تفسیر عتیق نیشابوری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh در ‏۱۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۳

2026-03-11T07:53:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۳
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	\| سال نشر =1399		\| سال نشر =1399

	\| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE171722AUTOMATIONCODE		\| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE171722AUTOMATIONCODE ؛ AUTOMATIONCODE180687AUTOMATIONCODE
	\| چاپ =		\| چاپ =
	\| شابک =1ـ460ـ213ـ964ـ978		\| شابک =1ـ460ـ213ـ964ـ978
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]		[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]
	[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1403]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1403]]
	~~[[رده:فاقد اتوماسیون]]~~

Hbaghizadeh در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۲

2025-12-11T13:12:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''تفسیر عتیق نیشابوری''' اثر [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|ابوبکر عتیق نیشابوری]]، مشهور به [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|سورآبادی]]، ویرایش متن از [[~~مدرس~~ صادقی، جعفر\|جعفر مدرس صادقی]]؛ تفسیر معروف به «[[تفسیر سورآبادی]]» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «[[ترجمه تفسیر طبری\|ترجمۀ تفسیر طبری]]» و «[[تاج التراجم في تفسير القرآن للأعاجم\|تاج التراجم]]» [[اسفراینی، شهفور بن طاهر\|اسفراینی]] نگاشته شده است.		'''تفسیر عتیق نیشابوری''' اثر [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|ابوبکر عتیق نیشابوری]]، مشهور به [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|سورآبادی]]، ویرایش متن از [[مدرس‌ صادقی، جعفر\|جعفر مدرس صادقی]]؛ تفسیر معروف به «[[تفسیر سورآبادی]]» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «[[ترجمه تفسیر طبری\|ترجمۀ تفسیر طبری]]» و «[[تاج التراجم في تفسير القرآن للأعاجم\|تاج التراجم]]» [[اسفراینی، شهفور بن طاهر\|اسفراینی]] نگاشته شده است.

	==گزارش کتاب==		==گزارش کتاب==

Hbaghizadeh در ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۱

2025-12-11T13:11:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱
خط ۶:		خط ۶:
	\| پدیدآوران =		\| پدیدآوران =
	[[سورآبادی، عتیق بن محمد]] (نویسنده)		[[سورآبادی، عتیق بن محمد]] (نویسنده)
	[[~~مدرس~~ صادقی، جعفر]] (محقق)		[[مدرس‌ صادقی، جعفر]] (محقق)
	\|زبان		\|زبان
	\| زبان =		\| زبان =

A-esmaili در ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۴

2025-10-29T07:14:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۴
خط ۱۶:		خط ۱۶:
	\| سال نشر =1399		\| سال نشر =1399

	\| کد اتوماسیون =~~AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE~~		\| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE171722AUTOMATIONCODE
	\| چاپ =		\| چاپ =
	\| شابک =1ـ460ـ213ـ964ـ978		\| شابک =1ـ460ـ213ـ964ـ978
	\| تعداد جلد =		\| تعداد جلد =
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =171722
	\| کتابخوان همراه نور =		\| کتابخوان همراه نور =
	\| کد پدیدآور =		\| کد پدیدآور =

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'

2024-12-12T08:21:39Z

جایگزینی متن - ' .' به '.'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۱
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	قصه‌های عتیق نیشابوری از درون او می‌جوشد و مال خود اوست. روایت او بیش از آنکه متکی به هر روایت و منبع مکتوبی باشد، متکی به خود اوست. قصه‌هایی که از زبان او می‌خوانیم، از هر سرچشمه‌ای برآمده باشند، بعد از عبور از صافی موجود اوست که به دست ما رسیده‌اند و او بیش از آنکه خودش را به نقل روایات معروف و منابع معتبر محدود کند، متکی به حافظه است.		قصه‌های عتیق نیشابوری از درون او می‌جوشد و مال خود اوست. روایت او بیش از آنکه متکی به هر روایت و منبع مکتوبی باشد، متکی به خود اوست. قصه‌هایی که از زبان او می‌خوانیم، از هر سرچشمه‌ای برآمده باشند، بعد از عبور از صافی موجود اوست که به دست ما رسیده‌اند و او بیش از آنکه خودش را به نقل روایات معروف و منابع معتبر محدود کند، متکی به حافظه است.

	«و آن این بود» تکیۀ کلام عتیق در تفسیرش است. بسیاری از قصه‌ها با این عبارت آغاز شده و با این عبارت گویی عزم خودش را برای آغازکردن قصه از درست همان جایی که باید به خواننده ابلاغ کند و به خواننده قول می‌دهد که فقط همان چیزی را بگوید که باید و بدون حاشیه‌پردازی و لفاظی و توضیحات اضافی. او فرزند زمانه‌اش بود و سبک او بازتابی از سبک مرسوم زمانه است که گرایش عمده‌اش به سادگی و پرهیز از به‌کاربردن ترکیبات پیچیده و تشبیه و استعاره و صنایع لفظی بود. جمله‌ها کوتاه و در جهت بیان مقصود به کار می‌رود و هیچ اثری از خودنمایی و زرق و برق تصنعی در کار نیست. زبان عتیق در جزئیات و در به کار بردن واژه‌های خاص، وجوه مشترک فراوانی با متون قرن چهارم و پنجم هجری دارد که از آن جمله‌اند به کار بردن فریشته به جای فرشته، سولاخ به جای سوراخ، خنب به جای خم، سنب به جای سم، آواز به معنی صدا و .... .		«و آن این بود» تکیۀ کلام عتیق در تفسیرش است. بسیاری از قصه‌ها با این عبارت آغاز شده و با این عبارت گویی عزم خودش را برای آغازکردن قصه از درست همان جایی که باید به خواننده ابلاغ کند و به خواننده قول می‌دهد که فقط همان چیزی را بگوید که باید و بدون حاشیه‌پردازی و لفاظی و توضیحات اضافی. او فرزند زمانه‌اش بود و سبک او بازتابی از سبک مرسوم زمانه است که گرایش عمده‌اش به سادگی و پرهیز از به‌کاربردن ترکیبات پیچیده و تشبیه و استعاره و صنایع لفظی بود. جمله‌ها کوتاه و در جهت بیان مقصود به کار می‌رود و هیچ اثری از خودنمایی و زرق و برق تصنعی در کار نیست. زبان عتیق در جزئیات و در به کار بردن واژه‌های خاص، وجوه مشترک فراوانی با متون قرن چهارم و پنجم هجری دارد که از آن جمله‌اند به کار بردن فریشته به جای فرشته، سولاخ به جای سوراخ، خنب به جای خم، سنب به جای سم، آواز به معنی صدا و.....

	اما این کتاب، یعنی «مجموعۀ قصه‌های تفسیر عتیق نیشابوری» کتابی است که سرگذشت عالم را از ابتدای خلقت تا قیامت به زبانی ساده و قابل فهم و بدون هیچ حاشیه‌پردازی و مکث و توافقی بیان می‌کند. کهن‌ترین قصه‌های عالم، اولین ساختۀ ذهن بشر و اولین قصه‌های برجای‌مانده از راویان اخبار محمدی، همه در کنار هم و در یک تسلسل درهم‌تنیدۀ متوالی فراهم آمده‌اند.<ref> [https://literaturelib.com/books/4823 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>		اما این کتاب، یعنی «مجموعۀ قصه‌های تفسیر عتیق نیشابوری» کتابی است که سرگذشت عالم را از ابتدای خلقت تا قیامت به زبانی ساده و قابل فهم و بدون هیچ حاشیه‌پردازی و مکث و توافقی بیان می‌کند. کهن‌ترین قصه‌های عالم، اولین ساختۀ ذهن بشر و اولین قصه‌های برجای‌مانده از راویان اخبار محمدی، همه در کنار هم و در یک تسلسل درهم‌تنیدۀ متوالی فراهم آمده‌اند.<ref> [https://literaturelib.com/books/4823 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>

Hbaghizadeh در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۷:۳۵

2024-11-25T17:35:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۰۵
خط ۹:		خط ۹:
	\|زبان		\|زبان
	\| زبان =		\| زبان =
	\| کد کنگره =‏		\| کد کنگره =‏BP ۹۴/س۹ت۷۰۱۴
	\| موضوع =		\| موضوع =قرن‌ ۵ تفا‌سیر اهل‌ سنت‌,قرآن‌ - قصه‌ها‌,قصه‌ ها‌ پیا‌مبران‌,سرگذشتنا‌مه‌ پیا‌مبران‌
	\|ناشر		\|ناشر
	\| ناشر =مرکز		\| ناشر =مرکز
خط ۵۶:		خط ۵۶:
	[[ترجمه و قصه‌های قرآن از روی نسخه موقوفه بر تربت شیخ جام مبتنی بر تفسیر ابو بکر عتیق نیشابوری]]		[[ترجمه و قصه‌های قرآن از روی نسخه موقوفه بر تربت شیخ جام مبتنی بر تفسیر ابو بکر عتیق نیشابوری]]
	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
			[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
			[[رده: تفسیر]]
			[[رده:متون تفاسیر]]
	[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]		[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]
	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1403]]
	[[رده:فاقد اتوماسیون]]		[[رده:فاقد اتوماسیون]]

Hbaghizadeh در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۷

2024-11-25T16:47:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۱۷
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	این تفسیر به گفتۀ خود نویسنده، متکی به روایت [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]] بوده است. عتیق نیشابوری در سرآغاز کتابش با نقل حکایتی از رفتن عبدالله عباس و پدرش عباس بن عبدالمطلب به حضور محمد مصطفی و دیدن عبدالله جبرئیل را در جوار محمد مصطفی، نشان می‌دهد که تفسیرش از چه سرچشمه‌ای جوشیده است و بر چه بنیاد استواری بنا شده است. به گفتۀ او عبدالله بن عباس در این زمان کودکی بیش نبود و از قول او نقل می‌کند که «چون پیغمبر از این جهان برفت، من پانزده ساله بودم و هیچ آیت نبود در قرآن که من نه چند بار تفسیر آن بشنیده بودم و معانی آن معلوم کرده». می‌گوید «نکوترین تفسیر آن است که رسول کرد و از پیغامبر روایت بسیار کرده‌اند. لیکن معرف‌تر آن است که عبدالله عباس روایت کند، زیرا که او حریص‌تر بود بر تفسیر قرآن».		این تفسیر به گفتۀ خود نویسنده، متکی به روایت [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]] بوده است. عتیق نیشابوری در سرآغاز کتابش با نقل حکایتی از رفتن عبدالله عباس و پدرش عباس بن عبدالمطلب به حضور محمد مصطفی و دیدن عبدالله جبرئیل را در جوار محمد مصطفی، نشان می‌دهد که تفسیرش از چه سرچشمه‌ای جوشیده است و بر چه بنیاد استواری بنا شده است. به گفتۀ او عبدالله بن عباس در این زمان کودکی بیش نبود و از قول او نقل می‌کند که «چون پیغمبر از این جهان برفت، من پانزده ساله بودم و هیچ آیت نبود در قرآن که من نه چند بار تفسیر آن بشنیده بودم و معانی آن معلوم کرده». می‌گوید «نکوترین تفسیر آن است که رسول کرد و از پیغامبر روایت بسیار کرده‌اند. لیکن معرف‌تر آن است که عبدالله عباس روایت کند، زیرا که او حریص‌تر بود بر تفسیر قرآن».

	[[سورآبادی، عتیق بن محمد\|عتیق نیشابوری]] افزون بر [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]]، از راویان دیگری از جمله وهب ابن ~~منبه،~~ مقاتل، سدّی، کلبی، محمد ~~هیصم،~~ [[امام جعفر صادق علیه‌السلام\|امام جعفر صادق]]، ابراهیم مهاجر، ابن طبری و کعب الاحبار نقل قول می‌کند؛ اما در مواردی بدون ذکری از راوی، قصه‌هایی را بلاواسطه از قول خود محمد مصطفی نقل می‌کند تا تأکید و ابرامی کرده باشد بر اعتبار و درستی قصه.		[[سورآبادی، عتیق بن محمد\|عتیق نیشابوری]] افزون بر [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]]، از راویان دیگری از جمله [[وهب بن منبه\|وهب ابن منبه]]، مقاتل، سدّی، [[کلبی، محمد بن سائب\|کلبی]]، [[محمد هیصم]]، [[امام جعفر صادق علیه‌السلام\|امام جعفر صادق]]، ابراهیم مهاجر، ابن طبری و کعب الاحبار نقل قول می‌کند؛ اما در مواردی بدون ذکری از راوی، قصه‌هایی را بلاواسطه از قول خود محمد مصطفی نقل می‌کند تا تأکید و ابرامی کرده باشد بر اعتبار و درستی قصه.

	قصه‌ها گاهی از قول راویان و گاهی بدون ذکر راوی نقل می‌شود و گاهی راوی ماجرا یکی از آدم‌های قصه است که دارد ماجرای خودش را تعریف می‌کند. با چرخش سریعی در کوران قصه، ناگهان از دیدگاه راوی بیرون از ماجرا به دیدگاه اول شخص یکی از آدم‌های درگیر در ماجرا برمی‌گردیم تا به لایه‌های عمیق‌تری از قصه که از چشم راوی بیرون ماجرا پنهان می‌ماند راه پیدا کنیم.		قصه‌ها گاهی از قول راویان و گاهی بدون ذکر راوی نقل می‌شود و گاهی راوی ماجرا یکی از آدم‌های قصه است که دارد ماجرای خودش را تعریف می‌کند. با چرخش سریعی در کوران قصه، ناگهان از دیدگاه راوی بیرون از ماجرا به دیدگاه اول شخص یکی از آدم‌های درگیر در ماجرا برمی‌گردیم تا به لایه‌های عمیق‌تری از قصه که از چشم راوی بیرون ماجرا پنهان می‌ماند راه پیدا کنیم.

Hbaghizadeh در ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۴۲

2024-11-25T16:42:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۱۲
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''تفسیر عتیق نیشابوری''' اثر ابوبکر عتیق ~~نیشابوری،~~ مشهور به سورآبادی، ویرایش متن از جعفر مدرس ~~صادقی؛~~ تفسیر معروف به ~~«تفسیر سورآبادی»~~ که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از ~~«ترجمۀ~~ تفسیر ~~طبری»~~ و ~~«تاج التراجم»~~ اسفراینی نگاشته شده است.		'''تفسیر عتیق نیشابوری''' اثر [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|ابوبکر عتیق نیشابوری]]، مشهور به [[سورآبادی، عتیق بن محمد\|سورآبادی]]، ویرایش متن از [[مدرس صادقی، جعفر\|جعفر مدرس صادقی]]؛ تفسیر معروف به «[[تفسیر سورآبادی]]» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «[[ترجمه تفسیر طبری\|ترجمۀ تفسیر طبری]]» و «[[تاج التراجم في تفسير القرآن للأعاجم\|تاج التراجم]]» [[اسفراینی، شهفور بن طاهر\|اسفراینی]] نگاشته شده است.

	==گزارش کتاب==		==گزارش کتاب==
	تفسیر معروف به «تفسیر سورآبادی» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از ~~«ترجمۀ~~ تفسیر ~~طبری»~~ و ~~«تاج التراجم»~~ اسفراینی نگاشته شده است. صورت‌بندی این تفسیر، مطابق با صورت‌بندی اغلب تفسیرهای دیگر این دوره است: پس از ذکر مقدمات اول هر سوره که توضیحاتی است دربارۀ تعداد آیات و کلمات و محل نزول سوره و فضیلت آن سوره، ترجمۀ آیات شروع می‌شود و هرجا که تفسیری لازم بوده است، سلسلۀ آیات قطع شده و پس از تفسیر، بخشی از قصه و گاه تمامی قصۀ مربوط به آن قسمت آمده و آنگاه به ادامۀ ترجمۀ آیات برگشته است. در بیشتر موارد هم بعد از ترجمۀ آیات و قبل از شروع تفسیر، عباراتی با عنوان «سؤال» و «جواب» نقل شده تا مقدمه‌ای باشد برای بخش تفسیری و قصه‌ها.		تفسیر معروف به «تفسیر سورآبادی» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «[[ترجمه تفسیر طبری\|ترجمۀ تفسیر طبری]]» و «[[تاج التراجم في تفسير القرآن للأعاجم\|تاج التراجم]]» [[اسفراینی، شهفور بن طاهر\|اسفراینی]] نگاشته شده است. صورت‌بندی این تفسیر، مطابق با صورت‌بندی اغلب تفسیرهای دیگر این دوره است: پس از ذکر مقدمات اول هر سوره که توضیحاتی است دربارۀ تعداد آیات و کلمات و محل نزول سوره و فضیلت آن سوره، ترجمۀ آیات شروع می‌شود و هرجا که تفسیری لازم بوده است، سلسلۀ آیات قطع شده و پس از تفسیر، بخشی از قصه و گاه تمامی قصۀ مربوط به آن قسمت آمده و آنگاه به ادامۀ ترجمۀ آیات برگشته است. در بیشتر موارد هم بعد از ترجمۀ آیات و قبل از شروع تفسیر، عباراتی با عنوان «سؤال» و «جواب» نقل شده تا مقدمه‌ای باشد برای بخش تفسیری و قصه‌ها.

	این تفسیر به گفتۀ خود نویسنده، متکی به روایت ابن عباس بوده است. عتیق نیشابوری در سرآغاز کتابش با نقل حکایتی از رفتن عبدالله عباس و پدرش عباس بن عبدالمطلب به حضور محمد مصطفی و دیدن عبدالله جبرئیل را در جوار محمد مصطفی، نشان می‌دهد که تفسیرش از چه سرچشمه‌ای جوشیده است و بر چه بنیاد استواری بنا شده است. به گفتۀ او عبدالله بن عباس در این زمان کودکی بیش نبود و از قول او نقل می‌کند که «چون پیغمبر از این جهان برفت، من پانزده ساله بودم و هیچ آیت نبود در قرآن که من نه چند بار تفسیر آن بشنیده بودم و معانی آن معلوم کرده». می‌گوید «نکوترین تفسیر آن است که رسول کرد و از پیغامبر روایت بسیار کرده‌اند. لیکن معرف‌تر آن است که عبدالله عباس روایت کند، زیرا که او حریص‌تر بود بر تفسیر قرآن».		این تفسیر به گفتۀ خود نویسنده، متکی به روایت [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]] بوده است. عتیق نیشابوری در سرآغاز کتابش با نقل حکایتی از رفتن عبدالله عباس و پدرش عباس بن عبدالمطلب به حضور محمد مصطفی و دیدن عبدالله جبرئیل را در جوار محمد مصطفی، نشان می‌دهد که تفسیرش از چه سرچشمه‌ای جوشیده است و بر چه بنیاد استواری بنا شده است. به گفتۀ او عبدالله بن عباس در این زمان کودکی بیش نبود و از قول او نقل می‌کند که «چون پیغمبر از این جهان برفت، من پانزده ساله بودم و هیچ آیت نبود در قرآن که من نه چند بار تفسیر آن بشنیده بودم و معانی آن معلوم کرده». می‌گوید «نکوترین تفسیر آن است که رسول کرد و از پیغامبر روایت بسیار کرده‌اند. لیکن معرف‌تر آن است که عبدالله عباس روایت کند، زیرا که او حریص‌تر بود بر تفسیر قرآن».

	عتیق نیشابوری افزون بر ابن عباس، از راویان دیگری از جمله وهب ابن منبه، مقاتل، سدّی، کلبی، محمد هیصم، امام جعفر ~~صادق،~~ ابراهیم مهاجر، ابن طبری و کعب الاحبار نقل قول می‌کند؛ اما در مواردی بدون ذکری از راوی، قصه‌هایی را بلاواسطه از قول خود محمد مصطفی نقل می‌کند تا تأکید و ابرامی کرده باشد بر اعتبار و درستی قصه.		[[سورآبادی، عتیق بن محمد\|عتیق نیشابوری]] افزون بر [[ابن عباس، عبدالله بن عباس\|ابن عباس]]، از راویان دیگری از جمله وهب ابن منبه، مقاتل، سدّی، کلبی، محمد هیصم، [[امام جعفر صادق علیه‌السلام\|امام جعفر صادق]]، ابراهیم مهاجر، ابن طبری و کعب الاحبار نقل قول می‌کند؛ اما در مواردی بدون ذکری از راوی، قصه‌هایی را بلاواسطه از قول خود محمد مصطفی نقل می‌کند تا تأکید و ابرامی کرده باشد بر اعتبار و درستی قصه.

	قصه‌ها گاهی از قول راویان و گاهی بدون ذکر راوی نقل می‌شود و گاهی راوی ماجرا یکی از آدم‌های قصه است که دارد ماجرای خودش را تعریف می‌کند. با چرخش سریعی در کوران قصه، ناگهان از دیدگاه راوی بیرون از ماجرا به دیدگاه اول شخص یکی از آدم‌های درگیر در ماجرا برمی‌گردیم تا به لایه‌های عمیق‌تری از قصه که از چشم راوی بیرون ماجرا پنهان می‌ماند راه پیدا کنیم.		قصه‌ها گاهی از قول راویان و گاهی بدون ذکر راوی نقل می‌شود و گاهی راوی ماجرا یکی از آدم‌های قصه است که دارد ماجرای خودش را تعریف می‌کند. با چرخش سریعی در کوران قصه، ناگهان از دیدگاه راوی بیرون از ماجرا به دیدگاه اول شخص یکی از آدم‌های درگیر در ماجرا برمی‌گردیم تا به لایه‌های عمیق‌تری از قصه که از چشم راوی بیرون ماجرا پنهان می‌ماند راه پیدا کنیم.

Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */

2024-11-13T11:57:11Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۷
خط ۵۲:		خط ۵۲:
	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}
			[[تفسیر سورآبادی]]

			[[ترجمه و قصه‌های قرآن از روی نسخه موقوفه بر تربت شیخ جام مبتنی بر تفسیر ابو بکر عتیق نیشابوری]]
	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
	[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]		[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]
	[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]		[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
	[[رده:فاقد اتوماسیون]]		[[رده:فاقد اتوماسیون]]

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURتفسیر عتیق نیشابوریJ1.jpg | عنوان =تفسیر عتیق نیشابوری | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = سورآبادی، عتیق بن محمد (نویسنده) مدرس صادقی، جعفر (محقق) |زبان | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ناشر | ناشر =مرکز | م...» ایجاد کرد

2024-11-13T11:56:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURتفسیر عتیق نیشابوریJ1.jpg | عنوان =تفسیر عتیق نیشابوری | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = سورآبادی، عتیق بن محمد (نویسنده) مدرس صادقی، جعفر (محقق) |زبان | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ناشر | ناشر =مرکز | م...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NURتفسیر عتیق نیشابوریJ1.jpg
| عنوان =تفسیر عتیق نیشابوری
| عنوان‌های دیگر =
|پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[سورآبادی، عتیق بن محمد]] (نویسنده)
[[مدرس صادقی، جعفر]] (محقق)
|زبان
| زبان =
| کد کنگره =‏
| موضوع =
|ناشر
| ناشر =مرکز
| مکان نشر =تهران
| سال نشر =1399

| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE
| چاپ =
| شابک =1ـ460ـ213ـ964ـ978
| تعداد جلد =
| کتابخانۀ دیجیتال نور =
| کتابخوان همراه نور =
| کد پدیدآور =
| پس از =
| پیش از =
}}
'''تفسیر عتیق نیشابوری''' اثر ابوبکر عتیق نیشابوری، مشهور به سورآبادی، ویرایش متن از جعفر مدرس صادقی؛ تفسیر معروف به «تفسیر سورآبادی» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «ترجمۀ تفسیر طبری» و «تاج التراجم» اسفراینی نگاشته شده است.

==گزارش کتاب==
تفسیر معروف به «تفسیر سورآبادی» که نسخه‌های متعددی از آن بر جای مانده است، سومین تفسیر جامع قرآن مجید به زبان فارسی است که بعد از «ترجمۀ تفسیر طبری» و «تاج التراجم» اسفراینی نگاشته شده است. صورت‌بندی این تفسیر، مطابق با صورت‌بندی اغلب تفسیرهای دیگر این دوره است: پس از ذکر مقدمات اول هر سوره که توضیحاتی است دربارۀ تعداد آیات و کلمات و محل نزول سوره و فضیلت آن سوره، ترجمۀ آیات شروع می‌شود و هرجا که تفسیری لازم بوده است، سلسلۀ آیات قطع شده و پس از تفسیر، بخشی از قصه و گاه تمامی قصۀ مربوط به آن قسمت آمده و آنگاه به ادامۀ ترجمۀ آیات برگشته است. در بیشتر موارد هم بعد از ترجمۀ آیات و قبل از شروع تفسیر، عباراتی با عنوان «سؤال» و «جواب» نقل شده تا مقدمه‌ای باشد برای بخش تفسیری و قصه‌ها.

این تفسیر به گفتۀ خود نویسنده، متکی به روایت ابن عباس بوده است. عتیق نیشابوری در سرآغاز کتابش با نقل حکایتی از رفتن عبدالله عباس و پدرش عباس بن عبدالمطلب به حضور محمد مصطفی و دیدن عبدالله جبرئیل را در جوار محمد مصطفی، نشان می‌دهد که تفسیرش از چه سرچشمه‌ای جوشیده است و بر چه بنیاد استواری بنا شده است. به گفتۀ او عبدالله بن عباس در این زمان کودکی بیش نبود و از قول او نقل می‌کند که «چون پیغمبر از این جهان برفت، من پانزده ساله بودم و هیچ آیت نبود در قرآن که من نه چند بار تفسیر آن بشنیده بودم و معانی آن معلوم کرده». می‌گوید «نکوترین تفسیر آن است که رسول کرد و از پیغامبر روایت بسیار کرده‌اند. لیکن معرف‌تر آن است که عبدالله عباس روایت کند، زیرا که او حریص‌تر بود بر تفسیر قرآن».

عتیق نیشابوری افزون بر ابن عباس، از راویان دیگری از جمله وهب ابن منبه، مقاتل، سدّی، کلبی، محمد هیصم، امام جعفر صادق، ابراهیم مهاجر، ابن طبری و کعب الاحبار نقل قول می‌کند؛ اما در مواردی بدون ذکری از راوی، قصه‌هایی را بلاواسطه از قول خود محمد مصطفی نقل می‌کند تا تأکید و ابرامی کرده باشد بر اعتبار و درستی قصه.

قصه‌ها گاهی از قول راویان و گاهی بدون ذکر راوی نقل می‌شود و گاهی راوی ماجرا یکی از آدم‌های قصه است که دارد ماجرای خودش را تعریف می‌کند. با چرخش سریعی در کوران قصه، ناگهان از دیدگاه راوی بیرون از ماجرا به دیدگاه اول شخص یکی از آدم‌های درگیر در ماجرا برمی‌گردیم تا به لایه‌های عمیق‌تری از قصه که از چشم راوی بیرون ماجرا پنهان می‌ماند راه پیدا کنیم.

قصه‌های عتیق نیشابوری از درون او می‌جوشد و مال خود اوست. روایت او بیش از آنکه متکی به هر روایت و منبع مکتوبی باشد، متکی به خود اوست. قصه‌هایی که از زبان او می‌خوانیم، از هر سرچشمه‌ای برآمده باشند، بعد از عبور از صافی موجود اوست که به دست ما رسیده‌اند و او بیش از آنکه خودش را به نقل روایات معروف و منابع معتبر محدود کند، متکی به حافظه است.

«و آن این بود» تکیۀ کلام عتیق در تفسیرش است. بسیاری از قصه‌ها با این عبارت آغاز شده و با این عبارت گویی عزم خودش را برای آغازکردن قصه از درست همان جایی که باید به خواننده ابلاغ کند و به خواننده قول می‌دهد که فقط همان چیزی را بگوید که باید و بدون حاشیه‌پردازی و لفاظی و توضیحات اضافی. او فرزند زمانه‌اش بود و سبک او بازتابی از سبک مرسوم زمانه است که گرایش عمده‌اش به سادگی و پرهیز از به‌کاربردن ترکیبات پیچیده و تشبیه و استعاره و صنایع لفظی بود. جمله‌ها کوتاه و در جهت بیان مقصود به کار می‌رود و هیچ اثری از خودنمایی و زرق و برق تصنعی در کار نیست. زبان عتیق در جزئیات و در به کار بردن واژه‌های خاص، وجوه مشترک فراوانی با متون قرن چهارم و پنجم هجری دارد که از آن جمله‌اند به کار بردن فریشته به جای فرشته، سولاخ به جای سوراخ، خنب به جای خم، سنب به جای سم، آواز به معنی صدا و .... .

اما این کتاب، یعنی «مجموعۀ قصه‌های تفسیر عتیق نیشابوری» کتابی است که سرگذشت عالم را از ابتدای خلقت تا قیامت به زبانی ساده و قابل فهم و بدون هیچ حاشیه‌پردازی و مکث و توافقی بیان می‌کند. کهن‌ترین قصه‌های عالم، اولین ساختۀ ذهن بشر و اولین قصه‌های برجای‌مانده از راویان اخبار محمدی، همه در کنار هم و در یک تسلسل درهم‌تنیدۀ متوالی فراهم آمده‌اند.<ref> [https://literaturelib.com/books/4823 ر.ک: پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref>

==پانويس ==
<references />

==منابع مقاله==
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]
[[رده:مقالات(آبان) باقی زاده]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:فاقد اتوماسیون]]