المدهش - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'

2024-07-28T12:18:56Z

جایگزینی متن - ' .' به '.'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۴۸
خط ۲:		خط ۲:
	\| تصویر =NUR82591J1.jpg		\| تصویر =NUR82591J1.jpg
	\| عنوان = المدهش		\| عنوان = المدهش
	\| عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و. ..		\| عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و...
	\| پدیدآورندگان		\| پدیدآورندگان
	\| پدیدآوران =		\| پدیدآوران =

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '. '

2024-05-04T08:29:49Z

جایگزینی متن - ' .' به '. '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۵۹
خط ۲:		خط ۲:
	\| تصویر =NUR82591J1.jpg		\| تصویر =NUR82591J1.jpg
	\| عنوان = المدهش		\| عنوان = المدهش
	\| عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و ...		\| عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و. ..
	\| پدیدآورندگان		\| پدیدآورندگان
	\| پدیدآوران =		\| پدیدآوران =

Hbaghizadeh در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۱۳

2023-11-23T16:13:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۴۳
خط ۵۹:		خط ۵۹:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]
			[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
			[[رده:کلیات]]
			[[رده:داستان‌های دینی، قصه‌های مذهبی، مقاله‌ها و سخنرانی‌ها، مجالس و منابر، متون وعظ و خطابه]]

	[[رده:مقالات بازبینی ~~نشده2~~]]		[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1402]]
	[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]		[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]
	[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1402 توسط محسن عزیزی]]		[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1402 توسط محسن عزیزی]]

Hbaghizadeh در ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۱۲

2023-11-23T16:12:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۴۲
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	'''المدهش'''، نوشته ابوالفرج عبدالرحمن بن على بن جوزى (597-508ق)، عالم بغدادی قرن ششم هجری است که در دانش‌های گوناگون زمانه خود چیره‌دست بوده است. این اثر در باب علوم قرآن، شناخت ساختار واژه‌ها و موافقت قرآن با آن‌ها، علوم حدیث، دانستنی‌هایی از تاریخ انبیا و مباحثی در اندرزها نگاشته شده است. مروان قبانی پژوهش این کتاب را انجام داده است.		'''المدهش'''، نوشته [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی\|ابوالفرج عبدالرحمن بن على بن جوزى]] (597-508ق)، عالم بغدادی قرن ششم هجری است که در دانش‌های گوناگون زمانه خود چیره‌دست بوده است. این اثر در باب علوم قرآن، شناخت ساختار واژه‌ها و موافقت قرآن با آن‌ها، علوم حدیث، دانستنی‌هایی از تاریخ انبیا و مباحثی در اندرزها نگاشته شده است. مروان قبانی پژوهش این کتاب را انجام داده است.

	نام کتاب ازآن‌روست که خواننده از این‌همه ادراک عمیقی که در متن می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود و از فخامت آن سراسیمه می‌گردد؛ زیرا به دانستنی‌هایی کمیاب دست می‌یابد که فقط در کتاب‌های تخصصی یافت می‌شوند. پهنا و گستره دانش ابن جوزی در جای‌جای اثرش نمودار است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏.		نام کتاب ازآن‌روست که خواننده از این‌همه ادراک عمیقی که در متن می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود و از فخامت آن سراسیمه می‌گردد؛ زیرا به دانستنی‌هایی کمیاب دست می‌یابد که فقط در کتاب‌های تخصصی یافت می‌شوند. پهنا و گستره دانش ابن جوزی در جای‌جای اثرش نمودار است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏.
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	شیوه نوشتاری کتاب، ساده و روان است، اما گاهی به دشواری می‌انجامد؛ بدین‌گونه که در عبارت‌پردازی‌های کوتاه و دراز آن، سجع سنگین و متکلفانه‌ای که با واژه‌های دشوار و نامأنوس همراه است، دیده می‌شود. سنگینی واژه‌ها فقط متوجه خواننده امروزی نیست، بلکه برای اهل زمانه خود نویسنده نیز چنین بوده است. گاه، در عبارت‌های متن حاشیه‌پردازی ‌شده است که البته از قوّت واژه‌ها و استحکام معنای آن‌ها نمی‌کاهد<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.‏		شیوه نوشتاری کتاب، ساده و روان است، اما گاهی به دشواری می‌انجامد؛ بدین‌گونه که در عبارت‌پردازی‌های کوتاه و دراز آن، سجع سنگین و متکلفانه‌ای که با واژه‌های دشوار و نامأنوس همراه است، دیده می‌شود. سنگینی واژه‌ها فقط متوجه خواننده امروزی نیست، بلکه برای اهل زمانه خود نویسنده نیز چنین بوده است. گاه، در عبارت‌های متن حاشیه‌پردازی ‌شده است که البته از قوّت واژه‌ها و استحکام معنای آن‌ها نمی‌کاهد<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.‏

	ابن جوزی در این کتاب فقط به یک موضوع و دانش خاص آن نمی‌پردازد، بلکه مجموعه‌ای از موضوع‌ها را ارائه داده است که از آفرینش ذهنی پرتوان نویسنده‌ و آگاهی گسترده او بر دانش‌های زمانه‌اش خبر می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref>. او در نخستین باب، مباحثی را در علوم قرآن ارائه می‌دهد؛ انواع خطابات قرآنی، مثَل‌ها، کاربرد حروف و واژه‌های مختلف به‌جای یکدیگر در آیاتی که مشابه همند، مانند «كم» و «هم» در «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيكمُ الْغَمَامَ (بقره: 57)» و «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيهِمُ الْغَمَامَ (اعراف: 160)، در این باب آمده‌اند. ابن جوزی بحث را با ابواب برگزیده‌ای از «وجوه و نظایر» و مباحثی مانند واژه «أدنی» که در آیه‌های گوناگون به معنای أجدر، أقرب، أقل و أدون آمده است، پایان می‌دهد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص23</ref>‏.		[[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی\|ابن جوزی]] در این کتاب فقط به یک موضوع و دانش خاص آن نمی‌پردازد، بلکه مجموعه‌ای از موضوع‌ها را ارائه داده است که از آفرینش ذهنی پرتوان نویسنده‌ و آگاهی گسترده او بر دانش‌های زمانه‌اش خبر می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref>. او در نخستین باب، مباحثی را در علوم قرآن ارائه می‌دهد؛ انواع خطابات قرآنی، مثَل‌ها، کاربرد حروف و واژه‌های مختلف به‌جای یکدیگر در آیاتی که مشابه همند، مانند «كم» و «هم» در «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيكمُ الْغَمَامَ (بقره: 57)» و «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيهِمُ الْغَمَامَ (اعراف: 160)، در این باب آمده‌اند. ابن جوزی بحث را با ابواب برگزیده‌ای از «وجوه و نظایر» و مباحثی مانند واژه «أدنی» که در آیه‌های گوناگون به معنای أجدر، أقرب، أقل و أدون آمده است، پایان می‌دهد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص23</ref>‏.

	‏باب دوم، ویژه «زبان‌شناسی» است که در آن، خاستگاه و ریشه‌های واژه‌ها و همانندی‌های واژگان ارائه می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏. در این باب، برخی استعمال‌های کنایی در واژه‌های قرآنی و اشارات و تجوزات آن‌ها آمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص36</ref>‏. همچنین، واژه‌هایی از قرآن نمایش داده می‌شود که به سبب تصرفی که در حروف و یا اعراب آن‌ها شده است، شکل‌های گوناگونی به خود گرفته‌اند و معانی مختلفی یافته‌اند<ref>ر.ک: همان، ص41</ref>. تبیین متصل و یا منفصل کلام، نحوه پرسش و پاسخ مردم عرب از یکدیگر، کاربرد واژه‌های گوناگون در مشتهیات نفسانی، انواع واژه‌هایی که کاربرد عام و یا خاص دارند و مباحث پراکنده دیگر نیز در این باب آمده است<ref>ر.ک: همان، ص39، 43 و 47</ref>‏.		‏باب دوم، ویژه «زبان‌شناسی» است که در آن، خاستگاه و ریشه‌های واژه‌ها و همانندی‌های واژگان ارائه می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏. در این باب، برخی استعمال‌های کنایی در واژه‌های قرآنی و اشارات و تجوزات آن‌ها آمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص36</ref>‏. همچنین، واژه‌هایی از قرآن نمایش داده می‌شود که به سبب تصرفی که در حروف و یا اعراب آن‌ها شده است، شکل‌های گوناگونی به خود گرفته‌اند و معانی مختلفی یافته‌اند<ref>ر.ک: همان، ص41</ref>. تبیین متصل و یا منفصل کلام، نحوه پرسش و پاسخ مردم عرب از یکدیگر، کاربرد واژه‌های گوناگون در مشتهیات نفسانی، انواع واژه‌هایی که کاربرد عام و یا خاص دارند و مباحث پراکنده دیگر نیز در این باب آمده است<ref>ر.ک: همان، ص39، 43 و 47</ref>‏.
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	باب چهارم به رخدادها و شگفتی‌های تاریخی می‌پردازد و مباحث کوتاهی را درباره سرزمین‌ها، کوه‌ها، معادن، طول عمر پیامبران، حواریون، پادشاهان، عجایب زنان‌، بیماری‌ها و زلزله‌ها ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص75-64</ref>.‏		باب چهارم به رخدادها و شگفتی‌های تاریخی می‌پردازد و مباحث کوتاهی را درباره سرزمین‌ها، کوه‌ها، معادن، طول عمر پیامبران، حواریون، پادشاهان، عجایب زنان‌، بیماری‌ها و زلزله‌ها ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص75-64</ref>.‏

	باب پنجم در دو بخش تنظیم شده است: نخستین بخش، در آغاز، داستان‌هایی از پیامبران و مریم عذرا و اصحاب کهف را در بر دارد<ref>ر.ک: همان، ص122-76</ref>‏، سپس برخی رخدادهای تاریخی عصر پیامبر اکرم(ص) را از دوره کودکی ایشان، داستان غار، جنگ بدر و پیوند زناشویی امیر مؤمنان(ع) با فاطمه(س) بازگو می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص136-123</ref>‏.		باب پنجم در دو بخش تنظیم شده است: نخستین بخش، در آغاز، داستان‌هایی از پیامبران و مریم عذرا و اصحاب کهف را در بر دارد<ref>ر.ک: همان، ص122-76</ref>‏، سپس برخی رخدادهای تاریخی عصر پیامبر اکرم(ص) را از دوره کودکی ایشان، داستان غار، جنگ بدر و پیوند زناشویی [[امام علی علیه‌السلام\|امیر مؤمنان(ع)]] با فاطمه(س) بازگو می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص136-123</ref>‏.

	بخش دوم (اندرزها) از مجالس موعظه ابن جوزی برگرفته شده‌اند؛ او شیوه‌هایی را در بیان پند و اندرز به‌کار می‌برد که اندرزگویان بی‌نیاز از آن‌ها نیستند؛ به‌گونه‌ای که هر پند و رخداد شگفت‌انگیزی که آدمی با صرف زمان فراوان و تلاش بسیار بتواند به آن‌ها دست یابد، در آن‌ها دیده می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>. او اندرزهایی را که در مجالس وعظ ارائه می‌داده است، گردآوری نموده و در این باب، فصل‌بندی کرده است. واژه‌هایی که او آن‌ها را برای مخاطبش به‌کار ‌برده است، نشان می‌دهد که مخاطب در پیش روی او نشسته بوده است. ‏البته این باب، موضوع اصلی کتاب را پوشش نمی‌دهد و در پایان مباحث اصلی کتاب آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.		بخش دوم (اندرزها) از مجالس موعظه ابن جوزی برگرفته شده‌اند؛ او شیوه‌هایی را در بیان پند و اندرز به‌کار می‌برد که اندرزگویان بی‌نیاز از آن‌ها نیستند؛ به‌گونه‌ای که هر پند و رخداد شگفت‌انگیزی که آدمی با صرف زمان فراوان و تلاش بسیار بتواند به آن‌ها دست یابد، در آن‌ها دیده می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>. او اندرزهایی را که در مجالس وعظ ارائه می‌داده است، گردآوری نموده و در این باب، فصل‌بندی کرده است. واژه‌هایی که او آن‌ها را برای مخاطبش به‌کار ‌برده است، نشان می‌دهد که مخاطب در پیش روی او نشسته بوده است. ‏البته این باب، موضوع اصلی کتاب را پوشش نمی‌دهد و در پایان مباحث اصلی کتاب آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	این باب پایانی، از دو بخش «داستانی» و «اندرزگویی» شکل یافته است که بخش دوم آن، صد فصل را در بر دارد و کتاب را به‌سان «اندرزنامه» جلوه داده است. ‏پندهای ابن جوزی اندیشه را با نشانه‌ها و دلیل عقلی و دل را با گرمی سخنان دلسوزانه متأثر می‌کند که این‌همه، گویای توانایی‌های آن پیشوای بزرگ پند و اندرز است در اینکه چه‌سان شیوه‌های ویژه خود را در موعظه به کار می‌برد. شیوه‌ای که درهای معانی و رازهای نهفته در آیه‌های قرآنی و احادیث گران‌بها را به روی خواننده می‌گشاید و جان‌ها را آرامش می‌دهد. او تجسم عینی اندرزها را در وجود نیک‌نهادان و نیکوکِرداران و پارسایان با آوردن داستان‌هایی از آنان دنبال می‌کند و با گفتار و شیوه زندگی‌اشان تطبیق می‌دهد. استشهاد ابن جوزی به آیه‌های قرآنی، احادیث، اشعار و مثل‌ها، به کلامش منزلت ویژه‌ای بخشیده است. این‌همه، اثباتگر این نکته‌اند که اندرزها برای اینکه بر مخاطب تأثیر شگرفی بگذارند، باید از ظرافت‌های کلامی دل‌پسند و برجستگی‌های علمی برخوردار باشند.		این باب پایانی، از دو بخش «داستانی» و «اندرزگویی» شکل یافته است که بخش دوم آن، صد فصل را در بر دارد و کتاب را به‌سان «اندرزنامه» جلوه داده است. ‏پندهای ابن جوزی اندیشه را با نشانه‌ها و دلیل عقلی و دل را با گرمی سخنان دلسوزانه متأثر می‌کند که این‌همه، گویای توانایی‌های آن پیشوای بزرگ پند و اندرز است در اینکه چه‌سان شیوه‌های ویژه خود را در موعظه به کار می‌برد. شیوه‌ای که درهای معانی و رازهای نهفته در آیه‌های قرآنی و احادیث گران‌بها را به روی خواننده می‌گشاید و جان‌ها را آرامش می‌دهد. او تجسم عینی اندرزها را در وجود نیک‌نهادان و نیکوکِرداران و پارسایان با آوردن داستان‌هایی از آنان دنبال می‌کند و با گفتار و شیوه زندگی‌اشان تطبیق می‌دهد. استشهاد ابن جوزی به آیه‌های قرآنی، احادیث، اشعار و مثل‌ها، به کلامش منزلت ویژه‌ای بخشیده است. این‌همه، اثباتگر این نکته‌اند که اندرزها برای اینکه بر مخاطب تأثیر شگرفی بگذارند، باید از ظرافت‌های کلامی دل‌پسند و برجستگی‌های علمی برخوردار باشند.

	با نگاه به پند و اندرزهای ابن جوزی می‌توان به شناخت ژرف و پژوهش تحلیلی او که در جان آدمی انجام داده، پی بُرد و اینکه او چگونه رازهای روان انسان و گوشه‌های پنهان آن را بیرون می‌کشد و نشان خواننده می‌دهد. در کنار اینها، با دیدن شواهدی که او از زندگی گیاهان و جانداران می‌آورد، به گستره چشمگیر دانشی که او از خاصیت گیاهان و گونه‌های آن‌ها داشته و به نحوه زیستشان در آب و هوای گوناگون توجه کرده است، می‌توان پی برد. همچنین به شناختی که او از زیست حیوانات به دست آورده است، آگاهی یافت<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>‏.		با نگاه به پند و اندرزهای [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی\|ابن جوزی]] می‌توان به شناخت ژرف و پژوهش تحلیلی او که در جان آدمی انجام داده، پی بُرد و اینکه او چگونه رازهای روان انسان و گوشه‌های پنهان آن را بیرون می‌کشد و نشان خواننده می‌دهد. در کنار اینها، با دیدن شواهدی که او از زندگی گیاهان و جانداران می‌آورد، به گستره چشمگیر دانشی که او از خاصیت گیاهان و گونه‌های آن‌ها داشته و به نحوه زیستشان در آب و هوای گوناگون توجه کرده است، می‌توان پی برد. همچنین به شناختی که او از زیست حیوانات به دست آورده است، آگاهی یافت<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>‏.

	==پانویس ==		==پانویس ==

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ابن‌ جوزی، عبدالرحمن بن علی' به 'ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی'

2023-11-23T16:07:51Z

جایگزینی متن - 'ابن‌ جوزی، عبدالرحمن بن علی' به 'ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۳۷
خط ۵:		خط ۵:
	\| پدیدآورندگان		\| پدیدآورندگان
	\| پدیدآوران =		\| پدیدآوران =
	[[~~ابن‌~~ جوزی، عبدالرحمن بن علی]] (نويسنده)		[[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی]] (نويسنده)
	[[قبانی، مروان]] (مصحح)		[[قبانی، مروان]] (مصحح)
	\|زبان		\|زبان

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ابن‌ج' به 'ابن‌ ج'

2023-11-23T03:14:27Z

جایگزینی متن - 'ابن‌ج' به 'ابن‌ ج'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۶:۴۴
خط ۵:		خط ۵:
	\| پدیدآورندگان		\| پدیدآورندگان
	\| پدیدآوران =		\| پدیدآوران =
	[[~~ابن‌جوزی،~~ عبدالرحمن بن علی]] (نويسنده)		[[ابن‌ جوزی، عبدالرحمن بن علی]] (نويسنده)
	[[قبانی، مروان]] (مصحح)		[[قبانی، مروان]] (مصحح)
	\|زبان		\|زبان

A-esmaeili: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR82591J1.jpg | عنوان = المدهش | عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و ... | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی (نويسنده) قبانی، مروان (مصحح) |زبان | ز...» ایجاد کرد

2023-10-29T04:13:34Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR82591J1.jpg | عنوان = المدهش | عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و ... | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی (نويسنده) قبانی، مروان (مصحح) |زبان | ز...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات کتاب
| تصویر =NUR82591J1.jpg
| عنوان = المدهش
| عنوان‌های دیگر = مجا‌لس‌ وعظیة‌ تشتمل‌ علی‌ الترغیب‌ و الترهیب‌ و خواطر النفس‌ و ...
| پدیدآورندگان
| پدیدآوران =
[[ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی]] (نويسنده)
[[قبانی، مروان]] (مصحح)
|زبان
| زبان = عربی
| کد کنگره = /الف2م4 10/5 BP
| موضوع =
|ناشر
| ناشر = دار الکتب العلمية
| مکان نشر = لبنان - بیروت
| سال نشر = 1426ق - 2005م
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE82591AUTOMATIONCODE
| چاپ = 2
| شابک =
| تعداد جلد = 1
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 82591
| کتابخوان همراه نور = 82591
| کد پدیدآور = 1804
| پس از =
| پیش از =
}}
'''المدهش'''، نوشته ابوالفرج عبدالرحمن بن على بن جوزى (597-508ق)، عالم بغدادی قرن ششم هجری است که در دانش‌های گوناگون زمانه خود چیره‌دست بوده است. این اثر در باب علوم قرآن، شناخت ساختار واژه‌ها و موافقت قرآن با آن‌ها، علوم حدیث، دانستنی‌هایی از تاریخ انبیا و مباحثی در اندرزها نگاشته شده است. مروان قبانی پژوهش این کتاب را انجام داده است.

نام کتاب ازآن‌روست که خواننده از این‌همه ادراک عمیقی که در متن می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود و از فخامت آن سراسیمه می‌گردد؛ زیرا به دانستنی‌هایی کمیاب دست می‌یابد که فقط در کتاب‌های تخصصی یافت می‌شوند. پهنا و گستره دانش ابن جوزی در جای‌جای اثرش نمودار است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏.

شیوه نوشتاری کتاب، ساده و روان است، اما گاهی به دشواری می‌انجامد؛ بدین‌گونه که در عبارت‌پردازی‌های کوتاه و دراز آن، سجع سنگین و متکلفانه‌ای که با واژه‌های دشوار و نامأنوس همراه است، دیده می‌شود. سنگینی واژه‌ها فقط متوجه خواننده امروزی نیست، بلکه برای اهل زمانه خود نویسنده نیز چنین بوده است. گاه، در عبارت‌های متن حاشیه‌پردازی ‌شده است که البته از قوّت واژه‌ها و استحکام معنای آن‌ها نمی‌کاهد<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.‏

ابن جوزی در این کتاب فقط به یک موضوع و دانش خاص آن نمی‌پردازد، بلکه مجموعه‌ای از موضوع‌ها را ارائه داده است که از آفرینش ذهنی پرتوان نویسنده‌ و آگاهی گسترده او بر دانش‌های زمانه‌اش خبر می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص13-12</ref>. او در نخستین باب، مباحثی را در علوم قرآن ارائه می‌دهد؛ انواع خطابات قرآنی، مثَل‌ها، کاربرد حروف و واژه‌های مختلف به‌جای یکدیگر در آیاتی که مشابه همند، مانند «كم» و «هم» در «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيكمُ الْغَمَامَ (بقره: 57)» و «وَ ظَلَّلْنَا عَلَيهِمُ الْغَمَامَ (اعراف: 160)، در این باب آمده‌اند. ابن جوزی بحث را با ابواب برگزیده‌ای از «وجوه و نظایر» و مباحثی مانند واژه «أدنی» که در آیه‌های گوناگون به معنای أجدر، أقرب، أقل و أدون آمده است، پایان می‌دهد<ref>ر.ک: متن کتاب، ص23</ref>‏.

‏باب دوم، ویژه «زبان‌شناسی» است که در آن، خاستگاه و ریشه‌های واژه‌ها و همانندی‌های واژگان ارائه می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>‏. در این باب، برخی استعمال‌های کنایی در واژه‌های قرآنی و اشارات و تجوزات آن‌ها آمده است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص36</ref>‏. همچنین، واژه‌هایی از قرآن نمایش داده می‌شود که به سبب تصرفی که در حروف و یا اعراب آن‌ها شده است، شکل‌های گوناگونی به خود گرفته‌اند و معانی مختلفی یافته‌اند<ref>ر.ک: همان، ص41</ref>. تبیین متصل و یا منفصل کلام، نحوه پرسش و پاسخ مردم عرب از یکدیگر، کاربرد واژه‌های گوناگون در مشتهیات نفسانی، انواع واژه‌هایی که کاربرد عام و یا خاص دارند و مباحث پراکنده دیگر نیز در این باب آمده است<ref>ر.ک: همان، ص39، 43 و 47</ref>‏.

باب سوم در دانش حدیث است که با شرح حالی از پیامبر اکرم(ص) آغاز می‌شود و در ادامه، مباحثی را درباره کاتبان وحی، نقیبانی از قبیله انصار، گردآوران قرآن، مُفتیان زمانه پیامبر(ص)، فقیهان مدینه، گزیده‌ای از آنچه نخستین بار پدید آمده است، گزیده‌ای از کسانی که به پدرانشان منسوب نیستند، نام‌های مشترک میان زنان و مردان، گزیده‌ای از نام‌های مُفرده و نام‌ها و نسب‌های مشابهی که بر افراد گوناگون صدق می‌کند و نمایش احادیثی که راوی در آن‌ها به سبب تشابه نام، مبهم است و معرفی برخی از اعلامی که تشابه اسمی دارند، در خود جای داده است<ref>ر.ک: همان، ص63-49</ref>‏.

باب چهارم به رخدادها و شگفتی‌های تاریخی می‌پردازد و مباحث کوتاهی را درباره سرزمین‌ها، کوه‌ها، معادن، طول عمر پیامبران، حواریون، پادشاهان، عجایب زنان‌، بیماری‌ها و زلزله‌ها ارائه می‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص75-64</ref>.‏

باب پنجم در دو بخش تنظیم شده است: نخستین بخش، در آغاز، داستان‌هایی از پیامبران و مریم عذرا و اصحاب کهف را در بر دارد<ref>ر.ک: همان، ص122-76</ref>‏، سپس برخی رخدادهای تاریخی عصر پیامبر اکرم(ص) را از دوره کودکی ایشان، داستان غار، جنگ بدر و پیوند زناشویی امیر مؤمنان(ع) با فاطمه(س) بازگو می‌کند<ref>ر.ک: همان، ص136-123</ref>‏.

بخش دوم (اندرزها) از مجالس موعظه ابن جوزی برگرفته شده‌اند؛ او شیوه‌هایی را در بیان پند و اندرز به‌کار می‌برد که اندرزگویان بی‌نیاز از آن‌ها نیستند؛ به‌گونه‌ای که هر پند و رخداد شگفت‌انگیزی که آدمی با صرف زمان فراوان و تلاش بسیار بتواند به آن‌ها دست یابد، در آن‌ها دیده می‌شود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص11</ref>. او اندرزهایی را که در مجالس وعظ ارائه می‌داده است، گردآوری نموده و در این باب، فصل‌بندی کرده است. واژه‌هایی که او آن‌ها را برای مخاطبش به‌کار ‌برده است، نشان می‌دهد که مخاطب در پیش روی او نشسته بوده است. ‏البته این باب، موضوع اصلی کتاب را پوشش نمی‌دهد و در پایان مباحث اصلی کتاب آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>.

این باب پایانی، از دو بخش «داستانی» و «اندرزگویی» شکل یافته است که بخش دوم آن، صد فصل را در بر دارد و کتاب را به‌سان «اندرزنامه» جلوه داده است. ‏پندهای ابن جوزی اندیشه را با نشانه‌ها و دلیل عقلی و دل را با گرمی سخنان دلسوزانه متأثر می‌کند که این‌همه، گویای توانایی‌های آن پیشوای بزرگ پند و اندرز است در اینکه چه‌سان شیوه‌های ویژه خود را در موعظه به کار می‌برد. شیوه‌ای که درهای معانی و رازهای نهفته در آیه‌های قرآنی و احادیث گران‌بها را به روی خواننده می‌گشاید و جان‌ها را آرامش می‌دهد. او تجسم عینی اندرزها را در وجود نیک‌نهادان و نیکوکِرداران و پارسایان با آوردن داستان‌هایی از آنان دنبال می‌کند و با گفتار و شیوه زندگی‌اشان تطبیق می‌دهد. استشهاد ابن جوزی به آیه‌های قرآنی، احادیث، اشعار و مثل‌ها، به کلامش منزلت ویژه‌ای بخشیده است. این‌همه، اثباتگر این نکته‌اند که اندرزها برای اینکه بر مخاطب تأثیر شگرفی بگذارند، باید از ظرافت‌های کلامی دل‌پسند و برجستگی‌های علمی برخوردار باشند.

با نگاه به پند و اندرزهای ابن جوزی می‌توان به شناخت ژرف و پژوهش تحلیلی او که در جان آدمی انجام داده، پی بُرد و اینکه او چگونه رازهای روان انسان و گوشه‌های پنهان آن را بیرون می‌کشد و نشان خواننده می‌دهد. در کنار اینها، با دیدن شواهدی که او از زندگی گیاهان و جانداران می‌آورد، به گستره چشمگیر دانشی که او از خاصیت گیاهان و گونه‌های آن‌ها داشته و به نحوه زیستشان در آب و هوای گوناگون توجه کرده است، می‌توان پی برد. همچنین به شناختی که او از زیست حیوانات به دست آورده است، آگاهی یافت<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>‏.

==پانویس ==
<references/>

==منابع مقاله==
مقدمه محقق و متن کتاب.

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}

[[رده:کتاب‌شناسی]]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1402 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1402 توسط محسن عزیزی]]