https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 2026-06-16T02:38:21Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=824111&oldid=prev 2026-04-25T13:29:08Z

<p>جایگزینی متن - &#039; ،&#039; به &#039;،&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (۱۳۱۱-1404ش) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]] ، [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (۱۳۱۱-1404ش) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]]، [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]] ،  [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] گردید.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=417 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص417]&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]]،  [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] گردید.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=417 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص417]&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-823592:rev-824111 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=823592&oldid=prev 2026-04-16T08:33:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (۱۳۱۱-1404ش) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، محمود|شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|حکیم]]، [[شیرازی، عبدالهادی|شیرازی]]، [[حلی، حسین|حلی]]، زنجانی و [[خویی، سید ابوالقاسم|خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (۱۳۱۱-1404ش) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید </ins>محمود|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید محمود حسینی </ins>شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید محسن طباطبائی </ins>حکیم]] ، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسینی </ins>شیرازی، عبدالهادی|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید عبدالهادی </ins>شیرازی]]، [[حلی، حسین|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین </ins>حلی]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر </ins>زنجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>[[خویی، سید ابوالقاسم|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید ابوالقاسم </ins>خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بازگشت به وطن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بازگشت به وطن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt; این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt; این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">خط ۶۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان مسائل مستحدثه (مسائل جدید) بسیارى را مورد پژوهش مستمر قرار داد و آن‌ها را با توجه به شرایط زمان، مکان، عرف و نیاز جامعه و بر اساس مبانى فقه اجتهادى و عناصر اصلى استنباط به بحث گرفت و در محافل علمى و مراکز فرهنگى و مطبوعات مطرح ساخت.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=419 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص419-420]&lt;/ref&gt; همین امر ایشان را چه در نجف و چه در قم در زمره مجتهدان برجسته‌‌‌اى جاى داد که با نظریات عمیق خود راهگشاى پژوهشگران عرصه فقاهت بوده و هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان مسائل مستحدثه (مسائل جدید) بسیارى را مورد پژوهش مستمر قرار داد و آن‌ها را با توجه به شرایط زمان، مکان، عرف و نیاز جامعه و بر اساس مبانى فقه اجتهادى و عناصر اصلى استنباط به بحث گرفت و در محافل علمى و مراکز فرهنگى و مطبوعات مطرح ساخت.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=419 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص419-420]&lt;/ref&gt; همین امر ایشان را چه در نجف و چه در قم در زمره مجتهدان برجسته‌‌‌اى جاى داد که با نظریات عمیق خود راهگشاى پژوهشگران عرصه فقاهت بوده و هستند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آراء و نظرات نوینى چون نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدى منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدى مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسى اجتماعى توسط زنان، طهارت ذاتى مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنى الحل، جواز مجسمه‌‌‌سازى به‌عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ دختران عادت ماهانه است) و نیز نظرات جدید ایشان درباره مسائلى چون موسیقى، هنر، حجاب و... از جمله آثار ایشان مى‌‌‌باشد.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=426 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص426]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آراء و نظرات نوینى چون نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدى منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدى مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسى اجتماعى توسط زنان، طهارت ذاتى مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنى الحل، جواز مجسمه‌‌‌سازى به‌عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ دختران عادت ماهانه است) و نیز نظرات جدید ایشان درباره مسائلى چون موسیقى، هنر، حجاب و... از جمله آثار ایشان مى‌‌‌باشد.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=426 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص426]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=823591&oldid=prev 2026-04-16T08:29:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شش سالگى به اشاره پدر به فراگیرى قرآن مجید و ادبیات فارسى پرداخته و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود گردیده و در مدت چهار سال موفق به اتمام مقدمات و مقدارى از سطح عالى شد. هنوز هیجده بهار از عمر ایشان نگذشته بود که سطوح عالیه فقه و اصول را به‌ضمیمه منظومه سبزوارى به پایان رسانده و به‌منظور گذراندن مراحل بعدى به مشهد هجرت کرده و از درس‌‌‌هاى اساتید آن حوزه علمى بهره فراوان برد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شش سالگى به اشاره پدر به فراگیرى قرآن مجید و ادبیات فارسى پرداخته و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود گردیده و در مدت چهار سال موفق به اتمام مقدمات و مقدارى از سطح عالى شد. هنوز هیجده بهار از عمر ایشان نگذشته بود که سطوح عالیه فقه و اصول را به‌ضمیمه منظومه سبزوارى به پایان رسانده و به‌منظور گذراندن مراحل بعدى به مشهد هجرت کرده و از درس‌‌‌هاى اساتید آن حوزه علمى بهره فراوان برد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=417 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص417]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]] ،  [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] گردید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، سید محمود|سید محمود حسینی شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|سید محسن طباطبائی حکیم]] ،  [[حسینی شیرازی، عبدالهادی|سید عبدالهادی شیرازی]]، [[حلی، حسین|حسین حلی]]، [[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] و  [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] گردید.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=417 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص417]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به‌موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و نیز تألیف روى آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌هاى سطح عالى حوزه (رسائل، مکاسب و کفایه) را جمعاً در سه دوره تدریس کرد و همچنین در سال‌‌‌هاى آخر اقامت در نجف اشرف، در مدرسه بزرگ مرحوم آخوند خراسانى، خارج اصول تدریس مى‌کرد. در نجف کتاب‌‌‌هاى بسیارى به رشته تحریر درآورد؛ از جمله تقریرات درس خارج فقه مرحوم آیت‌اللّه‌العظمى شاهرودى را به‌‌‌صورت مجموعه‌‌‌اى پنج جلدى، به تشنگان معارف فقهى عرضه کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به‌موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و نیز تألیف روى آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌هاى سطح عالى حوزه (رسائل، مکاسب و کفایه) را جمعاً در سه دوره تدریس کرد و همچنین در سال‌‌‌هاى آخر اقامت در نجف اشرف، در مدرسه بزرگ مرحوم آخوند خراسانى، خارج اصول تدریس مى‌کرد. در نجف کتاب‌‌‌هاى بسیارى به رشته تحریر درآورد؛ از جمله تقریرات درس خارج فقه مرحوم آیت‌اللّه‌العظمى شاهرودى را به‌‌‌صورت مجموعه‌‌‌اى پنج جلدى، به تشنگان معارف فقهى عرضه کرد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=30 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص30]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بازگشت به وطن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بازگشت به وطن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است. این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=31 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص31]&lt;/ref&gt; </ins>این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l64">خط ۶۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تألیفات، آثار و نظرات علمى ایشان تاکنون در قالب ده‌‌‌ها کتاب و صدها مقاله، سخنرانى و مصاحبه در داخل و خارج کشور و به زبان‌‌‌هاى گوناگون منتشر شده ‌‌‌است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تألیفات، آثار و نظرات علمى ایشان تاکنون در قالب ده‌‌‌ها کتاب و صدها مقاله، سخنرانى و مصاحبه در داخل و خارج کشور و به زبان‌‌‌هاى گوناگون منتشر شده ‌‌‌است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/14404?pageNumber=39 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، ج1، ص39]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاکنون </del>مسائل مستحدثه (مسائل جدید) بسیارى را مورد پژوهش مستمر قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داده </del>و آن‌ها را با توجه به شرایط زمان، مکان، عرف و نیاز جامعه و بر اساس مبانى فقه اجتهادى و عناصر اصلى استنباط به بحث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفته </del>و در محافل علمى و مراکز فرهنگى و مطبوعات مطرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساخته‌‌‌ است</del>. همین امر ایشان را چه در نجف و چه در قم در زمره مجتهدان برجسته‌‌‌اى جاى داد که با نظریات عمیق خود راهگشاى پژوهشگران عرصه فقاهت بوده و هستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ایشان مسائل مستحدثه (مسائل جدید) بسیارى را مورد پژوهش مستمر قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داد </ins>و آن‌ها را با توجه به شرایط زمان، مکان، عرف و نیاز جامعه و بر اساس مبانى فقه اجتهادى و عناصر اصلى استنباط به بحث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفت </ins>و در محافل علمى و مراکز فرهنگى و مطبوعات مطرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساخت.&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=419 ر</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص419-420]&lt;/ref&gt; </ins>همین امر ایشان را چه در نجف و چه در قم در زمره مجتهدان برجسته‌‌‌اى جاى داد که با نظریات عمیق خود راهگشاى پژوهشگران عرصه فقاهت بوده و هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آراء و نظرات نوینى چون نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدى منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدى مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسى اجتماعى توسط زنان، طهارت ذاتى مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنى الحل، جواز مجسمه‌‌‌سازى به‌عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ دختران عادت ماهانه است) و نیز نظرات جدید ایشان درباره مسائلى چون موسیقى، هنر، حجاب و... از جمله آثار ایشان مى‌‌‌باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آراء و نظرات نوینى چون نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدى منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدى مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسى اجتماعى توسط زنان، طهارت ذاتى مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنى الحل، جواز مجسمه‌‌‌سازى به‌عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ دختران عادت ماهانه است) و نیز نظرات جدید ایشان درباره مسائلى چون موسیقى، هنر، حجاب و... از جمله آثار ایشان مى‌‌‌باشد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=426 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص426]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله آثار ایشان است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله آثار ایشان است:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l85">خط ۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمد ابراهیم، دروس في الفقه المقارن، تهران - ایران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی. معاونت فرهنگی. پژوهشگاه مطالعات تقریبی، 1440 هجری قمری|2019 میلادی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمد ابراهیم، دروس في الفقه المقارن، تهران - ایران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی. معاونت فرهنگی. پژوهشگاه مطالعات تقریبی، 1440 هجری قمری|2019 میلادی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># جناتی، محمد ابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران - ایران: اميرکبير، 1386ش</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=823590&oldid=prev 2026-04-16T08:16:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدابراهیم جناتی، در سال 1311ش، در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدابراهیم جناتی، در سال 1311ش، در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; [https://noorlib.ir/book/view/93117?pageNumber=416 ر.ک: جناتی، محمدابراهیم، ج1، ص416]&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l84">خط ۸۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># جناتی، محمد ابراهیم، دروس في الفقه المقارن، تهران - ایران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی. معاونت فرهنگی. پژوهشگاه مطالعات تقریبی، 1440 هجری قمری|2019 میلادی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=823589&oldid=prev 2026-04-16T08:01:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، محمود|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهرودى</del>]]، [[حکیم، سید محسن|حکیم]]، [[شیرازی، عبدالهادی|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرازى</del>]]، [[حلی، حسین|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلّى</del>]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنجانى </del>و [[خویی، سید ابوالقاسم|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویى</del>]] گردید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مدتى به قم رفته و با شرکت در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌اللّه‌ بروجردى]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینى(ره)]] به تحصیل ادامه داد. سپس به نجف اشرف مهاجرت نموده و بیست‌‌‌وپنج سال در آن مرکز علمى اقامت گزید، که بیشتر آن صرف استفاده از محضر پرفیض استادان آن حوزه علمیه مانند آیات عظام [[حسینی شاهرودی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید </ins>محمود|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید محمود حسینی شاهرودی</ins>]]، [[حکیم، سید محسن|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید محسن طباطبائی </ins>حکیم]] ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسینی </ins>شیرازی، عبدالهادی|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید عبدالهادی شیرازی</ins>]]، [[حلی، حسین|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین حلی</ins>]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زنجانی، محمدباقر|محمدباقر زنجانی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>[[خویی، سید ابوالقاسم|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید ابوالقاسم خویی</ins>]] گردید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تدریس و تحریر==</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=823586&oldid=prev 2026-04-16T07:54:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال 1311ش، در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدابراهیم جناتی، </ins>در سال 1311ش، در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیل در شاهرود==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدابراهیم جناتی، به سال ١٣١١ش، در شاهرود دیده به جهان گشود. </del>در شش سالگى به اشاره پدر به فراگیرى قرآن مجید و ادبیات فارسى پرداخته و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود گردیده و در مدت چهار سال موفق به اتمام مقدمات و مقدارى از سطح عالى شد. هنوز هیجده بهار از عمر ایشان نگذشته بود که سطوح عالیه فقه و اصول را به‌ضمیمه منظومه سبزوارى به پایان رسانده و به‌منظور گذراندن مراحل بعدى به مشهد هجرت کرده و از درس‌‌‌هاى اساتید آن حوزه علمى بهره فراوان برد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در شش سالگى به اشاره پدر به فراگیرى قرآن مجید و ادبیات فارسى پرداخته و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود گردیده و در مدت چهار سال موفق به اتمام مقدمات و مقدارى از سطح عالى شد. هنوز هیجده بهار از عمر ایشان نگذشته بود که سطوح عالیه فقه و اصول را به‌ضمیمه منظومه سبزوارى به پایان رسانده و به‌منظور گذراندن مراحل بعدى به مشهد هجرت کرده و از درس‌‌‌هاى اساتید آن حوزه علمى بهره فراوان برد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هجرت به قم==</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=821065&oldid=prev 2026-03-19T16:55:04Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l126">خط ۱۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:درگذشتگان ‍‍1404]]</ins></div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=821063&oldid=prev 2026-03-19T14:51:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61">خط ۶۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام در روز سه شنبه 26 اسفند 1404ش آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی، از علاقمندان راستین امام خمینی و از حامیان وفادار رهبر شهیدمان به رحمت حق پیوست.&lt;ref&gt; [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 ر.ک: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، خبرگزاری رسمی حوزه]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام در روز سه شنبه 26 اسفند 1404ش آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی، از علاقمندان راستین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[موسوی خمینی، سید روح‌الله|</ins>امام خمینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و از حامیان وفادار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خامنه‌ای، سید علی|</ins>رهبر شهیدمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به رحمت حق پیوست.&lt;ref&gt; [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 ر.ک: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، خبرگزاری رسمی حوزه]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=821062&oldid=prev 2026-03-19T14:50:31Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وفات</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61">خط ۶۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام در روز سه شنبه 26 اسفند 1404ش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگذشت</del>.&lt;ref&gt; [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 ر.ک: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، خبرگزاری رسمی حوزه]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سرانجام در روز سه شنبه 26 اسفند 1404ش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی، از علاقمندان راستین امام خمینی و از حامیان وفادار رهبر شهیدمان به رحمت حق پیوست</ins>.&lt;ref&gt; [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 ر.ک: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، خبرگزاری رسمی حوزه]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85&diff=821061&oldid=prev 2026-03-19T14:49:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کشور تولد = ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کشور تولد = ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل زندگی = شاهرود، مشهد، قم، نجف</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل زندگی = شاهرود، مشهد، قم، نجف</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| رحلت =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| رحلت = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">26 اسفند 1404ش</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهادت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهادت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مدفن =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مدفن =</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{کاربردهای دیگر|جناتی (ابهام‌زدایی)}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متولد ۱۳۱۱ش</del>) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، محمود|شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|حکیم]]، [[شیرازی، عبدالهادی|شیرازی]]، [[حلی، حسین|حلی]]، زنجانی و [[خویی، سید ابوالقاسم|خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''محمدابراهیم جناتی''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۱۱-1404ش</ins>) عالم و نویسنده شیعی، دارای آراء و نظرات جدید در رابطه با مسائل مستحدثه و موضوعاتی چون هنر و موسیقی. کتاب «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]» از جمله آثار ایشان است. در سال ۱۳۱۱ش در روستای تاش از توابع شاهرود متولد شد. در شش سالگی به اشاره پدر به فراگیری قرآن و ادبیات فارسی پرداخت و در یازده‌سالگی وارد مدرسه علمیه شاهرود شد و در مدت چهار سال مقدمات و مقداری از سطح عالی را به پایان رساند. پیش از ۱۸ سالگی سطوح عالیه فقه و اصول را به ضمیمه منظومه سبزواری به پایان رساند و به مشهد هجرت کرد و از درس‌های اساتید آن حوزه بهره برد. سپس به قم رفت و در درس خارج فقه [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردی]] و خارج اصول [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] شرکت کرد. پس از آن به نجف اشرف مهاجرت نمود و بیست و پنج سال در آن مرکز علمی اقامت گزید و از محضر آیات عظام [[حسینی شاهرودی، محمود|شاهرودی]]، [[حکیم، سید محسن|حکیم]]، [[شیرازی، عبدالهادی|شیرازی]]، [[حلی، حسین|حلی]]، زنجانی و [[خویی، سید ابوالقاسم|خویی]] بهره برد. به موازات تحصیل، به تدریس رسائل و شرح لمعه و تألیف روی آورد. یازده سال در جامعة النجف، کتاب‌های سطح عالی (رسائل، مکاسب و کفایه) را در سه دوره تدریس کرد و در سال‌های آخر اقامت در نجف، در مدرسه آخوند خراسانی، خارج اصول تدریس می‌نمود. در نجف کتاب‌های بسیاری تألیف کرد از جمله تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله شاهرودی را در مجموعه‌ای پنج‌جلدی منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۸ش به ایران بازگشت و در قم اقامت گزید و به تدریس و تألیف ادامه داد. وی نخستین شخصیت علمی است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به صورت تطبیقی، از دیدگاه بیست و دو مذهب از یکصد و سی و هشت مذهب فقهی که در تاریخ فقه اسلام وجود دارد، تدریس نمود. این درس‌ها در مجموعه‌هایی گردآوری شده که بخشی از آنها مانند «فقه مقارن»، «منابع اجتهاد»، «ادوار اجتهاد»، «ادوار فقه» و «مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامی» چاپ شده است. آراء و نظرات نوینی از ایشان مطرح شده از جمله: نقش زمان و مکان در اجتهاد، جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان، جواز تصدی مقام مرجعیت و همه وظایف سیاسی اجتماعی توسط زنان، طهارت ذاتی مطلق انسان، حلیت ذبایح اهل کتاب، جواز میقات از ادنی الحل، جواز مجسمه‌سازی به عنوان فن و هنر، معین نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ، عادت ماهانه است) و نظرات جدید درباره مسائلی چون موسیقی، هنر و حجاب. از آثار او می‌توان به «[[ادوار فقه و کیفیت بیان آن]]»، «[[منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی]]»، «[[تطور اجتهاد در حوزه استنباط]]»، «دروس في الفقه المقارن»، «[[مجمع المسائل (جناتی)|مجمع المسائل]]»، «کتاب الحج»، «علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی»، «حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی»، «نظریه تحول اجتهاد با تحول زمان و شرایط آن»، «المساجد و أحکامها في التشریع الإسلامي»، «تاریخ تحولات و کیفیت بیان فقه»، «توازن ثروت در حکومت اسلامی» و «رساله توضیح المسائل» اشاره کرد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ولادت ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59">خط ۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ١٣٥٨ش، با مراجعت به ایران و اقامت در شهر قم، همچنان کار تدریس و تألیف کتب و مقالات علمى را پى گرفت. خارج فقه و اصول به گونه متداول در حوزه و نیز فقه، اصول، علوم قرآن و علوم حدیث به گونه تطبیقى، جملگى موضوعاتى بوده‌‌‌اند که همواره به تدریس آن‌ها در قم اشتغال داشته‌‌‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است. این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی نخستین شخصیت علمى است که فقه، اصول، علوم حدیث و علوم قرآن را در حوزه علمیه قم به‌صورت تطبیقى، از دیدگاه بیست‌ودو مذهب از یک‌صدوسى‌‌‌وهشت مذهب فقهى که در تاریخ فقه اسلامى وجود دارد، تدریس نمود‌‌‌ه ‌‌‌است. این درس‌‌‌ها در مجموعه‌‌‌هایى گردآورى شده که بخشى از آن‌ها مانند فقه مقارن، منابع اجتهاد، ادوار اجتهاد، ادوار فقه و مناسک حج از دیدگاه مذاهب اسلامى چاپ شده است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==وفات==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرانجام در روز سه شنبه 26 اسفند 1404ش درگذشت.&lt;ref> [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 ر.ک: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، خبرگزاری رسمی حوزه]&lt;/ref></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">خط ۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># جناتی، محمدابراهیم، تطور اجتهاد در حوزه استنباط، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، 1386.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># [http://jannaati.ir/farsi/%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87/ پایگاه اطلاع‌‌‌رسانی مرجع عالی‌‌‌قدر حضرت آیت‌‌‌الله‌‌‌العظمی جناتی]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># [https://www.hawzahnews.com/news/1361209 خبرگزاری رسمی حوزه: آیت‌الله محمدابراهیم جناتی شاهرودی به رحمت حق پیوست، سه‌شنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابسته‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابسته‌ها==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td></tr> </table>

Hbaghizadeh