https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D9%88_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81تصوف و ادبيات تصوف - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-18T18:34:23Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D9%88_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81&diff=643364&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۹2023-02-10T10:59:28Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات فارسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:شکلهای خاص ادبی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 بهمن 1401</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محمد خردمند]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محمد خردمند]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-643363:rev-643364 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D9%88_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81&diff=643363&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۵۷2023-02-10T10:57:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تصوف و ادبیات تصوف'''، نوشته خاورشناس روسی، [[یوگنى ادواردویچ برتلس]] (لنینگراد 1890- 1957م)، ترجمه روانپزشک و مترجم، [[سیروس ایزدى]] (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزد </del>1316-1389ش. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران</del>)، مجموعه پژوهشهایی درباره پیدایش و تاریخ صوفیگری، اصطلاحات و شناسایی آثار برخی از صوفیان مشهور است. به گفته مترجم، این کتاب شامل همه آثار برتلس در زمینه تصوفپژوهی نیست<ref>ر.ک: مقدمه کتاب، صفحه دوازده</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تصوف و ادبیات تصوف'''، نوشته خاورشناس روسی، [[یوگنى ادواردویچ برتلس]] (لنینگراد 1890- 1957م)، ترجمه روانپزشک و مترجم، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایزدی، سیروس|</ins>سیروس ایزدى]] (1316-1389ش.)، مجموعه پژوهشهایی درباره پیدایش و تاریخ صوفیگری، اصطلاحات و شناسایی آثار برخی از صوفیان مشهور است. به گفته مترجم، این کتاب شامل همه آثار برتلس در زمینه تصوفپژوهی نیست<ref>ر.ک: مقدمه کتاب، صفحه دوازده</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نگرش مادّی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نگرش مادّی==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برتلس در این اثر، شکاکانه و بلکه با دیدگاهی الحادی نسبت به خدا و اسلام، به پژوهش پرداخته است. او بهعنوان مثال در بحث حوریان بهشتی، پیشفرضش این است که قرآن، منشأ الهی ندارد و به همین جهت، به جستجوی سرچشمه این اقتباس پرداخته است. او نوشته است: از اطلاعاتی که درباره دین پیش از اسلام تازیان در دست داریم، آشکار است که اعراب بتپرست از مفهوم حوری خبری نداشتهاند؛ ازاینرو، حوری باید یا مستقلا ابداع شده و یا منشأ آن در دینی دیگر باشد. گمان نخست بههیچوجه واقعیت ندارد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص111</ref>. او بعد از توضیحات و بررسیهایی، سرانجام اظهار تردید کرده و افزوده است: یا حوریان از دین زرتشت اقتباس شدهاند یا تصوف متأخر در زیر تأثیر شدید دین زرتشت قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص126</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برتلس، یوگنی ادواردوویچ|</ins>برتلس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این اثر، شکاکانه و بلکه با دیدگاهی الحادی نسبت به خدا و اسلام، به پژوهش پرداخته است. او بهعنوان مثال در بحث حوریان بهشتی، پیشفرضش این است که قرآن، منشأ الهی ندارد و به همین جهت، به جستجوی سرچشمه این اقتباس پرداخته است. او نوشته است: از اطلاعاتی که درباره دین پیش از اسلام تازیان در دست داریم، آشکار است که اعراب بتپرست از مفهوم حوری خبری نداشتهاند؛ ازاینرو، حوری باید یا مستقلا ابداع شده و یا منشأ آن در دینی دیگر باشد. گمان نخست بههیچوجه واقعیت ندارد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص111</ref>. او بعد از توضیحات و بررسیهایی، سرانجام اظهار تردید کرده و افزوده است: یا حوریان از دین زرتشت اقتباس شدهاند یا تصوف متأخر در زیر تأثیر شدید دین زرتشت قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص126</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب از 3 بخش تشکیل شده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب از 3 بخش تشکیل شده است:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کلیات: نویسنده در این بخش به بررسی مسائلی مانند چگونگی پدید آمدن تصوف و ادبیات صوفیانه پرداخته و پدیده گرایش به سماع و شعر را برای برانگیختن حال معنوی توضیح داده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کلیات: نویسنده در این بخش به بررسی مسائلی مانند چگونگی پدید آمدن تصوف و ادبیات صوفیانه پرداخته و پدیده گرایش به سماع و شعر را برای برانگیختن حال معنوی توضیح داده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># اصطلاحات تصوف: نویسنده، با توضیحی در مورد برخی اصطلاحات شعری صوفیه ایران (مانند زلف و یار) و نسخههای خطی بعضی اصطلاحنامهها، معانی تعدادی از این اصطلاحات را بهترتیب الفبایی از رساله [[مرآت عشّاق]] نقل کرده است: از «آب حیوان» تا «یوم الجمعه»<ref>ر.ک: همان، ص165-238</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># اصطلاحات تصوف: نویسنده، با توضیحی در مورد برخی اصطلاحات شعری صوفیه ایران (مانند زلف و یار) و نسخههای خطی بعضی اصطلاحنامهها، معانی تعدادی از این اصطلاحات را بهترتیب الفبایی از رساله [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرآت عشاق؛ اصطلاحات صوفیان|</ins>مرآت عشّاق]] نقل کرده است: از «آب حیوان» تا «یوم الجمعه»<ref>ر.ک: همان، ص165-238</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آثار مربوط به برخی از مؤلفان تصوف: برتلس در این بخش، مطالبی پراکنده (سخنان برخی از صوفیان مانند ابراهیم بن ادهم، زندگینامه فضیل بن عیاض و ابوالحسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرقانی، </del>غزلهای باباکوهی شیرازی و...) آورده است. او تأکید دارد که [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملامحسن </del>فیض کاشانی]] چکامهسرایی است پُراستعداد و بیهمتا<ref>ر.ک: همان، ص681</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آثار مربوط به برخی از مؤلفان تصوف: برتلس در این بخش، مطالبی پراکنده (سخنان برخی از صوفیان مانند ابراهیم بن ادهم، زندگینامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فضیل بن عیاض<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالحسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرقانی]]، </ins>غزلهای باباکوهی شیرازی و...) آورده است. او تأکید دارد که [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی|ملا محسن </ins>فیض کاشانی]] چکامهسرایی است پُراستعداد و بیهمتا<ref>ر.ک: همان، ص681</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نمونه مباحث==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نمونه مباحث==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-643123:rev-643363 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81_%D9%88_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D8%AA_%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81&diff=643123&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR77129J1.jpg | عنوان = تصوف و ادبيات تصوف | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = برتلس، یوگنی ادواردوویچ (نويسنده) ایزدی، سیروس (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = ع4ب4 3555 PIR | موضوع = |ناشر | ناشر = امير...» ایجاد کرد2023-02-08T03:52:40Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR77129J1.jpg | عنوان = تصوف و ادبيات تصوف | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D9%84%D8%B3%D8%8C_%DB%8C%D9%88%DA%AF%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%D9%88%DB%8C%DA%86&action=edit&redlink=1" class="new" title="برتلس، یوگنی ادواردوویچ (صفحه وجود ندارد)">برتلس، یوگنی ادواردوویچ</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3" title="ایزدی، سیروس">ایزدی، سیروس</a> (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = ع4ب4 3555 PIR | موضوع = |ناشر | ناشر = امير...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR77129J1.jpg<br />
| عنوان = تصوف و ادبيات تصوف<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[برتلس، یوگنی ادواردوویچ]] (نويسنده)<br />
[[ایزدی، سیروس]] (مترجم)<br />
|زبان<br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = ع4ب4 3555 PIR <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = امير کبير<br />
| مکان نشر = ایران - تهران<br />
| سال نشر = 2536شاهنشاهی<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE77129AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 77129<br />
| کتابخوان همراه نور = 77129<br />
| کد پدیدآور = 16126<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
<br />
'''تصوف و ادبیات تصوف'''، نوشته خاورشناس روسی، [[یوگنى ادواردویچ برتلس]] (لنینگراد 1890- 1957م)، ترجمه روانپزشک و مترجم، [[سیروس ایزدى]] (یزد 1316-1389ش. تهران)، مجموعه پژوهشهایی درباره پیدایش و تاریخ صوفیگری، اصطلاحات و شناسایی آثار برخی از صوفیان مشهور است. به گفته مترجم، این کتاب شامل همه آثار برتلس در زمینه تصوفپژوهی نیست<ref>ر.ک: مقدمه کتاب، صفحه دوازده</ref>.<br />
<br />
==نگرش مادّی==<br />
برتلس در این اثر، شکاکانه و بلکه با دیدگاهی الحادی نسبت به خدا و اسلام، به پژوهش پرداخته است. او بهعنوان مثال در بحث حوریان بهشتی، پیشفرضش این است که قرآن، منشأ الهی ندارد و به همین جهت، به جستجوی سرچشمه این اقتباس پرداخته است. او نوشته است: از اطلاعاتی که درباره دین پیش از اسلام تازیان در دست داریم، آشکار است که اعراب بتپرست از مفهوم حوری خبری نداشتهاند؛ ازاینرو، حوری باید یا مستقلا ابداع شده و یا منشأ آن در دینی دیگر باشد. گمان نخست بههیچوجه واقعیت ندارد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص111</ref>. او بعد از توضیحات و بررسیهایی، سرانجام اظهار تردید کرده و افزوده است: یا حوریان از دین زرتشت اقتباس شدهاند یا تصوف متأخر در زیر تأثیر شدید دین زرتشت قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص126</ref>.<br />
<br />
این کتاب از 3 بخش تشکیل شده است:<br />
# کلیات: نویسنده در این بخش به بررسی مسائلی مانند چگونگی پدید آمدن تصوف و ادبیات صوفیانه پرداخته و پدیده گرایش به سماع و شعر را برای برانگیختن حال معنوی توضیح داده است.<br />
# اصطلاحات تصوف: نویسنده، با توضیحی در مورد برخی اصطلاحات شعری صوفیه ایران (مانند زلف و یار) و نسخههای خطی بعضی اصطلاحنامهها، معانی تعدادی از این اصطلاحات را بهترتیب الفبایی از رساله [[مرآت عشّاق]] نقل کرده است: از «آب حیوان» تا «یوم الجمعه»<ref>ر.ک: همان، ص165-238</ref>.<br />
# آثار مربوط به برخی از مؤلفان تصوف: برتلس در این بخش، مطالبی پراکنده (سخنان برخی از صوفیان مانند ابراهیم بن ادهم، زندگینامه فضیل بن عیاض و ابوالحسن خرقانی، غزلهای باباکوهی شیرازی و...) آورده است. او تأکید دارد که [[ملامحسن فیض کاشانی]] چکامهسرایی است پُراستعداد و بیهمتا<ref>ر.ک: همان، ص681</ref>.<br />
<br />
==نمونه مباحث==<br />
سماع به معنای شنیدن، ترنّم اشعار با همراهی موسیقی در مجالس صوفیه (که بعداً پایکوبی نیز به آن اضافه شد) بود که با گذشت سدهها به ذکر مشهور درویشان تبدیل گردید و در همه جهان اسلام گسترش یافت<ref>ر.ک: همان، ص71</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمه و متن کتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محمد خردمند]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1401 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili