https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%28%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%29 2026-06-26T17:56:23Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=825060&oldid=prev 2026-05-05T21:49:35Z

<p>جایگزینی متن - &#039; ]]&#039; به &#039;]]&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۱۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کهزاد، احمد علي]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کهزاد، احمد علي]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ص‍ف‍ا، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ي‍م‌ ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ص‍ف‍ا، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ي‍م‌]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غ‍ب‍ار، غ‍لام‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غ‍ب‍ار، غ‍لام‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زه‍م‍ا، ع‍ل‍ي‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زه‍م‍ا، ع‍ل‍ي‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821636:rev-825060 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821636&oldid=prev 2026-03-24T22:25:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف احمدعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهزاد، </del>علی محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زهما، </del>علی احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعیمی، </del>محمدابراهیم‌خان صفا و میرغلام محمدخان غبار (پنج تن از استادان و پژوهشگران برجستۀ افغانستان)؛ این کتاب که نخستین بار در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در کابل منتشر شد، به بررسی تاریخ ادبیات افغانستان از قدیم‌ترین زمانه تا دورۀ محمدزائی‌ها می‌پردازد و با استقبال گسترده، بعدها به نام «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي|</ins>احمدعلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهزاد]]، [[</ins>علی محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زهما]]، [[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د|</ins>علی احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعیمی]]، [[ص‍ف‍ا، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ي‍م‌|</ins>محمدابراهیم‌خان صفا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غ‍ب‍ار، غ‍لام‌ م‍ح‍م‍د|</ins>میرغلام محمدخان غبار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(پنج تن از استادان و پژوهشگران برجستۀ افغانستان)؛ این کتاب که نخستین بار در سال ۱۳۳۰ خورشیدی در کابل منتشر شد، به بررسی تاریخ ادبیات افغانستان از قدیم‌ترین زمانه تا دورۀ محمدزائی‌ها می‌پردازد و با استقبال گسترده، بعدها به نام «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب که در زمان خود با هدف ارتقای سطح آگاهی آموزگاران و آموزندگان از فرهنگ بومی تدوین شد، حاصل همکاری پنج تن از برجسته‌ترین پژوهشگران افغانستان در نیمۀ اول قرن چهاردهم هجری خورشیدی است. برخی از نویسندگان پس از سال ۱۳۳۵ خورشیدی در پوهنتون کابل به عنوان استادان نخبه مشغول به کار شدند و به همین مناسبت این اثر پژوهشی به «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/905 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب که در زمان خود با هدف ارتقای سطح آگاهی آموزگاران و آموزندگان از فرهنگ بومی تدوین شد، حاصل همکاری پنج تن از برجسته‌ترین پژوهشگران افغانستان در نیمۀ اول قرن چهاردهم هجری خورشیدی است. برخی از نویسندگان پس از سال ۱۳۳۵ خورشیدی در پوهنتون کابل به عنوان استادان نخبه مشغول به کار شدند و به همین مناسبت این اثر پژوهشی به «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/905 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب با نگاشتۀ پژوهشی احمدعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهزاد، </del>تاریخ‌نگار و ادیب توانای افغانستان، آغاز می‌شود. این بخش در نه گفتار به پیشینۀ تاریخی زبان و ادبیات فارسی-دری می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای دانشی همان زمان، سیر تکامل زبان‌های امروزی را ردیابی می‌کند و به موضوعاتی چون پیوند خویشاوندی زبان‌های هند و اروپایی با خانوادۀ زبان‌های هند و ایرانی، ساختارمندی زبان‌های پارسیک و غیرپارسیک، زبان‌های زند و اوستایی، معرفی آثار ویدایی، اهمیت خط نقشی و علامتی در ثبت رویدادهای پیشینیان، ردیابی میراث مشترک یونانی-آریایی، زبان و ادب پهلوی، مدنیت کوشانی، و شکل‌گیری زبان‌های امروزی تا قرن چهارم هجری می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب با نگاشتۀ پژوهشی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي|</ins>احمدعلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهزاد]]، </ins>تاریخ‌نگار و ادیب توانای افغانستان، آغاز می‌شود. این بخش در نه گفتار به پیشینۀ تاریخی زبان و ادبیات فارسی-دری می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای دانشی همان زمان، سیر تکامل زبان‌های امروزی را ردیابی می‌کند و به موضوعاتی چون پیوند خویشاوندی زبان‌های هند و اروپایی با خانوادۀ زبان‌های هند و ایرانی، ساختارمندی زبان‌های پارسیک و غیرپارسیک، زبان‌های زند و اوستایی، معرفی آثار ویدایی، اهمیت خط نقشی و علامتی در ثبت رویدادهای پیشینیان، ردیابی میراث مشترک یونانی-آریایی، زبان و ادب پهلوی، مدنیت کوشانی، و شکل‌گیری زبان‌های امروزی تا قرن چهارم هجری می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم کتاب را علی‌محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زهما، </del>تاریخ‌نگار نامور افغانستان، نگاشته است. این بخش به دورۀ گسترش قلمرو اسلامی تا حملۀ مغول (چنگیزیان) اختصاص دارد. نویسنده رگه‌های سلطۀ فرهنگی عرب بر سرزمین‌های نومسلمان را برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد که شعر فارسی در این دوره بر سنت عرب شیوۀ مداحی (حمد، نعت، منقبت، مدح و ثنا) و بیان اسطوره‌ای می‌یابد. ارزیابی چگونگی رشد زبان فارسی در دوره‌های بنی‌امیه، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان، خوارزمشاهیان و برخی زمامداران منطقه‌ای جدا یا وابسته به آنان، از جمله مطالب این بخش است. نویسنده همچنین تأکید می‌کند که سلطۀ جابرانۀ چنگیزیان (فتنۀ مغول) تمام دستاوردهای چندین سدۀ مردمان این سرزمین را به طور جبران‌ناپذیری آسیب زد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش دوم کتاب را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زه‍م‍ا، ع‍ل‍ي‌ م‍ح‍م‍د|</ins>علی‌محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زهما]]، </ins>تاریخ‌نگار نامور افغانستان، نگاشته است. این بخش به دورۀ گسترش قلمرو اسلامی تا حملۀ مغول (چنگیزیان) اختصاص دارد. نویسنده رگه‌های سلطۀ فرهنگی عرب بر سرزمین‌های نومسلمان را برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد که شعر فارسی در این دوره بر سنت عرب شیوۀ مداحی (حمد، نعت، منقبت، مدح و ثنا) و بیان اسطوره‌ای می‌یابد. ارزیابی چگونگی رشد زبان فارسی در دوره‌های بنی‌امیه، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان، خوارزمشاهیان و برخی زمامداران منطقه‌ای جدا یا وابسته به آنان، از جمله مطالب این بخش است. نویسنده همچنین تأکید می‌کند که سلطۀ جابرانۀ چنگیزیان (فتنۀ مغول) تمام دستاوردهای چندین سدۀ مردمان این سرزمین را به طور جبران‌ناپذیری آسیب زد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم کتاب با قلم علی‌احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعیمی، </del>پژوهشگر و ادیب سرشناس افغانستان، به دورۀ شاهان مغولی تا مدنیت تیموریان هرات می‌پردازد. سیر ادبیات در دورۀ چغتاییان، ملوک کرت و تیموریان در این بخش بررسی شده است. نویسنده افزون بر معرفی هویت و آثار شاعران، از هنرمندان و تاریخ‌نگاران این سده‌های بیم و امید نیز یاد کرده و نشان می‌دهد که چگونه نابودکنندگان فرهنگ به حامیان فرهنگ تبدیل می‌شوند و زبان فارسی تا دهلی وسعت می‌یابد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش سوم کتاب با قلم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د|</ins>علی‌احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعیمی]]، </ins>پژوهشگر و ادیب سرشناس افغانستان، به دورۀ شاهان مغولی تا مدنیت تیموریان هرات می‌پردازد. سیر ادبیات در دورۀ چغتاییان، ملوک کرت و تیموریان در این بخش بررسی شده است. نویسنده افزون بر معرفی هویت و آثار شاعران، از هنرمندان و تاریخ‌نگاران این سده‌های بیم و امید نیز یاد کرده و نشان می‌دهد که چگونه نابودکنندگان فرهنگ به حامیان فرهنگ تبدیل می‌شوند و زبان فارسی تا دهلی وسعت می‌یابد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم کتاب را محمدابراهیم‌خان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، </del>شاعر و ادیب سرشناس، نگاشته است. این پژوهش از پایان دورۀ تیموریان (شکست بدیع‌الزمان) آغاز و تا ظهور سلسلۀ محمدزائی‌ها ادامه می‌یابد. ویژگی این دوره، نزول خلاقیت‌های ادبی پس از پاره‌شدن امپراتوری درانی، اثرات مخرب جنگ‌های داخلی، حاکمیت نیروی استعماری بر قلمرو هند، تحریکات امپراتوری تزار روسی در شمال کشور و ناامنی در سرزمین پارس است. نویسنده از شعرای این دوره با نمونه‌های کلامی آنان به تفصیل یاد کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم کتاب را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ص‍ف‍ا، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ي‍م‌|</ins>محمدابراهیم‌خان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا]]، </ins>شاعر و ادیب سرشناس، نگاشته است. این پژوهش از پایان دورۀ تیموریان (شکست بدیع‌الزمان) آغاز و تا ظهور سلسلۀ محمدزائی‌ها ادامه می‌یابد. ویژگی این دوره، نزول خلاقیت‌های ادبی پس از پاره‌شدن امپراتوری درانی، اثرات مخرب جنگ‌های داخلی، حاکمیت نیروی استعماری بر قلمرو هند، تحریکات امپراتوری تزار روسی در شمال کشور و ناامنی در سرزمین پارس است. نویسنده از شعرای این دوره با نمونه‌های کلامی آنان به تفصیل یاد کرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش پنجم کتاب که به دورۀ محمدزائی‌ها اختصاص دارد، اثر میرغلام محمدخان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غبار، </del>تاریخ‌نویس، ادیب و آگاه سیاسی مشهور افغانستان است. این دورۀ پُرآشوب شامل سلطنت دوست‌محمدخان تا سقوط شاه امان‌الله خان می‌شود؛ دوره‌ای که افغانستان پس از نود جنگ داخلی و بیرونی به جغرافیای سیاسی امروزی محدود شد و گرایش‌های چندگانه در تفکر سیاسی نمودار گردید. غبار ادبیات فارسی را شامل سه دورۀ فکری می‌داند: مدیحه‌سرایی (مجامله و مداهنه)، دورۀ التقاطی (عصبیت ذوقی و خلط اسلوب‌های قدیم و جدید) و دورۀ انتقادی (آغاز انتقاد علمی و اجتماعی). در این بخش افزون بر معرفی شاعران با نمونه آثارشان، از نثرنویسان، رسامان، خوش‌نویسان، مؤلفان و مترجمان نیز یاد شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش پنجم کتاب که به دورۀ محمدزائی‌ها اختصاص دارد، اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غ‍ب‍ار، غ‍لام‌ م‍ح‍م‍د|</ins>میرغلام محمدخان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غبار]]، </ins>تاریخ‌نویس، ادیب و آگاه سیاسی مشهور افغانستان است. این دورۀ پُرآشوب شامل سلطنت دوست‌محمدخان تا سقوط شاه امان‌الله خان می‌شود؛ دوره‌ای که افغانستان پس از نود جنگ داخلی و بیرونی به جغرافیای سیاسی امروزی محدود شد و گرایش‌های چندگانه در تفکر سیاسی نمودار گردید. غبار ادبیات فارسی را شامل سه دورۀ فکری می‌داند: مدیحه‌سرایی (مجامله و مداهنه)، دورۀ التقاطی (عصبیت ذوقی و خلط اسلوب‌های قدیم و جدید) و دورۀ انتقادی (آغاز انتقاد علمی و اجتماعی). در این بخش افزون بر معرفی شاعران با نمونه آثارشان، از نثرنویسان، رسامان، خوش‌نویسان، مؤلفان و مترجمان نیز یاد شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821635:rev-821636 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821635&oldid=prev 2026-03-24T22:22:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[علوی، بزرگ]] (نویسنده)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کهزاد، احمد علي]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[کهزاد، احمد علي]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د]] (نویسنده)</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821634:rev-821635 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821634&oldid=prev 2026-03-24T22:22:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب که در زمان خود با هدف ارتقای سطح آگاهی آموزگاران و آموزندگان از فرهنگ بومی تدوین شد، حاصل همکاری پنج تن از برجسته‌ترین پژوهشگران افغانستان در نیمۀ اول قرن چهاردهم هجری خورشیدی است. برخی از نویسندگان پس از سال ۱۳۳۵ خورشیدی در پوهنتون کابل به عنوان استادان نخبه مشغول به کار شدند و به همین مناسبت این اثر پژوهشی به «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب که در زمان خود با هدف ارتقای سطح آگاهی آموزگاران و آموزندگان از فرهنگ بومی تدوین شد، حاصل همکاری پنج تن از برجسته‌ترین پژوهشگران افغانستان در نیمۀ اول قرن چهاردهم هجری خورشیدی است. برخی از نویسندگان پس از سال ۱۳۳۵ خورشیدی در پوهنتون کابل به عنوان استادان نخبه مشغول به کار شدند و به همین مناسبت این اثر پژوهشی به «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://literaturelib.com/books/905 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب با نگاشتۀ پژوهشی احمدعلی کهزاد، تاریخ‌نگار و ادیب توانای افغانستان، آغاز می‌شود. این بخش در نه گفتار به پیشینۀ تاریخی زبان و ادبیات فارسی-دری می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای دانشی همان زمان، سیر تکامل زبان‌های امروزی را ردیابی می‌کند و به موضوعاتی چون پیوند خویشاوندی زبان‌های هند و اروپایی با خانوادۀ زبان‌های هند و ایرانی، ساختارمندی زبان‌های پارسیک و غیرپارسیک، زبان‌های زند و اوستایی، معرفی آثار ویدایی، اهمیت خط نقشی و علامتی در ثبت رویدادهای پیشینیان، ردیابی میراث مشترک یونانی-آریایی، زبان و ادب پهلوی، مدنیت کوشانی، و شکل‌گیری زبان‌های امروزی تا قرن چهارم هجری می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش اول کتاب با نگاشتۀ پژوهشی احمدعلی کهزاد، تاریخ‌نگار و ادیب توانای افغانستان، آغاز می‌شود. این بخش در نه گفتار به پیشینۀ تاریخی زبان و ادبیات فارسی-دری می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر دستاوردهای دانشی همان زمان، سیر تکامل زبان‌های امروزی را ردیابی می‌کند و به موضوعاتی چون پیوند خویشاوندی زبان‌های هند و اروپایی با خانوادۀ زبان‌های هند و ایرانی، ساختارمندی زبان‌های پارسیک و غیرپارسیک، زبان‌های زند و اوستایی، معرفی آثار ویدایی، اهمیت خط نقشی و علامتی در ثبت رویدادهای پیشینیان، ردیابی میراث مشترک یونانی-آریایی، زبان و ادب پهلوی، مدنیت کوشانی، و شکل‌گیری زبان‌های امروزی تا قرن چهارم هجری می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم کتاب را محمدابراهیم‌خان صفا، شاعر و ادیب سرشناس، نگاشته است. این پژوهش از پایان دورۀ تیموریان (شکست بدیع‌الزمان) آغاز و تا ظهور سلسلۀ محمدزائی‌ها ادامه می‌یابد. ویژگی این دوره، نزول خلاقیت‌های ادبی پس از پاره‌شدن امپراتوری درانی، اثرات مخرب جنگ‌های داخلی، حاکمیت نیروی استعماری بر قلمرو هند، تحریکات امپراتوری تزار روسی در شمال کشور و ناامنی در سرزمین پارس است. نویسنده از شعرای این دوره با نمونه‌های کلامی آنان به تفصیل یاد کرده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش چهارم کتاب را محمدابراهیم‌خان صفا، شاعر و ادیب سرشناس، نگاشته است. این پژوهش از پایان دورۀ تیموریان (شکست بدیع‌الزمان) آغاز و تا ظهور سلسلۀ محمدزائی‌ها ادامه می‌یابد. ویژگی این دوره، نزول خلاقیت‌های ادبی پس از پاره‌شدن امپراتوری درانی، اثرات مخرب جنگ‌های داخلی، حاکمیت نیروی استعماری بر قلمرو هند، تحریکات امپراتوری تزار روسی در شمال کشور و ناامنی در سرزمین پارس است. نویسنده از شعرای این دوره با نمونه‌های کلامی آنان به تفصیل یاد کرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش پنجم کتاب که به دورۀ محمدزائی‌ها اختصاص دارد، اثر میرغلام محمدخان غبار، تاریخ‌نویس، ادیب و آگاه سیاسی مشهور افغانستان است. این دورۀ پُرآشوب شامل سلطنت دوست‌محمدخان تا سقوط شاه امان‌الله خان می‌شود؛ دوره‌ای که افغانستان پس از نود جنگ داخلی و بیرونی به جغرافیای سیاسی امروزی محدود شد و گرایش‌های چندگانه در تفکر سیاسی نمودار گردید. غبار ادبیات فارسی را شامل سه دورۀ فکری می‌داند: مدیحه‌سرایی (مجامله و مداهنه)، دورۀ التقاطی (عصبیت ذوقی و خلط اسلوب‌های قدیم و جدید) و دورۀ انتقادی (آغاز انتقاد علمی و اجتماعی). در این بخش افزون بر معرفی شاعران با نمونه آثارشان، از نثرنویسان، رسامان، خوش‌نویسان، مؤلفان و مترجمان نیز یاد شده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش پنجم کتاب که به دورۀ محمدزائی‌ها اختصاص دارد، اثر میرغلام محمدخان غبار، تاریخ‌نویس، ادیب و آگاه سیاسی مشهور افغانستان است. این دورۀ پُرآشوب شامل سلطنت دوست‌محمدخان تا سقوط شاه امان‌الله خان می‌شود؛ دوره‌ای که افغانستان پس از نود جنگ داخلی و بیرونی به جغرافیای سیاسی امروزی محدود شد و گرایش‌های چندگانه در تفکر سیاسی نمودار گردید. غبار ادبیات فارسی را شامل سه دورۀ فکری می‌داند: مدیحه‌سرایی (مجامله و مداهنه)، دورۀ التقاطی (عصبیت ذوقی و خلط اسلوب‌های قدیم و جدید) و دورۀ انتقادی (آغاز انتقاد علمی و اجتماعی). در این بخش افزون بر معرفی شاعران با نمونه آثارشان، از نثرنویسان، رسامان، خوش‌نویسان، مؤلفان و مترجمان نیز یاد شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821633:rev-821634 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821633&oldid=prev 2026-03-24T22:19:52Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>کهزاد، احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي|احمدعلی کهزاد]]، نویسنده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشگر</del>)؛ این کتاب که نخستین بار در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتشارات آکادمی برلین شرقی </del>منتشر شد، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با </del>ادبیات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رابطه میان جامعه </del>و ادبیات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدعلی </ins>کهزاد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی محمد زهما، علی </ins>احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نعیمی، محمدابراهیم‌خان صفا و میرغلام محمدخان غبار (پنج تن از استادان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشگران برجستۀ افغانستان</ins>)؛ این کتاب که نخستین بار در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال ۱۳۳۰ خورشیدی در کابل </ins>منتشر شد، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی تاریخ </ins>ادبیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افغانستان از قدیم‌ترین زمانه </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورۀ محمدزائی‌ها می‌پردازد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با استقبال گسترده، بعدها به نام «تاریخ </ins>ادبیات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج استاد» شهرت یافت</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو فصل </del>اصلی تشکیل شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج دورۀ </ins>اصلی تشکیل شده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخست با عنوان «از آغاز سدۀ بیستم </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان انقلاب مشروطه» به بررسی پیشگامان ادبیات نوگرا، شعر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نثر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدمت مبارزۀ سیاسی، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورۀ پیش </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حین جنگ جهانی اول می‌پردازد. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دورۀ اول: از قدیم‌ترین زمانه تا ظهور اسلام (نه گفتار)؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دورۀ دوم: از ظهور اسلام تا تهاجم مغول (هفت بخش: طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، غوریان)؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دورۀ سوم: از حملۀ چنگیز تا سقوط سلسلۀ تیموری (سه </ins>فصل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: ادبیات در عصر چغتائیان، ادبیات در عهد ملوک کرت، ادبیات در دورۀ تیموریان)؛</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* دورۀ چهارم: از سقوط بدیع‌الزمان مرزا </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهور محمدزائی‌ها (سه فصل: شعرا </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضلا </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرن دهم، شعرای قرن یازدهم در بلخ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدخشان، شعرای قرن دوازده و سیزدهم در بلخ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدخشان)؛</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل دوم با عنوان «دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات» به بررسی آثار منثور، رمان‌های تاریخی، داستان، پژوهش ادبی، فرهنگستان، شعر </del>دورۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استبداد، نثر </del>دورۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از جنگ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرایش‌های آن می‌پردازد. کتاب با بخش کتاب‌شناسی و سال‌شمار زندگی و آثار بزرگ علوی به پایان می‌رسد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجم: </ins>دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدزائی‌ها (شعرا، شاعره‌ها، نثرنویسان، مطبوعات، خوش‌نویسان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسامان)</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي|کهزاد]] در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل نخست </del>کتاب با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، [[عارف قزوینی، ابوالقاسم|عارف قزوینی]]، [[ایرج میرزا]]، اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، [[دهخدا، علی‌اکبر|علی‌اکبر دهخدا]] و [[بهار، محمدتقی|ملک‌الشعراء بهار]] سخن می‌گوید. </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، [[اسدآبادی، سید جمال‌الدین|سید جمال‌الدین اسدآبادی]]، طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، [[فرخی یزدی، محمد|فرخی یزدی]]، [[لاهوتی، حسن|لاهوتی]] و [[پورداود، ابراهیم|پورداود]] معرفی می‌گردند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که در زمان خود </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هدف ارتقای سطح آگاهی آموزگاران و آموزندگان از فرهنگ بومی تدوین شد، حاصل همکاری پنج تن </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجسته‌ترین پژوهشگران افغانستان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمۀ اول قرن چهاردهم هجری خورشیدی </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی از نویسندگان پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال ۱۳۳۵ خورشیدی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پوهنتون کابل به عنوان استادان نخبه مشغول به کار شدند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به همین مناسبت </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثر پژوهشی به «تاریخ ادبیات پنج استاد» شهرت یافت</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل دوم به دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات اختصاص دارد. نویسنده در </del>بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار منثور، [[جمال‌زاده، سید محمدعلی|سید محمدعلی جمالزاده]]، مرتضی مشفق کاظمی، عباس خلیلی، محمد حجازی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد مسعود را بررسی می‌کند</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش رمان‌های </del>تاریخی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از علی اصغر شریف، حسین رکن‌زاده آدمیت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رحیم‌زادۀ صفوی یاد شده است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش داستان به صادق هدایت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نفیسی، سعید|سعید نفیسی]] اختصاص دارد. بخش پژوهش ادبی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی خدمات چهره‌های شاخصی </del>چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قزوینی، محمد|محمد قزوینی]]، [[اقبال آشتیانی، عباس|عباس اقبال آشتیانی]]، [[بهار، محمدتقی|ملک‌الشعرا بهار]]، [[دهخدا، علی‌اکبر|علی‌اکبر دهخدا]]، [[پورداود، ابراهیم|ابراهیم پورداود]]، [[تقی‌زاده، حسن|حسن تقی‌زاده]]، احمد کسروی، [[همایی، جلال‌الدین|جلال همایی]]، [[فروزانفر، بدیع‌الزمان|بدیع‌الزمان فروزانفر]] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مینوی، مجتبی|مجتبی مینوی]] </del>می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اول کتاب با نگاشتۀ پژوهشی احمدعلی کهزاد، تاریخ‌نگار </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادیب توانای افغانستان، آغاز می‌شود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این بخش </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه گفتار به پیشینۀ </ins>تاریخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات فارسی-دری می‌پردازد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده با تکیه بر دستاوردهای دانشی همان زمان، سیر تکامل زبان‌های امروزی را ردیابی می‌کند </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موضوعاتی </ins>چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند خویشاوندی زبان‌های هند و اروپایی با خانوادۀ زبان‌های هند و ایرانی، ساختارمندی زبان‌های پارسیک و غیرپارسیک، زبان‌های زند و اوستایی، معرفی آثار ویدایی، اهمیت خط نقشی و علامتی در ثبت رویدادهای پیشینیان، ردیابی میراث مشترک یونانی-آریایی، زبان و ادب پهلوی، مدنیت کوشانی، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکل‌گیری زبان‌های امروزی تا قرن چهارم هجری </ins>می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شعر </del>دورۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استبداد، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اعتصامی، پروین|پروین اعتصامی]]، نیما یوشیج، [[شهریار، سید محمدحسین|شهریار]]، پژمان بختیاری، رهی معیری </del>و... <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سخن رفته </del>است. بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نثر </del>دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن به بررسی چهره‌هایی چون صادق چوبک، عبدالحسین نوشین، محمود اعتمادزاده </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">م.ا. به آذین</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل احمد، جلال|جلال آل احمد]]، علی دشتی </del>و<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">... می‌پردازد</del>. در بخش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشگامان شعر نو </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فریدون توللی، نادر نادرپور، [[ابتهاج، هوشنگ|هوشنگ ابتهاج (سایه)]]، [[اسلامی ندوشن، محمدعلی|محمدعلی اسلامی ندوشن]] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگران </del>یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش دوم کتاب را علی‌محمد زهما، تاریخ‌نگار نامور افغانستان، نگاشته است. این بخش به دورۀ گسترش قلمرو اسلامی تا حملۀ مغول (چنگیزیان) اختصاص دارد. نویسنده رگه‌های سلطۀ فرهنگی عرب بر سرزمین‌های نومسلمان را برجسته می‌سازد و نشان می‌دهد که شعر فارسی در این دوره بر سنت عرب شیوۀ مداحی (حمد، نعت، منقبت، مدح و ثنا) و بیان اسطوره‌ای می‌یابد. ارزیابی چگونگی رشد زبان فارسی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره‌های بنی‌امیه، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان، خوارزمشاهیان و برخی زمامداران منطقه‌ای جدا یا وابسته به آنان، از جمله مطالب این </ins>بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. نویسنده همچنین تأکید می‌کند که سلطۀ جابرانۀ چنگیزیان (فتنۀ مغول) تمام دستاوردهای چندین سدۀ مردمان این سرزمین را به طور جبران‌ناپذیری آسیب زد.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش سوم کتاب با قلم علی‌احمد نعیمی، پژوهشگر و ادیب سرشناس افغانستان، به دورۀ شاهان مغولی تا مدنیت تیموریان هرات می‌پردازد. سیر ادبیات در </ins>دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چغتاییان، ملوک کرت و تیموریان در این بخش بررسی شده است. نویسنده افزون بر معرفی هویت و آثار شاعران، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنرمندان و تاریخ‌نگاران این سده‌های بیم و امید نیز یاد کرده و نشان می‌دهد که چگونه نابودکنندگان فرهنگ به حامیان فرهنگ تبدیل می‌شوند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان فارسی تا دهلی وسعت می‌یابد</ins>.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش چهارم کتاب را محمدابراهیم‌خان صفا، شاعر و ادیب سرشناس، نگاشته است</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این پژوهش از پایان دورۀ تیموریان (شکست بدیع‌الزمان) آغاز و تا ظهور سلسلۀ محمدزائی‌ها ادامه می‌یابد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژگی این دوره، نزول خلاقیت‌های ادبی پس از پاره‌شدن امپراتوری درانی، اثرات مخرب جنگ‌های داخلی، حاکمیت نیروی استعماری بر قلمرو هند، تحریکات امپراتوری تزار روسی در شمال کشور و ناامنی در سرزمین پارس </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده از شعرای این دوره با نمونه‌های کلامی آنان به تفصیل یاد کرده است.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجم کتاب که به دورۀ محمدزائی‌ها اختصاص دارد، اثر میرغلام محمدخان غبار، تاریخ‌نویس، ادیب و آگاه سیاسی مشهور افغانستان است. این </ins>دورۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پُرآشوب شامل سلطنت دوست‌محمدخان تا سقوط شاه امان‌الله خان می‌شود؛ دوره‌ای که افغانستان </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نود </ins>جنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلی و بیرونی به جغرافیای سیاسی امروزی محدود شد </ins>و گرایش‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چندگانه در تفکر سیاسی نمودار گردید. غبار ادبیات فارسی را شامل سه دورۀ فکری می‌داند: مدیحه‌سرایی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجامله و مداهنه</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورۀ التقاطی (عصبیت ذوقی و خلط اسلوب‌های قدیم و جدید) و دورۀ انتقادی (آغاز انتقاد علمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی)</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بخش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افزون بر معرفی شاعران با نمونه آثارشان، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نثرنویسان، رسامان، خوش‌نویسان، مؤلفان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مترجمان نیز </ins>یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821630:rev-821633 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821630&oldid=prev 2026-03-24T21:35:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف احمدعلی کهزاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۱۲۸۳-۱۳۷۵ش، </del>نویسنده و پژوهشگر)؛ این کتاب که نخستین بار در انتشارات آکادمی برلین شرقی منتشر شد، به عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با ادبیات فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است تا رابطه میان جامعه و ادبیات و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي|</ins>احمدعلی کهزاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، </ins>نویسنده و پژوهشگر)؛ این کتاب که نخستین بار در انتشارات آکادمی برلین شرقی منتشر شد، به عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با ادبیات فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است تا رابطه میان جامعه و ادبیات و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب از دو فصل اصلی تشکیل شده است. فصل نخست با عنوان «از آغاز سدۀ بیستم تا پایان انقلاب مشروطه» به بررسی پیشگامان ادبیات نوگرا، شعر و نثر در خدمت مبارزۀ سیاسی، و دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول می‌پردازد. فصل دوم با عنوان «دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات» به بررسی آثار منثور، رمان‌های تاریخی، داستان، پژوهش ادبی، فرهنگستان، شعر دورۀ استبداد، نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن می‌پردازد. کتاب با بخش کتاب‌شناسی و سال‌شمار زندگی و آثار بزرگ علوی به پایان می‌رسد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب از دو فصل اصلی تشکیل شده است.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل نخست با عنوان «از آغاز سدۀ بیستم تا پایان انقلاب مشروطه» به بررسی پیشگامان ادبیات نوگرا، شعر و نثر در خدمت مبارزۀ سیاسی، و دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول می‌پردازد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم با عنوان «دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات» به بررسی آثار منثور، رمان‌های تاریخی، داستان، پژوهش ادبی، فرهنگستان، شعر دورۀ استبداد، نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن می‌پردازد. کتاب با بخش کتاب‌شناسی و سال‌شمار زندگی و آثار بزرگ علوی به پایان می‌رسد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کهزاد در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي|</ins>کهزاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل نخست کتاب با پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش از قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده است. سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و از چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، عارف قزوینی، ایرج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا، </del>اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، علی‌اکبر دهخدا و ملک‌الشعراء بهار سخن می‌گوید. در بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدجمال‌الدین </del>اسدآبادی، طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای و دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی این فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، فرخی یزدی، لاهوتی و پورداود معرفی می‌گردند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل نخست کتاب با پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش از قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده است. سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و از چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عارف قزوینی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم|عارف قزوینی]]، [[</ins>ایرج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا]]، </ins>اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دهخدا، علی‌اکبر|</ins>علی‌اکبر دهخدا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بهار، محمدتقی|</ins>ملک‌الشعراء بهار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>سخن می‌گوید. در بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسدآبادی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید جمال‌الدین|سید جمال‌الدین اسدآبادی]]، </ins>طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای و دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی این فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرخی یزدی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد|فرخی یزدی]]، [[لاهوتی، حسن|</ins>لاهوتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پورداود، ابراهیم|</ins>پورداود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معرفی می‌گردند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم به دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات اختصاص دارد. نویسنده در بخش آثار منثور، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدمحمدعلی جمالزاده، </del>مرتضی مشفق کاظمی، عباس خلیلی، محمد حجازی و محمد مسعود را بررسی می‌کند. در بخش رمان‌های تاریخی از علی اصغر شریف، حسین رکن‌زاده آدمیت و رحیم‌زادۀ صفوی یاد شده است. بخش داستان به صادق هدایت و سعید نفیسی اختصاص دارد. بخش پژوهش ادبی به بررسی خدمات چهره‌های شاخصی چون محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوینی، </del>عباس اقبال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشتیانی، </del>ملک‌الشعرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار، </del>علی‌اکبر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهخدا، </del>ابراهیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود، </del>حسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقی‌زاده، </del>احمد کسروی، جلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همایی، </del>بدیع‌الزمان فروزانفر و مجتبی مینوی می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم به دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات اختصاص دارد. نویسنده در بخش آثار منثور، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جمال‌زاده، سید محمدعلی|سید محمدعلی جمالزاده]]، </ins>مرتضی مشفق کاظمی، عباس خلیلی، محمد حجازی و محمد مسعود را بررسی می‌کند. در بخش رمان‌های تاریخی از علی اصغر شریف، حسین رکن‌زاده آدمیت و رحیم‌زادۀ صفوی یاد شده است. بخش داستان به صادق هدایت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نفیسی، سعید|</ins>سعید نفیسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اختصاص دارد. بخش پژوهش ادبی به بررسی خدمات چهره‌های شاخصی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قزوینی، محمد|</ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوینی]]، [[اقبال آشتیانی، عباس|</ins>عباس اقبال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آشتیانی]]، [[بهار، محمدتقی|</ins>ملک‌الشعرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهار]]، [[دهخدا، علی‌اکبر|</ins>علی‌اکبر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهخدا]]، [[پورداود، ابراهیم|</ins>ابراهیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پورداود]]، [[تقی‌زاده، حسن|</ins>حسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقی‌زاده]]، </ins>احمد کسروی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[همایی، جلال‌الدین|</ins>جلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همایی]]، [[فروزانفر، بدیع‌الزمان|</ins>بدیع‌الزمان فروزانفر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مینوی، مجتبی|</ins>مجتبی مینوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بخش شعر دورۀ استبداد، از پروین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتصامی، </del>نیما یوشیج، شهریار، پژمان بختیاری، رهی معیری و... سخن رفته است. بخش نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن به بررسی چهره‌هایی چون صادق چوبک، عبدالحسین نوشین، محمود اعتمادزاده (م.ا. به آذین)، جلال آل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد، </del>علی دشتی و... می‌پردازد. در بخش پیشگامان شعر نو از فریدون توللی، نادر نادرپور، هوشنگ ابتهاج (سایه)، محمدعلی اسلامی ندوشن و دیگران یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بخش شعر دورۀ استبداد، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اعتصامی، پروین|</ins>پروین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعتصامی]]، </ins>نیما یوشیج، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شهریار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید محمدحسین|شهریار]]، </ins>پژمان بختیاری، رهی معیری و... سخن رفته است. بخش نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن به بررسی چهره‌هایی چون صادق چوبک، عبدالحسین نوشین، محمود اعتمادزاده (م.ا. به آذین)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل احمد، جلال|</ins>جلال آل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد]]، </ins>علی دشتی و... می‌پردازد. در بخش پیشگامان شعر نو از فریدون توللی، نادر نادرپور، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابتهاج، هوشنگ|</ins>هوشنگ ابتهاج (سایه)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسلامی ندوشن، محمدعلی|</ins>محمدعلی اسلامی ندوشن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و دیگران یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821629:rev-821630 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821629&oldid=prev 2026-03-24T21:28:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[علوی، بزرگ]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[علوی، بزرگ]] (نویسنده)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کهزاد، احمد علي]] (نویسنده)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ن‍ع‍ي‍م‍ي‌، ع‍ل‍ي‌اح‍م‍د]] (نویسنده)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ص‍ف‍ا، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ي‍م‌ ]] (نویسنده)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غ‍ب‍ار، غ‍لام‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زه‍م‍ا، ع‍ل‍ي‌ م‍ح‍م‍د]] (نویسنده)</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1386</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1386</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">AUTOMATIONCODE105864AUTOMATIONCODE</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =964-2575-06-0</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =964-2575-06-0</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ علوی </del>(۱۲۸۳-۱۳۷۵ش، نویسنده و پژوهشگر)؛ این کتاب که نخستین بار در انتشارات آکادمی برلین شرقی منتشر شد، به عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با ادبیات فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است تا رابطه میان جامعه و ادبیات و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدعلی کهزاد </ins>(۱۲۸۳-۱۳۷۵ش، نویسنده و پژوهشگر)؛ این کتاب که نخستین بار در انتشارات آکادمی برلین شرقی منتشر شد، به عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با ادبیات فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است تا رابطه میان جامعه و ادبیات و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بزرگ علوی </del>در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهزاد </ins>در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل نخست کتاب با پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش از قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده است. سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و از چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، عارف قزوینی، ایرج میرزا، اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، علی‌اکبر دهخدا و ملک‌الشعراء بهار سخن می‌گوید. در بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، سیدجمال‌الدین اسدآبادی، طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای و دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی این فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، فرخی یزدی، لاهوتی و پورداود معرفی می‌گردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل نخست کتاب با پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش از قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده است. سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و از چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، عارف قزوینی، ایرج میرزا، اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، علی‌اکبر دهخدا و ملک‌الشعراء بهار سخن می‌گوید. در بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، سیدجمال‌الدین اسدآبادی، طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای و دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی این فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، فرخی یزدی، لاهوتی و پورداود معرفی می‌گردند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(فروردین 1405) باقی زاده]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(فروردین 1405) باقی زاده]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 فروردین 1405</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:فاقد اتوماسیون</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-821521:rev-821629 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_(%D9%BE%D9%86%D8%AC_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF)&diff=821521&oldid=prev 2026-03-23T14:35:05Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURتاریخ ادبیات افغانستان (پنج استاد)J1.jpg | عنوان =تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر) | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%8C_%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="علوی، بزرگ (صفحه وجود ندارد)">علوی، بزرگ</a> (نویسنده) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =PIR 3552/ع8 ت2 | موضوع =ادبیات...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NURتاریخ ادبیات افغانستان (پنج استاد)J1.jpg<br /> | عنوان =تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> |پدیدآورندگان <br /> | پدیدآوران = <br /> [[علوی، بزرگ]] (نویسنده)<br /> |زبان <br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =PIR 3552/ع8 ت2<br /> | موضوع =ادبیات فارسی - قرن ۱۳ق. - تاریخ و نقد&lt;br&gt;ادبیات فارسی - قرن ۱۴- تاریخ و نقد&lt;br&gt;شاعران ایرانی - قرن ۱۳ق.&lt;br&gt;شاعران ایرانی - قرن ۱۴&lt;br&gt;نویسندگان ایرانی - قرن ۱۳ق.&lt;br&gt;نویسندگان ایرانی - قرن ۱۴<br /> |ناشر <br /> | ناشر =جامی<br /> | مکان نشر =تهران<br /> | سال نشر =1386<br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =<br /> | شابک =964-2575-06-0<br /> | تعداد جلد =<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =<br /> | کتابخوان همراه نور =<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''تاریخ و تحولات ادبیات معاصر فارسی (نظم و نثر)''' تألیف بزرگ علوی (۱۲۸۳-۱۳۷۵ش، نویسنده و پژوهشگر)؛ این کتاب که نخستین بار در انتشارات آکادمی برلین شرقی منتشر شد، به عنوان اثری آموزشی برای آشنایی با ادبیات فارسی معاصر تدوین گردید. نویسنده در این اثر کوشیده است تا رابطه میان جامعه و ادبیات و همچنین رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی را در شصت سال آغازین سدۀ بیستم بررسی کند.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب از دو فصل اصلی تشکیل شده است. فصل نخست با عنوان «از آغاز سدۀ بیستم تا پایان انقلاب مشروطه» به بررسی پیشگامان ادبیات نوگرا، شعر و نثر در خدمت مبارزۀ سیاسی، و دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول می‌پردازد. فصل دوم با عنوان «دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات» به بررسی آثار منثور، رمان‌های تاریخی، داستان، پژوهش ادبی، فرهنگستان، شعر دورۀ استبداد، نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن می‌پردازد. کتاب با بخش کتاب‌شناسی و سال‌شمار زندگی و آثار بزرگ علوی به پایان می‌رسد.<br /> <br /> ==گزارش کتاب==<br /> بزرگ علوی در این کتاب که به پاس نگارش آن از سوی دانشگاه هومبولت عنوان استادی به وی اعطا شد، تاریخچۀ منحصربه‌فردی از ادبیات نوین فارسی فراهم آورده است. پروفسور فراگنر در دایرةالمعارف ایرانیکا، این اثر را با وجود اندیشه‌های غنی تشریح شده در آن، اثری بی‌نظیر معرفی کرده که هنوز به فارسی یا انگلیسی ترجمه نشده بود. نویسنده در زمان نگارش، هدف خود را بررسی رابطۀ بین جامعه و ادبیات و نیز رخدادهای سیاسی و تحول‌های فرهنگی در ایرانِ شصت سال اخیر (تا ۱۳۴۲ش) قرار داده است.<br /> <br /> فصل نخست کتاب با پیشگامان ادبیات نوگرا آغاز می‌شود. در این بخش از قائم‌مقام فراهانی، میرزا صالح شیرازی، ناصرالدین شاه و امین الدوله به عنوان چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری تحولات ادبی یاد شده است. سپس نویسنده به شعر در خدمت مبارزۀ سیاسی می‌پردازد و از چهره‌هایی چون ادیب پیشاوری، عارف قزوینی، ایرج میرزا، اشرف‌الدین گیلانی (نسیم شمال)، علی‌اکبر دهخدا و ملک‌الشعراء بهار سخن می‌گوید. در بخش نثر در راه مبارزه با استبداد، میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی، سیدجمال‌الدین اسدآبادی، طالبوف، زین‌العابدین مراغه‌ای و دهخدا بررسی می‌شوند. در بخش پایانی این فصل، دورۀ پیش و حین جنگ جهانی اول و چهره‌هایی چون میرزادۀ عشقی، فرخی یزدی، لاهوتی و پورداود معرفی می‌گردند.<br /> <br /> فصل دوم به دیدگاه‌های جدید در سیر تکامل ادبیات اختصاص دارد. نویسنده در بخش آثار منثور، سیدمحمدعلی جمالزاده، مرتضی مشفق کاظمی، عباس خلیلی، محمد حجازی و محمد مسعود را بررسی می‌کند. در بخش رمان‌های تاریخی از علی اصغر شریف، حسین رکن‌زاده آدمیت و رحیم‌زادۀ صفوی یاد شده است. بخش داستان به صادق هدایت و سعید نفیسی اختصاص دارد. بخش پژوهش ادبی به بررسی خدمات چهره‌های شاخصی چون محمد قزوینی، عباس اقبال آشتیانی، ملک‌الشعرا بهار، علی‌اکبر دهخدا، ابراهیم پورداود، حسن تقی‌زاده، احمد کسروی، جلال همایی، بدیع‌الزمان فروزانفر و مجتبی مینوی می‌پردازد.<br /> <br /> در بخش شعر دورۀ استبداد، از پروین اعتصامی، نیما یوشیج، شهریار، پژمان بختیاری، رهی معیری و... سخن رفته است. بخش نثر دورۀ پس از جنگ و گرایش‌های آن به بررسی چهره‌هایی چون صادق چوبک، عبدالحسین نوشین، محمود اعتمادزاده (م.ا. به آذین)، جلال آل احمد، علی دشتی و... می‌پردازد. در بخش پیشگامان شعر نو از فریدون توللی، نادر نادرپور، هوشنگ ابتهاج (سایه)، محمدعلی اسلامی ندوشن و دیگران یاد شده است.&lt;ref&gt;ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]<br /> [[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]<br /> [[رده:زبان و ادبیات فارسی]]<br /> [[رده:مقالات(فروردین 1405) باقی زاده]] <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>

Hbaghizadeh