حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2025-10-02T08:11:36Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۱
خط ۱۲۱:		خط ۱۲۱:

	[[رجال الحاكم في المستدرك]]		[[رجال الحاكم في المستدرك]]

			[[سؤالات مسعود بن علي السجزي مع أسئلة البغدادیین عن أحوال الرواة]]

	[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]		[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2025-08-17T18:19:04Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۹
خط ۱۱۹:		خط ۱۱۹:

	[[تسمية من أخرجهم البخاري و مسلم و ما انفرد به کل واحد منهما]]		[[تسمية من أخرجهم البخاري و مسلم و ما انفرد به کل واحد منهما]]

			[[رجال الحاكم في المستدرك]]

	[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]		[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2025-02-27T13:49:56Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۹
خط ۱۱۷:		خط ۱۱۷:

	[[المدخل إلی معرفة کتاب الإکلیل]]		[[المدخل إلی معرفة کتاب الإکلیل]]

			[[تسمية من أخرجهم البخاري و مسلم و ما انفرد به کل واحد منهما]]

	[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]		[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' می کرد' به ' می‌کرد'

2024-03-12T14:14:09Z

جایگزینی متن - ' می کرد' به ' می‌کرد'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مارس ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	حاكم در طلب دانش‌هاى زمان خويش به اقطار مختلف عالم اسلامى، از نيشابور تا عراق‌ و حجاز و ماوراء‌النهر و ديگر بلاد خراسان سفر كرد.«حاكم» عنوانى است كه به جهت تصدّى‌ منصب قضاوت به ابوعبداللّه داده‌اند.در سياست برخى به نقش وى‌ در ميانجيگرى ميان سامانيان و آل بويه اشاره كرده‌اند. شايد تمايلى كه حاكم به تشيع داشته و نويسندگان اهل سنت غالباً او را از اين بابت، به شدّت، مورد انتقاد قرار داده‌اند. در اصل تمايلات سياسى او بوده است‌ و در حقيقت براى آشتى ميان دو دولت شيعى و متمايل به شيعى ايرانى مى‌كوشيده‌ است و دشمنان او كه طرفدار خلافت عباسى بوده‌اند اين كوشش او را نپسنديده‌اند و او را به تشيع متهم كرده‌اند و بعدى‌ها دليل تشيع او را در نقل اين احاديث جستجو كرده‌اند.		حاكم در طلب دانش‌هاى زمان خويش به اقطار مختلف عالم اسلامى، از نيشابور تا عراق‌ و حجاز و ماوراء‌النهر و ديگر بلاد خراسان سفر كرد.«حاكم» عنوانى است كه به جهت تصدّى‌ منصب قضاوت به ابوعبداللّه داده‌اند.در سياست برخى به نقش وى‌ در ميانجيگرى ميان سامانيان و آل بويه اشاره كرده‌اند. شايد تمايلى كه حاكم به تشيع داشته و نويسندگان اهل سنت غالباً او را از اين بابت، به شدّت، مورد انتقاد قرار داده‌اند. در اصل تمايلات سياسى او بوده است‌ و در حقيقت براى آشتى ميان دو دولت شيعى و متمايل به شيعى ايرانى مى‌كوشيده‌ است و دشمنان او كه طرفدار خلافت عباسى بوده‌اند اين كوشش او را نپسنديده‌اند و او را به تشيع متهم كرده‌اند و بعدى‌ها دليل تشيع او را در نقل اين احاديث جستجو كرده‌اند.
	==اتهام به تشیع==		==اتهام به تشیع==
	حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|خطیب بغدادی]] او را متمایل به تشیع می‌دانند [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|بغدادی]] سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن ~~می کرد،~~ او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.		حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|خطیب بغدادی]] او را متمایل به تشیع می‌دانند [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|بغدادی]] سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن می‌کرد، او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.

	اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب [[المستدرک علی الصحیحین\|مستدرک]] تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط [[بخاری، محمد بن اسماعیل\|بخاری]] و [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج\|مسلم]] باشد نیافته است؛ [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی\|ابن حجر عسقلانی]] می‌گوید: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏		اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب [[المستدرک علی الصحیحین\|مستدرک]] تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط [[بخاری، محمد بن اسماعیل\|بخاری]] و [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج\|مسلم]] باشد نیافته است؛ [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی\|ابن حجر عسقلانی]] می‌گوید: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' می گوید' به ' می‌گوید'

2024-02-09T16:09:25Z

جایگزینی متن - ' می گوید' به ' می‌گوید'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۹
خط ۶۳:		خط ۶۳:
	حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|خطیب بغدادی]] او را متمایل به تشیع می‌دانند [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|بغدادی]] سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن می کرد، او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.		حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|خطیب بغدادی]] او را متمایل به تشیع می‌دانند [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|بغدادی]] سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن می کرد، او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.

	اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب [[المستدرک علی الصحیحین\|مستدرک]] تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط [[بخاری، محمد بن اسماعیل\|بخاری]] و [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج\|مسلم]] باشد نیافته است؛ [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی\|ابن حجر عسقلانی]] ~~می گوید~~: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏		اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب [[المستدرک علی الصحیحین\|مستدرک]] تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط [[بخاری، محمد بن اسماعیل\|بخاری]] و [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج\|مسلم]] باشد نیافته است؛ [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی\|ابن حجر عسقلانی]] می‌گوید: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏

	== وفات ==		== وفات ==

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2023-07-07T08:12:12Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۱۰۳:		خط ۱۰۳:

	[[تاریخ نیشابور]]		[[تاریخ نیشابور]]

			[[تاريخ نيسابور]]

			[[تاریخ نیشابور (تلخیص)]]

			[[المختصر من كتاب السياق لتاريخ نيسابور]]

	[[المستدرك علی الصحيحین]]		[[المستدرك علی الصحيحین]]

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2023-06-24T08:20:41Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۰
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:

	[[معرفة علوم الحديث و كمية أجناسه]]		[[معرفة علوم الحديث و كمية أجناسه]]

			[[المدخل إلی معرفة کتاب الإکلیل]]

	[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]		[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2023-06-24T08:19:27Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۹
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:
	[[المستدرک علی الصحیحین (تحقیق عبدالقادر عطا)]]		[[المستدرک علی الصحیحین (تحقیق عبدالقادر عطا)]]

	[[~~من کتب اصول الحدیث معرفه~~ علوم ~~الحدیث~~ و ~~کمیه اجناسه~~]]		[[معرفة علوم الحديث و كمية أجناسه]]

	[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]		[[المستدرك علی الصحيحین فی الحدیث]]

Hbaghizadeh: /* منابع مقاله */

2023-06-24T08:16:11Z

منابع مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۴۶
خط ۹۳:		خط ۹۳:

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	# جواد مسعودی، «المستدرک علی الصحیحین»، مجله محدث نو، مهر و آبان 1387 - پیش شماره 1، پایگاه اطلاعرسانی حوزه ~~نت، نشانی:~~		# [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6441/7043/85422/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DA%A9-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD%DB%8C%D9%86 جواد مسعودی، «المستدرک علی الصحیحین»، مجله محدث نو، مهر و آبان 1387 - پیش شماره 1، پایگاه اطلاعرسانی حوزه نت]
	~~https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6441/7043/85422~~

	{{سرور زنان جهان}}		{{سرور زنان جهان}}

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}

Hbaghizadeh در ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۵۷

2023-05-25T06:57:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ مهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۲۷
خط ۵۰:		خط ۵۰:

	== ولادت ==		== ولادت ==
	وى در سال ~~321 ه‍~~ در نيشابور متولد شد ~~و در سال 405 ه‍ در همين شهر، در اثر سكته درگذشت~~.		وى در سال 321ق در نيشابور متولد شد.

	او از سنّ ۹ سالگی (۳۳۰ق) و تحت نظر پدر و دایی‌اش شروع به سماع حدیث کرد و از سنّ ۱۶ سالگی نوشتن را شروع کرد (۳۳۷ق) در ۲۰ سالگی در سفری به عراق برای شنیدن حدیث رفت و پس از بجای آوردن حج، به خراسان و ماوراءالنهر بازگشت و در نیشابور ساکن شد.		== تحصیلات ==
			او از سنّ ۹ سالگی برابر با ۳۳۰ق و تحت نظر پدر و دایی‌اش شروع به سماع حدیث کرد و از سنّ ۱۶ سالگی نوشتن را شروع کرد (۳۳۷ق).

	در زمان دولت سامانیان و در سال ۳۵۹ق به قضاوت شهر نساء منسوب شد و نیز پس از مدتی قضاوت جرجان (گرگان امروزی) را به او پیشنهاد کردند که این سمت را نپذیرفت. در همان روزها به عنوان سفیر دولت سامانی به دربار آل‌بویه رفت‌وآمد داشت و در کارهای سیاسی، قضایی و اجتماعی فعّال بود~~. حاکم سرانجام پس از ۸۴ سال زندگی و اشتغال به تحصيل، تدريس و تأليف در سال 405 ه‍ وفات کرد~~.		در ۲۰ سالگی در سفری به عراق برای شنیدن حدیث رفت و پس از بجای آوردن حج، به خراسان و ماوراءالنهر بازگشت و در نیشابور ساکن شد.

			در زمان دولت سامانیان و در سال ۳۵۹ق به قضاوت شهر نساء منسوب شد و نیز پس از مدتی قضاوت جرجان (گرگان امروزی) را به او پیشنهاد کردند که این سمت را نپذیرفت. در همان روزها به عنوان سفیر دولت سامانی به دربار آل‌بویه رفت‌وآمد داشت و در کارهای سیاسی، قضایی و اجتماعی فعّال بود.

	حاكم در طلب دانش‌هاى زمان خويش به اقطار مختلف عالم اسلامى، از نيشابور تا عراق‌ و حجاز و ماوراء‌النهر و ديگر بلاد خراسان سفر كرد.«حاكم» عنوانى است كه به جهت تصدّى‌ منصب قضاوت به ابوعبداللّه داده‌اند.در سياست برخى به نقش وى‌ در ميانجيگرى ميان سامانيان و آل بويه اشاره كرده‌اند. شايد تمايلى كه حاكم به تشيع داشته و نويسندگان اهل سنت غالباً او را از اين بابت، به شدّت، مورد انتقاد قرار داده‌اند. در اصل تمايلات سياسى او بوده است‌ و در حقيقت براى آشتى ميان دو دولت شيعى و متمايل به شيعى ايرانى مى‌كوشيده‌ است و دشمنان او كه طرفدار خلافت عباسى بوده‌اند اين كوشش او را نپسنديده‌اند و او را به تشيع متهم كرده‌اند و بعدى‌ها دليل تشيع او را در نقل اين احاديث جستجو كرده‌اند.		حاكم در طلب دانش‌هاى زمان خويش به اقطار مختلف عالم اسلامى، از نيشابور تا عراق‌ و حجاز و ماوراء‌النهر و ديگر بلاد خراسان سفر كرد.«حاكم» عنوانى است كه به جهت تصدّى‌ منصب قضاوت به ابوعبداللّه داده‌اند.در سياست برخى به نقش وى‌ در ميانجيگرى ميان سامانيان و آل بويه اشاره كرده‌اند. شايد تمايلى كه حاكم به تشيع داشته و نويسندگان اهل سنت غالباً او را از اين بابت، به شدّت، مورد انتقاد قرار داده‌اند. در اصل تمايلات سياسى او بوده است‌ و در حقيقت براى آشتى ميان دو دولت شيعى و متمايل به شيعى ايرانى مى‌كوشيده‌ است و دشمنان او كه طرفدار خلافت عباسى بوده‌اند اين كوشش او را نپسنديده‌اند و او را به تشيع متهم كرده‌اند و بعدى‌ها دليل تشيع او را در نقل اين احاديث جستجو كرده‌اند.
			==اتهام به تشیع==
			حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت [[امام علی علیه‌السلام\|امام علی(ع)]] به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|خطیب بغدادی]] او را متمایل به تشیع می‌دانند [[خطیب بغدادی، احمد بن علی\|بغدادی]] سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط [[صحيح البخاري\|صحیح بخاری]] و [[صحيح مسلم\|مسلم]] بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن می کرد، او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.

			اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب [[المستدرک علی الصحیحین\|مستدرک]] تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط [[بخاری، محمد بن اسماعیل\|بخاری]] و [[قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج\|مسلم]] باشد نیافته است؛ [[ذهبی، محمد بن احمد\|ذهبی]] می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی\|ابن حجر عسقلانی]] می گوید: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏

	~~==حاکم نیشابوری متهم به تشیع==~~
	حاکم نیشابوری با درج حدیث‌هایی در منقبت امام علی(ع) به شیعه‌ بودن متهم شد؛ عالمانی همچون خطیب بغدادی او را متمایل به تشیع می‌دانند بغدادی سخن ارموی را در باره او می‌آورد به این‌که: حاکم احادیثی را که به زعم خود بر طبق شرایط صحیح بخاری و مسلم بود جمع کرد و از جملۀ آن‌ها حدیث «طیر» و حدیث «من کنتُ مولاهُ فعلیّ مولاه» بود و این کار سبب شد که «اصحاب حدیث این کار او را رد کنند و به سخنش توجه نکنند و کارش را درست ندانند.»؛ ذهبی نیز سخن ابواسماعیل عبدالله بن محمد هروی را در بارۀ حاکم نقل کرده است که گفته است: «ثقةٌ فی الحدیث، رافضیٌ خبیث». البته ذهبی از حاکم دفاع کرده است و می‌گوید: «کلّا لیسَ هو رافضیاً بلی یتشیّع»؛ ابن طاهر می‌گوید:«حاکم در باطن، شیعۀ متعصّبی بود ولی در ظاهر[خلافت خلفاء] اظهار تسنّن می کرد، او از معاویه منحرف بود و از اظهار آن هیچ ابایی نداشت.» (حتّی به همین دلیل عبدالله بن کرام که طرفدار معاویه بود حاکم را خانه نشین کرده ومنبرش را شکسته بود ولی وی حاضر نبود به درخواست دیگران در فضیلت معاویه حدیثی نقل کند و می‌گفت: «لایجیءُ من قلبی، لایجیءُ من قلبی»)؛ سمعانی می‌گوید: «و کان فیه تشیّع»؛ ابن تیمیه نیز در منهاج السنّة سخنانی در مورد حاکم گفته است.

	اتهام‌ها به حاکم بر ارزش کتاب مستدرک تأثیر گذاشته است؛ ابوسعید مالینی مدّعی است همه کتاب را از آغاز تا پایان خوانده است و در آن هیچ حدیثی را که منطبق بر شروط بخاری و مسلم باشد نیافته است؛ ذهبی می‌گوید: از آنجا که شأن کتب مستدرک به آوردن حدیث‌های جعلی و ساختگی است، در کتاب حاکم نیز حدیث‌های موضوعه وارد شده است، ذهبی 100 حدیثِ موضوع از حدیث‌های کتاب مستدرک را در جزئی گرد آورده است؛ ابن جوزی نیز در کتاب الموضوعات خود 60 حدیث جعلی از کتاب حاکم را گردآوری نموده است؛ ذهبی ادّعا می‌کند: نیمی از حدیث‌های کتاب بر اساس شروط بخاری و مسلم است و ربع آن، حدیث‌های صحیح و فقط یک‌چهارم آن، حدیث‌های مناکیر، مطلب‌های موهومی که اصلی ندارد و موضوعات است؛ ابن حجر عسقلانی می گوید: «حاکم در اواخر عمر دچار غفلت شد و احوالش دگرگون گشت و در همین زمان هم مستدرک را نوشت.» البته، ابن صلاح بهترین سخن در این مقام را گفته است که: «چیزی که حاکم حکم به صحّتش کرده ولی درکتب أئمه قبلی (بخاری و مسلم) نیامده، اگر صحیح نباشد دست کم حسَن است و می‌توان با آن احتجاج کرد و به آن عمل نمود، مگر مواردی که در آن بیماری‌ای باشد که موجب ضعف حدیث گردد.»<ref>ر.ک: مسعودی، جواد</ref>‏

	== وفات ==		== وفات ==
	حاکم در صفر سال ۴۰۵ هجری قمری درگذشت و در نیشابور به خاک سپرده شد.		حاکم در صفر سال ۴۰۵ هجری قمری پس از 84 سال زندگی و اشتغال به تحصيل، تدريس و تأليف درگذشت و در نیشابور به خاک سپرده شد.


	==آثار==		==آثار==