دیوان اشعار او از همه مهمتر است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
قطران تبریزی از گویندگان معروف قرن پنجم و بزرگترین شاعر آذربایجان پیش از نظامی و خاقانی است. او در میانۀ سالهای 400 تا 485 قمری میزیست. در این سالها با ناصرخسرو قبادیانی دیدار کرد. اشارۀ ناصرخسرو در سفرنامۀ خود به این دیدار مشهور است و دور نیست که اسدی طوسی مؤلف «لغت فرس» و نیز عنصر المعالی را هم در دستگاه امیران آذربایجان دیده باشد.<br />
<br />
از نام و نسب قطران چنانکه باید اطلاعی در دست نیست. نام شعری یا تخلص او «قطران» بوده و در دیوانش نیز به همین صورت آمده است. معاصران شاعر نیز او را به همین نام یاد کردهاند. بهدرستی دانسته نیست چرا این نام غیرمعمول را انتخاب کرده یا بر او نهادهاند. نسبت قطرات در قدیمترین منابع تبریزی و گاه ارموی ذکر شده است. زادگاه او به تصریح خودش «شادیآباد» بوده است که روستا و محلهای در حومۀ تبریز بوده است.<br />
<br />
قطران بیشتر ایام شاعری خود را در دربار حاکمان آذربایجان و ارّان و ارمینیه گذرانده و جمعی از آنان را ستوده است و به سبب همین پیوند بخشی از تاریخ شمال غربی ایران در شعر او انعکاس یافته است؛ چنانکه دیوان او از مهمترین منابع تاریخی و حتی گاه تنها منبع دورهای از تاریخ آن نواحی است. افزون بر این بسیاری از شخصیتهای مهم و مؤثر آن روزهای آذربایجان و ارّان را با شعر قطران میتوان شناخت و صورت کهن نامهای بعضی از شهرها را در سخن او میتوان یافت. گذشته از این بهرههای تاریخی و جغرافیایی، شعر او مجموعهای قابل ملاحظه از عناصر فرهنگی بخشهایی از ایران قرن پنجم را دربر دارد.<br />
<br />
اولن حضور او در دربارها نه در زادگاهش تبریز، بلکه در گنجه بوده است. نخستین ممدوح قطران نیز امیر ابوالفتح شدادی است که در سال 422 قمری در گنجه به حکومت رسید و در سال 425 به دست پسرش کشته شد؛ بنابراین به احتمال زیاد قطران بعد از سال 422 که سال بهقدرترسیدن این امیر شدادی است، در گنجه بوده است. او در سالهای آخر زندگی خود دچار بیماری نقرس بود و بارها از بیماری خود شکوه کرده است. بر اساس برخی دلایل باید تاریخ درگذشت او را 485 قمری دانست.<br />
<br />
قطران اساساً شاعری ستایشگر است و چنانکه از اشعار او برمیآید، گذشته از شدادیان گنجه و روادیان تبریز، بسیاری از حاکمان و بزرگان مناطق اطراف را نیز مدح گفته است که میان آنان ابوالفضل جعفر بن علی حکمران تفلیسۀ ابودلف شیبانی حاکم نخجوان و ابوالخلیل جعفر حکمران آذربایجان و امیر جستان از سلسلۀ کنگریان حاکم بر طارم و بسیاری افراد گمنامتر دیده میشوند.<br />
<br />
میان آثار منسوب به قطران دیوان اشعار او از همه مهمتر است. اثر دیگران قطران که امروزه نسخهای اصیل از آن در دست نیست، اما صحت انتساب آن به او پذیرفتنی است، فرهنگی است که شامل برخی واژههای دشوار فارسی دری بوده است. «قوسنامه» (کوشنامه) اثر دیگری است که به قطران منسوب شده است.<br />
<br />
شعر قطران دنبالۀ شعر عصر غزنوی است و از شعر فرخی، عنصری و ناصرخسرو تأثیر پذیرفته است؛ اما در روزگار خود به شهرت و سرعت انتشاری رسیده است که همین رابطه و پیوستگی را میان شعر او و امیر معزی شاعر معروف دربار سلجوقی نشان دادهاند. از سوی دیگر شعر قطران سند حضور شاهنامه در آذربایجان و ارّان قرن پنجم نیز هست. مضامین و تعابیری از سخن فردوسی و اشارات گوناگون به قهرمانان شاهنامه در آن آمده است که آشنایی و الفت او را با سخن حکیم توس تأیید میکند. اینکه یکی از ممدوحان او فرزندان خود را منوچهر، گودرز، نوشیروان و اردشیر نامیده است، خود به گونهای رابطۀ فرهنگی حوزۀ زیست شاعر را با شاهنامه و تاریخ ایران پیش از اسلام تقویت میکند.<br />
<br />
بخش عمدۀ اشعار قطران در قالب قصیده است؛ چند ترجیعبند، ترکیببند، مسمط و تعدادی رباعی و یک مثنوی کوتاه نیز در دیوان او آمده است. مقطعات او هم بیش از آنکه شبیه به قطعه یا غزل به معنای اصطلاحی آن باشد، ظاهراً قصاید کوتاه یا بخشهایی بازمانده از قصیده است. برخی از این قطعات دقیقاً تشبیب و تغزل قصیدههایی بودهاند که اصل آنها باقی نمانده است. شعر او از لحاظ مضمون عمدتاً شامل مدح و تغزل است، اما قوت و امتیاز شعر او در هنر توصیفگری اوست.<br />
<br />
شعر قطران به عنوان نمایندۀ شعر فارسی در آذربایجان و ارّان از جهت ادبی و زبانی هم تازگیهایی دارد. زبان شعرش به دورهای از تاریخ تحول زبان فارسی تعلق دارد که صاحبنظران آن را دوران رشد و تکوین این زبان نامیدهاند. برخی از مهمترین ویژگیهای زبان قطران عبارتاند از: مفردات و واژگان عصری، خاص و نادر؛ تأکید بر زبان فارسی؛ تأثیر زبان عربی در ذهن و زبان قطران؛ ترکیبسازی.<br />
<br />
مصححان در این تصحیح افزون بر ده نسخۀ اساس، از 25 نسخه و جنگ دیگر نیز استفاده کردهاند.<ref> [https://literaturelib.com/books/7044 ر.ک: کتابخانه تخصصی ادبیات] </ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
[https://literaturelib.com/books/7044 کتابخانه تخصصی ادبیات]<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:مقالات(تیر) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]</div>Hbaghizadeh