https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8الکافي في الحساب - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-10T19:27:05Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8&diff=775932&oldid=prevHbaghizadeh در ۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۷2025-03-03T20:17:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ریاضیات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 اسفند 1403</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1403 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-775931:rev-775932 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8&diff=775931&oldid=prevHbaghizadeh در ۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۶2025-03-03T20:16:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الكافي في الحساب'''، اثر ابوبکر محمد بن حسن کرجی (متوفی بین 410 و 420ق/ بین 1119 و 1029م)، کتابی است به زبان عربی با موضوع جبر، حساب و هندسه و مسائل و موضوعات مرتبط با آنها.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الكافي في الحساب'''، اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرجی، حسن بن محمد|</ins>ابوبکر محمد بن حسن کرجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی بین 410 و 420ق/ بین 1119 و 1029م)، کتابی است به زبان عربی با موضوع جبر، حساب و هندسه و مسائل و موضوعات مرتبط با آنها.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دلیل ارزش و اهمیت این کتاب، ادولف هوخهایم آن را به زبان آلمانی ترجمه و این ترجمه را در سه جلد کوچک، منتشر ساخته است و همین ترجمه موجب شده که مورخان علوم و ریاضیدانان مغربزمین، بیشتر با کرجی و آثار او آشنا شوند و در تألیفات خود درباره مطالب این کتاب، به بحث بپردازند<ref>ر.ک: قربانی، ابوالقاسم، ص291</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به دلیل ارزش و اهمیت این کتاب، ادولف هوخهایم آن را به زبان آلمانی ترجمه و این ترجمه را در سه جلد کوچک، منتشر ساخته است و همین ترجمه موجب شده که مورخان علوم و ریاضیدانان مغربزمین، بیشتر با کرجی و آثار او آشنا شوند و در تألیفات خود درباره مطالب این کتاب، به بحث بپردازند<ref>ر.ک: قربانی، ابوالقاسم، ص291</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این اثر، برای آموزش حساب به عموم مردم در نظر گرفته شده است و در واقع، آن را مکمل کتاب حساب ابوالوفاء بوذجانی (متوفی 388ق) دانستهاند<ref>ر.ک: مقدمه، ص18</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این اثر، برای آموزش حساب به عموم مردم در نظر گرفته شده است و در واقع، آن را مکمل کتاب حساب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالوفاء بوذجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی 388ق) دانستهاند<ref>ر.ک: مقدمه، ص18</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر با مقدمهای از محقق آغاز شده است که در آن، ضمن شرح حال نویسنده و اشاره به آثار او، اقدامات تحقیقی صورتگرفته در کتاب، توضیح داده شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر با مقدمهای از محقق آغاز شده است که در آن، ضمن شرح حال نویسنده و اشاره به آثار او، اقدامات تحقیقی صورتگرفته در کتاب، توضیح داده شده است.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-775774:rev-775931 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%8A_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8&diff=775774&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR127611J1.jpg | عنوان = الکافي في الحساب | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = کرجی، حسن بن محمد (نويسنده) شلهوب، سامی (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = 2ک4ک 101 QA | موضوع =ریاضیات اسلامی - متون قدیمی تا قر...» ایجاد کرد2025-03-01T05:41:01Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR127611J1.jpg | عنوان = الکافي في الحساب | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%DA%A9%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="کرجی، حسن بن محمد (صفحه وجود ندارد)">کرجی، حسن بن محمد</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%B4%D9%84%D9%87%D9%88%D8%A8%D8%8C_%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="شلهوب، سامی (صفحه وجود ندارد)">شلهوب، سامی</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = 2ک4ک 101 QA | موضوع =ریاضیات اسلامی - متون قدیمی تا قر...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR127611J1.jpg<br />
| عنوان = الکافي في الحساب<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[کرجی، حسن بن محمد]] (نويسنده)<br />
[[شلهوب، سامی]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = 2ک4ک 101 QA <br />
| موضوع =ریاضیات اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14<br />
|ناشر <br />
| ناشر = جامعة حلب. معهد التراث العلمي العربي<br />
| مکان نشر = سوریه - حلب<br />
| سال نشر = 1406ق - 1986م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE127611AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 127611<br />
| کتابخوان همراه نور = 127611<br />
| کد پدیدآور = 102864<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''الكافي في الحساب'''، اثر ابوبکر محمد بن حسن کرجی (متوفی بین 410 و 420ق/ بین 1119 و 1029م)، کتابی است به زبان عربی با موضوع جبر، حساب و هندسه و مسائل و موضوعات مرتبط با آنها.<br />
<br />
به دلیل ارزش و اهمیت این کتاب، ادولف هوخهایم آن را به زبان آلمانی ترجمه و این ترجمه را در سه جلد کوچک، منتشر ساخته است و همین ترجمه موجب شده که مورخان علوم و ریاضیدانان مغربزمین، بیشتر با کرجی و آثار او آشنا شوند و در تألیفات خود درباره مطالب این کتاب، به بحث بپردازند<ref>ر.ک: قربانی، ابوالقاسم، ص291</ref>.<br />
<br />
این اثر، برای آموزش حساب به عموم مردم در نظر گرفته شده است و در واقع، آن را مکمل کتاب حساب ابوالوفاء بوذجانی (متوفی 388ق) دانستهاند<ref>ر.ک: مقدمه، ص18</ref>.<br />
<br />
اثر حاضر با مقدمهای از محقق آغاز شده است که در آن، ضمن شرح حال نویسنده و اشاره به آثار او، اقدامات تحقیقی صورتگرفته در کتاب، توضیح داده شده است.<br />
<br />
کتاب دارای 70 بخش است که 43 بخش اول آن درباره اعمال حساب میباشد. از جمله موضوعات مطرحشده در این بخش، میتوان از ضرب صحاح، ضرب عدد مرکب، میزان، مخارج، نسبت مکسور، ضرب کسور مفرده و غیر مفرده، قسمت، ضرب درج و اجزای آن، تحویلات، استخراج جذور، مناسبات و معاملات، نام برد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص37-124</ref>.<br />
<br />
بخشهای 44 تا 53 کتاب، درباره هندسه میباشد. در این بخشها، به موضوعاتی هچون مثلثات و مباحث مربوط به آن، دایره و چگونگی محاسبه مساحت و محیط آن، نحوه محاسبه مساحت سطوح، مساحت مجسمات و تخمین مقدار مصالح مورد استفاده در ابنیه و ساختمانها پرداخته شده است<ref>ر.ک: همان، ص134-152</ref>.<br />
<br />
بخشهای 54 تا 70 کتاب نیز به مباحث و موضوعات مربوط به جبر، اختصاص یافته است که از جمله آنها، میتوان به ضرب و مسائل مربوط به آن، قسمت، نسبت، جمع و تفریق اشاره نمود. در انتهای این بخش، مسائل متفرقه مربوط به جبر و نوادر و مسائل موجود در رابطه با مساحت، مطرح شده است<ref>ر.ک: همان، ص157-201</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
# مقدمه و متن کتاب.<br />
# قربانی، ابوالقاسم، «ریاضیدانان ایرانی، از خوارزمی تا ابن سینا»، مدرسه عالی دختران ایران، تهران، چاپ اول، 1350.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1403 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili