درچه‌ای، محمدباقر بن مرتضی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'آیت الله' به 'آیت‌الله'

2026-06-13T12:53:23Z

جایگزینی متن - 'آیت الله' به 'آیت‌الله'

Hbaghizadeh در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۳

2026-05-12T19:53:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۲۳
خط ۲۳۴:		خط ۲۳۴:
	[[تخت پولاد]]		[[تخت پولاد]]
	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1405]]
	[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]		[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' (ره)' به '(ره)'

2026-05-04T06:32:39Z

جایگزینی متن - ' (ره)' به '(ره)'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۲
خط ۲۱۸:		خط ۲۱۸:
	===منابع کتابی===		===منابع کتابی===
	*مهدوی، مصلح‌الدین، اعلام اصفهان، اصفهان: شهرداری اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی، ۱۳۸۶ش. [https://noorlib.ir/book/view/11707?volumeNumber=2&pageNumber=133]		*مهدوی، مصلح‌الدین، اعلام اصفهان، اصفهان: شهرداری اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی، ۱۳۸۶ش. [https://noorlib.ir/book/view/11707?volumeNumber=2&pageNumber=133]
	*مرکز پژوهشی دائرةالمعارف علوم عقلی اسلامی، فرهنگ أعلام علوم عقلی اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۸۹ش.		*مرکز پژوهشی دائرةالمعارف علوم عقلی اسلامی، فرهنگ أعلام علوم عقلی اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، ۱۳۸۹ش.
	*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ مفاخر مسلمان، قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۷ش. [https://noorlib.ir/book/view/105043?pageNumber=166]		*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ مفاخر مسلمان، قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۷ش. [https://noorlib.ir/book/view/105043?pageNumber=166]
	*نجفی محمدزاهد، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش. [https://noorlib.ir/book/view/20632?volumeNumber=17&sectionNumber=2&pageNumber=491]		*نجفی محمدزاهد، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش. [https://noorlib.ir/book/view/20632?volumeNumber=17&sectionNumber=2&pageNumber=491]

Hbaghizadeh در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۱

2026-04-26T17:11:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۴۱
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| سید حسین بروجردی \| سید ابوالحسن اصفهانی \| سید حسن مدرس \| آقا ضیاء عراقی \| سید جمال‌الدین گلپایگانی \| میرزا علی آقا شیرازی \| آقا نجفی قوچانی \| حاج آقا رحیم ارباب \| سید عبدالحسین طیب \| جلال‌الدین همایی}}		\| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی \| سید حسین بروجردی \| سید ابوالحسن اصفهانی \| سید حسن مدرس \| آقا ضیاء عراقی \| سید جمال‌الدین گلپایگانی \| میرزا علی آقا شیرازی \| آقا نجفی قوچانی \| حاج آقا رحیم ارباب \| سید عبدالحسین طیب \| جلال‌الدین همایی}}
	\| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی \| }}		\| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی \| }}
	\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| میزان الفقاهه (۲۶ جلد) \| یک دوره فقه و اصول (۱۶ جلد) \| حاشیه بر مکاسب \| رساله عملیه \| ~~حاشیه بر اصول دین~~}}		\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| میزان الفقاهه (۲۶ جلد) \| یک دوره فقه و اصول (۱۶ جلد) \| حاشیه بر مکاسب \| رساله عملیه \| [[تخت پولاد]]}}
	\| سبک نوشتاری =		\| سبک نوشتاری =
	\| وبگاه =		\| وبگاه =

Hbaghizadeh در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۱

2026-04-26T16:51:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۱
خط ۱۲۰:		خط ۱۲۰:
	9. حاج آقا رحیم ارباب		9. حاج آقا رحیم ارباب

	10. سید عبدالحسین طیب		10. [[طیب، سید عبدالحسین\|سید عبدالحسین طیب]]

	11. [[همایی، جلال‌الدین\|جلال‌الدین همایی]]		11. [[همایی، جلال‌الدین\|جلال‌الدین همایی]]

Hbaghizadeh در ‏۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۱

2026-04-26T14:31:42Z

نمایش تغییرات

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = سید محمدباقر درچه‌ای | تصویر = NUR123116.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = سید محمدباقر بن سید مرتضی بن سید احمد بن سید مرتضی درچه‌ای | نام‌های دیگر = موسوی | لقب = استاد المراجع، علامه درچه‌ای | تخلص = | ن...» ایجاد کرد

2026-04-26T14:19:47Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = سید محمدباقر درچه‌ای | تصویر = NUR123116.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = سید محمدباقر بن سید مرتضی بن سید احمد بن سید مرتضی درچه‌ای | نام‌های دیگر = موسوی | لقب = استاد المراجع، علامه درچه‌ای | تخلص = | ن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = سید محمدباقر درچه‌ای
| تصویر = NUR123116.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = سید محمدباقر بن سید مرتضی بن سید احمد بن سید مرتضی درچه‌ای
| نام‌های دیگر = موسوی
| لقب = استاد المراجع، علامه درچه‌ای
| تخلص =
| نسب = نوادهٔ میرلوحی سبزواری
| نام پدر = سید مرتضی
| ولادت = ۱۲۶۴ هجری قمری (حدود ۱۲۲۶ هجری شمسی)
| محل تولد = درچه (از توابع لنجان اصفهان)
| کشور تولد = ایران
| محل زندگی = اصفهان، نجف
| رحلت = ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۴۲ هجری قمری (۱۶ آذر ۱۳۰۲ شمسی)
| شهادت = مشکوک (برخی معتقدند به دست عوامل رضاخان به شهادت رسید)
| مدفن = تکیه کازرونی، قبرستان تخت فولاد، اصفهان
| طول عمر = حدود ۷۸ سال
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان = سید محمدحسین درچه‌ای (برادر)، سید مهدی درچه‌ای (برادر)
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه اثنا عشری
| پیشه =
| درجه علمی = اجتهاد مطلق
| دانشگاه = حوزه علمیه اصفهان، حوزه علمیه نجف
| علایق پژوهشی = فقه، اصول، کلام، تفسیر
| منصب = مرجع تقلید
| پس از = سید اسماعیل صدر
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | میرزای شیرازی | میرزا حبیب‌الله رشتی | سید حسین کوه‌کمری | محمدباقر خوانساری (صاحب روضات) | محمدحسن نجفی اصفهانی | میرزا ابوالمعالی کلباسی}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | سید حسین بروجردی | سید ابوالحسن اصفهانی | سید حسن مدرس | آقا ضیاء عراقی | سید جمال‌الدین گلپایگانی | میرزا علی آقا شیرازی | آقا نجفی قوچانی | حاج آقا رحیم ارباب | سید عبدالحسین طیب | جلال‌الدین همایی}}
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | }}
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | میزان الفقاهه (۲۶ جلد) | یک دوره فقه و اصول (۱۶ جلد) | حاشیه بر مکاسب | رساله عملیه | حاشیه بر اصول دین}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE123116AUTHORCODE
}}
'''سید محمدباقر درچه‌ای''' (۱۲۶۴-۱۳۴۲ق)، فقیه، اصولی و مرجع تقلید شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم هجری قمری بود. او که با ۳۱ واسطه به امام موسی کاظم (ع) می‌رسید، پس از تحصیل در اصفهان و نجف و بهره‌مندی از محضر میرزای شیرازی و میرزا حبیب‌الله رشتی، به اصفهان بازگشت و حدود چهار دهه به تدریس فقه و اصول پرداخت. شاگردان برجسته‌ای چون سید حسین بروجردی، سید ابوالحسن اصفهانی و سید حسن مدرس در محضر او پرورش یافتند. او به زهد، ساده‌زیستی، نظم شدید در تدریس، مبارزه با خرافات و مخالفت با رضاخان شهرت داشت. درگذشت او در ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۴۲ق در حمام روستای درچه به طرز مشکوکی رخ داد و برخی منابع آن را شهادت به دست عوامل حکومت پهلوی می‌دانند. پیکرش در تکیه کازرونی تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.

==ولادت و خاندان==
سید محمدباقر درچه‌ای در سال ۱۲۶۴ هجری قمری (حدود ۱۲۲۶ هجری شمسی) در روستای «درچه» از توابع لنجان اصفهان به دنیا آمد.<ref name="mهدوی">مهدوی، مصلح‌الدین، اعلام اصفهان، ج۲، ص۱۳۳</ref> نسب او با ۳۱ واسطه به امام موسی کاظم (ع) می‌رسد و از اولاد «موسی الثانی» (معروف به ابی سبحه) است؛ به همین جهت او را «موسوی» لقب داده‌اند.<ref name="golshan">تلخیص از کتاب گلشن ابرار، ج۳، ص۲۲۸ به نقل از اندیشه قم</ref> جد اعلاى او محمد میر لوحی سبزواری از عالمان بزرگ اصفهان در دوره صفویه و معاصر با محمدتقی مجلسی بود.<ref name="jahangiri1">نجفی محمدزاهد، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۷، ص۴۸۹</ref>

پدرش سید مرتضی (متوفای ۱۲۸۸ق) و برادرانش سید محمدحسین و سید مهدی نیز از عالمان دین بودند.<ref name="golshan" /> او پنجمین فرزند از خانواده پرجمعیت سید مرتضی بود و گل سرسبد آنان به شمار می‌رفت.<ref>مرکز پژوهشی دائرةالمعارف علوم عقلی اسلامی، فرهنگ أعلام علوم عقلی اسلامی، ج۲، ص۶۸۶</ref>

==دوران کودکی و آغاز تحصیل==

در هفت سالگی وارد مکتبخانه شد و در کمترین زمان قرآن را آموخت.<ref name="saheb">پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟</ref> هنوز دو سال از تحصیل او در مکتب نمی‌گذشت که به پیشنهاد مکتب‌دار و موافقت پدر، در محضر پدر خود زانو زد و مقدمات علوم دینی را نزد او فراگرفت.<ref name="shafaqna">شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت آیت الله سید محمدباقر درچه ای</ref>

در سیزده سالگی وارد حوزه علمیه اصفهان شد.<ref name="jahangiri1" /> استعداد فطری و پشتکار او چنان بود که به سرعت در میان طلاب شناخته شد.

==تحصیلات و اساتید==

===در اصفهان===

در اصفهان از محضر اساتید زیر بهره برد:

1. میرزا ابوالمعالی کلباسی (۱۲۴۷-۱۳۱۵ق)<ref name="andisheh">اندیشه قم: تلخیص از کتاب گلشن ابرار، ج۳، ص۲۲۸</ref>
2. محمدباقر خوانساری (صاحب روضات الجنات)<ref name="jahangiri1" />
3. محمدحسن نجفی اصفهانی (متوفی ۱۳۰۱ق)<ref name="andisheh" />

برخی از اساتید بارها به خاطر هوش و تیزبینی او، وی را مورد تفقد قرار می‌دادند و پس از بیان درس، نظر او را می‌پرسیدند.<ref name="shafaqna" />

===در نجف===

در حدود سال ۱۲۹۱ قمری (در سن حدود ۲۵ سالگی) برای تکمیل تحصیلات به نجف اشرف مهاجرت کرد و حدود ۱۴ سال در آنجا ماند.<ref name="jahangiri1" /> اساتید او در نجف عبارت بودند از:

1. میرزا محمدحسن شیرازی (میرزای بزرگ، ۱۲۳۰-۱۳۱۲ق)<ref name="jahangiri1" />
2. میرزا حبیب‌الله رشتی<ref name="jahangiri1" />
3. سید حسین کوه‌کمری (متوفی ۱۲۹۱ق)<ref name="jahangiri1" />

نقل است که در نجف، ملاک و معیار علمی طلاب این بود که بگویند فلانی از شاگردان سید محمدباقر درچه‌ای یا آخوند خراسانی است.<ref name="shafaqna" />

==بازگشت به اصفهان و تدریس==

درچه‌ای در سال ۱۳۰۳ قمری به اصفهان بازگشت و تا پایان عمر به تألیف، تدریس و فعالیت‌های علمی و اجتماعی پرداخت.<ref name="jahangiri1" /> محل تدریس او مدرسه «نیم‌آورد» و مسجد نو بود و محل اقامه نماز جماعتش مسجد بازارچه وزیر.<ref name="jahangiri2">نجفی محمدزاهد، همان، ص۴۹۰</ref>

او حدود ۴۰ سال استاد بلامنازع درس خارج فقه و اصول در حوزه اصفهان بود.<ref name="shafaqna" /> گفته شده که وی سه درس در هر روز داشت و هر درس را سه بار تقریر می‌کرد.<ref name="jahangiri1" />

===شیوه تدریس===

درچه‌ای مباحث درس خود را که عمدتاً برگرفته از تقریرات درس میرزا حبیب‌الله رشتی بود، با تفصیل فراوان و همراه با طرح اشکال‌های متعدد و پاسخ دادن بدان‌ها مطرح می‌کرد.<ref name="jahangiri1" /> به همین دلیل، فقط طلاب فاضل و اهل تحقیق قادر به استفاده از مباحث درس او بودند.

اگر مطلبی را نمی‌دانست، با صدای بلند می‌گفت: «نمی‌دانم» تا شاگردان یاد بگیرند از ندانستن عارشان نیاید.<ref name="andisheh2">اندیشه قم: زهد و تقوا</ref>

===نظم و جدیت در تدریس===

آیت‌الله سید عبدالحسین طیب می‌گوید: «یازده سال در درس خارج آقا سید محمدباقر درچه‌ای شرکت کردم، در تمام این مدت فقط یک بار درس ایشان تعطیل شد که آن هم به خاطر نماز بر پیکر برادرشان بود.»<ref name="andisheh3">اندیشه قم: نظم در تدریس</ref>

حاج میرزا حسن خان انصاری (ادیب) می‌نویسد: «۳۸ سال به افاضت و ریاضت به یک منوال مشغول بود و هیچ‌گاه درس را دقیقه‌ای تعطیل و تأخیر روا نداشته است.»<ref name="shafaqna" />

==شاگردان برجسته==

برخی از مشهورترین شاگردان درچه‌ای عبارتند از<ref name="jahangiri2" /><ref name="shafaqna2">شفقنا: برخی از شاگردان برجسته</ref>:

1. سید ابوالحسن اصفهانی (مرجع تقلید)
2. سید حسین بروجردی (زعیم حوزه‌های علمیه)
3. سید حسن مدرس (شهید)
4. میرزا محمدحسین نائینی
5. آقا ضیاء عراقی
6. سید جمال‌الدین گلپایگانی
7. میرزا علی آقا شیرازی
8. آقا نجفی قوچانی
9. حاج آقا رحیم ارباب
10. سید عبدالحسین طیب
11. جلال‌الدین همایی

آیت‌الله بروجردی درباره استاد خود می‌گوید: «ما تا پایان عمر مرهون زحمات و تلاش‌های استادمان سید محمدباقر درچه‌ای هستیم.»<ref name="defapress">خبرگزاری دفاع مقدس: آیت‌الله درچه‌ای؛ مرجعی که مبارزه با خرافات را فریاد می‌زد</ref> همچنین فرمود: «مبانی علمی خود را در اصفهان آن‌چنان محکم کرده بودم که توقف در نجف و اساتید بزرگ آنجا نتوانست اکثر مبانی مرا عوض کند.»<ref name="shafaqna" />

سید حسن مدرس می‌گوید: «هرچه دارم از سید محمدباقر درچه‌ای و آخوند خراسانی است.»<ref name="shafaqna" />

==مرجعیت تقلید==

پس از درگذشت سید اسماعیل صدر (متوفی ۱۳۳۸ق)، بسیاری از مردم اصفهان و شهرهای دیگر، درچه‌ای را به عنوان مرجع تقلید خود برگزیدند.<ref name="jahangiri2" /> به همین سبب به او لقب «استاد المراجع» داده بودند.

در زمان مرجعیت او، با حکم وی در اکثر شهرهای ایران به ویژه اصفهان حدود شرعی اجرا می‌شد.<ref name="shafaqna3">شفقنا: مرجعیت و اجرای حدود شرعی</ref>

==ویژگی‌های اخلاقی و زهد==

===ساده‌زیستی===

درچه‌ای به ساده‌زیستی و پرهیزکاری شهرت داشت. آیت‌الله بروجردی می‌فرماید: «استاد ما، مرحوم درچه‌ای مرد عجیبی بود، دوران طلبگی و دوران مرجعیتش هیچ فرقی باهم نکرد؛ زمان فقر طلبگی که دستش تهی بود با دوران مرجعیت که مردم وجوه شرعیه می‌آوردند، هر دو یکسان بود.»<ref name="shafaqna4">شفقنا: زهد، مناعت طبع و غنای قناعت</ref>

آقا نجفی قوچانی می‌نویسد: «در مدرسه نیم‌آورد حجره داشت و منزلش در درچه بود... پنجشنبه و جمعه‌ها به ده می‌رفت. عصر جمعه نان و ماست تا آخر هفته را به مدرسه می‌آورد. مثل سایر طلبه‌ها می‌گذراند... شب‌زنده‌دار بود و بسیار در درس و بحث زحمت می‌کشید.»<ref name="andisheh4">اندیشه قم: زهد و تقوا</ref>

===عدم پذیرش هدایا و سهم امام===

استاد جلال‌الدین همایی می‌گوید: «مکرر دیدم که سهم امام‌های کلان برای او آوردند و دیناری نپذیرفت با اینکه می‌دانستم بیش از چهار پنج شاهی پول سیاه نداشت. وقتی سبب می‌پرسیدم می‌فرمود: من فعلاً مقروض نیستم و خرجی فردای خود را هم دارم... اگر سهم امام را بپذیرم ممکن است حقوق فقرا تضییع شود.»<ref name="shafaqna4" />

===داستان نرفتن به مهمانی بازرگان===

نقل است که بازرگانی متمول او را به مهمانی دعوت کرد. در پایان مهمانی، قباله‌ای را برای امضاء پیش کشید که حاوی مطلب خلاف شرع بود. درچه‌ای برآشفت و گفت: «چرا مرا دعوت کردید؟ چرا زقّوم به گلوی من ریختید؟ چرا می‌خواهید مرا به جهنم بفرستید؟» سپس انگشت در گلوی خود کرد و آنچه خورده بود بیرون آورد.<ref name="ibna">خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): زندگی و زمانه آیت‌الله سید محمدباقر درچه‌ای</ref>

===پرهیز از شهرت===

آیت‌الله مظاهری نقل می‌کند: «شبی پدرم ایشان را برای شام دعوت کردند. برای رفتن به منزل پدر باید از بازار رد می‌شدیم. آقا گفتند: از داخل بازار نمی‌آیم چون در آن مسیر مردم می‌خواهند مرتب صلوات بفرستند، از کوچه‌های فرعی برویم.»<ref name="shafaqna5">شفقنا: اخلاص و دوری از شهرت</ref>

==مبارزه با خرافات و عقاید ناروا==

درچه‌ای با خرافات و عقاید ناروا، مانند اظهارات غلوآمیز درباره امامان (ع)، مبارزه می‌کرد.<ref name="jahangiri2" />

نقل است که واعظی در منبر مطلبی بی‌اساس درباره امام حسین (ع) گفت. درچه‌ای در همان جلسه فریاد زد: «تو از کجا می‌دانی چنین است؟ این حرف‌ها را از کجا می‌گویی؟» واعظ بعداً علیه او شایعه پراکنی کرد.<ref name="defapress2">خبرگزاری دفاع مقدس: منشأ اتهامات علیه آیت الله درچه‌ای</ref>

==موضع سیاسی در قبال مشروطه و رضاخان==

درچه‌ای در عملکرد سیاسی بسیار محتاط و غیرفعال بود. در ماجرای نهضت مشروطه، او برخلاف بیشتر عالمان اصفهان که از مشروطه حمایت می‌کردند، با آن همراه نبود و حتی همفکری او با شیخ فضل‌الله نوری گزارش شده است.<ref name="jahangiri2" />

===مخالفت با رضاخان===

هنگامی که رضاخان (سردار سپه) به اصفهان آمد، درخواست ملاقات با درچه‌ای را فرستاد. درچه‌ای نپذیرفت. فرستادگان رضاخان با هدایایی (قرآن نفیس، انگشتر و پول) به حجره او در مدرسه نیم‌آورد آمدند. درچه‌ای گفت: «من وقتی برای این قبیل کارها ندارم و شبانه‌روزم به دقت تنظیم شده است.» هدایا را نیز نپذیرفت.<ref name="ibna" />

این امتناع به گفته برخی منابع، زمینه‌ساز شهادت او شد.<ref name="defapress3">خبرگزاری دفاع مقدس: رابطه نوع رحلت با بی اعتنایی به رضاشاه</ref>

==وفات یا شهادت==

درچه‌ای در صبحگاه روز جمعه ۲۸ ربیع‌الثانی ۱۳۴۲ قمری (مطابق ۱۶ آذر ۱۳۰۲ شمسی) در سن ۷۸ سالگی در حمام روستای درچه درگذشت.<ref name="mهدوی" /> نحوه درگذشت او مشکوک است:

- برخی منابع مرگ او را بر اثر سکته گزارش کرده‌اند.<ref name="mهدوی" />
- برخی دیگر معتقدند او توسط عوامل رضاخان به شهادت رسیده است.<ref name="rasa">خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت آیت الله درچه‌ای هستند</ref>

نوه او، سید تقی درچه‌ای، معتقد است که سید محمدباقر درچه‌ای توسط عوامل رضاخان کشته شده است.<ref name="andisheh5">اندیشه قم: وفات یا شهادت</ref>

شواهد مطرح شده برای شهادت:<ref name="rasa" /><ref name="defapress3" />
- حضور افراد ناشناس در روزهای قبل از وفات در درچه و ارتباط آن‌ها با مسؤول حمام
- حضور سریع پزشکان دولتی از اصفهان (چهار ساعت راه) در عرض ده دقیقه پس از حادثه
- امتناع قبلی درچه‌ای از ملاقات با رضاخان و نپذیرفتن هدایای او

آیت‌الله سید حسین بهشتی اصفهانی نقل کرده است که از آیت‌الله جمال سحری شنید که بر منبر قسم می‌خورد: «آیت الله درچه‌ای را شهید کردند.»<ref name="rasa" />

===تشییع و تدفین===

پیکر درچه‌ای با شکوه فراوان و جمعیت بی‌سابقه (حدود ۲۰۰ هزار نفر) تشییع شد.<ref name="rasa" /> پیکر از درچه به اصفهان منتقل و در تکیه کازرونی در قبرستان تخت فولاد، در جوار مزار آخوند عبدالکریم گزی، به خاک سپرده شد.<ref name="mهدوی" />

بازار و حوزه علمیه اصفهان تا سه روز تعطیل بود.<ref name="shafaqna6">شفقنا: وفات یا شهادت</ref>

==آثار و تألیفات==

برخی از آثار درچه‌ای عبارتند از<ref name="jahangiri2" /><ref name="andisheh6">اندیشه قم: آثار ماندگار</ref>:

*مجموعه میزان الفقاهه (۲۶ جلد) شامل یک دوره فقه و برخی مباحث کلامی
*یک دوره فقه و اصول در ۱۶ جلد (موجود) و ۲ جلد مفقود شده
*حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری
*حاشیه بر فرائد الاصول (رسائل) شیخ انصاری
*حاشیه بر مجمع الرسائل شیخ محمدحسن گزی
*حاشیه بر الحدائق فی اصول الدین شیخ جعفر شوشتری
*رساله عملیه** (فتواهای شرعی)
*رساله‌ای در جبر و تفویض
*تقریرات اصولیه (تقریر درس اصول ایشان به قلم یکی از شاگردان)

==پانویس==

<references />

==منابع==

===منابع کتابی===
*مهدوی، مصلح‌الدین، اعلام اصفهان، اصفهان: شهرداری اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی، ۱۳۸۶ش. [https://noorlib.ir/book/view/11707?volumeNumber=2&pageNumber=133]
*مرکز پژوهشی دائرةالمعارف علوم عقلی اسلامی، فرهنگ أعلام علوم عقلی اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ۱۳۸۹ش.
*جمعی از پژوهشگران، فرهنگ مفاخر مسلمان، قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۷ش. [https://noorlib.ir/book/view/105043?pageNumber=166]
*نجفی محمدزاهد، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش. [https://noorlib.ir/book/view/20632?volumeNumber=17&sectionNumber=2&pageNumber=491]

===پایگاه‌های اینترنتی===
*[https://www.ibna.ir/news/518155 خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): زندگی و زمانه آیت‌الله سید محمدباقر درچه‌ای]
*[https://defapress.ir/fa/news/453225 خبرگزاری دفاع مقدس: آیت‌الله درچه‌ای؛ مرجعی که مبارزه با خرافات را فریاد می‌زد]
*[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/9641 اندیشه قم: زندگینامه آیت الله درچه ای (تلخیص از گلشن ابرار)]
*[https://sahebnews.ir/68564 پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟]
*[https://fa.shafaqna.com/news/1065301/ شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت آیت الله سید محمدباقر درچه ای]
*[https://rasanews.ir/fa/news/670664 خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت آیت الله درچه‌ای هستند]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[تخت پولاد]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-اردیبهشت]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۲۳
خط ۵۰:		خط ۵۰:
	==دوران کودکی و آغاز تحصیل==		==دوران کودکی و آغاز تحصیل==

	در هفت سالگی وارد مکتبخانه شد و در کمترین زمان قرآن را آموخت.<ref name="saheb">پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟</ref> هنوز دو سال از تحصیل او در مکتب نمی‌گذشت که به پیشنهاد مکتب‌دار و موافقت پدر، در محضر پدر خود زانو زد و مقدمات علوم دینی را نزد او فراگرفت.<ref name="shafaqna">شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت ~~آیت الله~~ سید محمدباقر درچه ای</ref>		در هفت سالگی وارد مکتبخانه شد و در کمترین زمان قرآن را آموخت.<ref name="saheb">پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟</ref> هنوز دو سال از تحصیل او در مکتب نمی‌گذشت که به پیشنهاد مکتب‌دار و موافقت پدر، در محضر پدر خود زانو زد و مقدمات علوم دینی را نزد او فراگرفت.<ref name="shafaqna">شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت آیت‌الله سید محمدباقر درچه ای</ref>

	در سیزده سالگی وارد حوزه علمیه اصفهان شد.<ref name="jahangiri1" /> استعداد فطری و پشتکار او چنان بود که به سرعت در میان طلاب شناخته شد.		در سیزده سالگی وارد حوزه علمیه اصفهان شد.<ref name="jahangiri1" /> استعداد فطری و پشتکار او چنان بود که به سرعت در میان طلاب شناخته شد.
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:
	درچه‌ای با خرافات و عقاید ناروا، مانند اظهارات غلوآمیز درباره امامان(ع)، مبارزه می‌کرد.<ref name="jahangiri2" />		درچه‌ای با خرافات و عقاید ناروا، مانند اظهارات غلوآمیز درباره امامان(ع)، مبارزه می‌کرد.<ref name="jahangiri2" />

	نقل است که واعظی در منبر مطلبی بی‌اساس درباره [[امام حسین علیه‌السلام\|امام حسین(ع)]] گفت. درچه‌ای در همان جلسه فریاد زد: «تو از کجا می‌دانی چنین است؟ این حرف‌ها را از کجا می‌گویی؟» واعظ بعداً علیه او شایعه پراکنی کرد.<ref name="defapress2">خبرگزاری دفاع مقدس: منشأ اتهامات علیه ~~آیت الله~~ درچه‌ای</ref>		نقل است که واعظی در منبر مطلبی بی‌اساس درباره [[امام حسین علیه‌السلام\|امام حسین(ع)]] گفت. درچه‌ای در همان جلسه فریاد زد: «تو از کجا می‌دانی چنین است؟ این حرف‌ها را از کجا می‌گویی؟» واعظ بعداً علیه او شایعه پراکنی کرد.<ref name="defapress2">خبرگزاری دفاع مقدس: منشأ اتهامات علیه آیت‌الله درچه‌ای</ref>

	==موضع سیاسی در قبال مشروطه و رضاخان==		==موضع سیاسی در قبال مشروطه و رضاخان==
خط ۱۷۶:		خط ۱۷۶:
	- برخی منابع مرگ او را بر اثر سکته گزارش کرده‌اند.<ref name="mهدوی" />		- برخی منابع مرگ او را بر اثر سکته گزارش کرده‌اند.<ref name="mهدوی" />

	- برخی دیگر معتقدند او توسط عوامل رضاخان به شهادت رسیده است.<ref name="rasa">خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت ~~آیت الله~~ درچه‌ای هستند</ref>		- برخی دیگر معتقدند او توسط عوامل رضاخان به شهادت رسیده است.<ref name="rasa">خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت آیت‌الله درچه‌ای هستند</ref>

	نوه او، سید تقی درچه‌ای، معتقد است که سید محمدباقر درچه‌ای توسط عوامل رضاخان کشته شده است.<ref name="andisheh5">اندیشه قم: وفات یا شهادت</ref>		نوه او، سید تقی درچه‌ای، معتقد است که سید محمدباقر درچه‌ای توسط عوامل رضاخان کشته شده است.<ref name="andisheh5">اندیشه قم: وفات یا شهادت</ref>
خط ۱۸۸:		خط ۱۸۸:
	- امتناع قبلی درچه‌ای از ملاقات با رضاخان و نپذیرفتن هدایای او		- امتناع قبلی درچه‌ای از ملاقات با رضاخان و نپذیرفتن هدایای او

	آیت‌الله سید حسین بهشتی اصفهانی نقل کرده است که از آیت‌الله جمال سحری شنید که بر منبر قسم می‌خورد: ~~«آیت الله~~ درچه‌ای را شهید کردند.»<ref name="rasa" />		آیت‌الله سید حسین بهشتی اصفهانی نقل کرده است که از آیت‌الله جمال سحری شنید که بر منبر قسم می‌خورد: «آیت‌الله درچه‌ای را شهید کردند.»<ref name="rasa" />

	===تشییع و تدفین===		===تشییع و تدفین===
خط ۲۲۵:		خط ۲۲۵:
	*[https://www.ibna.ir/news/518155 خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): زندگی و زمانه آیت‌الله سید محمدباقر درچه‌ای]		*[https://www.ibna.ir/news/518155 خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): زندگی و زمانه آیت‌الله سید محمدباقر درچه‌ای]
	*[https://defapress.ir/fa/news/453225 خبرگزاری دفاع مقدس: آیت‌الله درچه‌ای؛ مرجعی که مبارزه با خرافات را فریاد می‌زد]		*[https://defapress.ir/fa/news/453225 خبرگزاری دفاع مقدس: آیت‌الله درچه‌ای؛ مرجعی که مبارزه با خرافات را فریاد می‌زد]
	*[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/9641 اندیشه قم: زندگینامه ~~آیت الله~~ درچه ای (تلخیص از گلشن ابرار)]		*[https://www.pasokh.org/fa/Article/View/9641 اندیشه قم: زندگینامه آیت‌الله درچه ای (تلخیص از گلشن ابرار)]
	*[https://sahebnews.ir/68564 پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟]		*[https://sahebnews.ir/68564 پایگاه خبری صاحب نیوز: علامه سید محمدباقر درچه ای که بود؟]
	*[https://fa.shafaqna.com/news/1065301/ شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت ~~آیت الله~~ سید محمدباقر درچه ای]		*[https://fa.shafaqna.com/news/1065301/ شفقنا (خبرگزاری شیعیان): ویژه نامه نکوداشت آیت‌الله سید محمدباقر درچه ای]
	*[https://rasanews.ir/fa/news/670664 خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت ~~آیت الله~~ درچه‌ای هستند]		*[https://rasanews.ir/fa/news/670664 خبرگزاری رسا: برخی معتقد به شهادت آیت‌الله درچه‌ای هستند]

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==