https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9تصفح الأدلة - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-17T20:17:37Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=774486&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'حاکم جشمی، محسن بن محمد' به 'جشمی، محسن بن محمد'2025-02-14T16:25:32Z<p>جایگزینی متن - 'حاکم جشمی، محسن بن محمد' به 'جشمی، محسن بن محمد'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، مهمترین اثر بصری است که تنها بخشهای کوتاهی از آن بهصورت اصلی باقی مانده و البته محتوای آن بهوسیله [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|محمود ملاحمی خوارزمی]] در کتاب «[[كتاب المعتمد في أصولالدين|المعتمد]]» بازنویسی و تحریر دوباره شده و هماکنون میتوان گفت که بر اساس همین کتاب اخیر، میتوان به محتوا و حتی در موارد بسیاری، عبارات کتاب اصلی، یعنی «تصفح الأدلة» که منبع اصلی [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|ملاحمی]] در بخشی از کتاب «المعتمد» بوده دسترسی داشت<ref>ر.ک: انصاری، حسن</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، مهمترین اثر بصری است که تنها بخشهای کوتاهی از آن بهصورت اصلی باقی مانده و البته محتوای آن بهوسیله [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|محمود ملاحمی خوارزمی]] در کتاب «[[كتاب المعتمد في أصولالدين|المعتمد]]» بازنویسی و تحریر دوباره شده و هماکنون میتوان گفت که بر اساس همین کتاب اخیر، میتوان به محتوا و حتی در موارد بسیاری، عبارات کتاب اصلی، یعنی «تصفح الأدلة» که منبع اصلی [[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|ملاحمی]] در بخشی از کتاب «المعتمد» بوده دسترسی داشت<ref>ر.ک: انصاری، حسن</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب همان طور که از نامش هم پیداست، درباره بررسی و بازبینی ادله معتزلیان بهشمی درباره مسائل اصلی علم کلام بوده و ازآنجاکه ابوالحسین در پارهای مسائل با نظرات استادش [[قاضی عبدالجبار بن احمد|قاضی عبدالجبار همدانی]] مخالف بوده و آنها را به نقد کشیده و از همه مهمتر مسئله احوال و شیئیت معدوم و در پارهای از مسائل هم تحت تأثیر فیلسوفان بوده و در پارهای از مسائل هم بیشتر متمایل به بغدادیان بوده تا بصریان و همه این امور، موجبات انتقاد تند بهشمیان را از او فراهم کرده است و از آن جمله است انتقاد [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکم </del>جشمی، محسن بن محمد|حاکم جشمی]] در شرح «عيون المسائل» از او و بیاعتنایی به آرای ابوالحسین در سرتاسر کتابش<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب همان طور که از نامش هم پیداست، درباره بررسی و بازبینی ادله معتزلیان بهشمی درباره مسائل اصلی علم کلام بوده و ازآنجاکه ابوالحسین در پارهای مسائل با نظرات استادش [[قاضی عبدالجبار بن احمد|قاضی عبدالجبار همدانی]] مخالف بوده و آنها را به نقد کشیده و از همه مهمتر مسئله احوال و شیئیت معدوم و در پارهای از مسائل هم تحت تأثیر فیلسوفان بوده و در پارهای از مسائل هم بیشتر متمایل به بغدادیان بوده تا بصریان و همه این امور، موجبات انتقاد تند بهشمیان را از او فراهم کرده است و از آن جمله است انتقاد [[جشمی، محسن بن محمد|حاکم جشمی]] در شرح «عيون المسائل» از او و بیاعتنایی به آرای ابوالحسین در سرتاسر کتابش<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع مباحث مطرحشده در کتاب آشکارا نشان از آن دارد که ما در این اثر، با نویسنده و متکلم برجسته معتزلیای سروکار داریم که در عصری کهن میزیسته و از نزدیک هم با امامیه آشنایی داشته است. وی البته جابهجا از زیدیان هم نام میبرد و بر برخی عقاید آنان نیز انتقاد میکند، اما مخاطب اصلی او در بیشتر کتاب، امامیهاند<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع مباحث مطرحشده در کتاب آشکارا نشان از آن دارد که ما در این اثر، با نویسنده و متکلم برجسته معتزلیای سروکار داریم که در عصری کهن میزیسته و از نزدیک هم با امامیه آشنایی داشته است. وی البته جابهجا از زیدیان هم نام میبرد و بر برخی عقاید آنان نیز انتقاد میکند، اما مخاطب اصلی او در بیشتر کتاب، امامیهاند<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-773893:rev-774486 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=773893&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'2025-02-06T08:27:15Z<p>جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بصری، محمد بن علی]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بصری، محمد بن علی]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مادلونگ، ویلفرد ]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مادلونگ، ویلفرد]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اشمیتکه، زابینه]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اشمیتکه، زابینه]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-773845:rev-773893 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=773845&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - '( ' به '('2025-02-06T08:25:26Z<p>جایگزینی متن - '( ' به '('</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بصری، محمد بن علی]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بصری، محمد بن علی]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مادلونگ، ویلفرد ]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[مادلونگ، ویلفرد ]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اشمیتکه، زابینه]] ( محقق)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اشمیتکه، زابینه]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772735:rev-773845 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=772735&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۰2025-01-29T13:40:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># متن کتاب.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># انصاری، حسن، «نسخه خطی فصل امامت از کتاب شرح أصول الخمسة ابوالحسین بصری»، برگرفته از سایت بررسیهای تاریخی (مقالات و نوشتههای حسن انصاری در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام)، 10 دی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1403، به آدرس:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://ansari.kateban.com/print/1613?print=1613 </ins>انصاری، حسن، «نسخه خطی فصل امامت از کتاب شرح أصول الخمسة ابوالحسین بصری»، برگرفته از سایت بررسیهای تاریخی (مقالات و نوشتههای حسن انصاری در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام)، 10 دی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1403]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://ansari.kateban.com/print/1613?print=1613</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلامی زیدیه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:آثار کلامی زیدیه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 بهمن 1403</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772734:rev-772735 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=772734&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹2025-01-29T13:39:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تصفح الأدلة'''، اثر ابوالحسین محمد بن علی بن محمد بن علی بصری (متوفی 436ق/ 1044م)، کتابی است در علم کلام معتزلی که با تحقیق ویلفرد مادلونگ و زابینه اشمیتکه منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تصفح الأدلة'''، اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بصری، محمد بن علی|</ins>ابوالحسین محمد بن علی بن محمد بن علی بصری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی 436ق/ 1044م)، کتابی است در علم کلام معتزلی که با تحقیق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مادلونگ، ویلفرد|</ins>ویلفرد مادلونگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اشمیتکه، زابینه|</ins>زابینه اشمیتکه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، مهمترین اثر بصری است که تنها بخشهای کوتاهی از آن بهصورت اصلی باقی مانده و البته محتوای آن بهوسیله محمود ملاحمی خوارزمی در کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«المعتمد» </del>بازنویسی و تحریر دوباره شده و هماکنون میتوان گفت که بر اساس همین کتاب اخیر، میتوان به محتوا و حتی در موارد بسیاری، عبارات کتاب اصلی، یعنی «تصفح الأدلة» که منبع اصلی ملاحمی در بخشی از کتاب «المعتمد» بوده دسترسی داشت<ref>ر.ک: انصاری، حسن</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب، مهمترین اثر بصری است که تنها بخشهای کوتاهی از آن بهصورت اصلی باقی مانده و البته محتوای آن بهوسیله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|</ins>محمود ملاحمی خوارزمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[كتاب المعتمد في أصولالدين|المعتمد]]» </ins>بازنویسی و تحریر دوباره شده و هماکنون میتوان گفت که بر اساس همین کتاب اخیر، میتوان به محتوا و حتی در موارد بسیاری، عبارات کتاب اصلی، یعنی «تصفح الأدلة» که منبع اصلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ملاحمی خوارزمی، محمود بن محمد|</ins>ملاحمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در بخشی از کتاب «المعتمد» بوده دسترسی داشت<ref>ر.ک: انصاری، حسن</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب همان طور که از نامش هم پیداست، درباره بررسی و بازبینی ادله معتزلیان بهشمی درباره مسائل اصلی علم کلام بوده و ازآنجاکه ابوالحسین در پارهای مسائل با نظرات استادش قاضی عبدالجبار همدانی مخالف بوده و آنها را به نقد کشیده و از همه مهمتر مسئله احوال و شیئیت معدوم و در پارهای از مسائل هم تحت تأثیر فیلسوفان بوده و در پارهای از مسائل هم بیشتر متمایل به بغدادیان بوده تا بصریان و همه این امور، موجبات انتقاد تند بهشمیان را از او فراهم کرده است و از آن جمله است انتقاد حاکم جشمی در شرح «عيون المسائل» از او و بیاعتنایی به آرای ابوالحسین در سرتاسر کتابش<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب همان طور که از نامش هم پیداست، درباره بررسی و بازبینی ادله معتزلیان بهشمی درباره مسائل اصلی علم کلام بوده و ازآنجاکه ابوالحسین در پارهای مسائل با نظرات استادش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاضی عبدالجبار بن احمد|</ins>قاضی عبدالجبار همدانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مخالف بوده و آنها را به نقد کشیده و از همه مهمتر مسئله احوال و شیئیت معدوم و در پارهای از مسائل هم تحت تأثیر فیلسوفان بوده و در پارهای از مسائل هم بیشتر متمایل به بغدادیان بوده تا بصریان و همه این امور، موجبات انتقاد تند بهشمیان را از او فراهم کرده است و از آن جمله است انتقاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حاکم جشمی، محسن بن محمد|</ins>حاکم جشمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در شرح «عيون المسائل» از او و بیاعتنایی به آرای ابوالحسین در سرتاسر کتابش<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع مباحث مطرحشده در کتاب آشکارا نشان از آن دارد که ما در این اثر، با نویسنده و متکلم برجسته معتزلیای سروکار داریم که در عصری کهن میزیسته و از نزدیک هم با امامیه آشنایی داشته است. وی البته جابهجا از زیدیان هم نام میبرد و بر برخی عقاید آنان نیز انتقاد میکند، اما مخاطب اصلی او در بیشتر کتاب، امامیهاند<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع مباحث مطرحشده در کتاب آشکارا نشان از آن دارد که ما در این اثر، با نویسنده و متکلم برجسته معتزلیای سروکار داریم که در عصری کهن میزیسته و از نزدیک هم با امامیه آشنایی داشته است. وی البته جابهجا از زیدیان هم نام میبرد و بر برخی عقاید آنان نیز انتقاد میکند، اما مخاطب اصلی او در بیشتر کتاب، امامیهاند<ref>ر.ک: همان</ref>.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772214:rev-772734 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B5%D9%81%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AF%D9%84%D8%A9&diff=772214&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR100311J1.jpg | عنوان = تصفح الأدلة | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = بصری، محمد بن علی (نويسنده) مادلونگ، ویلفرد (محقق) اشمیتکه، زابینه ( محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ه2الف2 214 BP | موضوع =کلام...» ایجاد کرد2025-01-22T03:34:10Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR100311J1.jpg | عنوان = تصفح الأدلة | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%A8%D8%B5%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C" title="بصری، محمد بن علی">بصری، محمد بن علی</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%88%D9%86%DA%AF%D8%8C_%D9%88%DB%8C%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%AF" title="مادلونگ، ویلفرد">مادلونگ، ویلفرد </a> (محقق) <a href="/wiki/%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D9%87%D8%8C_%D8%B2%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%87" title="اشمیتکه، زابینه">اشمیتکه، زابینه</a> ( محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ه2الف2 214 BP | موضوع =کلام...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR100311J1.jpg<br />
| عنوان = تصفح الأدلة<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[بصری، محمد بن علی]] (نويسنده)<br />
[[مادلونگ، ویلفرد ]] (محقق)<br />
[[اشمیتکه، زابینه]] ( محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = ه2الف2 214 BP <br />
| موضوع =کلام زیدیه - تاریخ تشیع <br />
|ناشر <br />
| ناشر = سکلور <br />
| مکان نشر = آلمان - ویزبادن<br />
| سال نشر = 2006م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE100311AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 100311<br />
| کتابخوان همراه نور = 100311<br />
| کد پدیدآور = 45311<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''تصفح الأدلة'''، اثر ابوالحسین محمد بن علی بن محمد بن علی بصری (متوفی 436ق/ 1044م)، کتابی است در علم کلام معتزلی که با تحقیق ویلفرد مادلونگ و زابینه اشمیتکه منتشر شده است.<br />
<br />
این کتاب، مهمترین اثر بصری است که تنها بخشهای کوتاهی از آن بهصورت اصلی باقی مانده و البته محتوای آن بهوسیله محمود ملاحمی خوارزمی در کتاب «المعتمد» بازنویسی و تحریر دوباره شده و هماکنون میتوان گفت که بر اساس همین کتاب اخیر، میتوان به محتوا و حتی در موارد بسیاری، عبارات کتاب اصلی، یعنی «تصفح الأدلة» که منبع اصلی ملاحمی در بخشی از کتاب «المعتمد» بوده دسترسی داشت<ref>ر.ک: انصاری، حسن</ref>.<br />
<br />
این کتاب همان طور که از نامش هم پیداست، درباره بررسی و بازبینی ادله معتزلیان بهشمی درباره مسائل اصلی علم کلام بوده و ازآنجاکه ابوالحسین در پارهای مسائل با نظرات استادش قاضی عبدالجبار همدانی مخالف بوده و آنها را به نقد کشیده و از همه مهمتر مسئله احوال و شیئیت معدوم و در پارهای از مسائل هم تحت تأثیر فیلسوفان بوده و در پارهای از مسائل هم بیشتر متمایل به بغدادیان بوده تا بصریان و همه این امور، موجبات انتقاد تند بهشمیان را از او فراهم کرده است و از آن جمله است انتقاد حاکم جشمی در شرح «عيون المسائل» از او و بیاعتنایی به آرای ابوالحسین در سرتاسر کتابش<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
<br />
نوع مباحث مطرحشده در کتاب آشکارا نشان از آن دارد که ما در این اثر، با نویسنده و متکلم برجسته معتزلیای سروکار داریم که در عصری کهن میزیسته و از نزدیک هم با امامیه آشنایی داشته است. وی البته جابهجا از زیدیان هم نام میبرد و بر برخی عقاید آنان نیز انتقاد میکند، اما مخاطب اصلی او در بیشتر کتاب، امامیهاند<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
<br />
این کتاب به دلیل مرگ نویسنده آن ناقص بوده و تنها تا اواخر بحث توحید را شامل میشده (تا پایان باب رؤیت باری) است. از بخشهای باقیمانده کتاب چنین معلوم است که تا همین قسمت، آن هم کتابی بزرگ و با تفصیل در کلیه مسائل بوده است<ref>ر.ک: همان</ref>.<br />
<br />
برخی از مهمترین موضوعات و مباحث باقیمانده از این کتاب ارزشمند، عبارتند از: حکایت مذهب شیخ ابوهذیل در علم<ref>ر.ک: متن کتاب، ص58</ref>، همواره قادر بودن خداوند<ref>ر.ک: همان</ref>، عالم و حی بودن دائمی خداوند<ref>ر.ک: همان، ص59</ref>، عالم بودن خداوند به تمام معلومات<ref>ر.ک: همان، ص74</ref>، قادر بودن خداوند بر تمامی مقدورات<ref>ر.ک: همان، ص77</ref>، قدرت خداوند بر قبیح<ref>ر.ک: همان، ص89</ref> و...<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
# متن کتاب.<br />
# انصاری، حسن، «نسخه خطی فصل امامت از کتاب شرح أصول الخمسة ابوالحسین بصری»، برگرفته از سایت بررسیهای تاریخی (مقالات و نوشتههای حسن انصاری در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام)، 10 دی 1403، به آدرس:<br />
https://ansari.kateban.com/print/1613?print=1613<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br />
[[رده:کلام و عقاید]]<br />
[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]<br />
[[رده:آثار کلامی زیدیه]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1403 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili