<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87</id>
	<title>بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-28T03:14:16Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817747&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817747&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-08T08:13:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه''' تألیف [[تاجیک، معصومه|معصومه تاجیک]]؛ پژوهشی است که به بررسی پیوندهای فکری و اعتقادی میان آیین کهن زروانی و شاهنامه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی، &lt;/del&gt;به عنوان مهم‌ترین متن حماسی دوره اسلامی ایران، می‌پردازد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه''' تألیف [[تاجیک، معصومه|معصومه تاجیک]]؛ پژوهشی است که به بررسی پیوندهای فکری و اعتقادی میان آیین کهن زروانی و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;شاهنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه فردوسی]]، &lt;/ins&gt;به عنوان مهم‌ترین متن حماسی دوره اسلامی ایران، می‌پردازد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ساختار==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ساختار==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l32&quot;&gt;خط ۳۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==گزارش کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==گزارش کتاب==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب «بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه» حاصل پژوهشی است که با هدف یافتن پیوندهای ناگسستنی میان اندیشه‌های کهن زروانی و شاهنامه فردوسی انجام شده است. نویسنده معتقد است باورهای گذشتگان و روایات پیشینیان، سرشار از آموزه‌هایی است که ریشه در فرهنگ و تمدن باستانی ایران دارد و زندگی امروز نیز بی‌گمان تحت تأثیر این باورهاست. آیین زروانی از جمله این ادیان کهن است که اگرچه ساختار اصلی خود را از دست داده، اما ریشه‌های فکری و اعتقادی آن به صورت‌های محسوس و نامحسوس در باورهای مردم باقی مانده و بررسی آثار ادبی دورۀ اسلامی، به ویژه شاهنامه، دلیل قانع‌کننده‌ای بر این مدعاست.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب «بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه» حاصل پژوهشی است که با هدف یافتن پیوندهای ناگسستنی میان اندیشه‌های کهن زروانی و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;شاهنامه فردوسی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(نشر قطره)|شاهنامه فردوسی]] &lt;/ins&gt;انجام شده است. نویسنده معتقد است باورهای گذشتگان و روایات پیشینیان، سرشار از آموزه‌هایی است که ریشه در فرهنگ و تمدن باستانی ایران دارد و زندگی امروز نیز بی‌گمان تحت تأثیر این باورهاست. آیین زروانی از جمله این ادیان کهن است که اگرچه ساختار اصلی خود را از دست داده، اما ریشه‌های فکری و اعتقادی آن به صورت‌های محسوس و نامحسوس در باورهای مردم باقی مانده و بررسی آثار ادبی دورۀ اسلامی، به ویژه شاهنامه، دلیل قانع‌کننده‌ای بر این مدعاست.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده در این پژوهش، با استفاده از یافته‌های پژوهشگران پیشین، به بررسی اندیشه‌ها و نظرات گوناگون درباره آثار و اندیشه‌های زروانی پرداخته و سپس به استنتاج نکات و اندیشه‌های زروانی موجود در شاهنامه اقدام کرده است. محتوای کتاب نشان می‌دهد که باورهای زروانی به عنوان اساس کار مورد توجه قرار گرفته و سپس بازتاب این اندیشه‌ها در متن شاهنامه تحلیل شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نویسنده در این پژوهش، با استفاده از یافته‌های پژوهشگران پیشین، به بررسی اندیشه‌ها و نظرات گوناگون درباره آثار و اندیشه‌های زروانی پرداخته و سپس به استنتاج نکات و اندیشه‌های زروانی موجود در شاهنامه اقدام کرده است. محتوای کتاب نشان می‌دهد که باورهای زروانی به عنوان اساس کار مورد توجه قرار گرفته و سپس بازتاب این اندیشه‌ها در متن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;شاهنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] &lt;/ins&gt;تحلیل شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب طیف وسیعی از مؤلفه‌های فکری زروانی را پوشش می‌دهد. از مباحث مربوط به خود زروان به عنوان خدای بیکران، قربانی و نیایش، و نیز مفاهیمی مانند «آز» به عنوان سلاح اهریمن و این دیدگاه که زروان مبدأ اهورامزدا و اهریمن است، تا بررسی تقویم ایران باستان در این چارچوب. همچنین به تجلیات قدسی زروان در قالب خدای زمان و مکان، بازتاب مفهوم زمان و تجلیات آن در شاهنامه، معادشناسی زروانی، آیین‌های تدفین و مناسک مرگ و نیز جایگاه «وای» ایزد بادها پرداخته شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب طیف وسیعی از مؤلفه‌های فکری زروانی را پوشش می‌دهد. از مباحث مربوط به خود زروان به عنوان خدای بیکران، قربانی و نیایش، و نیز مفاهیمی مانند «آز» به عنوان سلاح اهریمن و این دیدگاه که زروان مبدأ اهورامزدا و اهریمن است، تا بررسی تقویم ایران باستان در این چارچوب. همچنین به تجلیات قدسی زروان در قالب خدای زمان و مکان، بازتاب مفهوم زمان و تجلیات آن در شاهنامه، معادشناسی زروانی، آیین‌های تدفین و مناسک مرگ و نیز جایگاه «وای» ایزد بادها پرداخته شده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بخشی از کتاب نیز به نقش و جایگاه زن در آیین زروانی اختصاص یافته است. علاوه بر این، نویسنده سیر تحول تاریخی آیین زروان را در دوره‌های مختلف ایران باستان، شامل مادها، هخامنشیان و ساسانیان، مورد توجه قرار داده و در نهایت، به طور خاص به بررسی حضور و بازتاب اندیشه‌های زروانی در خود متن شاهنامه می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه این اندیشه‌های کهن، به‌رغم گذر زمان و تغییر بافت دینی جامعه، در مهم‌ترین منظومه حماسی فارسی تداوم و بازتاب یافته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://literaturelib.com/books/892 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;بخشی از کتاب نیز به نقش و جایگاه زن در آیین زروانی اختصاص یافته است. علاوه بر این، نویسنده سیر تحول تاریخی آیین زروان را در دوره‌های مختلف ایران باستان، شامل مادها، هخامنشیان و ساسانیان، مورد توجه قرار داده و در نهایت، به طور خاص به بررسی حضور و بازتاب اندیشه‌های زروانی در خود متن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;شاهنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی (نشر قطره)|شاهنامه]] &lt;/ins&gt;می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه این اندیشه‌های کهن، به‌رغم گذر زمان و تغییر بافت دینی جامعه، در مهم‌ترین منظومه حماسی فارسی تداوم و بازتاب یافته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://literaturelib.com/books/892 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانويس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==پانويس ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-817746:rev-817747 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817746&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh در ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817746&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-08T08:10:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه''' تألیف معصومه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاجیک؛ &lt;/del&gt;پژوهشی است که به بررسی پیوندهای فکری و اعتقادی میان آیین کهن زروانی و شاهنامه فردوسی، به عنوان مهم‌ترین متن حماسی دوره اسلامی ایران، می‌پردازد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;'''بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه''' تألیف &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[تاجیک، &lt;/ins&gt;معصومه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|معصومه تاجیک]]؛ &lt;/ins&gt;پژوهشی است که به بررسی پیوندهای فکری و اعتقادی میان آیین کهن زروانی و شاهنامه فردوسی، به عنوان مهم‌ترین متن حماسی دوره اسلامی ایران، می‌پردازد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ساختار==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==ساختار==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-817745:rev-817746 --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817745&amp;oldid=prev</id>
		<title>Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR153664J1.jpg | عنوان =بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان  | پدیدآوران =  تاجیک، معصومه (نویسنده) |زبان  | زبان =فارسی | کد کنگره =‏2ت4ز / 4497 PIR | موضوع =فردوسی، ابوالقاسم، ۳۲۹ - ۴۱۶؟ق. شاهنامه -...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B2%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87&amp;diff=817745&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-08T08:09:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR153664J1.jpg | عنوان =بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان  | پدیدآوران =  &lt;a href=&quot;/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%8C_%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;تاجیک، معصومه (صفحه وجود ندارد)&quot;&gt;تاجیک، معصومه&lt;/a&gt; (نویسنده) |زبان  | زبان =فارسی | کد کنگره =‏2ت4ز / 4497 PIR | موضوع =فردوسی، ابوالقاسم، ۳۲۹ - ۴۱۶؟ق. شاهنامه -...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات کتاب&lt;br /&gt;
| تصویر =NUR153664J1.jpg&lt;br /&gt;
| عنوان =بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر =&lt;br /&gt;
|پدیدآورندگان &lt;br /&gt;
| پدیدآوران = &lt;br /&gt;
[[تاجیک، معصومه]] (نویسنده)&lt;br /&gt;
|زبان &lt;br /&gt;
| زبان =فارسی&lt;br /&gt;
| کد کنگره =‏2ت4ز / 4497 PIR&lt;br /&gt;
| موضوع =فردوسی، ابوالقاسم، ۳۲۹ - ۴۱۶؟ق. شاهنامه - نقد و تفسیر؛ زروان‌گرایی در ادبیات؛ شعر فارسی - قرن ۴ق. - تاریخ و نقد&lt;br /&gt;
|ناشر &lt;br /&gt;
| ناشر = نگیم&lt;br /&gt;
| مکان نشر =تهران&lt;br /&gt;
| سال نشر = 1390 ش.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE153664AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
| چاپ =چاپ اول&lt;br /&gt;
| شابک =978-964-2978-69-4&lt;br /&gt;
| تعداد جلد =1&lt;br /&gt;
| کتابخانۀ دیجیتال نور =&lt;br /&gt;
| کتابخوان همراه نور =&lt;br /&gt;
| کد پدیدآور =&lt;br /&gt;
| پس از =&lt;br /&gt;
| پیش از =&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه''' تألیف معصومه تاجیک؛ پژوهشی است که به بررسی پیوندهای فکری و اعتقادی میان آیین کهن زروانی و شاهنامه فردوسی، به عنوان مهم‌ترین متن حماسی دوره اسلامی ایران، می‌پردازد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ساختار==&lt;br /&gt;
این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و شش بخش اصلی است که هر بخش به نوبه خود به چند فصل تقسیم شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==گزارش کتاب==&lt;br /&gt;
کتاب «بازتاب اندیشه‌های زروانی در شاهنامه» حاصل پژوهشی است که با هدف یافتن پیوندهای ناگسستنی میان اندیشه‌های کهن زروانی و شاهنامه فردوسی انجام شده است. نویسنده معتقد است باورهای گذشتگان و روایات پیشینیان، سرشار از آموزه‌هایی است که ریشه در فرهنگ و تمدن باستانی ایران دارد و زندگی امروز نیز بی‌گمان تحت تأثیر این باورهاست. آیین زروانی از جمله این ادیان کهن است که اگرچه ساختار اصلی خود را از دست داده، اما ریشه‌های فکری و اعتقادی آن به صورت‌های محسوس و نامحسوس در باورهای مردم باقی مانده و بررسی آثار ادبی دورۀ اسلامی، به ویژه شاهنامه، دلیل قانع‌کننده‌ای بر این مدعاست.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نویسنده در این پژوهش، با استفاده از یافته‌های پژوهشگران پیشین، به بررسی اندیشه‌ها و نظرات گوناگون درباره آثار و اندیشه‌های زروانی پرداخته و سپس به استنتاج نکات و اندیشه‌های زروانی موجود در شاهنامه اقدام کرده است. محتوای کتاب نشان می‌دهد که باورهای زروانی به عنوان اساس کار مورد توجه قرار گرفته و سپس بازتاب این اندیشه‌ها در متن شاهنامه تحلیل شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
کتاب طیف وسیعی از مؤلفه‌های فکری زروانی را پوشش می‌دهد. از مباحث مربوط به خود زروان به عنوان خدای بیکران، قربانی و نیایش، و نیز مفاهیمی مانند «آز» به عنوان سلاح اهریمن و این دیدگاه که زروان مبدأ اهورامزدا و اهریمن است، تا بررسی تقویم ایران باستان در این چارچوب. همچنین به تجلیات قدسی زروان در قالب خدای زمان و مکان، بازتاب مفهوم زمان و تجلیات آن در شاهنامه، معادشناسی زروانی، آیین‌های تدفین و مناسک مرگ و نیز جایگاه «وای» ایزد بادها پرداخته شده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بخشی از کتاب نیز به نقش و جایگاه زن در آیین زروانی اختصاص یافته است. علاوه بر این، نویسنده سیر تحول تاریخی آیین زروان را در دوره‌های مختلف ایران باستان، شامل مادها، هخامنشیان و ساسانیان، مورد توجه قرار داده و در نهایت، به طور خاص به بررسی حضور و بازتاب اندیشه‌های زروانی در خود متن شاهنامه می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه این اندیشه‌های کهن، به‌رغم گذر زمان و تغییر بافت دینی جامعه، در مهم‌ترین منظومه حماسی فارسی تداوم و بازتاب یافته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://literaturelib.com/books/892 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانويس ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]&lt;br /&gt;
[[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]&lt;br /&gt;
[[رده:زبان و ادبیات فارسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات(بهمن 1404) باقی زاده]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1404]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Hbaghizadeh</name></author>
	</entry>
</feed>