https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8Cدیباچه و شاهنامه فردوسی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-23T15:17:08Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=810994&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۱2025-12-12T16:01:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیباچه </del>و شاهنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی» </del>تألیف محمدحسن فیلم (متولد 1335ش). این کتاب کوششی است برای شناخت ساختار و ویژگیهای اسطورهای شاهنامه فردوسی با تمرکز بر دیباچه و بخشهای اساطیری آن، که با بهرهگیری از پژوهشهای اسطورهشناسی، نظم پنهان هزارهبنیاد و چرخههای روشنایی و تاریکی در روایت حماسی فردوسی را تحلیل میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''دیباچه </ins>و شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی''' </ins>تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فیلم، محمدحسن|</ins>محمدحسن فیلم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متولد 1335ش). این کتاب کوششی است برای شناخت ساختار و ویژگیهای اسطورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه فردوسی (نشر قطره)|</ins>شاهنامه فردوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با تمرکز بر دیباچه و بخشهای اساطیری آن، که با بهرهگیری از پژوهشهای اسطورهشناسی، نظم پنهان هزارهبنیاد و چرخههای روشنایی و تاریکی در روایت حماسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فردوسی، ابوالقاسم|</ins>فردوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را تحلیل میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب شامل یک پیشگفتار، بخشهایی در تحلیل دیباچه و سپس بررسی سه هزاره اصلی اساطیری شاهنامه است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب شامل یک پیشگفتار، بخشهایی در تحلیل دیباچه و سپس بررسی سه هزاره اصلی اساطیری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «دیباچه و شاهنامه فردوسی» نوشته محمدحسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلم، </del>پژوهشی است که با نگاهی اسطورهشناختی به تحلیل ساختار روایی و بینش زیربنایی شاهنامه فردوسی میپردازد. نویسنده در این اثر، با تأکید بر اهمیت دیباچه شاهنامه که با «به نام خداوند جان و خرد» آغاز میشود، میکوشد نشان دهد که چگونه مفاهیم بنیادینی مانند خرد، آفرینش و زمان، چارچوب کلان روایت حماسی فردوسی را شکل دادهاند. رویکرد اصلی کتاب، بررسی بازتاب باورهای کهن ایرانی، به ویژه نظریههای زمانمند زروانی و مزدایی درباره ستیز خیر و شر در پهنهای هزارهبنیاد، در ساختار اسطورهای شاهنامه است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «دیباچه و شاهنامه فردوسی» نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فیلم، </ins>محمدحسن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|محمدحسن فیلم]]، </ins>پژوهشی است که با نگاهی اسطورهشناختی به تحلیل ساختار روایی و بینش زیربنایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهنامه فردوسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(نشر قطره)|شاهنامه فردوسی]] </ins>میپردازد. نویسنده در این اثر، با تأکید بر اهمیت دیباچه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] </ins>که با «به نام خداوند جان و خرد» آغاز میشود، میکوشد نشان دهد که چگونه مفاهیم بنیادینی مانند خرد، آفرینش و زمان، چارچوب کلان روایت حماسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فردوسی، ابوالقاسم|</ins>فردوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را شکل دادهاند. رویکرد اصلی کتاب، بررسی بازتاب باورهای کهن ایرانی، به ویژه نظریههای زمانمند زروانی و مزدایی درباره ستیز خیر و شر در پهنهای هزارهبنیاد، در ساختار اسطورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه فردوسی (نشر قطره)|</ins>شاهنامه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در ابتدا به تحلیل دیباچه، شامل بخشهای «ستایش خرد»، «آفرینش عالم» و «آفرینش مردم» میپردازد و آن را کلید فهم ساختار کل شاهنامه میداند. سپس با استناد به ابیات برگزیده از تصحیح جلال خالقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطلق، </del>روایت شاهنامه را در قالب سه هزاره اصلی تحلیل میکند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. **هزاره یکم** یا «هزاره روشنایی»، دوران پادشاهی شاهان پیشدادی کیومرث، هوشنگ، تهمورث و جمشید را در بر میگیرد. **هزاره دوم** یا «هزاره تاریکی»، به دوران هزارساله پادشاهی ضحاک ماردوش اختصاص دارد که در باور اساطیری، نماد کامروایی اهریمن و نیروهای تاریکی است. **هزاره سوم** یا «هزاره آمیختگی»، خود به دو نیمه تقسیم میشود: نیمه نخست شامل پانصد سال پادشاهی فریدون و نیمه دوم شامل پانصد سال پهلوانی رستم است. این هزاره بازتابکننده دوره آمیختگی نیروهای روشنایی و تاریکی است که در روایتهای زروانی آمده است</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در ابتدا به تحلیل دیباچه، شامل بخشهای «ستایش خرد»، «آفرینش عالم» و «آفرینش مردم» میپردازد و آن را کلید فهم ساختار کل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] </ins>میداند. سپس با استناد به ابیات برگزیده از تصحیح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خالقی مطلق، جلال|</ins>جلال خالقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطلق]]، </ins>روایت شاهنامه را در قالب سه هزاره اصلی تحلیل میکند. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فیلم در تحلیل خود بر نقش کیفی «زمان» و «عدد» در بینش اسطورهای تأکید میورزد و آنها را از مفاهیم کمّی در دانش نوین جدا میکند. او نشان میدهد که چگونه چینش آگاهانه داستانها در شاهنامه، از الگویی هزارهبنیاد و مبتنی بر چرخههای روشنایی و تاریکی پیروی میکند. همچنین به پیوند ساختار اسطورهای شاهنامه با باورهای اقوام کهن ایرانی، از جمله پدرسالاری آریایی و کشاورزی یکجانشین، و نیز نقش نمادین عدد دو در داستان ضحاک اشاره میکند. این کتاب با ارائه خوانشی منسجم از نظم پنهان در روایتهای به ظاهر پراکنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامه، </del>گامی در جهت درک عمیقتر جهانبینی حاکم بر این اثر حماسی برمیدارد.<ref>[https://literaturelib.com/books/13647 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاره یکم یا «هزاره روشنایی»، دوران پادشاهی شاهان پیشدادی کیومرث، هوشنگ، تهمورث و جمشید را در بر میگیرد. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاره دوم یا «هزاره تاریکی»، به دوران هزارساله پادشاهی ضحاک ماردوش اختصاص دارد که در باور اساطیری، نماد کامروایی اهریمن و نیروهای تاریکی است. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هزاره سوم یا «هزاره آمیختگی»، خود به دو نیمه تقسیم میشود: نیمه نخست شامل پانصد سال پادشاهی فریدون و نیمه دوم شامل پانصد سال پهلوانی رستم است. این هزاره بازتابکننده دوره آمیختگی نیروهای روشنایی و تاریکی است که در روایتهای زروانی آمده است.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فیلم، محمدحسن|</ins>فیلم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در تحلیل خود بر نقش کیفی «زمان» و «عدد» در بینش اسطورهای تأکید میورزد و آنها را از مفاهیم کمّی در دانش نوین جدا میکند. او نشان میدهد که چگونه چینش آگاهانه داستانها در شاهنامه، از الگویی هزارهبنیاد و مبتنی بر چرخههای روشنایی و تاریکی پیروی میکند. همچنین به پیوند ساختار اسطورهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] </ins>با باورهای اقوام کهن ایرانی، از جمله پدرسالاری آریایی و کشاورزی یکجانشین، و نیز نقش نمادین عدد دو در داستان ضحاک اشاره میکند. این کتاب با ارائه خوانشی منسجم از نظم پنهان در روایتهای به ظاهر پراکنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]]، </ins>گامی در جهت درک عمیقتر جهانبینی حاکم بر این اثر حماسی برمیدارد.<ref>[https://literaturelib.com/books/13647 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810993:rev-810994 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%88_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=810993&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURدیباچه و شاهنامه فردوسیJ1.jpg | عنوان = دیباچه و شاهنامه فردوسی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = فیلم، محمدحسن (نویسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = PIR 4495/ف9د9 1404 | موضوع = فردوسی، ابوالقاسم، 329-416ق. شاهن...» ایجاد کرد2025-12-12T15:57:52Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURدیباچه و شاهنامه فردوسیJ1.jpg | عنوان = دیباچه و شاهنامه فردوسی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%D9%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="فیلم، محمدحسن (صفحه وجود ندارد)">فیلم، محمدحسن</a> (نویسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = PIR 4495/ف9د9 1404 | موضوع = فردوسی، ابوالقاسم، 329-416ق. شاهن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURدیباچه و شاهنامه فردوسیJ1.jpg<br />
| عنوان = دیباچه و شاهنامه فردوسی<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[فیلم، محمدحسن]] (نویسنده)<br />
|زبان <br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = PIR 4495/ف9د9 1404<br />
| موضوع = فردوسی، ابوالقاسم، 329-416ق. شاهنامه -- نقد و بررسی؛ شعر فارسی -- قرن 5ق. -- تاریخ و نقد<br />
|ناشر <br />
| ناشر = پژواک کیوان<br />
| مکان نشر = تهران<br />
| سال نشر = 1404ش<br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = اول<br />
| شابک = 978-964-8727-75-3<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
«دیباچه و شاهنامه فردوسی» تألیف محمدحسن فیلم (متولد 1335ش). این کتاب کوششی است برای شناخت ساختار و ویژگیهای اسطورهای شاهنامه فردوسی با تمرکز بر دیباچه و بخشهای اساطیری آن، که با بهرهگیری از پژوهشهای اسطورهشناسی، نظم پنهان هزارهبنیاد و چرخههای روشنایی و تاریکی در روایت حماسی فردوسی را تحلیل میکند.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب شامل یک پیشگفتار، بخشهایی در تحلیل دیباچه و سپس بررسی سه هزاره اصلی اساطیری شاهنامه است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
کتاب «دیباچه و شاهنامه فردوسی» نوشته محمدحسن فیلم، پژوهشی است که با نگاهی اسطورهشناختی به تحلیل ساختار روایی و بینش زیربنایی شاهنامه فردوسی میپردازد. نویسنده در این اثر، با تأکید بر اهمیت دیباچه شاهنامه که با «به نام خداوند جان و خرد» آغاز میشود، میکوشد نشان دهد که چگونه مفاهیم بنیادینی مانند خرد، آفرینش و زمان، چارچوب کلان روایت حماسی فردوسی را شکل دادهاند. رویکرد اصلی کتاب، بررسی بازتاب باورهای کهن ایرانی، به ویژه نظریههای زمانمند زروانی و مزدایی درباره ستیز خیر و شر در پهنهای هزارهبنیاد، در ساختار اسطورهای شاهنامه است.<br />
<br />
نویسنده در ابتدا به تحلیل دیباچه، شامل بخشهای «ستایش خرد»، «آفرینش عالم» و «آفرینش مردم» میپردازد و آن را کلید فهم ساختار کل شاهنامه میداند. سپس با استناد به ابیات برگزیده از تصحیح جلال خالقی مطلق، روایت شاهنامه را در قالب سه هزاره اصلی تحلیل میکند. **هزاره یکم** یا «هزاره روشنایی»، دوران پادشاهی شاهان پیشدادی کیومرث، هوشنگ، تهمورث و جمشید را در بر میگیرد. **هزاره دوم** یا «هزاره تاریکی»، به دوران هزارساله پادشاهی ضحاک ماردوش اختصاص دارد که در باور اساطیری، نماد کامروایی اهریمن و نیروهای تاریکی است. **هزاره سوم** یا «هزاره آمیختگی»، خود به دو نیمه تقسیم میشود: نیمه نخست شامل پانصد سال پادشاهی فریدون و نیمه دوم شامل پانصد سال پهلوانی رستم است. این هزاره بازتابکننده دوره آمیختگی نیروهای روشنایی و تاریکی است که در روایتهای زروانی آمده است.<br />
<br />
فیلم در تحلیل خود بر نقش کیفی «زمان» و «عدد» در بینش اسطورهای تأکید میورزد و آنها را از مفاهیم کمّی در دانش نوین جدا میکند. او نشان میدهد که چگونه چینش آگاهانه داستانها در شاهنامه، از الگویی هزارهبنیاد و مبتنی بر چرخههای روشنایی و تاریکی پیروی میکند. همچنین به پیوند ساختار اسطورهای شاهنامه با باورهای اقوام کهن ایرانی، از جمله پدرسالاری آریایی و کشاورزی یکجانشین، و نیز نقش نمادین عدد دو در داستان ضحاک اشاره میکند. این کتاب با ارائه خوانشی منسجم از نظم پنهان در روایتهای به ظاهر پراکنده شاهنامه، گامی در جهت درک عمیقتر جهانبینی حاکم بر این اثر حماسی برمیدارد.<ref>[https://literaturelib.com/books/13647 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:زبانشناسی، علم زبان]]<br />
[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]<br />
[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]<br />
[[رده:مقالات(آذر 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1404]]<br />
[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>Hbaghizadeh