https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85جغرافيای تاريخی شهرستان قم - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-22T12:59:44Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=823076&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'سلام الله عليها' به 'سلاماللهعليها'2026-04-10T19:19:26Z<p>جایگزینی متن - 'سلام الله عليها' به 'سلاماللهعليها'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =قم - جغرافیای تاریخ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =قم - جغرافیای تاریخ</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلام الله عليها</del>. انتشارات زائر</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ناشر = آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلاماللهعليها</ins>. انتشارات زائر</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر = ایران - قم</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مکان نشر = ایران - قم</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر = 1383ش</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر = 1383ش</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-816453:rev-823076 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=816453&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ههای ' به 'ههای '2026-01-24T10:58:36Z<p>جایگزینی متن - 'ههای ' به 'ههای '</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پیشگفتار پیرامون موضوع کتاب، و موضوعاتی همچون جغرافیای استان قم، وضعیت اجتماعی استان، پیشینه تاریخی، مذهب و زبان و وضعیت طبیعی استان، سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص13- 26</ref>. درمقدمه مؤلف به نوشتههای تاریخی که درباره قم به نگارش درآمدهاند اشاره شده و به اختصار معرفی شدهاند. <ref> ر.ک: مقدمه، ص27- 32</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پیشگفتار پیرامون موضوع کتاب، و موضوعاتی همچون جغرافیای استان قم، وضعیت اجتماعی استان، پیشینه تاریخی، مذهب و زبان و وضعیت طبیعی استان، سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص13- 26</ref>. درمقدمه مؤلف به نوشتههای تاریخی که درباره قم به نگارش درآمدهاند اشاره شده و به اختصار معرفی شدهاند. <ref> ر.ک: مقدمه، ص27- 32</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راههای </del>مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راههای </ins>مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814367:rev-816453 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=814367&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۱2026-01-10T15:11:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l66">خط ۶۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ آسیا]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ ایران]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 دی 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1404 توسط فاضل گرنه زاده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1404 توسط فاضل گرنه زاده]]</div></td></tr>
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=814366&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۰2026-01-10T15:10:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''جغرافیای تاریخی شهرستان قم''' اثر مؤلفی ناشناخته است که به کوشش [[ابوالفضل عربزاده]] منتشر شده است. این کتاب مجموعهای است درباره تاریخ و جغرافیای استان قم که وقایع تاریخی قم از قدیمترین ایام تا سال 1342شمسی را شامل شده و علاوه بر جغرافیای تاریخی علت و چگونگی بروز فتنهها، آشوبها و حوادث تاریخی و برخی از زوایای فکری، روحی و سیاسی مردم قم را گزارش میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''جغرافیای تاریخی شهرستان قم''' اثر مؤلفی ناشناخته است که به کوشش [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربزاده، ابوالفضل|</ins>ابوالفضل عربزاده]] منتشر شده است. این کتاب مجموعهای است درباره تاریخ و جغرافیای استان قم که وقایع تاریخی قم از قدیمترین ایام تا سال 1342شمسی را شامل شده و علاوه بر جغرافیای تاریخی علت و چگونگی بروز فتنهها، آشوبها و حوادث تاریخی و برخی از زوایای فکری، روحی و سیاسی مردم قم را گزارش میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، راههای مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، راههای مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. فصل اول این بخش ابتدا تاریخچه تمدن قم را شرح میدهد و ضمن اشاره به قم پیش از اسلام و چگونگی پیدایش آن، از نام و القاب این شهر و تاریخ آبادانی و عمران آن سخن به میان آورده است <ref> ر.ک: همان، ص75- 83</ref>. محلات قدیمی شهر قم که این شهر را تشکیل داده و امروزه تغییر نام دادهاند از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است که در ضمن آن به معرفی برخی از محلها نظیر چهل اختران، محله مسجد جامع، دروازه ری، سیدا، عربستان، و...پرداخته شده است. <ref> ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. در فصل دوم به شهر قم بعد از اسلام اختصاص یافته است. نویسنده نخست به فتح قم اشاره کرده و بیان میکند که قم توسط اشعریون، که اولین اعراب مهاجر بودند، به صورت یک شهر مذهبی مستقل درآمد. وی همچنین به عهدنامهای که میان اعراب اشعری با اهالی قم بسته شده و علت توجه عربها به قم و... اشاره کرده است.<ref> ر.ک: همان، ص92- 107</ref>. جریان هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) و ورود ایشان به قم و دفن ایشان در باغ بابلان، همچنین ذکر نام برخی از بانوان و امامزادگان مدفون در جوار ایشان از دیگر مطالب مطرح شده است. نویسنده در ادامه به چگونگی توسعه قم اشاره کرده است <ref> ر.ک: همان، ص108- 118</ref>. در فصل سوم به تاریخ استقلال قم و تجزیه آن از اصفهان اشاره شده است <ref> ر.ک: همان، ص118- 126</ref>. در فصل چهارم به تاریخ رودخانه و تأمین آب قم پرداخته شده و مساله نایابی آب پس از تسلط عربها و احداث سیستمهای قنوات برای کشاورزی و زندگی شهری، اهمیت حیاتی رودخانه قمرود و تقسیم آب آن در دوره صفویه و افاغنه، نهرها و سهام رودخانه یاد شده و پلهای آن ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص127- 150</ref></del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم درباره بناهای تاریخی شهرستان قم است. فصل اول این بخش به بناهای مهم آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) میپردازد. تاریخ بنای حرم پس از وفات حضرت معصومه(س) و تعمیرات و تغییرات صورت گرفته در وضع بنای آستانه مقدسه به اضافه معرفی و توصیف بناهای آن اعم از صحنها، رواقها، درها و بناهای تاریخی مانند مسجد اعظم و مقبرههای سلطنتی مانند مقبره شاه عباس ثانی و فتحعلی شاه قاجار از مطالب این فصل است. <ref> ر.ک: همان، ص151- 189</ref>. در فصل دوم به سایر بناهای تاریخی قم و بارگاههای امامزادگان نظیر مرقدعلی بن جعفر، مزار احمد بن قاسم، بنای باغ سبز، مسجد میدان، مسجد جمعه و....اشاره شده است.<ref> ر.ک: همان، ص190- 193</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل اول این بخش ابتدا تاریخچه تمدن قم را شرح میدهد و ضمن اشاره به قم پیش از اسلام و چگونگی پیدایش آن، از نام و القاب این شهر و تاریخ آبادانی و عمران آن سخن به میان آورده است <ref> ر.ک: همان، ص75- 83</ref>. محلات قدیمی شهر قم که این شهر را تشکیل داده و امروزه تغییر نام دادهاند از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است که در ضمن آن به معرفی برخی از محلها نظیر چهل اختران، محله مسجد جامع، دروازه ری، سیدا، عربستان، و...پرداخته شده است. <ref> ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در فصل دوم به شهر قم بعد از اسلام اختصاص یافته است. نویسنده نخست به فتح قم اشاره کرده و بیان میکند که قم توسط اشعریون، که اولین اعراب مهاجر بودند، به صورت یک شهر مذهبی مستقل درآمد. وی همچنین به عهدنامهای که میان اعراب اشعری با اهالی قم بسته شده و علت توجه عربها به قم و... اشاره کرده است.<ref> ر.ک: همان، ص92- 107</ref>. جریان هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) و ورود ایشان به قم و دفن ایشان در باغ بابلان، همچنین ذکر نام برخی از بانوان و امامزادگان مدفون در جوار ایشان از دیگر مطالب مطرح شده است. نویسنده در ادامه به چگونگی توسعه قم اشاره کرده است <ref> ر.ک: همان، ص108- 118</ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در فصل سوم به تاریخ استقلال قم و تجزیه آن از اصفهان اشاره شده است <ref> ر.ک: همان، ص118- 126</ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در فصل چهارم به تاریخ رودخانه و تأمین آب قم پرداخته شده و مساله نایابی آب پس از تسلط عربها و احداث سیستمهای قنوات برای کشاورزی و زندگی شهری، اهمیت حیاتی رودخانه قمرود و تقسیم آب آن در دوره صفویه و افاغنه، نهرها و سهام رودخانه یاد شده و پلهای آن ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص127- 150</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم درباره بناهای تاریخی شهرستان قم است. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول این بخش به بناهای مهم آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) میپردازد. تاریخ بنای حرم پس از وفات حضرت معصومه(س) و تعمیرات و تغییرات صورت گرفته در وضع بنای آستانه مقدسه به اضافه معرفی و توصیف بناهای آن اعم از صحنها، رواقها، درها و بناهای تاریخی مانند مسجد اعظم و مقبرههای سلطنتی مانند مقبره شاه عباس ثانی و فتحعلی شاه قاجار از مطالب این فصل است. <ref> ر.ک: همان، ص151- 189</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فصل دوم به سایر بناهای تاریخی قم و بارگاههای امامزادگان نظیر مرقدعلی بن جعفر، مزار احمد بن قاسم، بنای باغ سبز، مسجد میدان، مسجد جمعه و....اشاره شده است.<ref> ر.ک: همان، ص190- 193</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم به دانشمندان و رجال قم اختصاص یافته است. در فصل نخست از رجال روحانی و پیشوایان دینی برجسته قم در دوران متاخر سخن به میان آمده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم به دانشمندان و رجال قم اختصاص یافته است. در فصل نخست از رجال روحانی و پیشوایان دینی برجسته قم در دوران متاخر سخن به میان آمده است.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814181:rev-814366 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=814181&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' (س)' به '(س)'2026-01-10T07:56:13Z<p>جایگزینی متن - ' (س)' به '(س)'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، راههای مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، راههای مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. فصل اول این بخش ابتدا تاریخچه تمدن قم را شرح میدهد و ضمن اشاره به قم پیش از اسلام و چگونگی پیدایش آن، از نام و القاب این شهر و تاریخ آبادانی و عمران آن سخن به میان آورده است <ref> ر.ک: همان، ص75- 83</ref>. محلات قدیمی شهر قم که این شهر را تشکیل داده و امروزه تغییر نام دادهاند از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است که در ضمن آن به معرفی برخی از محلها نظیر چهل اختران، محله مسجد جامع، دروازه ری، سیدا، عربستان، و...پرداخته شده است. <ref> ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. در فصل دوم به شهر قم بعد از اسلام اختصاص یافته است. نویسنده نخست به فتح قم اشاره کرده و بیان میکند که قم توسط اشعریون، که اولین اعراب مهاجر بودند، به صورت یک شهر مذهبی مستقل درآمد. وی همچنین به عهدنامهای که میان اعراب اشعری با اهالی قم بسته شده و علت توجه عربها به قم و... اشاره کرده است.<ref> ر.ک: همان، ص92- 107</ref>. جریان هجرت حضرت فاطمه معصومه (س) و ورود ایشان به قم و دفن ایشان در باغ بابلان، همچنین ذکر نام برخی از بانوان و امامزادگان مدفون در جوار ایشان از دیگر مطالب مطرح شده است. نویسنده در ادامه به چگونگی توسعه قم اشاره کرده است <ref> ر.ک: همان، ص108- 118</ref>. در فصل سوم به تاریخ استقلال قم و تجزیه آن از اصفهان اشاره شده است <ref> ر.ک: همان، ص118- 126</ref>. در فصل چهارم به تاریخ رودخانه و تأمین آب قم پرداخته شده و مساله نایابی آب پس از تسلط عربها و احداث سیستمهای قنوات برای کشاورزی و زندگی شهری، اهمیت حیاتی رودخانه قمرود و تقسیم آب آن در دوره صفویه و افاغنه، نهرها و سهام رودخانه یاد شده و پلهای آن ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص127- 150</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. فصل اول این بخش ابتدا تاریخچه تمدن قم را شرح میدهد و ضمن اشاره به قم پیش از اسلام و چگونگی پیدایش آن، از نام و القاب این شهر و تاریخ آبادانی و عمران آن سخن به میان آورده است <ref> ر.ک: همان، ص75- 83</ref>. محلات قدیمی شهر قم که این شهر را تشکیل داده و امروزه تغییر نام دادهاند از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است که در ضمن آن به معرفی برخی از محلها نظیر چهل اختران، محله مسجد جامع، دروازه ری، سیدا، عربستان، و...پرداخته شده است. <ref> ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. در فصل دوم به شهر قم بعد از اسلام اختصاص یافته است. نویسنده نخست به فتح قم اشاره کرده و بیان میکند که قم توسط اشعریون، که اولین اعراب مهاجر بودند، به صورت یک شهر مذهبی مستقل درآمد. وی همچنین به عهدنامهای که میان اعراب اشعری با اهالی قم بسته شده و علت توجه عربها به قم و... اشاره کرده است.<ref> ر.ک: همان، ص92- 107</ref>. جریان هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) و ورود ایشان به قم و دفن ایشان در باغ بابلان، همچنین ذکر نام برخی از بانوان و امامزادگان مدفون در جوار ایشان از دیگر مطالب مطرح شده است. نویسنده در ادامه به چگونگی توسعه قم اشاره کرده است <ref> ر.ک: همان، ص108- 118</ref>. در فصل سوم به تاریخ استقلال قم و تجزیه آن از اصفهان اشاره شده است <ref> ر.ک: همان، ص118- 126</ref>. در فصل چهارم به تاریخ رودخانه و تأمین آب قم پرداخته شده و مساله نایابی آب پس از تسلط عربها و احداث سیستمهای قنوات برای کشاورزی و زندگی شهری، اهمیت حیاتی رودخانه قمرود و تقسیم آب آن در دوره صفویه و افاغنه، نهرها و سهام رودخانه یاد شده و پلهای آن ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص127- 150</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم درباره بناهای تاریخی شهرستان قم است. فصل اول این بخش به بناهای مهم آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) میپردازد. تاریخ بنای حرم پس از وفات حضرت معصومه(س) و تعمیرات و تغییرات صورت گرفته در وضع بنای آستانه مقدسه به اضافه معرفی و توصیف بناهای آن اعم از صحنها، رواقها، درها و بناهای تاریخی مانند مسجد اعظم و مقبرههای سلطنتی مانند مقبره شاه عباس ثانی و فتحعلی شاه قاجار از مطالب این فصل است. <ref> ر.ک: همان، ص151- 189</ref>. در فصل دوم به سایر بناهای تاریخی قم و بارگاههای امامزادگان نظیر مرقدعلی بن جعفر، مزار احمد بن قاسم، بنای باغ سبز، مسجد میدان، مسجد جمعه و....اشاره شده است.<ref> ر.ک: همان، ص190- 193</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم درباره بناهای تاریخی شهرستان قم است. فصل اول این بخش به بناهای مهم آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) میپردازد. تاریخ بنای حرم پس از وفات حضرت معصومه(س) و تعمیرات و تغییرات صورت گرفته در وضع بنای آستانه مقدسه به اضافه معرفی و توصیف بناهای آن اعم از صحنها، رواقها، درها و بناهای تاریخی مانند مسجد اعظم و مقبرههای سلطنتی مانند مقبره شاه عباس ثانی و فتحعلی شاه قاجار از مطالب این فصل است. <ref> ر.ک: همان، ص151- 189</ref>. در فصل دوم به سایر بناهای تاریخی قم و بارگاههای امامزادگان نظیر مرقدعلی بن جعفر، مزار احمد بن قاسم، بنای باغ سبز، مسجد میدان، مسجد جمعه و....اشاره شده است.<ref> ر.ک: همان، ص190- 193</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم به دانشمندان و رجال قم اختصاص یافته است. در فصل نخست از رجال روحانی و پیشوایان دینی برجسته قم در دوران متاخر سخن به میان آمده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم به دانشمندان و رجال قم اختصاص یافته است. در فصل نخست از رجال روحانی و پیشوایان دینی برجسته قم در دوران متاخر سخن به میان آمده است.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814119:rev-814181 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A7%DB%8C_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%82%D9%85&diff=814119&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR30509J1.jpg | عنوان = جغرافيای تاريخی شهرستان قم | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = مؤلف ناشناخته (نويسنده) عربزاده، ابوالفضل (به کوشش) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 1383 /م75 ج7...» ایجاد کرد2026-01-10T03:53:58Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR30509J1.jpg | عنوان = جغرافيای تاريخی شهرستان قم | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81_%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87&action=edit&redlink=1" class="new" title="مؤلف ناشناخته (صفحه وجود ندارد)">مؤلف ناشناخته</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A8%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84&action=edit&redlink=1" class="new" title="عربزاده، ابوالفضل (صفحه وجود ندارد)">عربزاده، ابوالفضل</a> (به کوشش) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = 1383 /م75 ج7...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR30509J1.jpg<br />
| عنوان = جغرافيای تاريخی شهرستان قم<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[مؤلف ناشناخته]] (نويسنده)<br />
[[عربزاده، ابوالفضل]] (به کوشش)<br />
|زبان<br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = 1383 /م75 ج7 2113 DSR <br />
| موضوع =قم - جغرافیای تاریخ<br />
|ناشر <br />
| ناشر = آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه سلام الله عليها. انتشارات زائر<br />
| مکان نشر = ایران - قم<br />
| سال نشر = 1383ش<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE30509AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = 964-8567-00-X<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 30509<br />
| کتابخوان همراه نور = 30509<br />
| کد پدیدآور = 1042<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''جغرافیای تاریخی شهرستان قم''' اثر مؤلفی ناشناخته است که به کوشش [[ابوالفضل عربزاده]] منتشر شده است. این کتاب مجموعهای است درباره تاریخ و جغرافیای استان قم که وقایع تاریخی قم از قدیمترین ایام تا سال 1342شمسی را شامل شده و علاوه بر جغرافیای تاریخی علت و چگونگی بروز فتنهها، آشوبها و حوادث تاریخی و برخی از زوایای فکری، روحی و سیاسی مردم قم را گزارش میکند.<br />
<br />
==ساختار کتاب==<br />
مطالب کتاب پس از پیشگفتار و مقدمه مؤلف، در هفت بخش اصلی تنظیم شده است که شامل جغرافیای شهرستان قم، جغرافیای تاریخی شهرستان قم، بناهای تاریخی شهرستان قم، دانشمندان و رجال قم، اخلاق و رسوم قمیها، قم در زمانهای مختلف و راهها و فواصل و مسافات میباشد.<br />
<br />
==گزارش محتوا==<br />
در پیشگفتار پیرامون موضوع کتاب، و موضوعاتی همچون جغرافیای استان قم، وضعیت اجتماعی استان، پیشینه تاریخی، مذهب و زبان و وضعیت طبیعی استان، سخن به میان آمده است<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص13- 26</ref>. درمقدمه مؤلف به نوشتههای تاریخی که درباره قم به نگارش درآمدهاند اشاره شده و به اختصار معرفی شدهاند. <ref> ر.ک: مقدمه، ص27- 32</ref>.<br />
<br />
بخش اول درباره جغرافیای شهرستان قم است. دراین بخش به تفصیل به اوضاع طبیعی و سازمان اداری قم پرداخته شده است. نویسنده در فصل اول به موقعیت و حدود شهرستان قم، ارتفاعات، رودها و برخی دیگر از مظاهر طبیعی آن اشاره کرده <ref> ر.ک: متن کتاب، ص33- 46</ref> سپس در فصل دوم به سازمان اداری قم پرداخته و از جمعیت و تقسیمات داخلی این شهر و بخشها و توابع آن، راههای مواصلاتی، وضعیت کشاورزی این شهر سخن گفته است <ref> ر.ک: همان، ص47- 74</ref>.<br />
<br />
بخش دوم به جغرافیای تاریخی شهرستان قم اختصاص یافته است. فصل اول این بخش ابتدا تاریخچه تمدن قم را شرح میدهد و ضمن اشاره به قم پیش از اسلام و چگونگی پیدایش آن، از نام و القاب این شهر و تاریخ آبادانی و عمران آن سخن به میان آورده است <ref> ر.ک: همان، ص75- 83</ref>. محلات قدیمی شهر قم که این شهر را تشکیل داده و امروزه تغییر نام دادهاند از دیگر مطالب مطرح شده در این فصل است که در ضمن آن به معرفی برخی از محلها نظیر چهل اختران، محله مسجد جامع، دروازه ری، سیدا، عربستان، و...پرداخته شده است. <ref> ر.ک: همان، ص84- 91</ref>. در فصل دوم به شهر قم بعد از اسلام اختصاص یافته است. نویسنده نخست به فتح قم اشاره کرده و بیان میکند که قم توسط اشعریون، که اولین اعراب مهاجر بودند، به صورت یک شهر مذهبی مستقل درآمد. وی همچنین به عهدنامهای که میان اعراب اشعری با اهالی قم بسته شده و علت توجه عربها به قم و... اشاره کرده است.<ref> ر.ک: همان، ص92- 107</ref>. جریان هجرت حضرت فاطمه معصومه (س) و ورود ایشان به قم و دفن ایشان در باغ بابلان، همچنین ذکر نام برخی از بانوان و امامزادگان مدفون در جوار ایشان از دیگر مطالب مطرح شده است. نویسنده در ادامه به چگونگی توسعه قم اشاره کرده است <ref> ر.ک: همان، ص108- 118</ref>. در فصل سوم به تاریخ استقلال قم و تجزیه آن از اصفهان اشاره شده است <ref> ر.ک: همان، ص118- 126</ref>. در فصل چهارم به تاریخ رودخانه و تأمین آب قم پرداخته شده و مساله نایابی آب پس از تسلط عربها و احداث سیستمهای قنوات برای کشاورزی و زندگی شهری، اهمیت حیاتی رودخانه قمرود و تقسیم آب آن در دوره صفویه و افاغنه، نهرها و سهام رودخانه یاد شده و پلهای آن ذکر شده است<ref> ر.ک: همان، ص127- 150</ref>.<br />
<br />
بخش سوم درباره بناهای تاریخی شهرستان قم است. فصل اول این بخش به بناهای مهم آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) میپردازد. تاریخ بنای حرم پس از وفات حضرت معصومه(س) و تعمیرات و تغییرات صورت گرفته در وضع بنای آستانه مقدسه به اضافه معرفی و توصیف بناهای آن اعم از صحنها، رواقها، درها و بناهای تاریخی مانند مسجد اعظم و مقبرههای سلطنتی مانند مقبره شاه عباس ثانی و فتحعلی شاه قاجار از مطالب این فصل است. <ref> ر.ک: همان، ص151- 189</ref>. در فصل دوم به سایر بناهای تاریخی قم و بارگاههای امامزادگان نظیر مرقدعلی بن جعفر، مزار احمد بن قاسم، بنای باغ سبز، مسجد میدان، مسجد جمعه و....اشاره شده است.<ref> ر.ک: همان، ص190- 193</ref><br />
<br />
بخش چهارم به دانشمندان و رجال قم اختصاص یافته است. در فصل نخست از رجال روحانی و پیشوایان دینی برجسته قم در دوران متاخر سخن به میان آمده است.<br />
در فصل دوم به فقها و محدثین و شعرای شاخص این شهر مانند ابن شاذان (محدث قرن سوم) و ابوالحسن بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه که دارای تألیفات عدیده در زمینه فقه، حدیث و رجال است اشاره شده است. فصل سوم این بخش به معرفی فیلسوفانی که در قم میزیستهاند نظیر خواجه نصیرالدین طوسی پرداخته شده است. چهارمین فصل نیز به معرفی شاعران این شهر مانند آذر بیگدلی، ذاتی قمی و...اختصاص یافته است <ref> ر.ک: همان، ص195- 207</ref>.<br />
<br />
در بخش پنجم، به اخلاق و رسوم قمیها از جمله رسوم عزاداری اشاره شده و اطلاعاتی درباره مراکز علمی و فرهنگی این شهر ارائه شده است<ref> ر.ک: همان، ص209- 230</ref>. در بخش ششم، وضعیت قم در زمانهای مختلف، از جمله در عصر حاضر، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است<ref> ر.ک: همان، ص231- 252</ref>. در آخرین بخش نیز فواصل و مسافات راههای استان قم، تشریح شده است<ref> ر.ک: همان، ص253- 262</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمه و متن کتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1404 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1404 توسط فاضل گرنه زاده]]</div>A-esmaeili