https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C 2026-06-18T03:04:53Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=814235&oldid=prev 2026-01-10T08:28:52Z

<p>جایگزینی متن - &#039; (ص)&#039; به &#039;(ص)&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مقدمه شامل طرح و ضرورت مسئله، پیشینه، روش تحقیق، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف تحقیق، فرضیه و ارائه ساختار تحقیق است. این تحقیق با هدف تبیین اصالت و استقلال کلام شیعی صورت‌گرفته و منابع، اصول و ارتباط آن با دیگر علوم و مذاهب را معرفی می‌کند. همچنین، در این بخش به یافته‌ها و نقدهای تحقیق اشاره شده است&lt;ref&gt;مقدمه، ص17- 25&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مقدمه شامل طرح و ضرورت مسئله، پیشینه، روش تحقیق، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف تحقیق، فرضیه و ارائه ساختار تحقیق است. این تحقیق با هدف تبیین اصالت و استقلال کلام شیعی صورت‌گرفته و منابع، اصول و ارتباط آن با دیگر علوم و مذاهب را معرفی می‌کند. همچنین، در این بخش به یافته‌ها و نقدهای تحقیق اشاره شده است&lt;ref&gt;مقدمه، ص17- 25&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول: هویت کلام شیعی؛ هویت کلام شیعی را در سه بخش اصلی، هویت مذهبی (وابسته به مذهب تشیع)، هویت علمی (علم کلام)، و هویت اعتقادی (اصول عقاید اسلامی) بررسی می‌کند. هویت مذهبی تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) شکل‌گرفته و با اعتقاد به امامت [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]] استمراریافته است. هویت اعتقادی تشیع مبتنی بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. کلام شیعی، علمی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند، آنها را توضیح می‌دهد، درباره آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌نماید و به دلیل تمرکز بر اصول پنج‌گانه و ویژگی‌های خاص خود در مسائل اعتقادی، هویتی مستقل از دیگر مذاهب کلامی دارد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص27- 46&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول: هویت کلام شیعی؛ هویت کلام شیعی را در سه بخش اصلی، هویت مذهبی (وابسته به مذهب تشیع)، هویت علمی (علم کلام)، و هویت اعتقادی (اصول عقاید اسلامی) بررسی می‌کند. هویت مذهبی تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) شکل‌گرفته و با اعتقاد به امامت [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]] استمراریافته است. هویت اعتقادی تشیع مبتنی بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. کلام شیعی، علمی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند، آنها را توضیح می‌دهد، درباره آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌نماید و به دلیل تمرکز بر اصول پنج‌گانه و ویژگی‌های خاص خود در مسائل اعتقادی، هویتی مستقل از دیگر مذاهب کلامی دارد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص27- 46&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم: منابع کلام شیعی؛ به بررسی منابع فکری و استنباطی کلام شیعی می‌پردازد که شامل قرآن کریم، سنت و عقل هستند. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی، دارای اصول دین و ویژگی‌های انحصاری بوده و مبنای کشف و تبیین معارف دین است. سنت (قول، فعل و تقریر معصومین) منبع دوم کلام شیعی است که در احادیث بر رعایت آن تأکید شده و در نتیجه، حجیت آن تام و مستقل است. عقل، به‌عنوان حجت استقلالی و ابزاری برای درک و استنباط احکام شرعی، در کلام شیعی جایگاه رفیعی دارد، هرچند برخی متکلمان نیز بر محدودیت کارکرد عقل تاکید کرده‌اند&lt;ref&gt;همان، ص47- 74&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم: منابع کلام شیعی؛ به بررسی منابع فکری و استنباطی کلام شیعی می‌پردازد که شامل قرآن کریم، سنت و عقل هستند. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی، دارای اصول دین و ویژگی‌های انحصاری بوده و مبنای کشف و تبیین معارف دین است. سنت (قول، فعل و تقریر معصومین) منبع دوم کلام شیعی است که در احادیث بر رعایت آن تأکید شده و در نتیجه، حجیت آن تام و مستقل است. عقل، به‌عنوان حجت استقلالی و ابزاری برای درک و استنباط احکام شرعی، در کلام شیعی جایگاه رفیعی دارد، هرچند برخی متکلمان نیز بر محدودیت کارکرد عقل تاکید کرده‌اند&lt;ref&gt;همان، ص47- 74&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812793:rev-814235 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=812793&oldid=prev 2025-12-31T17:03:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''درآمدی بر کلام شیعی'''، اثر [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد صفر </del>جبرئیلی]] (متولد ۱۳۴۶ش)، پژوهشگر، در بررسی هویت، ساختار، منابع، ادوار تاریخی و مدارس کلام شیعی که نقش متکلمان در فرهنگ دینی و تعامل کلام شیعی با سایر علوم و مذاهب رقیب را تحلیل و کاستی‌های موجود را بررسی می‌کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''درآمدی بر کلام شیعی'''، اثر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبرئیلی، محمدصفر|محمدصفر </ins>جبرئیلی]] (متولد ۱۳۴۶ش)، پژوهشگر، در بررسی هویت، ساختار، منابع، ادوار تاریخی و مدارس کلام شیعی که نقش متکلمان در فرهنگ دینی و تعامل کلام شیعی با سایر علوم و مذاهب رقیب را تحلیل و کاستی‌های موجود را بررسی می‌کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مقدمه شامل طرح و ضرورت مسئله، پیشینه، روش تحقیق، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف تحقیق، فرضیه و ارائه ساختار تحقیق است. این تحقیق با هدف تبیین اصالت و استقلال کلام شیعی صورت‌گرفته و منابع، اصول و ارتباط آن با دیگر علوم و مذاهب را معرفی می‌کند. همچنین، در این بخش به یافته‌ها و نقدهای تحقیق اشاره شده است&lt;ref&gt;مقدمه، ص17- 25&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش مقدمه شامل طرح و ضرورت مسئله، پیشینه، روش تحقیق، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف تحقیق، فرضیه و ارائه ساختار تحقیق است. این تحقیق با هدف تبیین اصالت و استقلال کلام شیعی صورت‌گرفته و منابع، اصول و ارتباط آن با دیگر علوم و مذاهب را معرفی می‌کند. همچنین، در این بخش به یافته‌ها و نقدهای تحقیق اشاره شده است&lt;ref&gt;مقدمه، ص17- 25&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول: هویت کلام شیعی؛ هویت کلام شیعی را در سه بخش اصلی، هویت مذهبی (وابسته به مذهب تشیع)، هویت علمی (علم کلام)، و هویت اعتقادی (اصول عقاید اسلامی) بررسی می‌کند. هویت مذهبی تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) شکل‌گرفته و با اعتقاد به امامت امام علی(ع) استمراریافته است. هویت اعتقادی تشیع مبتنی بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. کلام شیعی، علمی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند، آنها را توضیح می‌دهد، درباره آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌نماید و به دلیل تمرکز بر اصول پنج‌گانه و ویژگی‌های خاص خود در مسائل اعتقادی، هویتی مستقل از دیگر مذاهب کلامی دارد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص27- 46&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول: هویت کلام شیعی؛ هویت کلام شیعی را در سه بخش اصلی، هویت مذهبی (وابسته به مذهب تشیع)، هویت علمی (علم کلام)، و هویت اعتقادی (اصول عقاید اسلامی) بررسی می‌کند. هویت مذهبی تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) شکل‌گرفته و با اعتقاد به امامت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام علی علیه‌السلام|</ins>امام علی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>استمراریافته است. هویت اعتقادی تشیع مبتنی بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. کلام شیعی، علمی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند، آنها را توضیح می‌دهد، درباره آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌نماید و به دلیل تمرکز بر اصول پنج‌گانه و ویژگی‌های خاص خود در مسائل اعتقادی، هویتی مستقل از دیگر مذاهب کلامی دارد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص27- 46&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم: منابع کلام شیعی؛ به بررسی منابع فکری و استنباطی کلام شیعی می‌پردازد که شامل قرآن کریم، سنت و عقل هستند. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی، دارای اصول دین و ویژگی‌های انحصاری بوده و مبنای کشف و تبیین معارف دین است. سنت (قول، فعل و تقریر معصومین) منبع دوم کلام شیعی است که در احادیث بر رعایت آن تأکید شده و در نتیجه، حجیت آن تام و مستقل است. عقل، به‌عنوان حجت استقلالی و ابزاری برای درک و استنباط احکام شرعی، در کلام شیعی جایگاه رفیعی دارد، هرچند برخی متکلمان نیز بر محدودیت کارکرد عقل تاکید کرده‌اند&lt;ref&gt;همان، ص47- 74&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم: منابع کلام شیعی؛ به بررسی منابع فکری و استنباطی کلام شیعی می‌پردازد که شامل قرآن کریم، سنت و عقل هستند. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی، دارای اصول دین و ویژگی‌های انحصاری بوده و مبنای کشف و تبیین معارف دین است. سنت (قول، فعل و تقریر معصومین) منبع دوم کلام شیعی است که در احادیث بر رعایت آن تأکید شده و در نتیجه، حجیت آن تام و مستقل است. عقل، به‌عنوان حجت استقلالی و ابزاری برای درک و استنباط احکام شرعی، در کلام شیعی جایگاه رفیعی دارد، هرچند برخی متکلمان نیز بر محدودیت کارکرد عقل تاکید کرده‌اند&lt;ref&gt;همان، ص47- 74&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم: ادوار و مراحل کلام شیعی، به سیر تاریخی و تحول کلام شیعی می‌پردازد که شامل هشت مرحله است. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله تکوین (عصر پیامبر اکرم(ص))، گسترش (قرن اول و دوم)، تدوین و تنظیم موضوعی (قرن دوم و سوم)، بازسازی ساختاری (قرن پنجم و ششم)، تحول و تکامل (قرن هفتم و هشتم)، شرح و تلخیص (قرن نهم تا چهاردهم)، و اصلاح‌گری و پویایی (نیمه دوم قرن چهاردهم). علاوه بر این، رویکردهای مختلف کلامی شکل‌گرفته در این دوران، شامل کلام نقلی، کلام نقلی، عقلی، کلام عقلی و نقلی، کلام فلسفی، کلام با غایت عرفانی و کلام با رویکرد تطبیقی نیز معرفی می‌شوند&lt;ref&gt;همان، ص103- 117&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم: ادوار و مراحل کلام شیعی، به سیر تاریخی و تحول کلام شیعی می‌پردازد که شامل هشت مرحله است. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله تکوین (عصر پیامبر اکرم(ص))، گسترش (قرن اول و دوم)، تدوین و تنظیم موضوعی (قرن دوم و سوم)، بازسازی ساختاری (قرن پنجم و ششم)، تحول و تکامل (قرن هفتم و هشتم)، شرح و تلخیص (قرن نهم تا چهاردهم)، و اصلاح‌گری و پویایی (نیمه دوم قرن چهاردهم). علاوه بر این، رویکردهای مختلف کلامی شکل‌گرفته در این دوران، شامل کلام نقلی، کلام نقلی، عقلی، کلام عقلی و نقلی، کلام فلسفی، کلام با غایت عرفانی و کلام با رویکرد تطبیقی نیز معرفی می‌شوند&lt;ref&gt;همان، ص103- 117&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و شخصیت‌هایی چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مفید، محمد بن محمد|</ins>شیخ مفید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید مرتضی، علی بن حسین|</ins>سید مرتضی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و شخصیت‌هایی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[موسوی خمینی، سید روح‌الله|</ins>امام خمینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[طباطبایی، سید محمدحسین|</ins>علامه طباطبایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 199 ق)، شیخ صدوق (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 381 ق)، شیخ مفید (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 413 ق)، سید مرتضی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 436 ق)، شیخ طوسی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م</del>. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>هشام بن حکم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 199 ق)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن بابویه، محمد بن علی|</ins>شیخ صدوق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 381 ق)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مفید، محمد بن محمد|</ins>شیخ مفید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 413 ق)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید مرتضی، علی بن حسین|</ins>سید مرتضی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 436 ق)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[طوسی، محمد بن حسن|</ins>شیخ طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 460 ق) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|</ins>خواجه نصیرالدین طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مطهری، مرتضی|</ins>شهید مطهری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای</ins>. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم: نقش متکلمان شیعی در فکر و فرهنگ دینی، به دوازده کارکرد اساسی متکلمان شیعه در طول تاریخ اشاره می‌کند. این نقش‌ها شامل تبیین مبانی اعتقادی، تحدید و تعریف مبانی روشی، ساختارمند کردن مباحث کلامی، هویت‌یابی تفکر شیعی، روزآمدکردن مباحث، پرکردن خلأ فکری، کارکردگرایی شریعت، پاسخ‌گویی به شبهات و ایجاد ارتباط و تعامل با دیگر مذاهب و ادیان، ترویج و گسترش تشیع، جهت‌دادن به حاکمان و حکومت‌ها، تاثیرگذاری بر فرهنگ و تمدن هستند&lt;ref&gt;همان، ص197- 219&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم: نقش متکلمان شیعی در فکر و فرهنگ دینی، به دوازده کارکرد اساسی متکلمان شیعه در طول تاریخ اشاره می‌کند. این نقش‌ها شامل تبیین مبانی اعتقادی، تحدید و تعریف مبانی روشی، ساختارمند کردن مباحث کلامی، هویت‌یابی تفکر شیعی، روزآمدکردن مباحث، پرکردن خلأ فکری، کارکردگرایی شریعت، پاسخ‌گویی به شبهات و ایجاد ارتباط و تعامل با دیگر مذاهب و ادیان، ترویج و گسترش تشیع، جهت‌دادن به حاکمان و حکومت‌ها، تاثیرگذاری بر فرهنگ و تمدن هستند&lt;ref&gt;همان، ص197- 219&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812792:rev-812793 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=812792&oldid=prev 2025-12-31T17:00:57Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلامی امامیه اثناعشریه (قرن 11 – 14)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلامی امامیه اثناعشریه (قرن 11 – 14)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 دی 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812787:rev-812792 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=812787&oldid=prev 2025-12-31T16:56:36Z

<p>جایگزینی متن - &#039;جبرئیلی، محمد صفر&#039; به &#039;جبرئیلی، محمدصفر&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جبرئیلی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد صفر</del>]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جبرئیلی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدصفر</ins>]] (نويسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810645:rev-812787 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=810645&oldid=prev 2025-12-10T05:42:47Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و شخصیت‌هایی چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و شخصیت‌هایی چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </del>از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (م. 199 ق)، شیخ صدوق (م. 381 ق)، شیخ مفید (م. 413 ق)، سید مرتضی (م. 436 ق)، شیخ طوسی (م. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (م. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (م. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (م. 199 ق)، شیخ صدوق (م. 381 ق)، شیخ مفید (م. 413 ق)، سید مرتضی (م. 436 ق)، شیخ طوسی (م. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (م. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (م. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم: نقش متکلمان شیعی در فکر و فرهنگ دینی، به دوازده کارکرد اساسی متکلمان شیعه در طول تاریخ اشاره می‌کند. این نقش‌ها شامل تبیین مبانی اعتقادی، تحدید و تعریف مبانی روشی، ساختارمند کردن مباحث کلامی، هویت‌یابی تفکر شیعی، روزآمدکردن مباحث، پرکردن خلأ فکری، کارکردگرایی شریعت، پاسخ‌گویی به شبهات و ایجاد ارتباط و تعامل با دیگر مذاهب و ادیان، ترویج و گسترش تشیع، جهت‌دادن به حاکمان و حکومت‌ها، تاثیرگذاری بر فرهنگ و تمدن هستند&lt;ref&gt;همان، ص197- 219&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل هفتم: نقش متکلمان شیعی در فکر و فرهنگ دینی، به دوازده کارکرد اساسی متکلمان شیعه در طول تاریخ اشاره می‌کند. این نقش‌ها شامل تبیین مبانی اعتقادی، تحدید و تعریف مبانی روشی، ساختارمند کردن مباحث کلامی، هویت‌یابی تفکر شیعی، روزآمدکردن مباحث، پرکردن خلأ فکری، کارکردگرایی شریعت، پاسخ‌گویی به شبهات و ایجاد ارتباط و تعامل با دیگر مذاهب و ادیان، ترویج و گسترش تشیع، جهت‌دادن به حاکمان و حکومت‌ها، تاثیرگذاری بر فرهنگ و تمدن هستند&lt;ref&gt;همان، ص197- 219&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810644:rev-810645 --> </table>

Fsobhani https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=810644&oldid=prev 2025-12-10T05:42:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم: ادوار و مراحل کلام شیعی، به سیر تاریخی و تحول کلام شیعی می‌پردازد که شامل هشت مرحله است. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله تکوین (عصر پیامبر اکرم(ص))، گسترش (قرن اول و دوم)، تدوین و تنظیم موضوعی (قرن دوم و سوم)، بازسازی ساختاری (قرن پنجم و ششم)، تحول و تکامل (قرن هفتم و هشتم)، شرح و تلخیص (قرن نهم تا چهاردهم)، و اصلاح‌گری و پویایی (نیمه دوم قرن چهاردهم). علاوه بر این، رویکردهای مختلف کلامی شکل‌گرفته در این دوران، شامل کلام نقلی، کلام نقلی، عقلی، کلام عقلی و نقلی، کلام فلسفی، کلام با غایت عرفانی و کلام با رویکرد تطبیقی نیز معرفی می‌شوند&lt;ref&gt;همان، ص103- 117&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم: ادوار و مراحل کلام شیعی، به سیر تاریخی و تحول کلام شیعی می‌پردازد که شامل هشت مرحله است. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله تکوین (عصر پیامبر اکرم(ص))، گسترش (قرن اول و دوم)، تدوین و تنظیم موضوعی (قرن دوم و سوم)، بازسازی ساختاری (قرن پنجم و ششم)، تحول و تکامل (قرن هفتم و هشتم)، شرح و تلخیص (قرن نهم تا چهاردهم)، و اصلاح‌گری و پویایی (نیمه دوم قرن چهاردهم). علاوه بر این، رویکردهای مختلف کلامی شکل‌گرفته در این دوران، شامل کلام نقلی، کلام نقلی، عقلی، کلام عقلی و نقلی، کلام فلسفی، کلام با غایت عرفانی و کلام با رویکرد تطبیقی نیز معرفی می‌شوند&lt;ref&gt;همان، ص103- 117&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمانی </del>چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شخصیت‌هایی </ins>چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها را از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (م. 199 ق)، شیخ صدوق (م. 381 ق)، شیخ مفید (م. 413 ق)، سید مرتضی (م. 436 ق)، شیخ طوسی (م. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (م. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (م. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها را از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (م. 199 ق)، شیخ صدوق (م. 381 ق)، شیخ مفید (م. 413 ق)، سید مرتضی (م. 436 ق)، شیخ طوسی (م. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (م. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (م. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810643:rev-810644 --> </table>

Fsobhani https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=810643&oldid=prev 2025-12-10T05:37:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''درآمدی بر کلام شیعی'''، اثر [[محمد صفر جبرئیلی]] (متولد ۱۳۴۶ش)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشگر </del>در بررسی هویت، ساختار، منابع، ادوار تاریخی و مدارس کلام شیعی که نقش متکلمان در فرهنگ دینی و تعامل کلام شیعی با سایر علوم و مذاهب رقیب را تحلیل و کاستی‌های موجود را بررسی می‌کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''درآمدی بر کلام شیعی'''، اثر [[محمد صفر جبرئیلی]] (متولد ۱۳۴۶ش)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشگر، </ins>در بررسی هویت، ساختار، منابع، ادوار تاریخی و مدارس کلام شیعی که نقش متکلمان در فرهنگ دینی و تعامل کلام شیعی با سایر علوم و مذاهب رقیب را تحلیل و کاستی‌های موجود را بررسی می‌کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-809620:rev-810643 --> </table>

Fsobhani https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D9%83%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%B4%D9%8A%D8%B9%DB%8C&diff=809620&oldid=prev 2025-12-09T08:07:09Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR171087J1.jpg | عنوان = درآمدی بر كلام شيعی | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%AC%D8%A8%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B5%D9%81%D8%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="جبرئیلی، محمد صفر (صفحه وجود ندارد)">جبرئیلی، محمد صفر</a> (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 4د2ج 211/5 BP | موضوع =کلام شیعه - کلام شیعه امامیه -- نقد و تفسیر |ناشر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR171087J1.jpg<br /> | عنوان = درآمدی بر كلام شيعی<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[جبرئیلی، محمد صفر]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = 4د2ج 211/5 BP <br /> | موضوع =کلام شیعه - کلام شیعه امامیه -- نقد و تفسیر <br /> |ناشر <br /> | ناشر = پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی. سازمان انتشارات<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1400ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE171087AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = ‫‭978-600-108-489-8<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 171087<br /> | کتابخوان همراه نور = 171087<br /> | کد پدیدآور = 22812<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''درآمدی بر کلام شیعی'''، اثر [[محمد صفر جبرئیلی]] (متولد ۱۳۴۶ش)، پژوهشگر در بررسی هویت، ساختار، منابع، ادوار تاریخی و مدارس کلام شیعی که نقش متکلمان در فرهنگ دینی و تعامل کلام شیعی با سایر علوم و مذاهب رقیب را تحلیل و کاستی‌های موجود را بررسی می‌کند.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب در دوازده فصل اصلی تدوین شده است که پیشگفتار، مقدمه، و جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نیز به آن اضافه شده‌اند.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> بخش مقدمه شامل طرح و ضرورت مسئله، پیشینه، روش تحقیق، سؤالات اصلی و فرعی، اهداف تحقیق، فرضیه و ارائه ساختار تحقیق است. این تحقیق با هدف تبیین اصالت و استقلال کلام شیعی صورت‌گرفته و منابع، اصول و ارتباط آن با دیگر علوم و مذاهب را معرفی می‌کند. همچنین، در این بخش به یافته‌ها و نقدهای تحقیق اشاره شده است&lt;ref&gt;مقدمه، ص17- 25&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل اول: هویت کلام شیعی؛ هویت کلام شیعی را در سه بخش اصلی، هویت مذهبی (وابسته به مذهب تشیع)، هویت علمی (علم کلام)، و هویت اعتقادی (اصول عقاید اسلامی) بررسی می‌کند. هویت مذهبی تشیع پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) شکل‌گرفته و با اعتقاد به امامت امام علی(ع) استمراریافته است. هویت اعتقادی تشیع مبتنی بر پنج اصل توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد است. کلام شیعی، علمی است که درباره عقاید اسلامی بحث می‌کند، آنها را توضیح می‌دهد، درباره آنها استدلال می‌کند و از آنها دفاع می‌نماید و به دلیل تمرکز بر اصول پنج‌گانه و ویژگی‌های خاص خود در مسائل اعتقادی، هویتی مستقل از دیگر مذاهب کلامی دارد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص27- 46&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل دوم: منابع کلام شیعی؛ به بررسی منابع فکری و استنباطی کلام شیعی می‌پردازد که شامل قرآن کریم، سنت و عقل هستند. قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی، دارای اصول دین و ویژگی‌های انحصاری بوده و مبنای کشف و تبیین معارف دین است. سنت (قول، فعل و تقریر معصومین) منبع دوم کلام شیعی است که در احادیث بر رعایت آن تأکید شده و در نتیجه، حجیت آن تام و مستقل است. عقل، به‌عنوان حجت استقلالی و ابزاری برای درک و استنباط احکام شرعی، در کلام شیعی جایگاه رفیعی دارد، هرچند برخی متکلمان نیز بر محدودیت کارکرد عقل تاکید کرده‌اند&lt;ref&gt;همان، ص47- 74&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل سوم: ساختار کلام شیعی، ساختار کلام را از جنبه‌های مختلف تحلیل می‌کند. این ساختار به صورت‌های موضوعی، معرفت‌شناسی، امور عامه، آموزه‌های اعتقادی، ملاک‌ها و ترتیب مباحث طرح می‌شود. آموزه‌های اعتقادی شامل مباحث توحید (ذات، صفات و افعال)، نبوت و امامت است که در آثار متکلمانی چون خواجه نصیرالدین طوسی و سید مرتضی با نظمی خاص ارائه شده است. این فصل همچنین به ملاک‌های دست‌یابی به ایمان و معیار ساختار اعتقادی می‌پردازد و در نهایت ساختارهای پیشنهادی برای علم کلام شیعی را مطرح می‌نماید&lt;ref&gt;همان، ص75- 101&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل چهارم: ادوار و مراحل کلام شیعی، به سیر تاریخی و تحول کلام شیعی می‌پردازد که شامل هشت مرحله است. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله تکوین (عصر پیامبر اکرم(ص))، گسترش (قرن اول و دوم)، تدوین و تنظیم موضوعی (قرن دوم و سوم)، بازسازی ساختاری (قرن پنجم و ششم)، تحول و تکامل (قرن هفتم و هشتم)، شرح و تلخیص (قرن نهم تا چهاردهم)، و اصلاح‌گری و پویایی (نیمه دوم قرن چهاردهم). علاوه بر این، رویکردهای مختلف کلامی شکل‌گرفته در این دوران، شامل کلام نقلی، کلام نقلی، عقلی، کلام عقلی و نقلی، کلام فلسفی، کلام با غایت عرفانی و کلام با رویکرد تطبیقی نیز معرفی می‌شوند&lt;ref&gt;همان، ص103- 117&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل پنجم: مدارس کلام شیعی، مهم‌ترین مراکز علمی و فکری تشیع را در جهان اسلام تا دوران معاصر معرفی می‌کند. این مدارس شامل مدارس مدینه، کوفه، قم، بغداد (با ظهور متکلمانی چون شیخ مفید و سید مرتضی)، نجف، ری، حله، جبل‌عامل، شیراز، هند، اصفهان، کربلا، تهران، خراسان، و قم معاصر هستند. ویژگی‌های هر مدرسه بر اساس شخصیت‌های تأثیرگذار، موقعیت جغرافیایی و تأثیرات علمی آن‌ها بررسی شده است، مانند مدرسه قم معاصر که با محوریت تفسیر قرآن و متکلمانی چون امام خمینی و علامه طباطبایی شکل گرفت&lt;ref&gt;همان، ص119- 137&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل ششم: متکلمان، آثار و شخصیت‌های شیعی، به معرفی شخصیت‌های برجسته و آثار کلامی شیعه می‌پردازد. این شخصیت‌ها را از قرن اول تا قرن پانزدهم هجری معرفی می‌شوند که شامل متکلمان اولیه و دوران اوج مانند هشام بن حکم (م. 199 ق)، شیخ صدوق (م. 381 ق)، شیخ مفید (م. 413 ق)، سید مرتضی (م. 436 ق)، شیخ طوسی (م. 460 ق) و خواجه نصیرالدین طوسی (م. 672 ق) هستند. همچنین به متکلمان متأخر و معاصر همچون شهید مطهری (م. 1358 ش) که نقشی حیاتی در احیای کلام داشته است، نیز پرداخته می‌شود. هدف این بخش، شناخت بزرگان علم کلام و آثار فکری آنها برای پژوهشگران است&lt;ref&gt;همان، ص139- 196&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل هفتم: نقش متکلمان شیعی در فکر و فرهنگ دینی، به دوازده کارکرد اساسی متکلمان شیعه در طول تاریخ اشاره می‌کند. این نقش‌ها شامل تبیین مبانی اعتقادی، تحدید و تعریف مبانی روشی، ساختارمند کردن مباحث کلامی، هویت‌یابی تفکر شیعی، روزآمدکردن مباحث، پرکردن خلأ فکری، کارکردگرایی شریعت، پاسخ‌گویی به شبهات و ایجاد ارتباط و تعامل با دیگر مذاهب و ادیان، ترویج و گسترش تشیع، جهت‌دادن به حاکمان و حکومت‌ها، تاثیرگذاری بر فرهنگ و تمدن هستند&lt;ref&gt;همان، ص197- 219&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل هشتم: کلام و متکلمان معاصر شیعی: در این فصل، ابتدا جریان‌های کلامی شامل عقل‌گرایی فلسفی، عقل‌گرایی غیرفلسفی و نص‌گرایی مورد بحث قرار گرفته و در ادامه، ضمن معرفی شخصیت‌های این جریانات، به بیان ویژگی‌ها و خدمات و حسنات آنها، پرداخته شده است&lt;ref&gt;همان، ص221- 242&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل نهم: ترابط، تعامل و تفاوت با علوم دیگر، تعامل علم کلام شیعی را با علوم همسایه مانند منطق، معرفت‌شناسی، فلسفه، عرفان، اصول فقه، فقه، تفسیر، حدیث، اخلاق و علوم‌تجربی بررسی می‌کند. این بحث، تفاوت کلام و فلسفه را در مباحث، روش استدلال و مبانی (همچون استفاده از نقل) نشان می‌دهد&lt;ref&gt;همان، ص243- 261&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل دهم: مذاهب و جریان‌های رقیب، به جریان‌های فکری رقیب کلام شیعی در جهان اسلام اشاره دارد. این مذاهب شامل معتزله، اهل حدیث، زیدیّه، اسماعیلیه، اشعریه، و ماتریدیه هستند. هدف این فصل، شناخت و تحلیل دیدگاه‌های اعتقادی این مذاهب در تقابل با کلام شیعی است&lt;ref&gt;همان، ص263- 319&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل یازدهم: کاستی‌های کلام شیعی، به ده کاستی و آسیب کلام شیعی می‌پردازد. برخی کاستی‌ها شامل تنزل جایگاه علم کلام، تاثیرپذیری از فلسفه، فقدان هم‌زبانی لازم با جهان، ورود افراد غیرمتخصص، دورشدن از متون و نصوص دینی، کم‌توجهی به آثار اجتماعی مردم و نبود تعامل و تبادل نظر علمی و عملی با پیروان دیگر مذاهب اسلامی است. &lt;ref&gt;همان، ص321- 330&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل دوازدهم: بایستگی‌ها: در فصل دوازدهم، برای رفع کاستی‌ها و آفت‌های ذکر شده در فصل قبلی، اقداماتی ضروری پیشنهاد شده است که بایسته‌ترین آنها، عبارت‌اند از: گسترش دروس کلام و عقاید، تخصصی‌کردن علم کلام با گرایش‌های خاص، گسترش کلام نص محور و...&lt;ref&gt;همان، ص331- 342&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> نویسنده ضمن ارائه‌کردن «جمع‌بندی و نتیجه‌گیری» در پایان هر فصل در انتهای کتاب نیز به جمع‌بندی مطالب و نتیجه‌گیری از مباحث، پرداخته است&lt;ref&gt;همان، ص343&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]<br /> [[رده:آثار کلامی امامیه اثناعشریه (قرن 11 – 14)]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div>

A-esmaeili