العقد الثمين في معرفة رب العالمين - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: /* پانویس */

2025-07-02T11:49:17Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۹
خط ۶۳:		خط ۶۳:

	==پانویس ==		==پانویس ==
	~~<references/>~~		{{پانویس}}

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'العقد الثمين (ابهام زدایی)' به 'العقد الثمين (ابهام‌زدایی)'

2024-08-28T09:34:05Z

جایگزینی متن - 'العقد الثمين (ابهام زدایی)' به 'العقد الثمين (ابهام‌زدایی)'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۳:۰۴
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	}}		}}

	{{کاربردهای دیگر\|العقد الثمين (~~ابهام زدایی~~)}}		{{کاربردهای دیگر\|العقد الثمين (ابهام‌زدایی)}}
	'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.		'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.

Wikinoor.ir: جایگزینی متن - '\{\{کاربردهای\sدیگر\|(.*)\s$ابهام\sزدایی$\}\}↵↵↵' به '{{کاربردهای دیگر|$1 (ابهام زدایی)}} '

2022-12-02T19:59:15Z

جایگزینی متن - '\{\{کاربردهای\sدیگر\|(.*)\s$ابهام\sزدایی$\}\}↵↵↵' به '{{کاربردهای دیگر|$1 (ابهام زدایی)}} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۲۳:۲۹
خط ۳۲:		خط ۳۲:

	{{کاربردهای دیگر\|العقد الثمين (ابهام زدایی)}}		{{کاربردهای دیگر\|العقد الثمين (ابهام زدایی)}}


	'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.		'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - '== وابسته‌ها == ' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} '

2020-12-09T21:38:59Z

جایگزینی متن - '== وابسته‌ها == ' به '==وابسته‌ها== {{وابسته‌ها}} '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۱:۰۸
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| شابک =		\| شابک =
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =~~38513~~		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =53272
	\| کتابخوان همراه نور =53272		\| کتابخوان همراه نور =53272
	\| کد پدیدآور =02262		\| کد پدیدآور =02262
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	#[[:noormags:1084569\|کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ «عقاید و افکار شیعیان زیدی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، فصلنامه پیام، پاییز 1394، شماره 115، ص61 تا 75]].		#[[:noormags:1084569\|کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ «عقاید و افکار شیعیان زیدی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، فصلنامه پیام، پاییز 1394، شماره 115، ص61 تا 75]].

	== وابسته‌ها ==		==وابسته‌ها==
			{{وابسته‌ها}}

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رده:سال98-1فروردین الی31فروردین' به ''

2020-06-14T13:07:44Z

جایگزینی متن - 'رده:سال98-1فروردین الی31فروردین' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۳۷
خط ۷۴:		خط ۷۴:

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]



	~~[[رده:سال98-1فروردین الی31فروردین]]~~

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رده:25 فروردین الی 24 اردیبهشت(98)' به ''

2020-06-14T12:55:35Z

جایگزینی متن - 'رده:25 فروردین الی 24 اردیبهشت(98)' به ''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۲۵
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]

	~~[[رده:25 فروردین الی 24 اردیبهشت(98)]]~~

	[[رده:سال98-1فروردین الی31فروردین]]		[[رده:سال98-1فروردین الی31فروردین]]

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۱۹ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۱۸:۰۸

2019-08-19T18:08:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۲۱:۳۸
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =38513		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =38513
			\| کتابخوان همراه نور =53272
	\| کد پدیدآور =02262		\| کد پدیدآور =02262
	\| پس از =		\| پس از =
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}

			{{کاربردهای دیگر\|العقد الثمين (ابهام زدایی)}}


	'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.		'''العقد الثمين في معرفة رب العالمين'''، تألیف [[ابن بدرالدین، حسین\|حسین بن بدرالدین]] (متوفی 662ق)، فقیه و محدث زیدی مذهب است. در این اثر اصول دین و مباحث کلامی پیرامون آن مورد بحث قرار گرفته است. تحقیق و تعلیقات کتاب به قلم [[عزان، محمد يحيي سالم\|محمد یحیی سالم عزان]] است.

A-esmaili@noornet.net: جایگزینی متن - ' ' به ' '

2019-06-27T04:32:39Z

جایگزینی متن - '<references /> ' به '<references/> '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۰۲
خط ۶۱:		خط ۶۱:

	==پانویس ==		==پانویس ==
	<references />		<references/>

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==

A-esmaili@noornet.net: جایگزینی متن - '‏.' به '.'

2019-06-26T08:07:39Z

جایگزینی متن - '‏.' به '.'

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۲۴ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۵۹

2019-04-24T06:59:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۹
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| شابک =		\| شابک =
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =38513
	\| کد پدیدآور =02262		\| کد پدیدآور =02262
	\| پس از =		\| پس از =
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	==گزارش محتوا==		==گزارش محتوا==
	محقق اثر، مقدمه بر کتاب را با عبارتی در توضیح سبب نگارش اثر و اهمیت معرفت به اصول دین آغاز کرده است: بسیار از پدران عالم و اساتید فاضل ما معتقد بودند که مسائل اصول دین که بخشی از آن را این کتاب دربر دارد اولین موضوعی است که دانشجو باید بداند چراکه سبب استحکام عقیده و شناخت پروردگارش خواهد بود<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص3</ref>‏.		محقق اثر، مقدمه بر کتاب را با عبارتی در توضیح سبب نگارش اثر و اهمیت معرفت به اصول دین آغاز کرده است: بسیار از پدران عالم و اساتید فاضل ما معتقد بودند که مسائل اصول دین که بخشی از آن را این کتاب دربر دارد اولین موضوعی است که دانشجو باید بداند چراکه سبب استحکام عقیده و شناخت پروردگارش خواهد بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: مقدمه محقق، ص3]</ref>‏.

	سپس مسلمین را در اصول دین مشترک دانسته و ویژگی‌های کتاب را برشمرده است: البته همه مسائل اصول دین نیازمند مطالعه و فراگیری نیست، بلکه فطرت سلیم برای بخش زیادی از آن کفایت می‌کند، پس اندیشه و تفکر در مخلوقات الهی راه شناخت اوست و در این رابطه گفته شده است: «کسی که در مخلوق تفکر کند موحد است». با تفکر در مخلوقات خداوند، بسیاری از دانشمندان علوم طبیعی یا علم طب به خداوند ایمان آوردند. مسلمین در کلیات اعتقاد با هم مشترک هستند؛ همه به وجود خداوند و این‌که واحد و عادل و حکیم است، حضرت محمد(ص) از جانب خداوند آمده؛ قرآن کتاب خدا و همه مطالبش حق و صدق است؛ در نهایت خواهیم مرد و پس از مرگ برانگیخته شدن و حساب و بهشت و جهنمی هست؛ و مسائل اساسی مشابه آن ایمان داریم. اختلافات تنها در تفاصیل این مسائل و در جزئیات دیگری است که برخی آن را اختلافات اصلی دانسته‌اند. کتاب حاضر از اولین آثاری است که با هدف آموزش به دانشجویان در موضوع اصول دین نوشته شده است؛ چراکه در آن ویژگی‌هایی وجود دارد که متناسب با حال مبتدی است. همچنین حاوی مسائل متعدد با عباراتی سلیس و روان است<ref>ر.ک: همان، ص4-3</ref>‏.		سپس مسلمین را در اصول دین مشترک دانسته و ویژگی‌های کتاب را برشمرده است: البته همه مسائل اصول دین نیازمند مطالعه و فراگیری نیست، بلکه فطرت سلیم برای بخش زیادی از آن کفایت می‌کند، پس اندیشه و تفکر در مخلوقات الهی راه شناخت اوست و در این رابطه گفته شده است: «کسی که در مخلوق تفکر کند موحد است». با تفکر در مخلوقات خداوند، بسیاری از دانشمندان علوم طبیعی یا علم طب به خداوند ایمان آوردند. مسلمین در کلیات اعتقاد با هم مشترک هستند؛ همه به وجود خداوند و این‌که واحد و عادل و حکیم است، حضرت محمد(ص) از جانب خداوند آمده؛ قرآن کتاب خدا و همه مطالبش حق و صدق است؛ در نهایت خواهیم مرد و پس از مرگ برانگیخته شدن و حساب و بهشت و جهنمی هست؛ و مسائل اساسی مشابه آن ایمان داریم. اختلافات تنها در تفاصیل این مسائل و در جزئیات دیگری است که برخی آن را اختلافات اصلی دانسته‌اند. کتاب حاضر از اولین آثاری است که با هدف آموزش به دانشجویان در موضوع اصول دین نوشته شده است؛ چراکه در آن ویژگی‌هایی وجود دارد که متناسب با حال مبتدی است. همچنین حاوی مسائل متعدد با عباراتی سلیس و روان است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/3 ر.ک: همان، ص4-3]</ref>‏.

	در ابتدای کتاب، شرح‌حال نویسنده با استفاده از آثاری چون تاریخ الیمن الفکری، الاعلام، معجم مؤلفی الزیدیة و طبقات الزیدیة ارائه شده است. سپس در بررسی سند کتاب، اسامی 35 تن از مشایخ زیدیه مطرح شده است<ref>ر.ک: همان، ص8-7</ref>‏.		در ابتدای کتاب، شرح‌حال نویسنده با استفاده از آثاری چون تاریخ الیمن الفکری، الاعلام، معجم مؤلفی الزیدیة و طبقات الزیدیة ارائه شده است. سپس در بررسی سند کتاب، اسامی 35 تن از مشایخ زیدیه مطرح شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: همان، ص8-7]</ref>‏.

	متن کتاب با این عبارت آغاز شده است: ای طالب هدایت و گریخته با نفسش از پرتگاه الحاد. اگر از تو پرسیده شد: پروردگارت کیست؟ بگو: پروردگارم الله است؛ و اگر پرسیده شد: چگونه دانستی که او خالق توست؟ بگو: زیرا موجود نبودم سپس موجود شدم و توانا نبودم سپس توانا شدم، کوچک بودم سپس بزرگ شدم، عاقل نبودم پس عاقل شدم... طفل بودم، نوجوان شدم، بالغ شدم، جوان، میان‌سال و سالمند شدم. سپس موارد دیگری مانند آن را دیدم: وزیدن بادها و سکون آن، طلوع ستاره‌ها پس از افول و افول بعد از طلوع، رفت و آمد ابرها و باران و گیاهان و میوه‌های مختلف. همه این‌ها دلایل ایجاد و خلق شدن است، پس باید خالقی داشته باشند<ref>ر.ک: متن کتاب، ص14-12</ref>‏.		متن کتاب با این عبارت آغاز شده است: ای طالب هدایت و گریخته با نفسش از پرتگاه الحاد. اگر از تو پرسیده شد: پروردگارت کیست؟ بگو: پروردگارم الله است؛ و اگر پرسیده شد: چگونه دانستی که او خالق توست؟ بگو: زیرا موجود نبودم سپس موجود شدم و توانا نبودم سپس توانا شدم، کوچک بودم سپس بزرگ شدم، عاقل نبودم پس عاقل شدم... طفل بودم، نوجوان شدم، بالغ شدم، جوان، میان‌سال و سالمند شدم. سپس موارد دیگری مانند آن را دیدم: وزیدن بادها و سکون آن، طلوع ستاره‌ها پس از افول و افول بعد از طلوع، رفت و آمد ابرها و باران و گیاهان و میوه‌های مختلف. همه این‌ها دلایل ایجاد و خلق شدن است، پس باید خالقی داشته باشند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/12 ر.ک: متن کتاب، ص14-12]</ref>‏.

	نویسنده قائل به امامت بلافصل [[امام على(ع)\|علی بن ابی‌طالب(ع)]] پس از رسول‌الله(ص) است و کتاب و سنت و اجماع عترت را دلیل بر این امامت آن‌حضرت دانسته است<ref>ر.ک: همان، ص44</ref>‏.		نویسنده قائل به امامت بلافصل [[امام على(ع)\|علی بن ابی‌طالب(ع)]] پس از رسول‌الله(ص) است و کتاب و سنت و اجماع عترت را دلیل بر این امامت آن‌حضرت دانسته است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/44 ر.ک: همان، ص44]</ref>‏.

	فرقه زیدیه در مسئله امامت عقیده‌ای ویژه دارند، آنان برای امامت شروط زیر را بر می‌شمرند: از اولاد فاطمه زهرا(س) باشد، عالم به شریعت باشد، زاهد باشد تا به اموال مسلمانان چشم طمع ندوزد، شجاع باشد تا از جهاد با دشمنان نگریزد و سبب پیروزی آنان بر حق نگردد، آشکارا به دین خدا دعوت کند و برای یاری دین خدا (قیام بالسیف) قیام مسلحانه کند<ref>ر.ک: همان، ص52-51</ref>‏.		فرقه زیدیه در مسئله امامت عقیده‌ای ویژه دارند، آنان برای امامت شروط زیر را بر می‌شمرند: از اولاد فاطمه زهرا(س) باشد، عالم به شریعت باشد، زاهد باشد تا به اموال مسلمانان چشم طمع ندوزد، شجاع باشد تا از جهاد با دشمنان نگریزد و سبب پیروزی آنان بر حق نگردد، آشکارا به دین خدا دعوت کند و برای یاری دین خدا (قیام بالسیف) قیام مسلحانه کند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/51 ر.ک: همان، ص52-51]</ref>‏.

	نمونه‌هایی از آرای کلامی زیدیه درباره مسائل اعتقادی بدین شرح است:		نمونه‌هایی از آرای کلامی زیدیه درباره مسائل اعتقادی بدین شرح است:
	# صفات خبریه: درباره صفات خبریه از روش تأویل استفاده کرده‌اند؛ چنان‌که «ید» را به نعمت و قدرت، «وجه» را به ذات، «استوی» را به قدرت تفسیر کرده‌اند<ref>ر.ک: همان، ص23-22</ref>‏.		# صفات خبریه: درباره صفات خبریه از روش تأویل استفاده کرده‌اند؛ چنان‌که «ید» را به نعمت و قدرت، «وجه» را به ذات، «استوی» را به قدرت تفسیر کرده‌اند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/22 ر.ک: همان، ص23-22]</ref>‏.
	# خلق افعال و اختیار: تعابیر وی دراین‌باره با نظریه معتزله (اختیار) همسوست نه با نظریه امامیه (امر بین الامرین) چنان‌که گفته است: خداوند خالق افعال بندگان نیست، چگونه خداوند آنان را به کاری که خود می‌آفریند، امر کرده و از کاری که قضای الهی به تحقق آن تعلق گرفته است نهی می‌کند؟ علاوه بر این، افعال انسان‌ها تابع قصد و اراده آن‌هاست<ref>ر.ک: همان، ص31-30</ref>‏؛ و قرآن کریم نیز کارهای انسان را به وی نسبت داده است؛ «وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَکْفُرْ»؛ و بگو: حق از پروردگارتان [رسيده] است. پس هر كه بخواهد بگرود و هر كه بخواهد انكار كند﴿كهف‏، 29﴾.		# خلق افعال و اختیار: تعابیر وی دراین‌باره با نظریه معتزله (اختیار) همسوست نه با نظریه امامیه (امر بین الامرین) چنان‌که گفته است: خداوند خالق افعال بندگان نیست، چگونه خداوند آنان را به کاری که خود می‌آفریند، امر کرده و از کاری که قضای الهی به تحقق آن تعلق گرفته است نهی می‌کند؟ علاوه بر این، افعال انسان‌ها تابع قصد و اراده آن‌هاست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/30 ر.ک: همان، ص31-30]</ref>‏؛ و قرآن کریم نیز کارهای انسان را به وی نسبت داده است؛ «وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَکْفُرْ»؛ و بگو: حق از پروردگارتان [رسيده] است. پس هر كه بخواهد بگرود و هر كه بخواهد انكار كند﴿كهف‏، 29﴾.
	# تکلیف «ما لایطاق» قبیح است و خداوند فعل قبیح انجام نمی‌دهد<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>‏.		# تکلیف «ما لایطاق» قبیح است و خداوند فعل قبیح انجام نمی‌دهد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/34 ر.ک: همان، ص34]</ref>‏.
	# افعال ناروا متعلَّق اراده خداوند نیست؛ زیرا اراده فعل قبیح نارواست<ref>ر.ک: همان، ص35</ref>‏.		# افعال ناروا متعلَّق اراده خداوند نیست؛ زیرا اراده فعل قبیح نارواست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/35 ر.ک: همان، ص35]</ref>‏.
	# مرتکبان کبایر را فاسق می‌نامیم، نه کافر و نه مؤمن و اگر بدون توبه از دنیا بروند، «مخلّد» در عذاب خواهند بود<ref>ر.ک: همان، ص59-58</ref>‏؛ ازاین‌روی، شفاعت نیز مخصوص مؤمنان است و نتیجه آن افزایش نعمت است، نه آمرزش گناهان<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>‏. این عقیده با نظریه معتزله درباره مرتکبان کبایر و شفاعت همسوست. حاصل سخن این‌که کلام زیدیه آمیزه‌ای از عقاید امامیه و معتزله است و بدین سبب نمی‌توان آن را مذهب کلامی مستقل به شمار آورد، بااین‌حال علمای متقدم زیدیه، بیشتر از متأخران از احادیث ائمه اهل‌بیت(ع) بهره گرفته‌اند<ref>ر.ک: کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ ص65</ref>‏.		# مرتکبان کبایر را فاسق می‌نامیم، نه کافر و نه مؤمن و اگر بدون توبه از دنیا بروند، «مخلّد» در عذاب خواهند بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/58 ر.ک: همان، ص59-58]</ref>‏؛ ازاین‌روی، شفاعت نیز مخصوص مؤمنان است و نتیجه آن افزایش نعمت است، نه آمرزش گناهان<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/64 ر.ک: همان، ص64]</ref>‏. این عقیده با نظریه معتزله درباره مرتکبان کبایر و شفاعت همسوست. حاصل سخن این‌که کلام زیدیه آمیزه‌ای از عقاید امامیه و معتزله است و بدین سبب نمی‌توان آن را مذهب کلامی مستقل به شمار آورد، بااین‌حال علمای متقدم زیدیه، بیشتر از متأخران از احادیث ائمه اهل‌بیت(ع) بهره گرفته‌اند<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/61329/65 ر.ک: کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ ص65]</ref>‏.

	==وضعیت کتاب==		==وضعیت کتاب==
	محقق اثر پس از تصحیح دو نسخه از کتاب، خطاهای املایی و چاپی و نحوی را در پاورقی‌های کتاب تذکر داده است. همچنین با تقسیم متن به فقرات و فقرات به جمله‌ها و علامت‌گذاری کتاب خواننده را در فهم و مراد یاری کرده است. استخراج آیات و روایات، توضیح لغات دشوار، ایجاد پنج عنوان اصلی و ذکر توضیحاتی در کروشه، از دیگر اقدامات محقق اثر بوده است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص5</ref>‏.		محقق اثر پس از تصحیح دو نسخه از کتاب، خطاهای املایی و چاپی و نحوی را در پاورقی‌های کتاب تذکر داده است. همچنین با تقسیم متن به فقرات و فقرات به جمله‌ها و علامت‌گذاری کتاب خواننده را در فهم و مراد یاری کرده است. استخراج آیات و روایات، توضیح لغات دشوار، ایجاد پنج عنوان اصلی و ذکر توضیحاتی در کروشه، از دیگر اقدامات محقق اثر بوده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/5 ر.ک: مقدمه محقق، ص5]</ref>‏.

	فهرست مطالب در ابتدای کتاب آمده است.		فهرست مطالب در ابتدای کتاب آمده است.
خط ۶۵:		خط ۶۵:
	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	# مقدمه و متن کتاب.		# مقدمه و متن کتاب.
	# کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ «عقاید و افکار شیعیان زیدی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، فصلنامه پیام، پاییز 1394، شماره 115، ص61 تا ~~75؛ به آدرس اینترنتی:~~		#[[:noormags:1084569\|کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ «عقاید و افکار شیعیان زیدی»، پایگاه مجلات تخصصی نور، فصلنامه پیام، پاییز 1394، شماره 115، ص61 تا 75]].
	~~https://www.noormags~~.~~ir/view/fa/articlepage/1084569~~

	== وابسته‌ها ==		== وابسته‌ها ==

	[[رده:کتاب‌شناسی]]		[[رده:کتاب‌شناسی]]

	[[رده:~~کتاب‌شناسی~~]]		[[رده:25 فروردین الی 24 اردیبهشت(98)]]

	~~[[رده:کتاب‌شناسی]]~~

	~~[[رده:کتاب‌شناسی]]~~

	~~[[رده:کتاب‌شناسی]]~~
	~~[[رده:قربانی-باقی زاده]]~~
	[[رده:سال98-1فروردین الی31فروردین]]		[[رده:سال98-1فروردین الی31فروردین]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۳۷
خط ۳۶:		خط ۳۶:

	==گزارش محتوا==		==گزارش محتوا==
	محقق اثر، مقدمه بر کتاب را با عبارتی در توضیح سبب نگارش اثر و اهمیت معرفت به اصول دین آغاز کرده است: بسیار از پدران عالم و اساتید فاضل ما معتقد بودند که مسائل اصول دین که بخشی از آن را این کتاب دربر دارد اولین موضوعی است که دانشجو باید بداند چراکه سبب استحکام عقیده و شناخت پروردگارش خواهد بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: مقدمه محقق، ص3]</ref>‏.		محقق اثر، مقدمه بر کتاب را با عبارتی در توضیح سبب نگارش اثر و اهمیت معرفت به اصول دین آغاز کرده است: بسیار از پدران عالم و اساتید فاضل ما معتقد بودند که مسائل اصول دین که بخشی از آن را این کتاب دربر دارد اولین موضوعی است که دانشجو باید بداند چراکه سبب استحکام عقیده و شناخت پروردگارش خواهد بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: مقدمه محقق، ص3]</ref>.

	سپس مسلمین را در اصول دین مشترک دانسته و ویژگی‌های کتاب را برشمرده است: البته همه مسائل اصول دین نیازمند مطالعه و فراگیری نیست، بلکه فطرت سلیم برای بخش زیادی از آن کفایت می‌کند، پس اندیشه و تفکر در مخلوقات الهی راه شناخت اوست و در این رابطه گفته شده است: «کسی که در مخلوق تفکر کند موحد است». با تفکر در مخلوقات خداوند، بسیاری از دانشمندان علوم طبیعی یا علم طب به خداوند ایمان آوردند. مسلمین در کلیات اعتقاد با هم مشترک هستند؛ همه به وجود خداوند و این‌که واحد و عادل و حکیم است، حضرت محمد(ص) از جانب خداوند آمده؛ قرآن کتاب خدا و همه مطالبش حق و صدق است؛ در نهایت خواهیم مرد و پس از مرگ برانگیخته شدن و حساب و بهشت و جهنمی هست؛ و مسائل اساسی مشابه آن ایمان داریم. اختلافات تنها در تفاصیل این مسائل و در جزئیات دیگری است که برخی آن را اختلافات اصلی دانسته‌اند. کتاب حاضر از اولین آثاری است که با هدف آموزش به دانشجویان در موضوع اصول دین نوشته شده است؛ چراکه در آن ویژگی‌هایی وجود دارد که متناسب با حال مبتدی است. همچنین حاوی مسائل متعدد با عباراتی سلیس و روان است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/3 ر.ک: همان، ص4-3]</ref>‏.		سپس مسلمین را در اصول دین مشترک دانسته و ویژگی‌های کتاب را برشمرده است: البته همه مسائل اصول دین نیازمند مطالعه و فراگیری نیست، بلکه فطرت سلیم برای بخش زیادی از آن کفایت می‌کند، پس اندیشه و تفکر در مخلوقات الهی راه شناخت اوست و در این رابطه گفته شده است: «کسی که در مخلوق تفکر کند موحد است». با تفکر در مخلوقات خداوند، بسیاری از دانشمندان علوم طبیعی یا علم طب به خداوند ایمان آوردند. مسلمین در کلیات اعتقاد با هم مشترک هستند؛ همه به وجود خداوند و این‌که واحد و عادل و حکیم است، حضرت محمد(ص) از جانب خداوند آمده؛ قرآن کتاب خدا و همه مطالبش حق و صدق است؛ در نهایت خواهیم مرد و پس از مرگ برانگیخته شدن و حساب و بهشت و جهنمی هست؛ و مسائل اساسی مشابه آن ایمان داریم. اختلافات تنها در تفاصیل این مسائل و در جزئیات دیگری است که برخی آن را اختلافات اصلی دانسته‌اند. کتاب حاضر از اولین آثاری است که با هدف آموزش به دانشجویان در موضوع اصول دین نوشته شده است؛ چراکه در آن ویژگی‌هایی وجود دارد که متناسب با حال مبتدی است. همچنین حاوی مسائل متعدد با عباراتی سلیس و روان است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/3 ر.ک: همان، ص4-3]</ref>.

	در ابتدای کتاب، شرح‌حال نویسنده با استفاده از آثاری چون تاریخ الیمن الفکری، الاعلام، معجم مؤلفی الزیدیة و طبقات الزیدیة ارائه شده است. سپس در بررسی سند کتاب، اسامی 35 تن از مشایخ زیدیه مطرح شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: همان، ص8-7]</ref>‏.		در ابتدای کتاب، شرح‌حال نویسنده با استفاده از آثاری چون تاریخ الیمن الفکری، الاعلام، معجم مؤلفی الزیدیة و طبقات الزیدیة ارائه شده است. سپس در بررسی سند کتاب، اسامی 35 تن از مشایخ زیدیه مطرح شده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/7 ر.ک: همان، ص8-7]</ref>.

	متن کتاب با این عبارت آغاز شده است: ای طالب هدایت و گریخته با نفسش از پرتگاه الحاد. اگر از تو پرسیده شد: پروردگارت کیست؟ بگو: پروردگارم الله است؛ و اگر پرسیده شد: چگونه دانستی که او خالق توست؟ بگو: زیرا موجود نبودم سپس موجود شدم و توانا نبودم سپس توانا شدم، کوچک بودم سپس بزرگ شدم، عاقل نبودم پس عاقل شدم... طفل بودم، نوجوان شدم، بالغ شدم، جوان، میان‌سال و سالمند شدم. سپس موارد دیگری مانند آن را دیدم: وزیدن بادها و سکون آن، طلوع ستاره‌ها پس از افول و افول بعد از طلوع، رفت و آمد ابرها و باران و گیاهان و میوه‌های مختلف. همه این‌ها دلایل ایجاد و خلق شدن است، پس باید خالقی داشته باشند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/12 ر.ک: متن کتاب، ص14-12]</ref>‏.		متن کتاب با این عبارت آغاز شده است: ای طالب هدایت و گریخته با نفسش از پرتگاه الحاد. اگر از تو پرسیده شد: پروردگارت کیست؟ بگو: پروردگارم الله است؛ و اگر پرسیده شد: چگونه دانستی که او خالق توست؟ بگو: زیرا موجود نبودم سپس موجود شدم و توانا نبودم سپس توانا شدم، کوچک بودم سپس بزرگ شدم، عاقل نبودم پس عاقل شدم... طفل بودم، نوجوان شدم، بالغ شدم، جوان، میان‌سال و سالمند شدم. سپس موارد دیگری مانند آن را دیدم: وزیدن بادها و سکون آن، طلوع ستاره‌ها پس از افول و افول بعد از طلوع، رفت و آمد ابرها و باران و گیاهان و میوه‌های مختلف. همه این‌ها دلایل ایجاد و خلق شدن است، پس باید خالقی داشته باشند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/12 ر.ک: متن کتاب، ص14-12]</ref>.

	نویسنده قائل به امامت بلافصل [[امام على(ع)\|علی بن ابی‌طالب(ع)]] پس از رسول‌الله(ص) است و کتاب و سنت و اجماع عترت را دلیل بر این امامت آن‌حضرت دانسته است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/44 ر.ک: همان، ص44]</ref>‏.		نویسنده قائل به امامت بلافصل [[امام على(ع)\|علی بن ابی‌طالب(ع)]] پس از رسول‌الله(ص) است و کتاب و سنت و اجماع عترت را دلیل بر این امامت آن‌حضرت دانسته است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/44 ر.ک: همان، ص44]</ref>.

	فرقه زیدیه در مسئله امامت عقیده‌ای ویژه دارند، آنان برای امامت شروط زیر را بر می‌شمرند: از اولاد فاطمه زهرا(س) باشد، عالم به شریعت باشد، زاهد باشد تا به اموال مسلمانان چشم طمع ندوزد، شجاع باشد تا از جهاد با دشمنان نگریزد و سبب پیروزی آنان بر حق نگردد، آشکارا به دین خدا دعوت کند و برای یاری دین خدا (قیام بالسیف) قیام مسلحانه کند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/51 ر.ک: همان، ص52-51]</ref>‏.		فرقه زیدیه در مسئله امامت عقیده‌ای ویژه دارند، آنان برای امامت شروط زیر را بر می‌شمرند: از اولاد فاطمه زهرا(س) باشد، عالم به شریعت باشد، زاهد باشد تا به اموال مسلمانان چشم طمع ندوزد، شجاع باشد تا از جهاد با دشمنان نگریزد و سبب پیروزی آنان بر حق نگردد، آشکارا به دین خدا دعوت کند و برای یاری دین خدا (قیام بالسیف) قیام مسلحانه کند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/51 ر.ک: همان، ص52-51]</ref>.

	نمونه‌هایی از آرای کلامی زیدیه درباره مسائل اعتقادی بدین شرح است:		نمونه‌هایی از آرای کلامی زیدیه درباره مسائل اعتقادی بدین شرح است:
	# صفات خبریه: درباره صفات خبریه از روش تأویل استفاده کرده‌اند؛ چنان‌که «ید» را به نعمت و قدرت، «وجه» را به ذات، «استوی» را به قدرت تفسیر کرده‌اند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/22 ر.ک: همان، ص23-22]</ref>‏.		# صفات خبریه: درباره صفات خبریه از روش تأویل استفاده کرده‌اند؛ چنان‌که «ید» را به نعمت و قدرت، «وجه» را به ذات، «استوی» را به قدرت تفسیر کرده‌اند<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/22 ر.ک: همان، ص23-22]</ref>.
	# خلق افعال و اختیار: تعابیر وی دراین‌باره با نظریه معتزله (اختیار) همسوست نه با نظریه امامیه (امر بین الامرین) چنان‌که گفته است: خداوند خالق افعال بندگان نیست، چگونه خداوند آنان را به کاری که خود می‌آفریند، امر کرده و از کاری که قضای الهی به تحقق آن تعلق گرفته است نهی می‌کند؟ علاوه بر این، افعال انسان‌ها تابع قصد و اراده آن‌هاست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/30 ر.ک: همان، ص31-30]</ref>‏؛ و قرآن کریم نیز کارهای انسان را به وی نسبت داده است؛ «وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَکْفُرْ»؛ و بگو: حق از پروردگارتان [رسيده] است. پس هر كه بخواهد بگرود و هر كه بخواهد انكار كند﴿كهف‏، 29﴾.		# خلق افعال و اختیار: تعابیر وی دراین‌باره با نظریه معتزله (اختیار) همسوست نه با نظریه امامیه (امر بین الامرین) چنان‌که گفته است: خداوند خالق افعال بندگان نیست، چگونه خداوند آنان را به کاری که خود می‌آفریند، امر کرده و از کاری که قضای الهی به تحقق آن تعلق گرفته است نهی می‌کند؟ علاوه بر این، افعال انسان‌ها تابع قصد و اراده آن‌هاست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/30 ر.ک: همان، ص31-30]</ref>‏؛ و قرآن کریم نیز کارهای انسان را به وی نسبت داده است؛ «وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَکْفُرْ»؛ و بگو: حق از پروردگارتان [رسيده] است. پس هر كه بخواهد بگرود و هر كه بخواهد انكار كند﴿كهف‏، 29﴾.
	# تکلیف «ما لایطاق» قبیح است و خداوند فعل قبیح انجام نمی‌دهد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/34 ر.ک: همان، ص34]</ref>‏.		# تکلیف «ما لایطاق» قبیح است و خداوند فعل قبیح انجام نمی‌دهد<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/34 ر.ک: همان، ص34]</ref>.
	# افعال ناروا متعلَّق اراده خداوند نیست؛ زیرا اراده فعل قبیح نارواست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/35 ر.ک: همان، ص35]</ref>‏.		# افعال ناروا متعلَّق اراده خداوند نیست؛ زیرا اراده فعل قبیح نارواست<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/35 ر.ک: همان، ص35]</ref>.
	# مرتکبان کبایر را فاسق می‌نامیم، نه کافر و نه مؤمن و اگر بدون توبه از دنیا بروند، «مخلّد» در عذاب خواهند بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/58 ر.ک: همان، ص59-58]</ref>‏؛ ازاین‌روی، شفاعت نیز مخصوص مؤمنان است و نتیجه آن افزایش نعمت است، نه آمرزش گناهان<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/64 ر.ک: همان، ص64]</ref>‏. این عقیده با نظریه معتزله درباره مرتکبان کبایر و شفاعت همسوست. حاصل سخن این‌که کلام زیدیه آمیزه‌ای از عقاید امامیه و معتزله است و بدین سبب نمی‌توان آن را مذهب کلامی مستقل به شمار آورد، بااین‌حال علمای متقدم زیدیه، بیشتر از متأخران از احادیث ائمه اهل‌بیت(ع) بهره گرفته‌اند<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/61329/65 ر.ک: کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ ص65]</ref>‏.		# مرتکبان کبایر را فاسق می‌نامیم، نه کافر و نه مؤمن و اگر بدون توبه از دنیا بروند، «مخلّد» در عذاب خواهند بود<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/58 ر.ک: همان، ص59-58]</ref>‏؛ ازاین‌روی، شفاعت نیز مخصوص مؤمنان است و نتیجه آن افزایش نعمت است، نه آمرزش گناهان<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/64 ر.ک: همان، ص64]</ref>. این عقیده با نظریه معتزله درباره مرتکبان کبایر و شفاعت همسوست. حاصل سخن این‌که کلام زیدیه آمیزه‌ای از عقاید امامیه و معتزله است و بدین سبب نمی‌توان آن را مذهب کلامی مستقل به شمار آورد، بااین‌حال علمای متقدم زیدیه، بیشتر از متأخران از احادیث ائمه اهل‌بیت(ع) بهره گرفته‌اند<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/61329/65 ر.ک: کردی، حمیدرضا؛ پاکیزه، محمود؛ ص65]</ref>.

	==وضعیت کتاب==		==وضعیت کتاب==
	محقق اثر پس از تصحیح دو نسخه از کتاب، خطاهای املایی و چاپی و نحوی را در پاورقی‌های کتاب تذکر داده است. همچنین با تقسیم متن به فقرات و فقرات به جمله‌ها و علامت‌گذاری کتاب خواننده را در فهم و مراد یاری کرده است. استخراج آیات و روایات، توضیح لغات دشوار، ایجاد پنج عنوان اصلی و ذکر توضیحاتی در کروشه، از دیگر اقدامات محقق اثر بوده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/5 ر.ک: مقدمه محقق، ص5]</ref>‏.		محقق اثر پس از تصحیح دو نسخه از کتاب، خطاهای املایی و چاپی و نحوی را در پاورقی‌های کتاب تذکر داده است. همچنین با تقسیم متن به فقرات و فقرات به جمله‌ها و علامت‌گذاری کتاب خواننده را در فهم و مراد یاری کرده است. استخراج آیات و روایات، توضیح لغات دشوار، ایجاد پنج عنوان اصلی و ذکر توضیحاتی در کروشه، از دیگر اقدامات محقق اثر بوده است<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38513/1/5 ر.ک: مقدمه محقق، ص5]</ref>.

	فهرست مطالب در ابتدای کتاب آمده است.		فهرست مطالب در ابتدای کتاب آمده است.