دج‍ان‍ی‌، ب‍ره‍ان‌ال‍دی‍ن‌ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۳

2026-06-06T18:43:49Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۱۳
خط ۶۲:		خط ۶۲:

	==وفات==		==وفات==
	برهان دجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref name="palestineremembered">[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان دجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" /> جریـده «السفیر» نیز در مطلبی به قلم هشام نشابه، او را چنین توصیف کرده است: «برهان دجانی هنگامی که می‌گرید، پیش از چشم، دل و اندیشه و قلم می‌گرید.»<ref name="assafir">[https://archive.assafir.com/ssr/1069621.html هشام نشابه، برهان الدجاني عندما يبكي، قبل العين، القلب والفكر والقلم، جريدة السفیر، 18 سپتامبر 2000م]</ref>		برهان دجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref name="palestineremembered">[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> مؤسسه مطالعات فلسطین در فرانسه نیز به عنوان یکی از بنیانگذاران او یاد کرده است.<ref name="ips-fr">[https://www.palestine-studies.org/fr/node/235675 Burhan Dajani, Institute for Palestine Studies]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان دجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" /> جریـده «السفیر» نیز در مطلبی به قلم هشام نشابه، او را چنین توصیف کرده است: «برهان دجانی هنگامی که می‌گرید، پیش از چشم، دل و اندیشه و قلم می‌گرید.»<ref name="assafir">[https://archive.assafir.com/ssr/1069621.html هشام نشابه، برهان الدجاني عندما يبكي، قبل العين، القلب والفكر والقلم، جريدة السفیر، 18 سپتامبر 2000م]</ref>

	==آثار==		==آثار==

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۱

2026-06-06T18:41:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۱۱
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	==ولادت==		==ولادت==
	برهان بن احمد راغب دجانی در سال ۱۹۲۰م (برخی منابع ۱۹۲۱م) در شهر یافا (در روستای بیت دجن از توابع یافا در غرب فلسطین) به دنیا آمد.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او از خاندان معروف «الدجانی» در یافا بود.<ref name="yaffa48">[https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 ر.ک: من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48]</ref> پدرش احمد راغب الدجانی و خواهرش هادیه دجانی شكیل (نویسنده و پژوهشگر تاریخ) بود.<ref>[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref>		برهان بن احمد راغب دجانی در سال ۱۹۲۰م (برخی منابع ۱۹۲۱م) در شهر یافا (در روستای بیت دجن از توابع یافا در غرب فلسطین) به دنیا آمد.<ref name="palestinapedia">[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او از خاندان معروف «الدجانی» در یافا بود.<ref name="yaffa48">[https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 ر.ک: من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48]</ref> پدرش احمد راغب الدجانی و خواهرش هادیه دجانی شكیل (نویسنده و پژوهشگر تاریخ) بود.<ref name="palestine-studies">[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref>

	==تحصیلات==		==تحصیلات==
	برهان دجانی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عامریه» در یافا به پایان رساند.<ref name="yaffa48" /> سپس تحصیلات متوسطه را در مدارس انگلیسی شهر صفد گذراند.<ref name="palestinapedia">[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</~~ref~~> او در سال ۱۹۴۰ موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم اقتصادی از دانشگاه آمریکایی بیروت شد و در سال ۱۹۴۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته اقتصاد از همان دانشگاه اخذ کرد.<ref name="palestinapedia" /> پایان‌نامه کارشناسی ارشد او با عنوان «اهمیت اقتصادی وحدت میان عراق، سوریه، لبنان، اردن شرقی و فلسطین» بود.<ref name="palestinapedia" /> او در دوران اقامت خود در قدس، در مؤسسه حقوق فلسطین تحصیل کرد و در سال ۱۹۴۸ دیپلم حقوق گرفت.<ref name="palestinapedia" /> همچنین برهان دجانی موفق به دریافت دکترای مطالعات اسلامی از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل در مونترال (کانادا) شد.<ref>[https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A ر.ک: برهان دجانی، المعرفة]</ref> در سال ۱۹۷۴، دانشگاه توبینگن آلمان به پاس دستاوردهایش در علم اقتصاد، مدرک دکترای افتخاری به او اعطا کرد.<ref name="palestinapedia" />		برهان دجانی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عامریه» در یافا به پایان رساند.<ref name="yaffa48" /> سپس تحصیلات متوسطه را در مدارس انگلیسی شهر صفد گذراند.<ref name="palestinapedia" /> او در سال ۱۹۴۰ موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم اقتصادی از دانشگاه آمریکایی بیروت شد و در سال ۱۹۴۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته اقتصاد از همان دانشگاه اخذ کرد.<ref name="palestinapedia" /> پایان‌نامه کارشناسی ارشد او با عنوان «اهمیت اقتصادی وحدت میان عراق، سوریه، لبنان، اردن شرقی و فلسطین» بود.<ref name="palestinapedia" /> او در دوران اقامت خود در قدس، در مؤسسه حقوق فلسطین تحصیل کرد و در سال ۱۹۴۸ دیپلم حقوق گرفت.<ref name="palestinapedia" /> همچنین برهان دجانی موفق به دریافت دکترای مطالعات اسلامی از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل در مونترال (کانادا) شد.<ref name="marefa">[https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A ر.ک: برهان دجانی، المعرفة]</ref> در سال ۱۹۷۴، دانشگاه توبینگن آلمان به پاس دستاوردهایش در علم اقتصاد، مدرک دکترای افتخاری به او اعطا کرد.<ref name="palestinapedia" />

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	دجانی از جمله مؤسسان «جنبش ناسیونالیست‌های عرب» (حركة القوميين العرب) و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» در سال ۱۹۴۱ بود که آن را ورودی واقعی برای وحدت عربی می‌دانست.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۶۲ در تأسیس «مؤسسه مطالعات فلسطین» در بیروت نقش داشت و به عنوان عضو مؤسس هیئت امنای آن منصوب شد.<ref name="palestinapedia" /> همچنین در سال ۱۹۵۶ در تأسیس «نادی فرهنگی عربی» در بیروت مشارکت کرد و به عنوان رئیس آن انتخاب شد.<ref name="palestinapedia" /> او عضو کمیته مشورتی امور اقتصادی اتحادیه عرب بود و به مدت ۳۰ سال (۱۹۶۸-۱۹۹۸) نماینده لبنان در مجمع اجرایی سازمان عربی آموزش، فرهنگ و علوم (الکسو) بود و سپس به ریاست آن رسید.<ref name="wafa">[https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 ر.ک: برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا)]</ref>		دجانی از جمله مؤسسان «جنبش ناسیونالیست‌های عرب» (حركة القوميين العرب) و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» در سال ۱۹۴۱ بود که آن را ورودی واقعی برای وحدت عربی می‌دانست.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۶۲ در تأسیس «مؤسسه مطالعات فلسطین» در بیروت نقش داشت و به عنوان عضو مؤسس هیئت امنای آن منصوب شد.<ref name="palestinapedia" /> همچنین در سال ۱۹۵۶ در تأسیس «نادی فرهنگی عربی» در بیروت مشارکت کرد و به عنوان رئیس آن انتخاب شد.<ref name="palestinapedia" /> او عضو کمیته مشورتی امور اقتصادی اتحادیه عرب بود و به مدت ۳۰ سال (۱۹۶۸-۱۹۹۸) نماینده لبنان در مجمع اجرایی سازمان عربی آموزش، فرهنگ و علوم (الکسو) بود و سپس به ریاست آن رسید.<ref name="wafa">[https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 ر.ک: برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا)]</ref>

	از مهم‌ترین اقدامات او، تدوین «طرح نفتی» بود که توسط رهبران عربی تصویب و در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ برای حمایت از کشورهای درگیر با اسرائیل به کار گرفته شد.<ref name="palestinapedia" /> الدجانی در سال ۱۹۵۲ کتابی با عنوان «اسرائیل: خطر اقتصادی، نظامی و سیاسی» منتشر کرد که ماهیت تهاجمی اسرائیل را از همان اوایل دهه ۱۹۵۰ آشکار می‌ساخت.<ref name="palestine-studies"~~>[https:~~/~~/www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref~~> او همچنین از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ سردبیر «سالنامه قضیه فلسطین» (الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية) بود که کامل‌ترین سند از قضیه فلسطین در آن دوره به شمار می‌رود.<ref name="palestine-studies" />		از مهم‌ترین اقدامات او، تدوین «طرح نفتی» بود که توسط رهبران عربی تصویب و در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ برای حمایت از کشورهای درگیر با اسرائیل به کار گرفته شد.<ref name="palestinapedia" /> الدجانی در سال ۱۹۵۲ کتابی با عنوان «اسرائیل: خطر اقتصادی، نظامی و سیاسی» منتشر کرد که ماهیت تهاجمی اسرائیل را از همان اوایل دهه ۱۹۵۰ آشکار می‌ساخت.<ref name="palestine-studies" /> او همچنین از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ سردبیر «سالنامه قضیه فلسطین» (الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية) بود که کامل‌ترین سند از قضیه فلسطین در آن دوره به شمار می‌رود.<ref name="palestine-studies" />

	برهان دجانی علاوه بر اقتصاد و سیاست، به ادبیات نیز علاقه داشت. او رمانی با عنوان «الأيام والناس» نوشت که ابتدا در سال ۱۹۸۶ به صورت دنباله‌دار در روزنامه کویتی «القبس» منتشر شد و سپس در سال ۱۹۸۸ در بیروت به چاپ رسید.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین نمایشنامه‌ای منتشر نشده با عنوان «رجاء» در اواخر دهه ۱۹۶۰ نوشت.<ref name="palestinapedia" />		برهان دجانی علاوه بر اقتصاد و سیاست، به ادبیات نیز علاقه داشت. او رمانی با عنوان «الأيام والناس» نوشت که ابتدا در سال ۱۹۸۶ به صورت دنباله‌دار در روزنامه کویتی «القبس» منتشر شد و سپس در سال ۱۹۸۸ در بیروت به چاپ رسید.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین نمایشنامه‌ای منتشر نشده با عنوان «رجاء» در اواخر دهه ۱۹۶۰ نوشت.<ref name="palestinapedia" />

	==وفات==		==وفات==
	برهان دجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان دجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" />		برهان دجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref name="palestineremembered">[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان دجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" /> جریـده «السفیر» نیز در مطلبی به قلم هشام نشابه، او را چنین توصیف کرده است: «برهان دجانی هنگامی که می‌گرید، پیش از چشم، دل و اندیشه و قلم می‌گرید.»<ref name="assafir">[https://archive.assafir.com/ssr/1069621.html هشام نشابه، برهان الدجاني عندما يبكي، قبل العين، القلب والفكر والقلم، جريدة السفیر، 18 سپتامبر 2000م]</ref>

	==آثار==		==آثار==
خط ۹۶:		خط ۹۶:

	===مراجعه و تقدیم (تحت إشراف او):===		===مراجعه و تقدیم (تحت إشراف او):===
	* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref~~>[https://www.~~palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</~~ref~~>		* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref name="palestinapedia" />

	===ترجمه‌ها:===		===ترجمه‌ها:===
خط ۱۳۳:		خط ۱۳۳:
	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}
	[[تكوين العقل الحديث]]		* [[تكوين العقل الحديث]]

	[[رده:زندگی‌نامه]]		[[رده:زندگی‌نامه]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1405]]
	[[رده:مؤلفین-خرداد]]		[[رده:مؤلفین-خرداد]]

Hbaghizadeh: /* آثار ادبی: */

2026-06-06T18:37:55Z

آثار ادبی:

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۷
خط ۹۵:		خط ۹۵:
	* «كتابات في الأدب» (سیره الملك الظاهر بیبرس، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />		* «كتابات في الأدب» (سیره الملك الظاهر بیبرس، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />

	مراجعه و تقدیم (تحت إشراف او):		===مراجعه و تقدیم (تحت إشراف او):===
	* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</ref>		* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</ref>

Hbaghizadeh در ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۷

2026-06-06T18:37:28Z

Hbaghizadeh در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۳

2026-06-02T07:43:48Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۳
خط ۳۵:		خط ۳۵:
	\| شاگردان =		\| شاگردان =
	\| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی \| }}		\| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی \| }}
	\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| تكوين العقل الحديث ~~(مراجعه و تقدیم)~~ \| الأيام والناس (رمان) \| الاقتصاد العربي \| مفاوضات السلام - المسار والخيارات \| كتابات في السياسة (دو جلد) \| كتابات في الاقتصاد (دو جلد) \| إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي}}		\| آثار = {{فهرست جعبه عمودی \| [[تكوين العقل الحديث]] \| الأيام والناس (رمان) \| الاقتصاد العربي \| مفاوضات السلام - المسار والخيارات \| كتابات في السياسة (دو جلد) \| كتابات في الاقتصاد (دو جلد) \| إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي}}
	\| سبک نوشتاری =		\| سبک نوشتاری =
	\| وبگاه =		\| وبگاه =

Hbaghizadeh در ‏۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۱

2026-06-02T07:41:49Z

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = برهان‌الدین الدجانی | تصویر = NUR61478.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = برهان بن احمد راغب الدجانی | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = از خاندان الدجانی یافا | نام پدر = احمد راغب الدجانی | ولادت = ۱۹۲۰...» ایجاد کرد

2026-06-02T07:27:58Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = برهان‌الدین الدجانی | تصویر = NUR61478.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = برهان بن احمد راغب الدجانی | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = از خاندان الدجانی یافا | نام پدر = احمد راغب الدجانی | ولادت = ۱۹۲۰...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = برهان‌الدین الدجانی
| تصویر = NUR61478.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = برهان بن احمد راغب الدجانی
| نام‌های دیگر =
| لقب =
| تخلص =
| نسب = از خاندان الدجانی یافا
| نام پدر = احمد راغب الدجانی
| ولادت = ۱۹۲۰م / ۱۲۹۹ش (یا ۱۹۲۱م)
| محل تولد = یافا (روستای بیت دجن)
| کشور تولد = فلسطین تحت قیمومیت بریتانیا
| محل زندگی = یافا، قدس، بیروت، عمان
| رحلت = ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م / ۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش
| شهادت =
| مدفن = عمان، اردن
| طول عمر =
| نام همسر =
| فرزندان = ربیع برهان الدجانی
| خویشاوندان = هادیه دجانی شكیل (خواهر)
| دین = اسلام
| مذهب =
| پیشه = اقتصاددان، نویسنده، اندیشمند، استاد دانشگاه
| درجه علمی = دکترای افتخاری
| دانشگاه = دانشگاه آمریکایی بیروت (کارشناسی ۱۹۴۰، کارشناسی ارشد ۱۹۴۴)، دانشگاه مک‌گیل (دکترای مطالعات اسلامی)
| علایق پژوهشی = اقتصاد عربی، وحدت اقتصادی عرب، قضیه فلسطین، تاریخ اسلام، فلسفه علم
| منصب = دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی و صنعت و کشاورزی کشورهای عربی (۱۹۵۵-۲۰۰۰)، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | }}
| مشایخ =
| معاصرین = {{فهرست جعبه عمودی | قسطنطین زریق | هشام نشابه | محمد حسنین هیکل}}
| شاگردان =
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | }}
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | تكوين العقل الحديث (مراجعه و تقدیم) | الأيام والناس (رمان) | الاقتصاد العربي | مفاوضات السلام - المسار والخيارات | كتابات في السياسة (دو جلد) | كتابات في الاقتصاد (دو جلد) | إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE61478AUTHORCODE
}}

'''برهان بن احمد راغب الدجانی''' (۱۹۲۰-۲۰۰۰م)، اقتصاددان، نویسنده، اندیشمند و استاد دانشگاه فلسطینی-اردنی. او از برجسته‌ترین اقتصاددانان عرب، از مؤسسان «مؤسسه مطالعات فلسطین» و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» بود. الدجانی بیش از چهل سال به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد و آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، فلسفه علم و تاریخ اسلام از خود به جای گذاشت. دولت لبنان در سال ۲۰۰۰ به پاس تلاش‌های او نشان «سدر» را به وی اعطا کرد.

==ولادت==
برهان بن احمد راغب الدجانی در سال ۱۹۲۰م (برخی منابع ۱۹۲۱م) در شهر یافا (در روستای بیت دجن از توابع یافا در غرب فلسطین) به دنیا آمد.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او از خاندان معروف «الدجانی» در یافا بود.<ref name="yaffa48">[https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 ر.ک: من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48]</ref> پدرش احمد راغب الدجانی و خواهرش هادیه دجانی شكیل (نویسنده و پژوهشگر تاریخ) بود.<ref>[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref>

==تحصیلات==
برهان الدجانی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عامریه» در یافا به پایان رساند.<ref name="yaffa48" /> سپس تحصیلات متوسطه را در مدارس انگلیسی شهر صفد گذراند.<ref name="palestinapedia">[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او در سال ۱۹۴۰ موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم اقتصادی از دانشگاه آمریکایی بیروت شد و در سال ۱۹۴۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته اقتصاد از همان دانشگاه اخذ کرد.<ref name="palestinapedia" /> پایان‌نامه کارشناسی ارشد او با عنوان «اهمیت اقتصادی وحدت میان عراق، سوریه، لبنان، اردن شرقی و فلسطین» بود.<ref name="palestinapedia" /> او در دوران اقامت خود در قدس، در مؤسسه حقوق فلسطین تحصیل کرد و در سال ۱۹۴۸ دیپلم حقوق گرفت.<ref name="palestinapedia" /> همچنین برهان الدجانی موفق به دریافت دکترای مطالعات اسلامی از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل در مونترال (کانادا) شد.<ref>[https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A ر.ک: برهان دجانی، المعرفة]</ref> در سال ۱۹۷۴، دانشگاه توبینگن آلمان به پاس دستاوردهایش در علم اقتصاد، مدرک دکترای افتخاری به او اعطا کرد.<ref name="palestinapedia" />

==فعالیت‌ها==
برهان الدجانی فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۹۴۵ در «مكتب عربی» در قدس و لندن آغاز کرد.<ref name="palestinapedia" /> پس از نكبه ۱۹۴۸، در سال ۱۹۴۹ اداره آموزش آژانس امداد و کار سازمان ملل (UNRWA) را در کرانه باختری تأسیس کرد و به عنوان مدیر آن منصوب شد.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۵۰ موفق به دریافت امتیاز انتشار روزنامه «الهدف» از مقامات اردن شد و این هفته‌نامه را در قدس منتشر کرد.<ref name="yaffa48" />

برهان الدجانی از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۴ به عنوان استاد و مدرس اقتصاد در دانشگاه آمریکایی بیروت مشغول به تدریس بود.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاه لبنان، دانشگاه بیروت عربی، آکادمی لبنان و مؤسسه عالی مطالعات عربی در قاهره تدریس کرد.<ref name="palestinapedia" /> او از سال ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۰ به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد.<ref name="yaffa48" />

الدجانی از جمله مؤسسان «جنبش ناسیونالیست‌های عرب» (حركة القوميين العرب) و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» در سال ۱۹۴۱ بود که آن را ورودی واقعی برای وحدت عربی می‌دانست.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۶۲ در تأسیس «مؤسسه مطالعات فلسطین» در بیروت نقش داشت و به عنوان عضو مؤسس هیئت امنای آن منصوب شد.<ref name="palestinapedia" /> همچنین در سال ۱۹۵۶ در تأسیس «نادی فرهنگی عربی» در بیروت مشارکت کرد و به عنوان رئیس آن انتخاب شد.<ref name="palestinapedia" /> او عضو کمیته مشورتی امور اقتصادی اتحادیه عرب بود و به مدت ۳۰ سال (۱۹۶۸-۱۹۹۸) نماینده لبنان در مجمع اجرایی سازمان عربی آموزش، فرهنگ و علوم (الکسو) بود و سپس به ریاست آن رسید.<ref name="wafa">[https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 ر.ک: برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا)]</ref>

از مهم‌ترین اقدامات او، تدوین «طرح نفتی» بود که توسط رهبران عربی تصویب و در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ برای حمایت از کشورهای درگیر با اسرائیل به کار گرفته شد.<ref name="palestinapedia" /> الدجانی در سال ۱۹۵۲ کتابی با عنوان «اسرائیل: خطر اقتصادی، نظامی و سیاسی» منتشر کرد که ماهیت تهاجمی اسرائیل را از همان اوایل دهه ۱۹۵۰ آشکار می‌ساخت.<ref name="palestine-studies">[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref> او همچنین از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ سردبیر «سالنامه قضیه فلسطین» (الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية) بود که کامل‌ترین سند از قضیه فلسطین در آن دوره به شمار می‌رود.<ref name="palestine-studies" />

برهان الدجانی علاوه بر اقتصاد و سیاست، به ادبیات نیز علاقه داشت. او رمانی با عنوان «الأيام والناس» نوشت که ابتدا در سال ۱۹۸۶ به صورت دنباله‌دار در روزنامه کویتی «القبس» منتشر شد و سپس در سال ۱۹۸۸ در بیروت به چاپ رسید.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین نمایشنامه‌ای منتشر نشده با عنوان «رجاء» در اواخر دهه ۱۹۶۰ نوشت.<ref name="palestinapedia" />

==وفات==
برهان الدجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان الدجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" />

==آثار==

برهان الدجانی آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، سیاست، فلسفه علم و ادبیات از خود به جای گذاشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:

**تألیفات اقتصادی و سیاسی:**
* «إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي» (۱۹۵۲)<ref name="palestine-studies" />
* «محاضرات في التنمية والاقتصادية في الأردن» (۱۹۵۷، قاهره)<ref name="wafa" />
* «الاقتصاد العربي» (۱۹۵۸، بیروت)<ref name="palestinapedia" />
* «تحليل بعض أوجه العلاقات الاقتصادية بين البلاد العربية» (۱۹۶۲، قاهره: جامعة الدول العربية، معهد الدراسات العربية العالية)<ref name="palestinapedia" />
* «العلاقات الاقتصادية في الدول العربية: محاضرات ألقاها برهان الدجاني على طلبة قسم الدراسات الاقتصادية والاجتماعية في 1965» (۱۹۶۶، جامعة الدول العربية، معهد البحوث والدراسات العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «المصالح الإمبريالية والأجنبية في الوطن العربي: دراسة اقتصادية» (۱۹۷۱، بیروت: المؤسسة العربية للدراسات والنشر) - با مشارکت شفیق الاخرس و عامر الشریف<ref name="palestinapedia" />
* «مفاوضات السلام - المسار والخيارات» (۱۹۷۳، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="palestinapedia" />
* «المصالح الاقتصادية في خدمة القضايا العربية» (۱۹۷۳) - با مشارکت شفیق الاخرس و عامر احمد الشریف<ref name="palestinapedia" />
* «السوق الخليجية المشتركة» (۱۹۷۵، کویت: غرفة تجارة وصناعة الكويت)<ref name="palestinapedia" />
* «استراتيجية العمل الاقتصادي العربي المشترك» (۱۹۸۲، عمان، الأردن)<ref name="palestinapedia" />
* «عبر التنمية الاقتصادية في الوطن العربي» (۱۹۹۲، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* سلسلة «الاقتصاد العربي بين الماضي والمستقبل» در هفت جلد (منتشر شده بین ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۸)<ref name="palestine-studies" />
* «الاقتصاد العربي، الإنجاز والأخطار» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «الصناعة والنفط» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «التنمية العربية والعلاقات العربية الأجنبية» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «المال وقضايا التنمية» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «الإنماء العربي وعوامله» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «الوحدة والعلاقات الاقتصادية العربية» (۲۰۰۰، مركز الدراس العربي - الأوروبي)<ref name="palestinapedia" />
* «أساليب التنمية واستراتيجياتها» (۲۰۰۰، الاتحاد العام لغرف التجارة والصناعة والزراعة للبلاد العربية)<ref name="palestinapedia" />
* «كتابات في السياسة» (دو جلد، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books">[https://www.palestine-studies.org/ar/node/1648017 ر.ک: كتابات برهان الدجاني السياسية والاقتصادية والأدبية، مؤسسة الدراسات الفلسطينية]</ref>
* «كتابات في الاقتصاد» (دو جلد، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />

**آثار ادبی:**
* «الأيام والناس» (رمان، ۱۹۸۸، بیروت: شركة المطبوعات للتوزيع والنشر)<ref name="palestinapedia" />
* «كتابات في الأدب» (سیره الملك الظاهر بیبرس، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />

**مراجعه و تقدیم (تحت إشراف او):**
* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</ref>

**ترجمه‌ها:**
* «المؤسسات الاقتصادية وعلاقتها بالرفاه الإنساني» (Economic Institutions and Human Welfare)، تألیف جان موریس (John Maurice)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۵۸.<ref name="wafa" />
* «مراحل النمو الاقتصادي» (Stages of Economic Growth)، تألیف روشر (Ruscher)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت.<ref name="wafa" />
* «القافلة: قصة الشرق الأوسط» (Caravan: The Story of the Middle East)، تألیف کارل کارلتون (Carl Carleton)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت: دار الثقافة، ۱۹۵۹.<ref name="palestinapedia" />
* «علم الاقتصاد الحديث» (Modern Economics)، تألیف آرتور ادوارد برنز (Arthur Edward Burns) و آلفرد کلارنس نیل (Alfred Clarence Neal)، ترجمه برهان الدجانی و عصام عاشور، بیروت، ۱۹۶۰.<ref name="wafa" />
* «الصناعة وأثرها على المجتمعات والأفراد» (Industrialism and Industrial Man)، تألیف کلارک کیر (Clark Kerr) و دیگران، ترجمه برهان الدجانی، بیروت: المكتبة الأهلية، ۱۹۶۲.<ref name="palestinapedia" />
* «دراسات في الدولة الاتحادية» (Studies in Federal State)، تألیف رابرت رچردسون (Robert Ritchardson)، ترجمه برهان الدجانی، تقدیم ولید الخالدی، بیروت: الدار القومية للطباعة والنشر، ۱۹۶۴.<ref name="palestinapedia" />
* «التنمية الاقتصادية: نظريتها وتاريخها سياستها» (Economic Development: Theory, History, Policy)، تألیف جرالد مایر (Gerald Meier) و رابرت بالدوین (Robert Baldwin)، ترجمه یوسف عبدالله الصایغ، مراجعه برهان الدجانی، بیروت: مكتبة لبنان، ۱۹۶۴.<ref name="palestinapedia" />
* «الدخل والعمالة والنمو الاقتصادي» (Income, Employment and Economic Growth)، تألیف والاس پترسون (Wallace Peterson)، ترجمه صلاح الدباغ، مراجعه برهان دجانی، بیروت: مؤسسة فرانكلين، ۱۹۶۸.<ref name="palestinapedia" />
* «الاشتراكية الغابية» (Forest Socialism)، تألیف برنارد شاو (Bernard Shaw) و کلارک لاس (Clark Lass)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۹۱.<ref name="wafa" />

**سالنامه‌ها و دایرةالمعارف‌ها (تحت سردبیری او):**
* «الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية» برای سال‌های ۱۹۶۴، ۱۹۶۵، ۱۹۶۶، ۱۹۶۷، ۱۹۶۸، ۱۹۶۹ (بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="palestine-studies" />

**مقالات علمی متعددی در نشریاتی مانند:**
* مجلة «المستقبل العربي» (مركز دراسات الوحدة العربية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />
* مجلة «الدراسات الفلسطينية» (مؤسسة الدراسات الفلسطينية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />

==پانويس ==
<references />

==منابع مقاله==
* [https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة.]
* [https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48، 9 سپتامبر 2023م.]
* [https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 هشام نشابه، برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44، خريف 2000م، صص 47-52.]
* [http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 برهان الدجاني، معجم البابطين لشعراء العربية.]
* [https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A برهان دجاني، المعرفة.]
* [https://archive.assafir.com/ssr/1069621.html هشام نشابه، برهان الدجاني عندما يبكي، قبل العين، القلب والفكر والقلم، جريدة السفیر، 18 سپتامبر 2000م.]
* [https://www.palestine-studies.org/fr/node/235675 Burhan Dajani, Institute for Palestine Studies.]
* [https://www.palestine-studies.org/ar/node/1648017 كتابات برهان الدجاني السياسية والاقتصادية والأدبية، مؤسسة الدراسات الفلسطينية، 2004م.]
* [https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا).]
* [https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة.]

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
[[تكوين العقل الحديث]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-خرداد]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۷
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''برهان بن احمد راغب ~~الدجانی~~''' (۱۹۲۰-۲۰۰۰م)، اقتصاددان، نویسنده، اندیشمند و استاد دانشگاه فلسطینی-اردنی. او از برجسته‌ترین اقتصاددانان عرب، از مؤسسان «مؤسسه مطالعات فلسطین» و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» بود. الدجانی بیش از چهل سال به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد و آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، فلسفه علم و تاریخ اسلام از خود به جای گذاشت. دولت لبنان در سال ۲۰۰۰ به پاس تلاش‌های او نشان «سدر» را به وی اعطا کرد.		'''برهان بن احمد راغب دجانی''' (۱۹۲۰-۲۰۰۰م)، اقتصاددان، نویسنده، اندیشمند و استاد دانشگاه فلسطینی-اردنی. او از برجسته‌ترین اقتصاددانان عرب، از مؤسسان «مؤسسه مطالعات فلسطین» و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» بود. الدجانی بیش از چهل سال به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد و آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، فلسفه علم و تاریخ اسلام از خود به جای گذاشت. دولت لبنان در سال ۲۰۰۰ به پاس تلاش‌های او نشان «سدر» را به وی اعطا کرد.

	==ولادت==		==ولادت==
	برهان بن احمد راغب ~~الدجانی~~ در سال ۱۹۲۰م (برخی منابع ۱۹۲۱م) در شهر یافا (در روستای بیت دجن از توابع یافا در غرب فلسطین) به دنیا آمد.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او از خاندان معروف «الدجانی» در یافا بود.<ref name="yaffa48">[https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 ر.ک: من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48]</ref> پدرش احمد راغب الدجانی و خواهرش هادیه دجانی شكیل (نویسنده و پژوهشگر تاریخ) بود.<ref>[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref>		برهان بن احمد راغب دجانی در سال ۱۹۲۰م (برخی منابع ۱۹۲۱م) در شهر یافا (در روستای بیت دجن از توابع یافا در غرب فلسطین) به دنیا آمد.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او از خاندان معروف «الدجانی» در یافا بود.<ref name="yaffa48">[https://yaffa48.com/index.php/site/post/61397 ر.ک: من أعلام يافا .. من هو المفكّر والأديب برهان الدين الدجاني ؟!، يافا 48]</ref> پدرش احمد راغب الدجانی و خواهرش هادیه دجانی شكیل (نویسنده و پژوهشگر تاریخ) بود.<ref>[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref>

	==تحصیلات==		==تحصیلات==
	برهان ~~الدجانی~~ تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عامریه» در یافا به پایان رساند.<ref name="yaffa48" /> سپس تحصیلات متوسطه را در مدارس انگلیسی شهر صفد گذراند.<ref name="palestinapedia">[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او در سال ۱۹۴۰ موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم اقتصادی از دانشگاه آمریکایی بیروت شد و در سال ۱۹۴۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته اقتصاد از همان دانشگاه اخذ کرد.<ref name="palestinapedia" /> پایان‌نامه کارشناسی ارشد او با عنوان «اهمیت اقتصادی وحدت میان عراق، سوریه، لبنان، اردن شرقی و فلسطین» بود.<ref name="palestinapedia" /> او در دوران اقامت خود در قدس، در مؤسسه حقوق فلسطین تحصیل کرد و در سال ۱۹۴۸ دیپلم حقوق گرفت.<ref name="palestinapedia" /> همچنین برهان ~~الدجانی~~ موفق به دریافت دکترای مطالعات اسلامی از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل در مونترال (کانادا) شد.<ref>[https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A ر.ک: برهان دجانی، المعرفة]</ref> در سال ۱۹۷۴، دانشگاه توبینگن آلمان به پاس دستاوردهایش در علم اقتصاد، مدرک دکترای افتخاری به او اعطا کرد.<ref name="palestinapedia" />		برهان دجانی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه «عامریه» در یافا به پایان رساند.<ref name="yaffa48" /> سپس تحصیلات متوسطه را در مدارس انگلیسی شهر صفد گذراند.<ref name="palestinapedia">[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة]</ref> او در سال ۱۹۴۰ موفق به دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم اقتصادی از دانشگاه آمریکایی بیروت شد و در سال ۱۹۴۴ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته اقتصاد از همان دانشگاه اخذ کرد.<ref name="palestinapedia" /> پایان‌نامه کارشناسی ارشد او با عنوان «اهمیت اقتصادی وحدت میان عراق، سوریه، لبنان، اردن شرقی و فلسطین» بود.<ref name="palestinapedia" /> او در دوران اقامت خود در قدس، در مؤسسه حقوق فلسطین تحصیل کرد و در سال ۱۹۴۸ دیپلم حقوق گرفت.<ref name="palestinapedia" /> همچنین برهان دجانی موفق به دریافت دکترای مطالعات اسلامی از مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل در مونترال (کانادا) شد.<ref>[https://www.marefa.org/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A ر.ک: برهان دجانی، المعرفة]</ref> در سال ۱۹۷۴، دانشگاه توبینگن آلمان به پاس دستاوردهایش در علم اقتصاد، مدرک دکترای افتخاری به او اعطا کرد.<ref name="palestinapedia" />

	==فعالیت‌ها==		==فعالیت‌ها==
	برهان ~~الدجانی~~ فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۹۴۵ در «مكتب عربی» در قدس و لندن آغاز کرد.<ref name="palestinapedia" /> پس از نكبه ۱۹۴۸، در سال ۱۹۴۹ اداره آموزش آژانس امداد و کار سازمان ملل (UNRWA) را در کرانه باختری تأسیس کرد و به عنوان مدیر آن منصوب شد.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۵۰ موفق به دریافت امتیاز انتشار روزنامه «الهدف» از مقامات اردن شد و این هفته‌نامه را در قدس منتشر کرد.<ref name="yaffa48" />		برهان دجانی فعالیت حرفه‌ای خود را از سال ۱۹۴۵ در «مكتب عربی» در قدس و لندن آغاز کرد.<ref name="palestinapedia" /> پس از نكبه ۱۹۴۸، در سال ۱۹۴۹ اداره آموزش آژانس امداد و کار سازمان ملل (UNRWA) را در کرانه باختری تأسیس کرد و به عنوان مدیر آن منصوب شد.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۵۰ موفق به دریافت امتیاز انتشار روزنامه «الهدف» از مقامات اردن شد و این هفته‌نامه را در قدس منتشر کرد.<ref name="yaffa48" />

	برهان ~~الدجانی~~ از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۴ به عنوان استاد و مدرس اقتصاد در دانشگاه آمریکایی بیروت مشغول به تدریس بود.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاه لبنان، دانشگاه بیروت عربی، آکادمی لبنان و مؤسسه عالی مطالعات عربی در قاهره تدریس کرد.<ref name="palestinapedia" /> او از سال ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۰ به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد.<ref name="yaffa48" />		برهان دجانی از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۴ به عنوان استاد و مدرس اقتصاد در دانشگاه آمریکایی بیروت مشغول به تدریس بود.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین به عنوان استاد مدعو در دانشگاه لبنان، دانشگاه بیروت عربی، آکادمی لبنان و مؤسسه عالی مطالعات عربی در قاهره تدریس کرد.<ref name="palestinapedia" /> او از سال ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۰ به عنوان دبیرکل اتحادیه عمومی اتاق‌های بازرگانی، صنعت و کشاورزی کشورهای عربی فعالیت کرد.<ref name="yaffa48" />

	~~الدجانی~~ از جمله مؤسسان «جنبش ناسیونالیست‌های عرب» (حركة القوميين العرب) و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» در سال ۱۹۴۱ بود که آن را ورودی واقعی برای وحدت عربی می‌دانست.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۶۲ در تأسیس «مؤسسه مطالعات فلسطین» در بیروت نقش داشت و به عنوان عضو مؤسس هیئت امنای آن منصوب شد.<ref name="palestinapedia" /> همچنین در سال ۱۹۵۶ در تأسیس «نادی فرهنگی عربی» در بیروت مشارکت کرد و به عنوان رئیس آن انتخاب شد.<ref name="palestinapedia" /> او عضو کمیته مشورتی امور اقتصادی اتحادیه عرب بود و به مدت ۳۰ سال (۱۹۶۸-۱۹۹۸) نماینده لبنان در مجمع اجرایی سازمان عربی آموزش، فرهنگ و علوم (الکسو) بود و سپس به ریاست آن رسید.<ref name="wafa">[https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 ر.ک: برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا)]</ref>		دجانی از جمله مؤسسان «جنبش ناسیونالیست‌های عرب» (حركة القوميين العرب) و از نخستین دعوت‌کنندگان به ایجاد «بازار مشترک عربی» در سال ۱۹۴۱ بود که آن را ورودی واقعی برای وحدت عربی می‌دانست.<ref name="yaffa48" /> او در سال ۱۹۶۲ در تأسیس «مؤسسه مطالعات فلسطین» در بیروت نقش داشت و به عنوان عضو مؤسس هیئت امنای آن منصوب شد.<ref name="palestinapedia" /> همچنین در سال ۱۹۵۶ در تأسیس «نادی فرهنگی عربی» در بیروت مشارکت کرد و به عنوان رئیس آن انتخاب شد.<ref name="palestinapedia" /> او عضو کمیته مشورتی امور اقتصادی اتحادیه عرب بود و به مدت ۳۰ سال (۱۹۶۸-۱۹۹۸) نماینده لبنان در مجمع اجرایی سازمان عربی آموزش، فرهنگ و علوم (الکسو) بود و سپس به ریاست آن رسید.<ref name="wafa">[https://info.wafa.ps/Home/PersonDetails/24 ر.ک: برهان الدجاني، وكالة الأنباء والمعلومات الفلسطينية (وفا)]</ref>

	از مهم‌ترین اقدامات او، تدوین «طرح نفتی» بود که توسط رهبران عربی تصویب و در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ برای حمایت از کشورهای درگیر با اسرائیل به کار گرفته شد.<ref name="palestinapedia" /> الدجانی در سال ۱۹۵۲ کتابی با عنوان «اسرائیل: خطر اقتصادی، نظامی و سیاسی» منتشر کرد که ماهیت تهاجمی اسرائیل را از همان اوایل دهه ۱۹۵۰ آشکار می‌ساخت.<ref name="palestine-studies">[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref> او همچنین از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ سردبیر «سالنامه قضیه فلسطین» (الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية) بود که کامل‌ترین سند از قضیه فلسطین در آن دوره به شمار می‌رود.<ref name="palestine-studies" />		از مهم‌ترین اقدامات او، تدوین «طرح نفتی» بود که توسط رهبران عربی تصویب و در جنگ اکتبر ۱۹۷۳ برای حمایت از کشورهای درگیر با اسرائیل به کار گرفته شد.<ref name="palestinapedia" /> الدجانی در سال ۱۹۵۲ کتابی با عنوان «اسرائیل: خطر اقتصادی، نظامی و سیاسی» منتشر کرد که ماهیت تهاجمی اسرائیل را از همان اوایل دهه ۱۹۵۰ آشکار می‌ساخت.<ref name="palestine-studies">[https://www.palestine-studies.org/ar/node/34855 ر.ک: برهان الدجاني عَلَمٌ يخفق على عدة قمم، مجلة الدراسات الفلسطينية، العدد 44]</ref> او همچنین از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۲ سردبیر «سالنامه قضیه فلسطین» (الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية) بود که کامل‌ترین سند از قضیه فلسطین در آن دوره به شمار می‌رود.<ref name="palestine-studies" />

	برهان ~~الدجانی~~ علاوه بر اقتصاد و سیاست، به ادبیات نیز علاقه داشت. او رمانی با عنوان «الأيام والناس» نوشت که ابتدا در سال ۱۹۸۶ به صورت دنباله‌دار در روزنامه کویتی «القبس» منتشر شد و سپس در سال ۱۹۸۸ در بیروت به چاپ رسید.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین نمایشنامه‌ای منتشر نشده با عنوان «رجاء» در اواخر دهه ۱۹۶۰ نوشت.<ref name="palestinapedia" />		برهان دجانی علاوه بر اقتصاد و سیاست، به ادبیات نیز علاقه داشت. او رمانی با عنوان «الأيام والناس» نوشت که ابتدا در سال ۱۹۸۶ به صورت دنباله‌دار در روزنامه کویتی «القبس» منتشر شد و سپس در سال ۱۹۸۸ در بیروت به چاپ رسید.<ref name="palestinapedia" /> او همچنین نمایشنامه‌ای منتشر نشده با عنوان «رجاء» در اواخر دهه ۱۹۶۰ نوشت.<ref name="palestinapedia" />

	==وفات==		==وفات==
	برهان ~~الدجانی~~ سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان ~~الدجانی،~~ پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" />		برهان دجانی سرانجام در ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۰م (۲۵ شهریور ۱۳۷۹ش) در شهر عمان (اردن) درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.palestineremembered.com/Jaffa/Jaffa/ar/Picture127094.html ر.ک: برهان الدجاني، فلسطين في الذاكرة]</ref> در مراسم بزرگداشت سالگرد او، مؤسسه مطالعات فلسطین ندوه‌ای در کاخ یونسکو در بیروت برگزار کرد.<ref name="almoajam">[http://www.almoajam.org/lists/inner/1439 ر.ک: برهان الدجاني، معجم البابطين]</ref> هشام نشابه، رئیس هیئت امنای مؤسسه مطالعات فلسطین، در رثای او نوشت: «برهان دجانی، پرچمی است که بر چندین قله برافراشته است؛ پرچمی بر بلندای اندیشه ملی عربی، بر فراز اندیشه و عمل فلسطینی، و بر فراز اندیشه اسلامی.»<ref name="palestine-studies" />

	==آثار==		==آثار==

	برهان ~~الدجانی~~ آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، سیاست، فلسفه علم و ادبیات از خود به جای گذاشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:		برهان دجانی آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، سیاست، فلسفه علم و ادبیات از خود به جای گذاشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:

	===تألیفات اقتصادی و سیاسی:===		===تألیفات اقتصادی و سیاسی:===

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۱
خط ۶۸:		خط ۶۸:
	برهان الدجانی آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، سیاست، فلسفه علم و ادبیات از خود به جای گذاشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:		برهان الدجانی آثار متعددی در زمینه اقتصاد عربی، قضیه فلسطین، سیاست، فلسفه علم و ادبیات از خود به جای گذاشته است. برخی از مهمترین آثار او عبارتند از:

	تألیفات اقتصادی و سیاسی:		===تألیفات اقتصادی و سیاسی:===
	* «إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي» (۱۹۵۲)<ref name="palestine-studies" />		* «إسرائيل خطر اقتصادي وعسكري وسياسي» (۱۹۵۲)<ref name="palestine-studies" />
	* «محاضرات في التنمية والاقتصادية في الأردن» (۱۹۵۷، قاهره)<ref name="wafa" />		* «محاضرات في التنمية والاقتصادية في الأردن» (۱۹۵۷، قاهره)<ref name="wafa" />
خط ۹۱:		خط ۹۱:
	* «كتابات في الاقتصاد» (دو جلد، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />		* «كتابات في الاقتصاد» (دو جلد، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />

	آثار ادبی:		===آثار ادبی:===
	* «الأيام والناس» (رمان، ۱۹۸۸، بیروت: شركة المطبوعات للتوزيع والنشر)<ref name="palestinapedia" />		* «الأيام والناس» (رمان، ۱۹۸۸، بیروت: شركة المطبوعات للتوزيع والنشر)<ref name="palestinapedia" />
	* «كتابات في الأدب» (سیره الملك الظاهر بیبرس، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />		* «كتابات في الأدب» (سیره الملك الظاهر بیبرس، ۲۰۰۴، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="ips-books" />
خط ۹۸:		خط ۹۸:
	* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</ref>		* «تكوين العقل الحديث» (The Making of the Modern Mind)، تألیف جان هرمان راندال (John Herman Randall, Jr.)، ترجمه جورج طعمه، مراجعه برهان دجانی، تقدیم محمد حسین هیکل، قاهره: المركز القومي للترجمة، ۱۹۶۵.<ref>[https://www.palestinapedia.ps/%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%8A/ ر.ک: برهان الدين الدجاني، الموسوعة الفلسطینیة - بخش آثار]</ref>

	ترجمه‌ها:		===ترجمه‌ها:===
	* «المؤسسات الاقتصادية وعلاقتها بالرفاه الإنساني» (Economic Institutions and Human Welfare)، تألیف جان موریس (John Maurice)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۵۸.<ref name="wafa" />		* «المؤسسات الاقتصادية وعلاقتها بالرفاه الإنساني» (Economic Institutions and Human Welfare)، تألیف جان موریس (John Maurice)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۵۸.<ref name="wafa" />
	* «مراحل النمو الاقتصادي» (Stages of Economic Growth)، تألیف روشر (Ruscher)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت.<ref name="wafa" />		* «مراحل النمو الاقتصادي» (Stages of Economic Growth)، تألیف روشر (Ruscher)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت.<ref name="wafa" />
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:
	* «الاشتراكية الغابية» (Forest Socialism)، تألیف برنارد شاو (Bernard Shaw) و کلارک لاس (Clark Lass)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۹۱.<ref name="wafa" />		* «الاشتراكية الغابية» (Forest Socialism)، تألیف برنارد شاو (Bernard Shaw) و کلارک لاس (Clark Lass)، ترجمه برهان الدجانی، بیروت، ۱۹۹۱.<ref name="wafa" />

	سالنامه‌ها و دایرةالمعارف‌ها (تحت سردبیری او):		===سالنامه‌ها و دایرةالمعارف‌ها (تحت سردبیری او):===
	* «الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية» برای سال‌های ۱۹۶۴، ۱۹۶۵، ۱۹۶۶، ۱۹۶۷، ۱۹۶۸، ۱۹۶۹ (بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="palestine-studies" />		* «الكتاب السنوي للقضية الفلسطينية» برای سال‌های ۱۹۶۴، ۱۹۶۵، ۱۹۶۶، ۱۹۶۷، ۱۹۶۸، ۱۹۶۹ (بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطينية)<ref name="palestine-studies" />

	مقالات علمی متعددی در نشریاتی مانند:		===مقالات علمی متعددی در نشریاتی مانند:===
	* مجلة «المستقبل العربي» (مركز دراسات الوحدة العربية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />		* مجلة «المستقبل العربي» (مركز دراسات الوحدة العربية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />
	* مجلة «الدراسات الفلسطينية» (مؤسسة الدراسات الفلسطينية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />		* مجلة «الدراسات الفلسطينية» (مؤسسة الدراسات الفلسطينية، بیروت)<ref name="palestinapedia" />