https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C دلال الکتب، سعد بن علی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-20T21:54:38Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=825894&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۲ 2026-05-12T20:22:10Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l101">خط ۱۰۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لمح الملح]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[لمح الملح]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 اردیبهشت 1405</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-824985:rev-825894 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=824985&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۸ 2026-05-04T14:58:08Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالمعالی سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی (متوفی ۵۶۸ هجری قمری)''' معروف به «دلال الکتب» و «ورّاق»، ادیب، شاعر و نویسندهٔ برجستهٔ قرن ششم هجری بود. شهرت اصلی او به خاطر تألیف کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«زینة </del>الدهر فی ذکر محاسن شعراء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العصر» </del>است که ذیلی بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دمیة القصر» </del>باخرزی نوشته شده و شرح حال و اشعار شاعران همعصرش را گرد آورده است. او با وجود شغل فروش کتاب و وراقت، دکان کتابفروشی‌اش محفل دانشمندان و ادبای بغداد بود. اشعار روان و لطیف او نیز در تذکره‌ها ثبت شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوالمعالی سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی (متوفی ۵۶۸ هجری قمری)''' معروف به «دلال الکتب» و «ورّاق»، ادیب، شاعر و نویسندهٔ برجستهٔ قرن ششم هجری بود. شهرت اصلی او به خاطر تألیف کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[زينة الدهر في ذکر محاسن شعراء العصر|زینة </ins>الدهر فی ذکر محاسن شعراء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العصر]]» </ins>است که ذیلی بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[دمية القصر و عصرة أهل العصر|دمیة القصر]]» [[باخرزی، علی بن حسن|</ins>باخرزی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نوشته شده و شرح حال و اشعار شاعران همعصرش را گرد آورده است. او با وجود شغل فروش کتاب و وراقت، دکان کتابفروشی‌اش محفل دانشمندان و ادبای بغداد بود. اشعار روان و لطیف او نیز در تذکره‌ها ثبت شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسب و خاندان==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسب و خاندان==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام کامل او به روایت ابن خلکان چنین است: سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم الأنصاری الخزرجی الورّاق الحظیری البغدادی.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/36534?volumeNumber=2&amp;pageNumber=366 ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الأعیان، ج۲، ص۳۶۶]&lt;/ref&gt; او از نژاد انصار و از قبیله خزرج بود. خاندان او به روستای «حظیره» منسوب بودند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نام کامل او به روایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن خلکان، احمد بن محمد|</ins>ابن خلکان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چنین است: سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم الأنصاری الخزرجی الورّاق الحظیری البغدادی.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/36534?volumeNumber=2&amp;pageNumber=366 ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الأعیان، ج۲، ص۳۶۶]&lt;/ref&gt; او از نژاد انصار و از قبیله خزرج بود. خاندان او به روستای «حظیره» منسوب بودند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیلات و اساتید==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیلات و اساتید==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پیشه و شغل==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پیشه و شغل==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشه اصلی او وراقت و دلالی کتاب بود؛ به این معنا که کتاب‌ها را می‌نوشت و می‌فروخت و از این راه امرار معاش می‌کرد.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; دکان او در بغداد، در محله‌ای بین الدربین، محل تجمع علما و دانشمندان و محلی برای تبادل نظر و مباحثه بود.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&amp;pageNumber=4254 ابن عدیم، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۴]&lt;/ref&gt; عمادالدین کاتب در توصیف او می‌گوید: «او ورّاقی است که کلامش نرم و لطیف است و با دانش خود گویندگان را از سخن بازداشته است.»&lt;ref name=&quot;kharida28&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/10161?volumeNumber=5&amp;sectionNumber=2&amp;pageNumber=28 عمادالدین کاتب، محمد بن محمد، خریدة القصر، ج۵، ص۲۸]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیشه اصلی او وراقت و دلالی کتاب بود؛ به این معنا که کتاب‌ها را می‌نوشت و می‌فروخت و از این راه امرار معاش می‌کرد.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; دکان او در بغداد، در محله‌ای بین الدربین، محل تجمع علما و دانشمندان و محلی برای تبادل نظر و مباحثه بود.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&amp;pageNumber=4254 ابن عدیم، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۴]&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عمادالدین کاتب، محمد بن محمد|</ins>عمادالدین کاتب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در توصیف او می‌گوید: «او ورّاقی است که کلامش نرم و لطیف است و با دانش خود گویندگان را از سخن بازداشته است.»&lt;ref name=&quot;kharida28&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/10161?volumeNumber=5&amp;sectionNumber=2&amp;pageNumber=28 عمادالدین کاتب، محمد بن محمد، خریدة القصر، ج۵، ص۲۸]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سفرها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==سفرها==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ویژگی‌های اخلاقی و علمی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ویژگی‌های اخلاقی و علمی==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع تاریخی، ابومعالی به دیانت، امانت، راستی و درستی شهره بوده است.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot; /&gt; او را عالمی فاضل، ادیبی بلیغ و شاعری نکته‌سنج و لطیف‌الطبع توصیف کرده‌اند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; به خلوت و انزوا عشق می‌ورزید و از اشعار و احوال مردم عصر خود آگاهی کاملی داشت.&lt;ref name=&quot;kharida28&quot; /&gt; ابن خلکان می‌گوید: «او دارای معارف و نظم جید بود.»&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع تاریخی، ابومعالی به دیانت، امانت، راستی و درستی شهره بوده است.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot; /&gt; او را عالمی فاضل، ادیبی بلیغ و شاعری نکته‌سنج و لطیف‌الطبع توصیف کرده‌اند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; به خلوت و انزوا عشق می‌ورزید و از اشعار و احوال مردم عصر خود آگاهی کاملی داشت.&lt;ref name=&quot;kharida28&quot; /&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن خلکان، احمد بن محمد|</ins>ابن خلکان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌گوید: «او دارای معارف و نظم جید بود.»&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان و راویان==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان و راویان==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-824984:rev-824985 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=824984&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۵ 2026-05-04T14:55:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زینة </del>الدهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </del>ذکر محاسن شعراء العصر | لمح الملح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی التجنیس </del>| الإعجاز فی الأحاجی و الألغاز | دیوان شعر | حاطب لیل | النور البادی من کلام العبادی | صفوة الصفوة}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زينة </ins>الدهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </ins>ذکر محاسن شعراء العصر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>لمح الملح<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>| الإعجاز فی الأحاجی و الألغاز | دیوان شعر | حاطب لیل | النور البادی من کلام العبادی | صفوة الصفوة}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-824982:rev-824984 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=824982&oldid=prev Hbaghizadeh: /* نمونه اشعار */ 2026-05-04T14:51:38Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">نمونه اشعار</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l80">خط ۸۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*النور البادی من کلام العبادی: گزیده‌ای از سخنان «شیخ ابوالحسن علی بن محمد عبادی» واعظ.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*النور البادی من کلام العبادی: گزیده‌ای از سخنان «شیخ ابوالحسن علی بن محمد عبادی» واعظ.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*صفوة الصفوة: به صورت نظم.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*صفوة الصفوة: به صورت نظم.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==نمونه اشعار==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از اشعار لطیف اوست که در وصف معشوق گفته است:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{شعر}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ب|''وَمُعَذَّرٍ فی خَدِّهِ وَردٌ وَفی''|2=''فیهِ مُدامَةُ ما لانَ لی''}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ب|''حَتّى تَغَشّى صُبحُ سالِفِهِ''|2=''ظَلامُ کَالمُهرِ یَجمَحُ تَحتَ را''}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ب|''کِبِهِ وَیَعطِفُهُ اللِّجامُا''|2=''''&lt;ref name="vafayat366" />}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پایان شعر}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و نیز در شکایت از هجران گوید:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{شعر}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ب|''شَکَوتُ إِلى مَن شَفَّ قَلبی بُعدَهُ''|2=''تَوَقُّدَ نارٍ لَیسَ یُطفی سَعیرُها''}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ب|''فَقالَ بِعادی عَنکَ أَکبَرُ راحَةٍ''|2=''وَلَولا بِعادُ الشَّمسِ أُحرِقَ نورُها''&lt;ref name="vafayat368" />}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پایان شعر}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-824981:rev-824982 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=824981&oldid=prev Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابوالمعالی سعد بن علی حظیری | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی | نام‌های دیگر = دلال الکتب، الورّاق، الکتبی، اب...» ایجاد کرد 2026-05-04T13:48:14Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابوالمعالی سعد بن علی حظیری | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی | نام‌های دیگر = دلال الکتب، الورّاق، الکتبی، اب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = ابوالمعالی سعد بن علی حظیری<br /> | تصویر = NUR00000.jpg<br /> | اندازه تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی<br /> | نام‌های دیگر = دلال الکتب، الورّاق، الکتبی، ابوالمعالی<br /> | لقب = دلال الکتب<br /> | تخلص = <br /> | نسب = انصاری خزرجی<br /> | نام پدر = علی بن قاسم<br /> | ولادت = حدود ۵۱۰-۵۲۰ هجری قمری (تخمینی)<br /> | محل تولد = قریه «حظیره» (از نواحی دُجَیل، نزدیک عُکبرا، شمال بغداد)<br /> | کشور تولد = <br /> | محل زندگی = بغداد (مقیم)، شام، مکه (مسافرتی)<br /> | رحلت = ۱۵ صفر ۵۶۸ هجری قمری<br /> | شهادت = <br /> | مدفن = مقبره باب حرب، بغداد<br /> | طول عمر = حدود ۵۰-۶۰ سال<br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> | خویشاوندان = <br /> | دین = اسلام<br /> | مذهب = حنفی<br /> | پیشه = ورّاق، کاتب، دلال کتاب، شاعر، ادیب<br /> | درجه علمی = محدث، ادیب، فقیه حنفی<br /> | دانشگاه = <br /> | علایق پژوهشی = ادبیات، شعر، بلاغت (جناس، لغز)، تاریخ ادبیات<br /> | منصب = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> | اساتید = ابوالسعادات بن شجری، ابومنصور جوالیقی، ابن خشاب، علی بن اَفلح شاعر، ابن صیرفی<br /> | مشایخ = <br /> | معاصرین = <br /> | شاگردان = <br /> | اجازه اجتهاد از = <br /> | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | زینة الدهر فی ذکر محاسن شعراء العصر | لمح الملح فی التجنیس | الإعجاز فی الأحاجی و الألغاز | دیوان شعر | حاطب لیل | النور البادی من کلام العبادی | صفوة الصفوة}}<br /> | سبک نوشتاری = <br /> | وبگاه = <br /> | امضا = <br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE84205AUTHORCODE<br /> }}<br /> <br /> '''ابوالمعالی سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم انصاری خزرجی حظیری بغدادی (متوفی ۵۶۸ هجری قمری)''' معروف به «دلال الکتب» و «ورّاق»، ادیب، شاعر و نویسندهٔ برجستهٔ قرن ششم هجری بود. شهرت اصلی او به خاطر تألیف کتاب «زینة الدهر فی ذکر محاسن شعراء العصر» است که ذیلی بر «دمیة القصر» باخرزی نوشته شده و شرح حال و اشعار شاعران همعصرش را گرد آورده است. او با وجود شغل فروش کتاب و وراقت، دکان کتابفروشی‌اش محفل دانشمندان و ادبای بغداد بود. اشعار روان و لطیف او نیز در تذکره‌ها ثبت شده است.<br /> <br /> ==ولادت==<br /> تاریخ دقیق ولادت ابومعالی در منابع ذکر نشده است، اما با توجه به تاریخ وفات استادان و همدورانش، احتمالاً در حدود سال‌های ۵۱۰ تا ۵۲۰ هجری قمری در قریه «حظیره» (از نواحی دُجَیل، نزدیک عُکبرا، شمال بغداد) دیده به جهان گشود. نسب «حظیری» به همین روستا بازمی‌گردد.&lt;ref&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2846?volumeNumber=3&amp;pageNumber=86 زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج۳، ص۸۶]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسب و خاندان==<br /> نام کامل او به روایت ابن خلکان چنین است: سعد بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم بن علی بن قاسم الأنصاری الخزرجی الورّاق الحظیری البغدادی.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/36534?volumeNumber=2&amp;pageNumber=366 ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الأعیان، ج۲، ص۳۶۶]&lt;/ref&gt; او از نژاد انصار و از قبیله خزرج بود. خاندان او به روستای «حظیره» منسوب بودند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;<br /> <br /> ==تحصیلات و اساتید==<br /> ابومعالی سعد حظیری ادب و حدیث را نزد استادان بزرگی فراگرفت. از جملهٔ استادان او می‌توان به ابوالسعادات هبة الله بن علی بن حمزة بن الشجری (متوفی ۵۴۲)، ابومنصور موهوب بن احمد بن الجوالیقی (متوفی ۵۴۰)، ابومحمد عبدالله بن احمد بن الخشاب (متوفی ۵۶۷) و ابوالقاسم علی بن أفلح عبسی (متوفی ۵۳۵) اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;baghiya4251&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&amp;pageNumber=4251 ابن عدیم، عمر بن احمد، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۱]&lt;/ref&gt; همچنین وی در فقه بر مذهب امام ابوحنیفه تعصب داشت و در این مذهب تخصص یافت.&lt;ref name=&quot;baghiya4251&quot; /&gt;<br /> <br /> ==پیشه و شغل==<br /> پیشه اصلی او وراقت و دلالی کتاب بود؛ به این معنا که کتاب‌ها را می‌نوشت و می‌فروخت و از این راه امرار معاش می‌کرد.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; دکان او در بغداد، در محله‌ای بین الدربین، محل تجمع علما و دانشمندان و محلی برای تبادل نظر و مباحثه بود.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&amp;pageNumber=4254 ابن عدیم، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۴]&lt;/ref&gt; عمادالدین کاتب در توصیف او می‌گوید: «او ورّاقی است که کلامش نرم و لطیف است و با دانش خود گویندگان را از سخن بازداشته است.»&lt;ref name=&quot;kharida28&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/10161?volumeNumber=5&amp;sectionNumber=2&amp;pageNumber=28 عمادالدین کاتب، محمد بن محمد، خریدة القصر، ج۵، ص۲۸]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==سفرها==<br /> او به دلیل گرایش به زهد و عزلت، بغداد را ترک کرد و به سیر و سیاحت پرداخت. به شام سفر کرد، حج به جای آورد و سپس به بغداد بازگشت.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot; /&gt; در این سفرها با عجایب و غرایبی روبرو شد و مطالب ارزشمندی به دست آورد.&lt;ref name=&quot;tarekh-baghdad189&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2519?volumeNumber=15&amp;pageNumber=189 خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۱۵، ص۱۸۹]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==ویژگی‌های اخلاقی و علمی==<br /> در منابع تاریخی، ابومعالی به دیانت، امانت، راستی و درستی شهره بوده است.&lt;ref name=&quot;baghiya4254&quot; /&gt; او را عالمی فاضل، ادیبی بلیغ و شاعری نکته‌سنج و لطیف‌الطبع توصیف کرده‌اند.&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt; به خلوت و انزوا عشق می‌ورزید و از اشعار و احوال مردم عصر خود آگاهی کاملی داشت.&lt;ref name=&quot;kharida28&quot; /&gt; ابن خلکان می‌گوید: «او دارای معارف و نظم جید بود.»&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;<br /> <br /> ==شاگردان و راویان==<br /> <br /> از آنجا که دکان کتابفروشی‌اش محل رفت و آمد دانشمندان بود، افراد زیادی از او نقل روایت کرده‌اند که از آن جمله می‌توان به حافظ ابومحمد عبدالخالق بن اسد بن ثابت، ابوالحسین احمد بن حمزة بن علی السلمی الدمشقی، ابوالمعالی بن صاعد الواعظ، ابوبکر عبیدالله بن علی المارستانی و ابوالبرکات محمد بن علی الأنصاری قاضی سیوط اشاره کرد.&lt;ref name=&quot;baghiya4251&quot; /&gt;<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> ابوالمعالی سعد بن علی حظیری در روز دوشنبه ۱۵ صفر (به روایتی ۲۵ صفر) سال ۵۶۸ هجری قمری در شهر بغداد درگذشت.&lt;ref name=&quot;vafayat368&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/36534?volumeNumber=2&amp;pageNumber=368 ابن خلکان، وفیات الأعیان، ج۲، ص۳۶۸]&lt;/ref&gt; پیکر او در «مقبرة باب حرب» در جانب غربی بغداد به خاک سپرده شد.&lt;ref name=&quot;dehkhoda566&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/53064?pageNumber=566 دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه، ج۱، ص۵۶۶]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> از ابومعالی سعد بن علی حظیری آثار ارزشمندی بر جای مانده است که مهم‌ترین آنها عبارتند از:<br /> <br /> *زینة الدهر فی ذکر محاسن شعراء العصر (معروف به «عصرة أهل العصر»): این کتاب ذیلی بر «دمیة القصر» باخرزی است که خود ذیل «یتیمة الدهر» ثعالبی می‌باشد. در این کتاب به شرح حال و اشعار شاعران همعصر پرداخته شده است.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot;&gt;[https://noorlib.ir/book/view/2211?volumeNumber=9&amp;pageNumber=4252 ابن عدیم، بغیة الطلب، ج۹، ص۴۲۵۲]&lt;/ref&gt;<br /> *لمح الملح فی التجنیس: در علم بلاغت و به ویژه صنعت جناس.&lt;ref name=&quot;kharida28&quot; /&gt;<br /> *الإعجاز فی الأحاجی و الألغاز: در معرفت لغزها و چیستان‌های ادبی.&lt;ref name=&quot;kharida28&quot; /&gt;<br /> *دیوان شعر: شامل اشعار لطیف و متعدد.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;<br /> *حاطب لیل: شامل فوائد و نوادر.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;<br /> *النور البادی من کلام العبادی: گزیده‌ای از سخنان «شیخ ابوالحسن علی بن محمد عبادی» واعظ.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;<br /> *صفوة الصفوة: به صورت نظم.&lt;ref name=&quot;baghiya4252&quot; /&gt;<br /> <br /> ==نمونه اشعار==<br /> <br /> از اشعار لطیف اوست که در وصف معشوق گفته است:<br /> {{شعر}}<br /> {{ب|''وَمُعَذَّرٍ فی خَدِّهِ وَردٌ وَفی''|2=''فیهِ مُدامَةُ ما لانَ لی''}}<br /> {{ب|''حَتّى تَغَشّى صُبحُ سالِفِهِ''|2=''ظَلامُ کَالمُهرِ یَجمَحُ تَحتَ را''}}<br /> {{ب|''کِبِهِ وَیَعطِفُهُ اللِّجامُا''|2=''''&lt;ref name=&quot;vafayat366&quot; /&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> و نیز در شکایت از هجران گوید:<br /> {{شعر}}<br /> {{ب|''شَکَوتُ إِلى مَن شَفَّ قَلبی بُعدَهُ''|2=''تَوَقُّدَ نارٍ لَیسَ یُطفی سَعیرُها''}}<br /> {{ب|''فَقالَ بِعادی عَنکَ أَکبَرُ راحَةٍ''|2=''وَلَولا بِعادُ الشَّمسِ أُحرِقَ نورُها''&lt;ref name=&quot;vafayat368&quot; /&gt;}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> ==پانویس==<br /> <br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> <br /> *ابن خلکان، احمد بن محمد، وفیات الأعیان و أنباء أبناء الزمان، ج۲، بیروت: دار الفکر<br /> *زرکلی، خیر الدین، الأعلام، ج۳، بیروت: دار العلم للملايين، ۱۹۸۹م<br /> *عمادالدین کاتب، محمد بن محمد، خریدة القصر و جریدة العصر: القسم العراقي، ج۵، بغداد: المجمع العلمي العراقي، ۱۳۳۴ش (۱۳۷۵ق)<br /> *ابن عدیم، عمر بن احمد، بغیة الطلب في تاریخ حلب، ج۹، بیروت: دار الفکر<br /> *ابن دبیثی، محمد بن سعید، ذیل تاریخ مدینة السلام، ج۳، بیروت: دار الغرب الإسلامي، ۱۴۲۷ق (۲۰۰۶م)<br /> *خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، أو مدینة السلام، ج۱۵، بیروت: دار الکتب العلمية، ۱۴۱۷ق (۱۹۹۷م)<br /> *ابن ساعی، علی بن انجب، الدر الثمین في أسماء المصنفين، ج۱، تونس: دار الغرب الإسلامي<br /> *دهخدا، علی‌اکبر، لغت نامه، ج۱، تهران: دانشگاه تهران. مؤسسه انتشارات و چاپ، ۱۳۷۷ش<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> * [[زينة الدهر في ذکر محاسن شعراء العصر]]<br /> * [[لمح الملح]]<br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]</div> Hbaghizadeh